維Duy 摩Ma 經Kinh 玄Huyền 疏Sớ
Quyển 2
隋Tùy 智Trí 顗 撰Soạn

維Duy 摩Ma 經Kinh 玄Huyền 疏Sớ/sơ 卷quyển 第đệ 二nhị

天thiên 台thai 山sơn 修tu 禪thiền 寺tự 沙Sa 門Môn 智trí 顗# 撰soạn

第đệ 一nhất 釋thích 名danh 者giả 通thông 標tiêu 五ngũ 意ý 。 已dĩ 具cụ 前tiền 科khoa 。 就tựu 此thử 釋thích 名danh 分phân 為vi 二nhị 別biệt 。 一nhất 釋thích 別biệt 名danh 。 二nhị 釋thích 通thông 名danh 。 一nhất 釋thích 別biệt 名danh 者giả 。 此thử 經Kinh 以dĩ 維duy 摩ma 羅la 詰cật 所sở 說thuyết 標tiêu 名danh 。 名danh 異dị 眾chúng 經kinh 故cố 云vân 別biệt 也dã 。 二nhị 釋thích 通thông 名danh 者giả 。 經kinh 之chi 一nhất 字tự 即tức 是thị 通thông 名danh 也dã 。 所sở 以dĩ 通thông 別biệt 二nhị 者giả 略lược 為vi 三tam 義nghĩa 。 一nhất 約ước 教giáo 二nhị 約ước 行hành 三tam 約ước 理lý 。 一nhất 約ước 教giáo 者giả 。 如như 華hoa 嚴nghiêm 大đại 品phẩm 等đẳng 。 教giáo 異dị 故cố 立lập 名danh 亦diệc 異dị 。 是thị 為vi 別biệt 也dã 。 皆giai 是thị 佛Phật 說thuyết 同đồng 名danh 為vi 經kinh 故cố 云vân 通thông 也dã 。 二nhị 約ước 行hành 者giả 。 如như 泥Nê 洹Hoàn 真chân 法Pháp 寶bảo 眾chúng 生sanh 種chủng 種chủng 門môn 入nhập 。 種chủng 種chủng 門môn 入nhập 名danh 為vi 行hành 別biệt 。 故cố 須tu 別biệt 名danh 。 同đồng 趣thú 涅Niết 槃Bàn 即tức 是thị 一nhất 理lý 。 故cố 立lập 名danh 通thông 也dã 。 三tam 約ước 理lý 者giả 。 理lý 是thị 一nhất 法pháp 名danh 義nghĩa 則tắc 多đa 故cố 。 大đại 涅Niết 槃Bàn 經Kinh 云vân 。 如như 天Thiên 帝Đế 釋Thích 。 有hữu 種chủng 種chủng 名danh 。 解giải 脫thoát 亦diệc 爾nhĩ 多đa 諸chư 名danh 字tự 。 名danh 字tự 異dị 故cố 故cố 名danh 為vi 別biệt 。 同đồng 是thị 一nhất 理lý 故cố 名danh 通thông 也dã 。 從tùng 教giáo 起khởi 行hành 。 從tùng 行hành 入nhập 理lý 。 俱câu 有hữu 通thông 別biệt 也dã 。 今kim 釋thích 別biệt 名danh 分phân 為vi 二nhị 意ý 。 第đệ 一nhất 前tiền 釋thích 維duy 摩ma 詰cật 。 第đệ 二nhị 明minh 所sở 說thuyết 法Pháp 。 維duy 摩ma 詰cật 即tức 是thị 標tiêu 人nhân 。 所sở 說thuyết 即tức 不bất 思tư 議nghị 解giải 脫thoát 。 是thị 知tri 非phi 人nhân 無vô 以dĩ 弘hoằng 法pháp 。 非phi 法pháp 無vô 以dĩ 顯hiển 人nhân 。 淨tịnh 名danh 者giả 登đăng 補bổ 處xứ 智trí 隣lân 極cực 境cảnh 。 所sở 說thuyết 之chi 教giáo 即tức 不bất 思tư 議nghị 解giải 脫thoát 。 此thử 經Kinh 乃nãi 以dĩ 人nhân 法pháp 雙song 標tiêu 教giáo 首thủ 。 是thị 尊tôn 其kỳ 人nhân 重trọng/trùng 其kỳ 法pháp 也dã 。 第đệ 一nhất 先tiên 釋thích 毘tỳ 摩ma 羅la 詰cật 者giả 即tức 為vi 四tứ 重trọng/trùng 。

第đệ 一nhất 翻phiên 釋thích 名danh 義nghĩa 。 第đệ 二nhị 三tam 觀quán 解giải 釋thích 。 第đệ 三tam 四tứ 教giáo 分phân 別biệt 。 第đệ 四tứ 淨tịnh 名danh 本bổn 迹tích 。

第đệ 一nhất 翻phiên 名danh 釋thích 義nghĩa 者giả 即tức 為vi 二nhị 意ý 。 一nhất 翻phiên 維duy 摩ma 名danh 二nhị 解giải 釋thích 。 一nhất 翻phiên 名danh 者giả 。 外ngoại 國quốc 人nhân 語ngữ 自tự 有hữu 不bất 同đồng 。 猶do 如như 此thử 土thổ/độ 楚sở 夏hạ 之chi 別biệt 。 而nhi 前tiền 後hậu 翻phiên 譯dịch 不bất 無vô 增tăng 損tổn 。 增tăng 損tổn 立lập 義nghĩa 略lược 有hữu 三tam 家gia 。 一nhất 云vân 毘tỳ 摩ma 羅la 詰cật 帝đế 隷lệ 。 此thử 土thổ/độ 翻phiên 為vi 淨tịnh 。 名danh 無vô 垢cấu 稱xưng 。 稱xưng 或hoặc 云vân 歎thán (# 什thập 師sư 翻phiên 也dã )# 次thứ 家gia 云vân 毘tỳ 摩ma 羅la 詰cật 。 此thử 土thổ/độ 翻phiên 為vi 淨tịnh 名danh (# 肇triệu 師sư 翻phiên 也dã )# 後hậu 家gia 云vân 毘tỳ 摩ma 羅la 詰cật 栗lật 致trí 。 此thử 土thổ/độ 翻phiên 為vi 淨tịnh 無vô 垢cấu 稱xưng (# 光quang 師sư 所sở 承thừa 三tam 藏tạng 翻phiên 也dã )# 二nhị 解giải 釋thích 者giả 。 初sơ 翻phiên 似tự 覺giác 為vi 繁phồn 難nạn/nan 為vi 申thân 釋thích 。 次thứ 翻phiên 為vi 淨tịnh 名danh 。 今kim 用dụng 此thử 解giải 以dĩ 對đối 真chân 應ưng 二nhị 身thân 。 淨tịnh 者giả 即tức 是thị 真chân 身thân 。 真chân 智trí 無vô 惑hoặc 故cố 云vân 為vi 淨tịnh 。 名danh 者giả 即tức 是thị 應ưng 身thân 。 垂thùy 形hình 濟tế 物vật 名danh 稱xưng 普phổ 聞văn 也dã 。 後hậu 家gia 翻phiên 為vi 淨tịnh 無vô 垢cấu 稱xưng 。 今kim 用dụng 此thử 翻phiên 釋thích 以dĩ 對đối 三Tam 身Thân 即tức 為vi 二nhị 意ý 。 一nhất 就tựu 事sự 解giải 二nhị 約ước 觀quán 心tâm 。 一nhất 就tựu 事sự 解giải 三Tam 身Thân 者giả 。 一nhất 法Pháp 身thân 二nhị 報báo 身thân 三tam 應ưng 身thân 。 一nhất 淨tịnh 義nghĩa 者giả 。 即tức 是thị 法Pháp 身thân 。 自tự 性tánh 清thanh 淨tịnh 。 皎hiệu 然nhiên 無vô 點điểm 。 即tức 是thị 性tánh 淨tịnh 法Pháp 身thân 也dã 。 二nhị 無vô 垢cấu 者giả 即tức 是thị 報báo 身thân 報báo 智trí 圓viên 明minh 無vô 有hữu 垢cấu 染nhiễm 。 即tức 是thị 圓viên 淨tịnh 報báo 身thân 也dã 。 三tam 稱xưng 者giả 即tức 是thị 應ưng 身thân 。 大đại 慈từ 化hóa 世thế 名danh 稱xưng 普phổ 洽hiệp 。 即tức 是thị 應ưng 身thân 也dã 。 故cố 智Trí 度Độ 論luận 云vân 。 水thủy 銀ngân 和hòa 真chân 金kim 能năng 度độ 諸chư 色sắc 像tượng 。 功công 德đức 和hòa 法Pháp 身thân 處xứ 處xứ 應ưng 現hiện 往vãng 。 但đãn 三Tam 身Thân 之chi 義nghĩa 備bị 有hữu 眾chúng 經kinh 。 理lý 雖tuy 宛uyển 然nhiên 名danh 不bất 的đích 顯hiển 。 如như 楞lăng 伽già 經kinh 。 具cụ 有hữu 三tam 佛Phật 名danh 義nghĩa 。 又hựu 普phổ 賢hiền 觀quán 經Kinh 云vân 。 佛Phật 三tam 種chủng 身thân 。 從tùng 方Phương 等Đẳng 生sanh 。 三Tam 身Thân 明minh 義nghĩa 不bất 乖quai 二nhị 身thân 識thức 其kỳ 開khai 合hợp 。 豈khởi 定định 偏thiên 用dụng 。 此thử 類loại 三tam 諦đế 二nhị 諦đế 之chi 開khai 合hợp 也dã 。 以dĩ 此thử 二nhị 翻phiên 對đối 義nghĩa 釋thích 名danh 。 意ý 在tại 可khả 見kiến 。 二nhị 約ước 觀quán 心tâm 明minh 三Tam 身Thân 者giả 。 凡phàm 厥quyết 有hữu 心tâm 。 心tâm 即tức 法pháp 性tánh 。 法pháp 性tánh 者giả 即tức 是thị 本bổn 淨tịnh 。 本bổn 淨tịnh 者giả 即tức 是thị 法Pháp 身thân 也dã 。 觀quán 心tâm 相tương 應ứng 明minh 時thời 無vô 暗ám 。 無vô 暗ám 者giả 即tức 是thị 無vô 垢cấu 義nghĩa 。 無vô 垢cấu 者giả 即tức 是thị 智trí 斷đoạn 果quả 報báo 身thân 也dã 。 隨tùy 所sở 利lợi 物vật 起khởi 一nhất 切thiết 事sự 。 皆giai 如như 幻huyễn 化hóa 。 水thủy 月nguyệt 鏡kính 像tượng 。 和hòa 光quang 無vô 染nhiễm 即tức 是thị 稱xưng 緣duyên 應ưng 身thân 義nghĩa 也dã 。 如như 是thị 三tam 義nghĩa 不bất 縱túng/tung 不bất 橫hoạnh/hoành 為vi 菩Bồ 提Đề 種chủng 子tử 。 涅Niết 槃Bàn 經Kinh 云vân 。 發phát 心tâm 畢tất 竟cánh 二nhị 不bất 別biệt 。 如như 是thị 二nhị 心tâm 前tiền 心tâm 難nạn/nan 。 自tự 未vị 得đắc 度độ 先tiên 度độ 人nhân 。 是thị 故cố 敬kính 禮lễ 初sơ 發phát 心tâm 。 善thiện 識thức 六lục 即tức 則tắc 不bất 混hỗn 濫lạm 也dã 。 第đệ 二nhị 用dụng 三tam 觀quán 釋thích 維duy 摩ma 詰cật 名danh 者giả 。 三tam 觀quán 斷đoạn 迷mê 二nhị 諦đế 三tam 諦đế 之chi 惑hoặc 。 顯hiển 二nhị 諦đế 三tam 諦đế 之chi 妙diệu 理lý 。 真chân 理lý 皎hiệu 然nhiên 。 名danh 之chi 為vi 淨tịnh 。 惑hoặc 障chướng 斯tư 盡tận 謂vị 之chi 無vô 垢cấu 。 觀quán 與dữ 理lý 合hợp 大đại 用dụng 無vô 方phương 故cố 名danh 為vi 稱xưng 也dã 。 三tam 觀quán 義nghĩa 成thành 淨tịnh 無vô 垢cấu 稱xưng 其kỳ 意ý 存tồn 矣hĩ 。 此thử 經Kinh 明minh 室thất 外ngoại 彈đàn 訶ha 室thất 內nội 攝nhiếp 受thọ 。 若nhược 不bất 解giải 三tam 觀quán 法Pháp 門môn 入nhập 文văn 玄huyền 旨chỉ 。 實thật 為vi 難nan 見kiến 。 今kim 明minh 三tam 觀quán 義nghĩa 略lược 為vi 七thất 重trùng 。

第đệ 一nhất 分phân 別biệt 境cảnh 智trí 。 第đệ 二nhị 釋thích 三tam 觀quán 名danh 。 第đệ 三tam 辨biện 三tam 觀quán 相tương/tướng 。 第đệ 四tứ 對đối 智trí 眼nhãn 。 第đệ 五ngũ 成thành 諸chư 乘thừa 義nghĩa 。 第đệ 六lục 約ước 斷đoạn 結kết 釋thích 淨tịnh 名danh 義nghĩa 。 第đệ 七thất 通thông 此thử 經Kinh 文văn 。

第đệ 一nhất 前tiền 分phân 別biệt 境cảnh 智trí 者giả 。 境cảnh 是thị 所sở 觀quán 智trí 是thị 能năng 觀quán 。 所sở 觀quán 之chi 境cảnh 即tức 是thị 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 三tam 諦đế 之chi 理lý 也dã 。 能năng 觀quán 之chi 智trí 即tức 三tam 觀quán 也dã 。 所sở 以dĩ 約ước 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 明minh 所sở 觀quán 之chi 境cảnh 者giả 。 大đại 聖thánh 說thuyết 此thử 正chánh 因nhân 緣duyên 法pháp 。 為vi 破phá 外ngoại 人nhân 計kế 邪tà 因nhân 緣duyên 生sanh 無vô 因nhân 緣duyên 之chi 邪tà 僻tích 也dã 。 若nhược 迷mê 此thử 正chánh 因nhân 緣duyên 則tắc 有hữu 六lục 道đạo 生sanh 死tử 。 若nhược 解giải 此thử 正chánh 因nhân 緣duyên 即tức 有hữu 四tứ 種chủng 聖thánh 人nhân 也dã 。 是thị 則tắc 約ước 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 而nhi 辨biện 此thử 十thập 法Pháp 界Giới 也dã 。 二nhị 諦đế 三tam 諦đế 之chi 理lý 即tức 是thị 三tam 觀quán 所sở 照chiếu 之chi 境cảnh 也dã 。 今kim 一nhất 家gia 明minh 四Tứ 諦Đế 既ký 有hữu 四tứ 種chủng 。 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 亦diệc 有hữu 四tứ 種chủng 。 一nhất 者giả 生sanh 滅diệt 。 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 二nhị 者giả 無vô 生sanh 。 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 三tam 者giả 無vô 量lượng 。 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 四tứ 者giả 無vô 作tác 。 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 生sanh 滅diệt 無vô 生sanh 滅diệt 因nhân 緣duyên 。 即tức 是thị 所sở 觀quán 之chi 境cảnh 。 無vô 量lượng 因nhân 緣duyên 。 即tức 是thị 第đệ 二nhị 觀quán 境cảnh 。 無vô 作tác 因nhân 緣duyên 即tức 是thị 第đệ 三tam 觀quán 境cảnh 。 今kim 約ước 中trung 論luận 偈kệ 正chánh 明minh 此thử 三tam 觀quán 之chi 境cảnh 也dã 。 偈kệ 云vân 。 因nhân 緣duyên 所sở 生sanh 法pháp 。 我ngã 說thuyết 即tức 是thị 空không 。 亦diệc 名danh 為vi 假giả 名danh 。 亦diệc 名danh 中trung 道đạo 義nghĩa 問vấn 為vi 當đương 境cảnh 自tự 是thị 境cảnh 。 由do 智trí 說thuyết 境cảnh 。

答đáp 曰viết 。

若nhược 言ngôn 境cảnh 自tự 是thị 境cảnh 。 即tức 是thị 自tự 性tánh 境cảnh 。 若nhược 言ngôn 由do 智trí 故cố 說thuyết 境cảnh 。 即tức 是thị 他tha 性tánh 境cảnh 。 若nhược 言ngôn 境cảnh 智trí 故cố 說thuyết 境cảnh 。 即tức 是thị 自tự 他tha 性tánh 境cảnh 。 若nhược 離ly 智trí 故cố 說thuyết 境cảnh 。 即tức 是thị 無vô 因nhân 緣duyên 而nhi 說thuyết 境cảnh 。 從tùng 因nhân 緣duyên 說thuyết 境cảnh 尚thượng 不bất 可khả 。 何hà 況huống 無vô 因nhân 緣duyên 而nhi 說thuyết 境cảnh 也dã 。 四tứ 句cú 說thuyết 智trí 其kỳ 過quá 亦diệc 然nhiên 。 今kim 中trung 論luận 所sở 明minh 諸chư 法pháp 不bất 自tự 生sanh 。 豈khởi 得đắc 說thuyết 言ngôn 由do 境cảnh 故cố 說thuyết 境cảnh 。 亦diệc 不bất 從tùng 他tha 生sanh 。 豈khởi 得đắc 言ngôn 由do 智trí 故cố 說thuyết 境cảnh 。 亦diệc 不bất 共cộng 生sanh 。 豈khởi 得đắc 言ngôn 境cảnh 智trí 合hợp 故cố 說thuyết 境cảnh 。 亦diệc 不bất 無vô 因nhân 生sanh 。 豈khởi 得đắc 離ly 境cảnh 智trí 故cố 說thuyết 境cảnh 。 四tứ 句cú 檢kiểm 智trí 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 今kim 四tứ 句cú 檢kiểm 境cảnh 不bất 可khả 得đắc 而nhi 說thuyết 為vi 境cảnh 者giả 。 即tức 是thị 假giả 境cảnh 也dã 。 亦diệc 是thị 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 也dã 。 智trí 亦diệc 如như 是thị 。 一nhất 切thiết 有hữu 無vô 因nhân 緣duyên 善thiện 惡ác 。 是thị 非phi 垢cấu 淨tịnh 世thế 間gian 出xuất 世thế 間gian 。 類loại 如như 此thử 檢kiểm 。 若nhược 用dụng 此thử 意ý 研nghiên 覈# 。 眾chúng 家gia 解giải 釋thích 經kinh 論luận 難nạn/nan 免miễn 性tánh 義nghĩa 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 境cảnh 是thị 境cảnh 。 境cảnh 可khả 是thị 自tự 性tánh 境cảnh 。 今kim 待đãi 智trí 故cố 說thuyết 境cảnh 。 何hà 得đắc 是thị 他tha 性tánh 境cảnh 也dã 。

答đáp 曰viết 。

境cảnh 若nhược 稱xưng 自tự 。 智trí 豈khởi 非phi 他tha 。 智trí 若nhược 非phi 他tha 。 境cảnh 豈khởi 是thị 自tự 。 境cảnh 是thị 自tự 性tánh 智trí 即tức 他tha 性tánh 。 境cảnh 是thị 自tự 性tánh 不bất 得đắc 成thành 假giả 。 智trí 是thị 他tha 性tánh 何hà 得đắc 說thuyết 假giả 。 智trí 是thị 他tha 性tánh 遂toại 得đắc 說thuyết 假giả 。 境cảnh 是thị 自tự 性tánh 亦diệc 應ưng 說thuyết 假giả 。 境cảnh 是thị 自tự 性tánh 不bất 得đắc 說thuyết 假giả 。 智trí 是thị 他tha 性tánh 豈khởi 得đắc 說thuyết 假giả 。 如như 此thử 檢kiểm 覈# 由do 境cảnh 說thuyết 智trí 即tức 是thị 自tự 性tánh 之chi 過quá 。 說thuyết 智trí 為vi 境cảnh 即tức 墮đọa 他tha 性tánh 之chi 失thất 。 如như 是thị 論luận 者giả 由do 智trí 說thuyết 境cảnh 假giả 不bất 成thành 也dã 。 若nhược 不bất 成thành 假giả 境cảnh 即tức 非phi 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 。 若nhược 能năng 四tứ 句cú 檢kiểm 境cảnh 。 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 而nhi 說thuyết 為vi 境cảnh 者giả 即tức 是thị 假giả 境cảnh 也dã 。 亦diệc 是thị 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 也dã 。 智trí 亦diệc 如như 是thị 。 此thử 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 智trí 即tức 是thị 此thử 經Kinh 所sở 明minh 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 智trí 之chi 正chánh 義nghĩa 也dã 。 故cố 金Kim 光Quang 明Minh 經Kinh 。 散Tán 脂Chi 鬼quỷ 神thần 品phẩm 云vân 。 我ngã 現hiện 見kiến 不bất 可khả 思tư 議nghị 智trí 光quang 。 不bất 可khả 思tư 議nghị 智trí 境cảnh 也dã 。 第đệ 二nhị 釋thích 三tam 觀quán 名danh 者giả 。 三tam 觀quán 之chi 名danh 出xuất 瓔anh 珞lạc 經kinh 。 云vân 從tùng 假giả 入nhập 空không 名danh 二nhị 諦đế 觀quán 。 從tùng 空không 入nhập 假giả 名danh 平bình 等đẳng 觀quán 。 是thị 二nhị 觀quán 為vi 方phương 便tiện 道đạo 。 因nhân 是thị 二nhị 空không 觀quán 得đắc 入nhập 中trung 道đạo 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諦Đế 。 觀quán 雙song 照chiếu 二nhị 諦đế 心tâm 心tâm 寂tịch 滅diệt 自tự 然nhiên 流lưu 入nhập 薩Tát 婆Bà 若Nhã 海hải 也dã 。 所sở 言ngôn 從tùng 假giả 入nhập 空không 觀quán 者giả 。 無vô 而nhi 虛hư 設thiết 謂vị 之chi 為vi 假giả 。 觀quán 假giả 知tri 無vô 如như 幻huyễn 如như 化hóa 。 但đãn 有hữu 名danh 字tự 。 即tức 入nhập 空không 也dã 。 而nhi 說thuyết 為vi 二nhị 諦đế 觀quán 者giả 。 或hoặc 是thị 情tình 智trí 二nhị 諦đế 。 或hoặc 約ước 隨tùy 智trí 二nhị 諦đế 也dã 。 次thứ 釋thích 從tùng 空không 入nhập 假giả 觀quán 者giả 。 若nhược 不bất 住trụ 空không 還hoàn 入nhập 幻huyễn 化hóa 。 假giả 名danh 世thế 諦đế 分phân 別biệt 無vô 滯trệ 。 即tức 是thị 從tùng 空không 入nhập 假giả 觀quán 也dã 。 而nhi 言ngôn 平bình 等đẳng 者giả 。 若nhược 前tiền 破phá 俗tục 用dụng 真chân 不bất 名danh 平bình 等đẳng 。 此thử 觀quán 破phá 用dụng 等đẳng 故cố 名danh 平bình 等đẳng 也dã 。 次thứ 釋thích 中trung 道đạo 觀quán 者giả 。 中trung 以dĩ 不bất 二nhị 為vi 義nghĩa 。 道đạo 是thị 能năng 通thông 為vi 名danh 。 照chiếu 一nhất 實thật 諦đế 虛hư 通thông 無vô 滯trệ 名danh 中trung 道đạo 觀quán 也dã 。 故cố 經Kinh 云vân 。 前tiền 二nhị 觀quán 為vi 方phương 便tiện 道đạo 。 因nhân 是thị 二nhị 空không 觀quán 得đắc 入nhập 中trung 道đạo 雙song 照chiếu 二nhị 諦đế 心tâm 心tâm 寂tịch 滅diệt 自tự 然nhiên 。 流lưu 入nhập 薩Tát 婆Bà 若Nhã 海hải 。 此thử 三tam 通thông 名danh 觀quán 者giả 。 觀quán 以dĩ 觀quán 穿xuyên 為vi 義nghĩa 。 亦diệc 是thị 觀quán 達đạt 為vi 能năng 。 觀quán 穿xuyên 者giả 穿xuyên 見kiến 思tư 恆Hằng 沙sa 無vô 明minh 之chi 惑hoặc 故cố 名danh 觀quán 穿xuyên 也dã 。 觀quán 達đạt 者giả 達đạt 三tam 諦đế 之chi 理lý 也dã 。 故cố 大đại 涅Niết 槃Bàn 經Kinh 云vân 。 如như 人nhân 善thiện 知tri 伏phục 藏tạng 即tức 取thủ 利lợi 钁quắc 掘quật 地địa 直trực 下hạ 槃bàn 石thạch 沙sa 礫lịch 直trực 過quá 無vô 難nạn/nan 唯duy 至chí 金kim 剛cang 不bất 能năng 穿xuyên 徹triệt 。 槃bàn 石thạch 者giả 見kiến 思tư 惑hoặc 也dã 。 砂sa 者giả 塵trần 沙sa 無vô 知tri 惑hoặc 也dã 。 礫lịch 者giả 即tức 是thị 無vô 明minh 住trụ 地địa 惑hoặc 也dã 。 徹triệt 過quá 者giả 即tức 觀quán 穿xuyên 義nghĩa 也dã 。 至chí 金kim 剛cang 者giả 即tức 達đạt 一nhất 實thật 諦đế 佛Phật 性tánh 理lý 也dã 。 問vấn 曰viết 。 三tam 觀quán 俱câu 照chiếu 二nhị 諦đế 有hữu 何hà 等đẳng 殊thù 。

答đáp 曰viết 。

前tiền 觀quán 雖tuy 照chiếu 二nhị 諦đế 。 破phá 用dụng 不bất 等đẳng 。 次thứ 觀quán 亦diệc 照chiếu 二nhị 諦đế 破phá 用dụng 平bình 等đẳng 既ký 不bất 見kiến 中trung 道đạo 。 但đãn 是thị 異dị 時thời 平bình 等đẳng 也dã 。 第đệ 三tam 觀quán 者giả 得đắc 見kiến 中trung 道đạo 雙song 照chiếu 二nhị 諦đế 。 即tức 是thị 一nhất 時thời 平bình 等đẳng 也dã 。 第đệ 三tam 辨biện 三tam 觀quán 相tương/tướng 者giả 即tức 為vi 二nhị 意ý 。 一nhất 明minh 別biệt 相tướng 三tam 觀quán 。 二nhị 明minh 一nhất 心tâm 三tam 觀quán 。 第đệ 一nhất 明minh 別biệt 相tướng 三tam 觀quán 者giả 。 觀quán 因nhân 緣duyên 所sở 生sanh 。 三tam 諦đế 之chi 理lý 相tương/tướng 別biệt 不bất 同đồng 。 取thủ 相tương/tướng 恆Hằng 沙sa 無vô 明minh 三tam 種chủng 惑hoặc 障chướng 麁thô 細tế 階giai 級cấp 有hữu 異dị 。 觀quán 理lý 破phá 惑hoặc 用dụng 智trí 不bất 同đồng 。 故cố 名danh 別biệt 相tướng 三tam 觀quán 也dã 。 即tức 是thị 大đại 品phẩm 經kinh 三tam 慧tuệ 品phẩm 所sở 明minh 三tam 智trí 相tương/tướng 也dã 。 今kim 釋thích 此thử 別biệt 相tướng 三tam 觀quán 即tức 為vi 三tam 別biệt 。 一nhất 從tùng 假giả 入nhập 空không 觀quán 。 二nhị 從tùng 空không 入nhập 假giả 觀quán 。 三Tam 明Minh 中trung 道đạo 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諦Đế 觀quán 也dã 。 第đệ 一nhất 正chánh 明minh 從tùng 假giả 入nhập 空không 觀quán 相tương/tướng 者giả 略lược 為vi 三tam 意ý 。 一nhất 先tiên 明minh 所sở 觀quán 之chi 假giả 。 二nhị 明minh 觀quán 門môn 不bất 同đồng 。 三tam 辨biện 入nhập 空không 觀quán 智trí 。 一nhất 明minh 所sở 觀quán 之chi 假giả 者giả 。 有hữu 二nhị 種chủng 假giả 攝nhiếp 一nhất 切thiết 法pháp 。 一nhất 者giả 愛ái 假giả 。 二nhị 者giả 見kiến 假giả 。 愛ái 者giả 即tức 是thị 愛ái 論luận 。 見kiến 者giả 即tức 是thị 見kiến 論luận 。 此thử 二nhị 種chủng 皆giai 是thị 戲hí 論luận 。 破phá 於ư 慧tuệ 眼nhãn 障chướng 見kiến 真chân 實thật 。 愛ái 論luận 隨tùy 所sở 見kiến 境cảnh 即tức 生sanh 愛ái 著trước 。 是thị 為vi 魔ma 業nghiệp 。 見kiến 論luận 隨tùy 所sở 見kiến 境cảnh 即tức 生sanh 分phân 別biệt 。 是thị 為vi 外ngoại 道đạo 業nghiệp 。 故cố 此thử 經Kinh 云vân 。 天thiên 魔ma 者giả 樂nhạo 生sanh 死tử 。 外ngoại 道đạo 者giả 樂nhạo 諸chư 見kiến 。 所sở 謂vị 因nhân 此thử 愛ái 見kiến 起khởi 。 九cửu 十thập 八bát 使sử 。 使sử 三tam 業nghiệp 作tác 善thiện 不bất 善thiện 。 則tắc 輪luân 轉chuyển 六lục 趣thú 。 受thọ 生sanh 死tử 苦khổ 。 故cố 此thử 經Kinh 云vân 。 從tùng 癡si 有hữu 愛ái 。 則tắc 我ngã 病bệnh 生sanh 。 又hựu 曰viết 。 此thử 病bệnh 起khởi 皆giai 由do 著trước 我ngã 。 是thị 故cố 於ư 我ngã 。 不bất 應ưng 生sanh 著trước 。 今kim 明minh 若nhược 知tri 愛ái 見kiến 由do 無vô 明minh 生sanh 。 則tắc 一nhất 切thiết 三tam 界giới 。 皆giai 從tùng 心tâm 起khởi 。 故cố 華hoa 嚴nghiêm 經Kinh 云vân 。 三tam 界giới 無vô 別biệt 法pháp 唯duy 是thị 一nhất 心tâm 造tạo 。 而nhi 此thử 諸chư 法pháp 皆giai 從tùng 假giả 者giả 。 無vô 明minh 愛ái 見kiến 所sở 起khởi 之chi 法pháp 皆giai 有hữu 三tam 假giả 之chi 相tướng 。 三tam 假giả 者giả 。 一nhất 因nhân 成thành 假giả 。 二nhị 相tương 續tục 假giả 。 三tam 相tương 待đãi 假giả 。 此thử 三tam 虛hư 設thiết 故cố 云vân 假giả 也dã 。 問vấn 曰viết 。 三tam 藏tạng 摩ma 訶ha 衍diễn 皆giai 明minh 三tam 假giả 。 二nhị 經kinh 之chi 異dị 。 云vân 何hà 分phân 別biệt 。

答đáp 曰viết 。

若nhược 隨tùy 情tình 明minh 假giả 。 則tắc 是thị 聲Thanh 聞Văn 經kinh 所sở 說thuyết 。 若nhược 就tựu 理lý 明minh 假giả 。 皆giai 如như 夢mộng 幻huyễn 。 即tức 是thị 摩Ma 訶Ha 衍Diên 所sở 說thuyết 。 此thử 經Kinh 訶ha 優ưu 波ba 離ly 具cụ 明minh 此thử 三tam 假giả 之chi 相tướng 也dã 。 問vấn 曰viết 。 三tam 乘thừa 從tùng 三tam 假giả 入nhập 空không 。 若nhược 為vi 分phân 別biệt 。

答đáp 曰viết 。

有hữu 人nhân 言ngôn 。 聲Thanh 聞Văn 多đa 用dụng 因nhân 成thành 假giả 。 緣Duyên 覺Giác 多đa 用dụng 相tương 續tục 假giả 。 菩Bồ 薩Tát 多đa 用dụng 相tương 待đãi 假giả 。 今kim 謂vị 三tam 藏tạng 所sở 明minh 三tam 假giả 相tương/tướng 別biệt 隨tùy 便tiện 入nhập 理lý 。 若nhược 摩ma 訶ha 衍diễn 所sở 明minh 三tam 假giả 。 皆giai 如như 幻huyễn 化hóa 。 三tam 乘thừa 觀quán 此thử 同đồng 入nhập 空không 也dã 。 二nhị 明minh 觀quán 門môn 不bất 同đồng 者giả 。 即tức 是thị 折chiết 體thể 二nhị 種chủng 觀quán 門môn 也dã 。 如như 聲Thanh 聞Văn 經kinh 所sở 明minh 折chiết 假giả 入nhập 生sanh 法pháp 二nhị 空không 者giả 。 此thử 如như 空không 實thật 手thủ 之chi 拳quyền 指chỉ 也dã 。 摩ma 訶ha 衍diễn 體thể 假giả 入nhập 生sanh 法pháp 二nhị 空không 者giả 。 如như 空không 鏡kính 像tượng 之chi 拳quyền 指chỉ 也dã 。 折chiết 假giả 入nhập 空không 名danh 為vi 拙chuyết 度độ 。 體thể 假giả 入nhập 空không 名danh 為vi 巧xảo 度độ 。 故cố 大đại 智trí 論luận 設thiết 巧xảo 拙chuyết 二nhị 醫y 譬thí 。 今kim 釋thích 此thử 諭dụ 。 如như 眼nhãn 病bệnh 是thị 一nhất 治trị 有hữu 巧xảo 拙chuyết 。 拙chuyết 則tắc 針châm 藥dược 痛thống 楚sở 方phương 差sai 。 巧xảo 則tắc 咒chú 術thuật 不bất 痛thống 自tự 損tổn 。 損tổn 差sai 是thị 同đồng 見kiến 色sắc 不bất 異dị 也dã 。 故cố 中trung 論luận 云vân 。 能năng 說thuyết 是thị 因nhân 緣duyên 。 善thiện 滅diệt 諸chư 戲hí 論luận 。 拙chuyết 度độ 為vi 不bất 善thiện 滅diệt 。 說thuyết 巧xảo 度độ 為vi 善thiện 滅diệt 也dã 。 問vấn 曰viết 。 此thử 有hữu 何hà 殊thù 。

答đáp 曰viết 。

善thiện 滅diệt 者giả 不bất 斷đoạn 斷đoạn 。 不bất 善thiện 滅diệt 者giả 是thị 定định 斷đoạn 也dã 。 三Tam 明Minh 入nhập 空không 觀quán 智trí 者giả 亦diệc 為vi 兩lưỡng 意ý 。 一nhất 者giả 明minh 折chiết 假giả 入nhập 空không 。 二nhị 明minh 摩ma 訶ha 衍diễn 道đạo 體thể 假giả 入nhập 空không 。 一nhất 折chiết 假giả 入nhập 空không 者giả 即tức 為vi 二nhị 意ý 。 一nhất 折chiết 見kiến 假giả 入nhập 空không 。 二nhị 折chiết 愛ái 假giả 入nhập 空không 。 並tịnh 是thị 三tam 藏tạng 拙chuyết 度độ 教giáo 門môn 也dã 。 問vấn 曰viết 。 上thượng 明minh 愛ái 見kiến 二nhị 假giả 。 愛ái 前tiền 見kiến 後hậu 。 今kim 明minh 修tu 觀quán 何hà 故cố 見kiến 前tiền 愛ái 後hậu 也dã 。

答đáp 曰viết 。

眾chúng 生sanh 有hữu 二nhị 種chủng 使sử 。 鈍độn 使sử 麁thô 屬thuộc 愛ái 魔ma 業nghiệp 。 利lợi 使sử 細tế 屬thuộc 見kiến 外ngoại 道đạo 業nghiệp 。 故cố 愛ái 前tiền 見kiến 後hậu 。 今kim 佛Phật 法Pháp 正Chánh 道Đạo 緣duyên 理lý 斷đoạn 結kết 。 於ư 見kiến 道đạo 中trung 。 有hữu 二nhị 種chủng 人nhân 。 鈍độn 人nhân 用dụng 無vô 常thường 苦khổ 行hạnh 入nhập 見kiến 道đạo 先tiên 斷đoạn 愛ái 。 利lợi 人nhân 用dụng 空không 無vô 我ngã 行hành 入nhập 見kiến 理lý 斷đoạn 見kiến 。 見kiến 盡tận 在tại 前tiền 。 修tu 道Đạo 在tại 後hậu 。 愛ái 結kết 次thứ 除trừ 也dã 。 一nhất 明minh 折chiết 見kiến 假giả 入nhập 空không 者giả 。 即tức 折chiết 非phi 見kiến 假giả 入nhập 空không 。 折chiết 假giả 之chi 觀quán 如như 大đại 智trí 論luận 破phá 氎điệp 至chí 隣lân 虛hư 塵trần 。 折chiết 此thử 生sanh 滅diệt 細tế 塵trần 色sắc 假giả 以dĩ 入nhập 空không 也dã 。 觀quán 內nội 身thân 心tâm 亦diệc 如như 是thị 。 但đãn 成thành 論luận 三tam 大đại 法Pháp 師sư 各các 以dĩ 情tình 見kiến 破phá 此thử 細tế 塵trần 。 細tế 塵trần 若nhược 盡tận 不bất 免miễn 斷đoạn 見kiến 。 塵trần 若nhược 不bất 盡tận 還hoàn 是thị 常thường 見kiến 。 不bất 出xuất 二nhị 見kiến 。 豈khởi 得đắc 入nhập 空không 。 今kim 詳tường 大đại 智trí 論luận 意ý 。 不bất 如như 諸chư 師sư 所sở 推thôi 。 論luận 主chủ 引dẫn 佛Phật 語ngữ 云vân 。 色sắc 若nhược 麁thô 若nhược 細tế 。 總tổng 而nhi 觀quán 之chi 。 無vô 常thường 無vô 我ngã 。 不bất 說thuyết 有hữu 極cực 微vi 之chi 色sắc 也dã 。 今kim 謂vị 若nhược 知tri 麁thô 細tế 等đẳng 色sắc 。 無vô 常thường 無vô 我ngã 。 即tức 是thị 因nhân 成thành 相tương 續tục 相tương 待đãi 。 虛hư 假giả 不bất 實thật 。 既ký 不bất 得đắc 色sắc 有hữu 。 豈khởi 滯trệ 色sắc 空không 亦diệc 有hữu 亦diệc 空không 非phi 有hữu 非phi 空không 也dã 。 是thị 則tắc 身thân 邊biên 二nhị 見kiến 皆giai 是thị 四tứ 緣duyên 三tam 假giả 所sở 成thành 不bất 實thật 皆giai 空không 。 念niệm 想tưởng 觀quán 除trừ 言ngôn 語ngữ 法pháp 滅diệt 。 一nhất 心tâm 禪thiền 寂tịch 心tâm 在tại 定định 。 故cố 能năng 知tri 世thế 間gian 。 生sanh 滅diệt 法pháp 相tướng 。 若nhược 知tri 四tứ 見kiến 。 及cập 六lục 十thập 二nhị 見kiến 。 無vô 常thường 空không 寂tịch 豁hoát 然nhiên 發phát 真chân 。 成thành 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 。 是thị 為vi 折chiết 見kiến 假giả 入nhập 空không 之chi 觀quán 也dã 。 問vấn 曰viết 。 折chiết 假giả 入nhập 空không 祇kỳ 應ưng 折chiết 色sắc 。 心tâm 之chi 有hữu 空không 亦diệc 有hữu 亦diệc 空không 非phi 有hữu 非phi 空không 。 云vân 何hà 可khả 折chiết 。

答đáp 曰viết 。

隨tùy 見kiến 所sở 執chấp 悉tất 是thị 四tứ 緣duyên 三tam 假giả 皆giai 生sanh 滅diệt 相tương/tướng 。 破phá 麁thô 生sanh 滅diệt 至chí 細tế 生sanh 滅diệt 。 細tế 生sanh 滅diệt 盡tận 即tức 入nhập 空không 也dã 。 問vấn 曰viết 。 云vân 何hà 分phân 別biệt 。 四tứ 見kiến 生sanh 法pháp 兩lưỡng 空không 相tướng 也dã 。

答đáp 曰viết 。

身thân 邊biên 二nhị 見kiến 皆giai 是thị 污ô 穢uế 無vô 記ký 五ngũ 陰ấm 觀quán 此thử 五ngũ 陰ấm 。 即tức 陰ấm 離ly 陰ấm 並tịnh 不bất 見kiến 我ngã 相tương/tướng 唯duy 有hữu 陰ấm 法pháp 。 如như 觀quán 五ngũ 指chỉ 不bất 見kiến 拳quyền 相tương/tướng 。 此thử 從tùng 十thập 六lục 知tri 見kiến 假giả 以dĩ 入nhập 生sanh 空không 也dã 。 毘tỳ 曇đàm 有hữu 門môn 用dụng 此thử 人nhân 空không 發phát 真chân 無vô 漏lậu 見kiến 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 斷đoạn 三tam 結kết 盡tận 。 證chứng 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 。 成thành 論luận 空không 門môn 觀quán 此thử 邊biên 見kiến 但đãn 是thị 行hành 陰ấm 。 行hành 陰ấm 悉tất 是thị 三tam 假giả 假giả 既ký 不bất 實thật 。 因nhân 此thử 入nhập 空không 。 破phá 諸chư 見kiến 結kết 。 成thành 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 。 即tức 是thị 折chiết 實thật 法pháp 假giả 入nhập 空không 正chánh 意ý 。 是thị 為vi 聲Thanh 聞Văn 經kinh 說thuyết 法Pháp 空không 之chi 相tướng 也dã 。 二nhị 明minh 折chiết 愛ái 假giả 以dĩ 入nhập 空không 者giả 。 愛ái 即tức 是thị 欲dục 愛ái 色sắc 。 愛ái 無vô 色sắc 愛ái 。 皆giai 是thị 四tứ 緣duyên 三tam 假giả 之chi 所sở 成thành 也dã 。 若nhược 觀quán 四tứ 緣duyên 三tam 假giả 入nhập 空không 發phát 真chân 。 無vô 礙ngại 道đạo 斷đoạn 解giải 脫thoát 道đạo 證chứng 。 至chí 非phi 想tưởng 第đệ 九cửu 解giải 脫thoát 。 是thị 羅La 漢Hán 果quả 住trụ 。 有Hữu 餘Dư 涅Niết 槃Bàn 。 折chiết 假giả 入nhập 空không 觀quán 其kỳ 功công 乃nãi 息tức 。 亦diệc 名danh 一nhất 切thiết 。 智trí 亦diệc 名danh 慧tuệ 眼nhãn 。 二nhị 摩ma 訶ha 衍diễn 體thể 假giả 入nhập 空không 觀quán 者giả 。 入nhập 空không 觀quán 門môn 乃nãi 有hữu 多đa 塗đồ 。 今kim 約ước 無vô 生sanh 觀quán 門môn 明minh 體thể 假giả 入nhập 空không 也dã 。 就tựu 此thử 觀quán 門môn 亦diệc 為vi 兩lưỡng 別biệt 。 一nhất 明minh 體thể 見kiến 假giả 以dĩ 入nhập 空không 。 二nhị 明minh 體thể 愛ái 假giả 以dĩ 入nhập 空không 。 初sơ 明minh 體thể 見kiến 假giả 以dĩ 入nhập 空không 者giả 。 體thể 因nhân 緣duyên 所sở 生sanh 。 身thân 見kiến 等đẳng 法pháp 。 皆giai 如như 夢mộng 幻huyễn 。 因nhân 成thành 相tương 續tục 相tương 待đãi 。 但đãn 有hữu 名danh 字tự 。 名danh 字tự 即tức 空không 。 非phi 滅diệt 故cố 空không 。 空không 即tức 是thị 真chân 。 真chân 即tức 是thị 涅Niết 槃Bàn 。 是thị 為vi 體thể 假giả 入nhập 空không 觀quán 也dã 。 此thử 約ước 三tam 假giả 而nhi 檢kiểm 。 一nhất 就tựu 因nhân 成thành 檢kiểm 者giả 。 內nội 有hữu 意ý 根căn 外ngoại 有hữu 法pháp 塵trần 。 根căn 塵trần 相tương 對đối 則tắc 意ý 觸xúc 因nhân 緣duyên 生sanh 愛ái 。 愛ái 生sanh 者giả 即tức 是thị 身thân 見kiến 意ý 識thức 生sanh 也dã 。 今kim 觀quán 此thử 見kiến 識thức 定định 從tùng 何hà 生sanh 。 為vi 意ý 根căn 生sanh 意ý 法pháp 塵trần 生sanh 。 為vi 根căn 塵trần 合hợp 生sanh 離ly 根căn 塵trần 生sanh 。 若nhược 意ý 根căn 生sanh 即tức 自tự 性tánh 生sanh 。 若nhược 法pháp 塵trần 生sanh 即tức 他tha 性tánh 生sanh 。 根căn 塵trần 合hợp 生sanh 即tức 是thị 共cộng 生sanh 。 若nhược 離ly 根căn 塵trần 生sanh 即tức 無vô 因nhân 緣duyên 生sanh 。 從tùng 因nhân 緣duyên 生sanh 。 尚thượng 不bất 可khả 說thuyết 。 何hà 況huống 無vô 因nhân 緣duyên 生sanh 也dã 。 故cố 中trung 論luận 偈kệ 云vân 。 諸chư 法pháp 不bất 自tự 生sanh 。 亦diệc 不bất 從tùng 他tha 生sanh 。 不bất 共cộng 不bất 無vô 因nhân 。 是thị 故cố 說thuyết 無vô 生sanh 。 當đương 知tri 身thân 見kiến 之chi 心tâm 。 本bổn 自tự 不bất 生sanh 。 不bất 生sanh 而nhi 說thuyết 生sanh 者giả 。 但đãn 是thị 隨tùy 順thuận 世thế 間gian 。 名danh 字tự 故cố 說thuyết 生sanh 。 名danh 字tự 之chi 法pháp 不bất 在tại 內nội 外ngoại 。 亦diệc 非phi 兩lưỡng 間gian 。 亦diệc 不bất 常thường 自tự 有hữu 是thị 字tự 。 不bất 住trụ 亦diệc 不bất 不bất 住trụ 。 是thị 字tự 無vô 所sở 有hữu 。 言ngôn 語ngữ 道đạo 斷đoạn 。 是thị 名danh 從tùng 因nhân 成thành 假giả 以dĩ 入nhập 空không 也dã 。 問vấn 曰viết 。 空không 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 者giả 性tánh 空không 。 二nhị 者giả 相tương/tướng 空không 。 此thử 云vân 何hà 分phân 別biệt 。

答đáp 曰viết 。

前tiền 四tứ 句cú 檢kiểm 。 生sanh 性tánh 不bất 可khả 得đắc 。 即tức 是thị 性tánh 空không 。 無vô 生sanh 而nhi 說thuyết 生sanh 即tức 是thị 假giả 生sanh 。 假giả 生sanh 即tức 是thị 不bất 生sanh 。 不bất 生sanh 即tức 相tương/tướng 空không 也dã 。 故cố 世thế 諦đế 破phá 性tánh 立lập 假giả 。 真Chân 諦Đế 破phá 假giả 。 即tức 是thị 相tương/tướng 空không 也dã 。 二nhị 檢kiểm 相tương 續tục 假giả 。 此thử 一nhất 念niệm 心tâm 為vi 是thị 生sanh 生sanh 為vi 是thị 滅diệt 生sanh 。 為vi 生sanh 滅diệt 生sanh 離ly 生sanh 離ly 滅diệt 而nhi 有hữu 生sanh 。 若nhược 是thị 生sanh 生sanh 即tức 自tự 性tánh 生sanh 。 由do 滅diệt 故cố 生sanh 即tức 他tha 性tánh 生sanh 。 若nhược 生sanh 滅diệt 生sanh 即tức 是thị 共cộng 性tánh 。 若nhược 離ly 生sanh 離ly 滅diệt 生sanh 即tức 無vô 因nhân 緣duyên 生sanh 。 從tùng 因nhân 緣duyên 生sanh 。 尚thượng 不bất 可khả 得đắc 。 何hà 況huống 無vô 因nhân 生sanh 也dã 。 今kim 觀quán 此thử 心tâm 。 不bất 自tự 性tánh 生sanh 。 故cố 非phi 生sanh 生sanh 。 不bất 他tha 性tánh 生sanh 故cố 非phi 滅diệt 生sanh 。 不bất 自tự 他tha 性tánh 生sanh 故cố 非phi 生sanh 滅diệt 共cộng 生sanh 。 不bất 無vô 因nhân 生sanh 故cố 非phi 離ly 生sanh 離ly 滅diệt 生sanh 也dã 。 如như 此thử 四tứ 句cú 檢kiểm 。 生sanh 不bất 得đắc 生sanh 而nhi 說thuyết 生sanh 者giả 。 但đãn 以dĩ 隨tùy 順thuận 世thế 間gian 。 名danh 字tự 故cố 說thuyết 生sanh 。 名danh 字tự 生sanh 即tức 是thị 假giả 生sanh 。 假giả 名danh 之chi 生sanh 。 即tức 是thị 不bất 生sanh 。 無vô 生sanh 名danh 字tự 則tắc 。 言ngôn 語ngữ 道đạo 斷đoạn 。 是thị 名danh 從tùng 相tương 續tục 假giả 以dĩ 入nhập 空không 也dã 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 說thuyết 生sanh 生sanh 可khả 是thị 自tự 性tánh 生sanh 。 待đãi 滅diệt 故cố 生sanh 滅diệt 生sanh 非phi 生sanh 即tức 是thị 假giả 義nghĩa 。 何hà 得đắc 言ngôn 是thị 他tha 性tánh 也dã 。

答đáp 曰viết 。

生sanh 若nhược 稱xưng 自tự 。 滅diệt 豈khởi 非phi 他tha 。 滅diệt 若nhược 非phi 他tha 。 生sanh 豈khởi 是thị 自tự 。 生sanh 是thị 自tự 性tánh 。 滅diệt 即tức 他tha 性tánh 。 生sanh 是thị 自tự 性tánh 不bất 得đắc 成thành 假giả 。 滅diệt 是thị 他tha 性tánh 何hà 得đắc 說thuyết 假giả 。 滅diệt 是thị 他tha 性tánh 遂toại 得đắc 說thuyết 假giả 。 生sanh 是thị 自tự 性tánh 亦diệc 應ưng 說thuyết 假giả 。 如như 此thử 檢kiểm 覈# 。 由do 生sanh 故cố 生sanh 即tức 是thị 自tự 性tánh 之chi 過quá 。 說thuyết 滅diệt 為vi 生sanh 即tức 墮đọa 他tha 性tánh 之chi 失thất 。 如như 是thị 論luận 者giả 由do 滅diệt 說thuyết 生sanh 假giả 不bất 成thành 也dã 。 三tam 檢kiểm 相tương 待đãi 假giả 。 此thử 身thân 見kiến 心tâm 生sanh 為vi 是thị 生sanh 生sanh 為vi 不bất 生sanh 生sanh 為vi 生sanh 不bất 生sanh 生sanh 離ly 生sanh 離ly 不bất 生sanh 生sanh 。 若nhược 是thị 生sanh 生sanh 即tức 自tự 性tánh 生sanh 。 若nhược 不bất 生sanh 生sanh 即tức 他tha 性tánh 生sanh 。 若nhược 生sanh 不bất 生sanh 生sanh 即tức 是thị 共cộng 生sanh 。 若nhược 離ly 生sanh 離ly 不bất 生sanh 生sanh 即tức 是thị 無vô 因nhân 生sanh 。 從tùng 因nhân 緣duyên 生sanh 。 尚thượng 不bất 可khả 說thuyết 。 何hà 況huống 無vô 因nhân 緣duyên 而nhi 說thuyết 生sanh 也dã 。 今kim 觀quán 此thử 見kiến 。 心tâm 不bất 自tự 性tánh 生sanh 。 故cố 非phi 生sanh 生sanh 。 不bất 他tha 性tánh 生sanh 故cố 非phi 不bất 生sanh 生sanh 。 不bất 自tự 他tha 性tánh 生sanh 故cố 非phi 生sanh 不bất 生sanh 共cộng 生sanh 。 不bất 無vô 因nhân 生sanh 故cố 非phi 離ly 生sanh 不bất 生sanh 而nhi 說thuyết 生sanh 也dã 。 如như 此thử 四tứ 句cú 檢kiểm 生sanh 不bất 得đắc 。 即tức 是thị 不bất 生sanh 。 不bất 生sanh 而nhi 說thuyết 生sanh 者giả 。 但đãn 以dĩ 隨tùy 順thuận 世thế 間gian 。 名danh 字tự 故cố 說thuyết 生sanh 。 名danh 字tự 之chi 生sanh 即tức 是thị 假giả 生sanh 。 假giả 名danh 之chi 生sanh 。 即tức 是thị 不bất 生sanh 。 若nhược 無vô 生sanh 名danh 字tự 則tắc 。 言ngôn 語ngữ 道đạo 斷đoạn 。 是thị 名danh 從tùng 相tương 待đãi 假giả 以dĩ 入nhập 空không 也dã 。 問vấn 曰viết 。 生sanh 生sanh 可khả 是thị 自tự 性tánh 生sanh 。 待đãi 不bất 生sanh 而nhi 說thuyết 生sanh 。 豈khởi 是thị 他tha 性tánh 生sanh 也dã 。

答đáp 曰viết 。

若nhược 生sanh 稱xưng 自tự 不bất 生sanh 豈khởi 非phi 他tha 也dã 。 相tương 續tục 科khoa 已dĩ 並tịnh 覈# 竟cánh 。 細tế 類loại 可khả 知tri 。 大đại 品phẩm 經kinh 明minh 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 問vấn 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 為vi 生sanh 生sanh 為vi 不bất 生sanh 生sanh 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 答đáp 。 非phi 生sanh 生sanh 非phi 不bất 生sanh 生sanh 也dã 。 是thị 則tắc 破phá 生sanh 見kiến 三tam 假giả 合hợp 有hữu 十thập 二nhị 番phiên 觀quán 門môn 。 若nhược 觀quán 三tam 假giả 生sanh 不bất 生sanh 而nhi 執chấp 著trước 無vô 生sanh 。 還hoàn 用dụng 十thập 二nhị 番phiên 觀quán 而nhi 破phá 之chi 也dã 。 破phá 亦diệc 生sanh 亦diệc 無vô 生sanh 。 見kiến 亦diệc 有hữu 十thập 二nhị 番phiên 觀quán 。 破phá 非phi 生sanh 非phi 無vô 生sanh 見kiến 亦diệc 有hữu 十thập 二nhị 番phiên 破phá 。 合hợp 破phá 四tứ 見kiến 共cộng 有hữu 四tứ 十thập 八bát 番phiên 觀quán 。 能năng 破phá 如như 所sở 破phá 。 是thị 則tắc 破phá 能năng 觀quán 之chi 心tâm 亦diệc 有hữu 四tứ 十thập 八bát 番phiên 。 合hợp 能năng 所sở 共cộng 有hữu 九cửu 十thập 六lục 番phiên 觀quán 門môn 。 善thiện 修tu 此thử 觀quán 觀quán 生sanh 相tương/tướng 。 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 乃nãi 至chí 複phức 四tứ 見kiến 具cụ 足túc 四tứ 見kiến 不bất 可khả 說thuyết 。 見kiến 皆giai 不bất 可khả 得đắc 。 豁hoát 然nhiên 開khai 悟ngộ 。 六lục 十thập 二nhị 見kiến 。 八bát 十thập 八bát 使sử 皆giai 滅diệt 得đắc 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 故cố 。 大đại 品phẩm 經Kinh 云vân 。 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 若nhược 智trí 若nhược 斷đoạn 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 無Vô 生Sanh 法Pháp 忍Nhẫn 。 此thử 即tức 巧xảo 度độ 不bất 斷đoạn 而nhi 斷đoạn 。 不bất 同đồng 拙chuyết 度độ 之chi 定định 斷đoạn 也dã 。 二nhị 體thể 愛ái 假giả 入nhập 空không 者giả 。 分phân 別biệt 愛ái 假giả 。 猶do 如như 前tiền 說thuyết 。 今kim 明minh 修tu 道Đạo 體thể 三tam 界giới 愛ái 。 皆giai 如như 夢mộng 幻huyễn 。 三tam 假giả 即tức 空không 。 四tứ 句cú 檢kiểm 生sanh 。 並tịnh 不bất 可khả 得đắc 是thị 名danh 體thể 三tam 界giới 愛ái 假giả 以dĩ 入nhập 空không 。 空không 即tức 是thị 真chân 智trí 增tăng 長trưởng 。 諸chư 法pháp 不bất 生sanh 。 而nhi 般Bát 若Nhã 生sanh 者giả 斷đoạn 三tam 界giới 結kết 也dã 。 若nhược 欲dục 愛ái 六lục 品phẩm 盡tận 。 名danh 斯Tư 陀Đà 含Hàm 。 斯Tư 陀Đà 含Hàm 若nhược 智trí 若nhược 斷đoạn 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 無Vô 生Sanh 法Pháp 忍Nhẫn 。 次thứ 斷đoạn 三tam 品phẩm 下hạ 分phần/phân 結kết 盡tận 。 名danh 阿A 那Na 含Hàm 。 阿A 那Na 含Hàm 若nhược 智trí 若nhược 斷đoạn 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 無Vô 生Sanh 法Pháp 忍Nhẫn 。 斷đoạn 上thượng 二nhị 界giới 愛ái 五ngũ 上thượng 分phần/phân 結kết 盡tận 。 是thị 阿A 羅La 漢Hán 。 阿A 羅La 漢Hán 若nhược 智trí 若nhược 斷đoạn 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 無Vô 生Sanh 法Pháp 忍Nhẫn 。 乃nãi 至chí 辟Bích 支Chi 佛Phật 。 侵xâm 除trừ 習tập 氣khí 。 若nhược 智trí 若nhược 斷đoạn 。 亦diệc 是thị 菩Bồ 薩Tát 。 無Vô 生Sanh 法Pháp 忍Nhẫn 。 此thử 皆giai 巧xảo 度độ 不bất 斷đoạn 而nhi 斷đoạn 。 是thị 觀quán 因nhân 緣duyên 即tức 空không 。 不bất 生sanh 生sanh 無vô 生sanh 四Tứ 諦Đế 入nhập 空không 之chi 觀quán 其kỳ 功công 齊tề 此thử 。 亦diệc 名danh 一nhất 切thiết 。 智trí 亦diệc 名danh 慧tuệ 眼nhãn 也dã 。 二nhị 明minh 從tùng 空không 入nhập 假giả 觀quán 者giả 亦diệc 為vi 三tam 意ý 。 一nhất 明minh 入nhập 假giả 之chi 意ý 。 二nhị 明minh 修tu 入nhập 假giả 之chi 觀quán 。 三Tam 明Minh 觀quán 成thành 化hóa 物vật 。 一nhất 明minh 入nhập 假giả 之chi 意ý 者giả 。 此thử 觀quán 正chánh 為vi 觀quán 俗tục 諦đế 破phá 塵trần 沙sa 無vô 知tri 。 若nhược 二Nhị 乘Thừa 不bất 為vi 化hóa 物vật 。 不bất 須tu 此thử 觀quán 。 菩Bồ 薩Tát 弘hoằng 濟tế 必tất 須tu 此thử 觀quán 。 所sở 言ngôn 從tùng 空không 入nhập 假giả 者giả 。 若nhược 滯trệ 於ư 空không 墮đọa 二Nhị 乘Thừa 地địa 。 如như 大đại 品phẩm 經Kinh 云vân 。 我ngã 以dĩ 天thiên 眼nhãn 觀quán 。 十thập 方phương 世thế 界giới 。 恆Hằng 沙sa 菩Bồ 薩Tát 學học 菩Bồ 薩Tát 道Đạo 。 少thiểu 得đắc 入nhập 菩Bồ 薩Tát 位vị 。 多đa 墮đọa 二Nhị 乘Thừa 地địa 。 是thị 故cố 通thông 教giáo 菩Bồ 薩Tát 須tu 從tùng 空không 入nhập 假giả 用dụng 道đạo 種chủng 智trí 。 入nhập 菩Bồ 薩Tát 位vị 。 若nhược 不bất 滯trệ 空không 。 如như 空không 中trung 種chủng 樹thụ 。 分phân 別biệt 藥dược 病bệnh 化hóa 眾chúng 生sanh 也dã 。 二nhị 明minh 修tu 入nhập 假giả 觀quán 者giả 。 入nhập 假giả 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 者giả 入nhập 見kiến 假giả 一nhất 切thiết 法pháp 。 二nhị 者giả 入nhập 愛ái 假giả 一nhất 切thiết 法pháp 。 一nhất 明minh 入nhập 見kiến 假giả 。 一nhất 切thiết 法pháp 者giả 。 菩Bồ 薩Tát 住trụ 深thâm 禪thiền 定định 知tri 空không 非phi 空không 。 具cụ 大đại 慈từ 悲bi 。 觀quán 假giả 見kiến 假giả 。 假giả 有hữu 四tứ 種chủng 。 從tùng 此thử 四tứ 見kiến 出xuất 無vô 量lượng 見kiến 。 一nhất 自tự 生sanh 見kiến 。 二nhị 他tha 生sanh 見kiến 。 三tam 共cộng 生sanh 見kiến 。 四tứ 無vô 因nhân 生sanh 見kiến 。 此thử 四tứ 見kiến 各các 有hữu 執chấp 諍tranh 之chi 病bệnh 也dã 。

復phục 次thứ 執chấp 有hữu 二nhị 重trọng/trùng 。 一nhất 執chấp 外ngoại 人nhân 邪tà 因nhân 緣duyên 無vô 因nhân 緣duyên 四tứ 生sanh 之chi 見kiến 。 所sở 謂vị 從tùng 冥minh 初sơ 生sanh 覺giác 。 從tùng 微vi 塵trần 生sanh 自tự 在tại 天thiên 生sanh 時thời 生sanh 自tự 然nhiên 生sanh 也dã 。 二nhị 執chấp 佛Phật 法Pháp 正chánh 因nhân 緣duyên 生sanh 自tự 他tha 共cộng 無vô 因nhân 四tứ 生sanh 之chi 見kiến 。 執chấp 自tự 生sanh 見kiến 者giả 。 若nhược 計kế 意ý 根căn 生sanh 意ý 識thức 。 是thị 則tắc 心tâm 能năng 生sanh 心tâm 。 故cố 正Chánh 法Pháp 念niệm 經Kinh 云vân 。 心tâm 如như 工công 畫họa 師sư 作tác 種chủng 種chủng 五ngũ 陰ấm 。 一nhất 切thiết 世thế 間gian 。 法pháp 無vô 不bất 從tùng 心tâm 造tạo 。 亦diệc 如như 唯duy 識thức 論luận 之chi 所sở 明minh 也dã 。 他tha 生sanh 者giả 。 經kinh 言ngôn 。 心tâm 不bất 孤cô 生sanh 。 必tất 籍tịch 緣duyên 而nhi 起khởi 故cố 。 大đại 品phẩm 經Kinh 云vân 。 有hữu 緣duyên 思tư 則tắc 生sanh 。 無vô 緣duyên 思tư 不bất 生sanh 。 當đương 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 皆giai 從tùng 外ngoại 緣duyên 生sanh 也dã 。 共cộng 生sanh 者giả 。 有hữu 言ngôn 。 如như 經kinh 所sở 說thuyết 。 六lục 觸xúc 因nhân 緣duyên 生sanh 六lục 受thọ 。 得đắc 一nhất 切thiết 法pháp 也dã 。 自tự 然nhiên 者giả 。 如như 龍long 王vương 經Kinh 云vân 。 一nhất 切thiết 皆giai 自tự 然nhiên 而nhi 生sanh 。 大đại 品phẩm 經Kinh 云vân 。 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 非phi 佛Phật 天thiên 人nhân 修tu 羅la 作tác 。 性tánh 自tự 爾nhĩ 也dã 。 佛Phật 有hữu 四tứ 種chủng 之chi 說thuyết 。 皆giai 是thị 悉tất 檀đàn 方phương 便tiện 入nhập 假giả 利lợi 物vật 。 而nhi 諸chư 眾chúng 生sanh 。 顛điên 倒đảo 不bất 了liễu 。 或hoặc 執chấp 外ngoại 人nhân 邪tà 說thuyết 四tứ 邊biên 。 或hoặc 執chấp 佛Phật 法Pháp 經kinh 論luận 四tứ 邊biên 。 而nhi 生sanh 見kiến 著trước 。 故cố 智Trí 度Độ 論luận 云vân 。 般Bát 若Nhã 譬thí 如như 大đại 火hỏa 炎diễm 。 四tứ 邊biên 不bất 可khả 取thủ 。 邪tà 見kiến 火hỏa 所sở 燒thiêu 。 今kim 明minh 隨tùy 所sở 執chấp 見kiến 即tức 苦khổ 集tập 。 若nhược 能năng 知tri 苦khổ 斷đoạn 集tập 。 必tất 須tu 修tu 道Đạo 證chứng 滅diệt 。 皆giai 是thị 假giả 名danh 。 如như 幻huyễn 化hóa 而nhi 知tri 。 次thứ 明minh 入nhập 愛ái 假giả 一nhất 切thiết 法pháp 可khả 知tri 也dã 。 三Tam 明Minh 觀quán 成thành 化hóa 物vật 者giả 。 菩Bồ 薩Tát 從tùng 空không 入nhập 假giả 修tu 證chứng 。 即tức 是thị 觀quán 因nhân 緣duyên 假giả 。 名danh 生sanh 不bất 生sanh 無vô 量lượng 四Tứ 諦Đế 亦diệc 名danh 道đạo 種chủng 智trí 亦diệc 名danh 法Pháp 眼nhãn 。 過quá 二Nhị 乘Thừa 地địa 。 用dụng 道đạo 種chủng 智trí 入nhập 菩Bồ 薩Tát 位vị 。 入nhập 假giả 修tu 證chứng 。 道đạo 種chủng 智trí 有hữu 三tam 種chủng 。 一nhất 生sanh 滅diệt 道đạo 種chủng 。 二nhị 無vô 生sanh 道đạo 種chủng 。 三tam 依y 藏tạng 識thức 道đạo 種chủng 。 菩Bồ 薩Tát 住trụ 是thị 位vị 。 為vi 降hàng 伏phục 天thiên 魔ma 及cập 其kỳ 眷quyến 屬thuộc 。 即tức 入nhập 愛ái 假giả 。 現hiện 諸chư 神thần 通thông 。 乃nãi 至chí 同đồng 事sự 利lợi 物vật 說thuyết 諸chư 愛ái 論luận 。 如như 此thử 土thổ/độ 三tam 墳phần 五ngũ 典điển 安an 國quốc 育dục 民dân 之chi 經kinh 書thư 也dã 。 為vi 降hàng 伏phục 外ngoại 道đạo 。 及cập 其kỳ 眷quyến 屬thuộc 。 即tức 入nhập 見kiến 假giả 顯hiển 示thị 智trí 慧tuệ 。 乃nãi 至chí 同đồng 事sự 利lợi 物vật 說thuyết 諸chư 見kiến 論luận 。 如như 十thập 八bát 種chủng 六lục 師sư 。 皆giai 稱xưng 一Nhất 切Thiết 智Trí 也dã 。 深thâm 知tri 愛ái 見kiến 苦khổ 集tập 之chi 病bệnh 無vô 量lượng 。 道đạo 滅diệt 之chi 藥dược 。 亦diệc 復phục 無vô 量lượng 。 皆giai 如như 無vô 量lượng 夢mộng 幻huyễn 用dụng 四tứ 悉tất 檀đàn 赴phó 其kỳ 根căn 緣duyên 隨tùy 病bệnh 設thiết 藥dược 。

復phục 次thứ 菩Bồ 薩Tát 。 為vi 度độ 如như 是thị 無vô 量lượng 。 眾chúng 生sanh 故cố 遊du 戲hí 神thần 通thông 。 淨tịnh 佛Phật 國quốc 土độ 。 成thành 就tựu 眾chúng 生sanh 。 入nhập 假giả 修tu 無vô 量lượng 願nguyện 行hành 。 是thị 為vi 觀quán 成thành 化hóa 物vật 也dã 。 三Tam 明Minh 中trung 道đạo 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 觀quán 。 者giả 即tức 為vi 三tam 意ý 。 一nhất 明minh 所sở 觀quán 境cảnh 。 二nhị 明minh 修tu 觀quán 心tâm 。 三Tam 明Minh 證chứng 成thành 。 一nhất 明minh 所sở 觀quán 境cảnh 者giả 。 前tiền 二nhị 觀quán 是thị 方phương 便tiện 。 雖tuy 有hữu 照chiếu 二nhị 諦đế 之chi 智trí 。 未vị 破phá 無vô 明minh 不bất 見kiến 中trung 道đạo 。 真chân 俗tục 別biệt 照chiếu 。 即tức 是thị 智trí 障chướng 。 故cố 攝nhiếp 大Đại 乘Thừa 論luận 云vân 。 智trí 障chướng 甚thậm 盲manh 闇ám 謂vị 真chân 俗tục 分phân 別biệt 。 智trí 障chướng 者giả 依y 阿a 黎lê 耶da 識thức 識thức 。 即tức 是thị 無vô 明minh 住trụ 地địa 。 無vô 明minh 住trụ 地địa 。 即tức 是thị 生sanh 死tử 根căn 本bổn 。 故cố 此thử 經Kinh 云vân 。 從tùng 無vô 住trụ 本bổn 。 立lập 一nhất 切thiết 法pháp 。 無vô 住trụ 本bổn 者giả 即tức 是thị 無vô 始thỉ 無vô 明minh 更cánh 無vô 別biệt 惑hoặc 所sở 依y 住trụ 也dã 。 二nhị 明minh 修tu 觀quán 心tâm 者giả 。 若nhược 修tu 此thử 觀quán 還hoàn 用dụng 前tiền 二nhị 觀quán 雙song 忘vong 雙song 照chiếu 之chi 方phương 便tiện 也dã 。 雙song 忘vong 方phương 便tiện 者giả 。 初sơ 觀quán 知tri 俗tục 非phi 俗tục 。 即tức 是thị 俗tục 空không 。 次thứ 觀quán 知tri 真chân 非phi 真chân 。 即tức 是thị 真chân 空không 。 忘vong 俗tục 非phi 俗tục 忘vong 真chân 非phi 真chân 。 非phi 真chân 非phi 俗tục 即tức 是thị 中trung 道đạo 。 因nhân 是thị 二nhị 空không 觀quán 入nhập 中trung 道đạo 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諦Đế 。 雖tuy 觀quán 中trung 道đạo 而nhi 不bất 見kiến 者giả 。 皆giai 是thị 無vô 明minh 。 之chi 所sở 障chướng 也dã 。 當đương 觀quán 實thật 相tướng 修tu 三tam 三tam 昧muội 。 大đại 智Trí 度Độ 論luận 云vân 。 聲Thanh 聞Văn 經kinh 中trung 說thuyết 三tam 三tam 昧muội 緣duyên 四Tứ 諦Đế 十thập 六lục 行hành 。 摩ma 訶ha 衍diễn 明minh 三tam 三tam 昧muội 但đãn 緣duyên 。 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 。 今kim 初sơ 修tu 空Không 三Tam 昧Muội 。 觀quán 此thử 無vô 明minh 不bất 自tự 生sanh 不bất 從tùng 法pháp 性tánh 生sanh 也dã 。 不bất 他tha 生sanh 。 非phi 離ly 法pháp 性tánh 外ngoại 別biệt 有hữu 依y 他tha 之chi 無vô 明minh 生sanh 。 不bất 共cộng 生sanh 。 亦diệc 非phi 法pháp 性tánh 共cộng 無vô 明minh 生sanh 。 非phi 無vô 因nhân 緣duyên 生sanh 。 非phi 離ly 法pháp 性tánh 離ly 無vô 明minh 而nhi 有hữu 生sanh 也dã 。 若nhược 四tứ 句cú 檢kiểm 。 無vô 明minh 本bổn 自tự 不bất 生sanh 。 生sanh 源nguyên 不bất 可khả 得đắc 即tức 是thị 無vô 始thỉ 空không 。 是thị 名danh 空không 三tam 昧muội 。 空không 無vô 住trụ 之chi 本bổn 一nhất 切thiết 法pháp 也dã 。 若nhược 爾nhĩ 豈khởi 全toàn 同đồng 地địa 論luận 師sư 計kế 真Chân 如Như 法pháp 性tánh 。 生sanh 一nhất 切thiết 法pháp 。 豈khởi 全toàn 同đồng 攝nhiếp 大Đại 乘Thừa 師sư 計kế 黎lê 耶da 識thức 生sanh 一nhất 切thiết 法pháp 也dã 。 問vấn 曰viết 。 各các 計kế 何hà 失thất 。

答đáp 曰viết 。

理lý 無vô 二nhị 。 是thị 二nhị 大Đại 乘Thừa 論luận 師sư 俱câu 稟bẩm 天thiên 親thân 。 何hà 得đắc 諍tranh 同đồng 水thủy 火hỏa 。 次thứ 觀quán 無vô 相tướng 三tam 昧muội 者giả 。 即tức 觀quán 無vô 生sanh 實thật 相tướng 非phi 有hữu 相tương/tướng 。 不bất 如như 闇ám 室thất 瓶bình 盆bồn 之chi 有hữu 相tương/tướng 也dã 。 非phi 無vô 相tướng 。 非phi 如như 乳nhũ 內nội 無vô 酪lạc 性tánh 也dã 。 非phi 亦diệc 有hữu 亦diệc 無vô 相tương/tướng 。 不bất 如như 智trí 者giả 見kiến 空không 及cập 不bất 空không 。 非phi 非phi 有hữu 。 非phi 非phi 無vô 相tướng 。 取thủ 著trước 即tức 是thị 愚ngu 癡si 論luận 。 若nhược 不bất 取thủ 四tứ 邊biên 之chi 定định 相tương/tướng 即tức 是thị 無vô 相tướng 。 三tam 昧muội 入nhập 實thật 相tướng 也dã 。 若nhược 爾nhĩ 豈khởi 全toàn 同đồng 地địa 論luận 師sư 用dụng 本bổn 有hữu 佛Phật 性tánh 如như 闇ám 室thất 瓶bình 盆bồn 。 亦diệc 不bất 全toàn 同đồng 三tam 論luận 師sư 破phá 乳nhũ 中trung 酪lạc 性tánh 畢tất 竟cánh 盡tận 淨tịnh 無vô 所sở 有hữu 性tánh 也dã 。 問vấn 曰viết 。 各các 計kế 何hà 失thất 。

答đáp 曰viết 。

若nhược 無vô 失thất 者giả 。 二nhị 大Đại 乘Thừa 論luận 師sư 何hà 得đắc 諍tranh 同đồng 水thủy 火hỏa 也dã 。 次thứ 明minh 修tu 無Vô 作Tác 三Tam 昧Muội 。 觀quán 真Chân 如Như 實thật 相tướng 。 不bất 見kiến 緣duyên 修tu 作tác 佛Phật 。 亦diệc 不bất 見kiến 真chân 修tu 作tác 佛Phật 。 亦diệc 不bất 見kiến 真chân 緣duyên 二nhị 修tu 合hợp 故cố 作tác 佛Phật 。 亦diệc 不bất 離ly 真chân 緣duyên 二nhị 修tu 。 而nhi 作tác 佛Phật 也dã 。 四tứ 句cú 明minh 修tu 即tức 是thị 四tứ 種chủng 作tác 義nghĩa 。 若nhược 無vô 四tứ 修tu 即tức 無vô 四tứ 依y 。 是thị 無Vô 作Tác 三Tam 昧Muội 也dã 。 若nhược 爾nhĩ 豈khởi 同đồng 相tương/tướng 列liệt 北bắc 道đạo 明minh 義nghĩa 緣duyên 修tu 作tác 佛Phật 南nam 土thổ/độ 大đại 小Tiểu 乘Thừa 師sư 亦diệc 多đa 用dụng 緣duyên 修tu 作tác 佛Phật 也dã 。 亦diệc 不bất 同đồng 相tương/tướng 州châu 南nam 道đạo 明minh 義nghĩa 用dụng 真chân 修tu 作tác 佛Phật 。 問vấn 曰viết 偏thiên 用dụng 何hà 過quá 。

答đáp 曰viết 。

正Chánh 道Đạo 無vô 諍tranh 。 何hà 得đắc 諍tranh 同đồng 水thủy 火hỏa 。 今kim 明minh 用dụng 三tam 三tam 昧muội 修tu 一nhất 實thật 諦đế 。 開khai 無vô 明minh 顯hiển 法pháp 性tánh 。 忘vong 真chân 緣duyên 離ly 諍tranh 論luận 。 言ngôn 語ngữ 法pháp 滅diệt 無vô 量lượng 罪tội 除trừ 。 清thanh 淨tịnh 心tâm 一nhất 水thủy 若nhược 澄trừng 清thanh 。 佛Phật 性tánh 寶bảo 殊thù 自tự 然nhiên 現hiện 也dã 。 見kiến 佛Phật 性tánh 故cố 即tức 得đắc 。 住trụ 大đại 涅Niết 槃Bàn 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 爾nhĩ 者giả 今kim 云vân 何hà 說thuyết 。

答đáp 曰viết 。

大đại 涅Niết 槃Bàn 經Kinh 云vân 。 不bất 生sanh 不bất 生sanh 名danh 大đại 涅Niết 槃Bàn 。 以dĩ 修tu 道Đạo 得đắc 故cố 故cố 不bất 可khả 說thuyết 。 豈khởi 如như 諸chư 大Đại 乘Thừa 論luận 師sư 偏thiên 執chấp 定định 說thuyết 也dã 。 今kim 以dĩ 因nhân 緣duyên 故cố 。 亦diệc 可khả 得đắc 說thuyết 者giả 。 若nhược 解giải 四tứ 悉tất 檀đàn 意ý 如như 前tiền 異dị 說thuyết 。 皆giai 大đại 利lợi 益ích 眾chúng 生sanh 。 興hưng 顯hiển 佛Phật 法Pháp 也dã 。 三Tam 明Minh 證chứng 成thành 者giả 。 若nhược 觀quán 無vô 明minh 因nhân 緣duyên 。 入nhập 不bất 二nhị 法Pháp 門môn 。 住trụ 不bất 思tư 議nghị 解giải 脫thoát 也dã 。 故cố 此thử 經Kinh 明minh 入nhập 不bất 二nhị 法Pháp 門môn 。 即tức 是thị 中trung 道đạo 雙song 照chiếu 二nhị 諦đế 。 自tự 然nhiên 流lưu 入nhập 薩Tát 婆Bà 若Nhã 海hải 。 此thử 是thị 觀quán 因nhân 緣duyên 即tức 一nhất 實thật 諦đế 不bất 生sanh 不bất 生sanh 。 證chứng 無vô 作tác 四tứ 實thật 諦đế 。 亦diệc 名danh 一nhất 切thiết 。 種chủng 智trí 亦diệc 名danh 佛Phật 眼nhãn 。 即tức 是thị 入nhập 初Sơ 地Địa 見kiến 佛Phật 性tánh 住trụ 大đại 涅Niết 槃Bàn 也dã 。 第đệ 二nhị 辨biện 一nhất 心tâm 三tam 觀quán 者giả 。 正chánh 是thị 圓viên 教giáo 利lợi 根căn 菩Bồ 薩Tát 之chi 所sở 修tu 習tập 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 不bất 思tư 議nghị 心tâm 。 因nhân 緣duyên 之chi 理lý 。 甚thậm 深thâm 微vi 妙diệu 。 其kỳ 觀quán 慧tuệ 門môn 。 難nan 解giải 難nan 入nhập 。 今kim 明minh 此thử 一nhất 心tâm 三tam 觀quán 亦diệc 為vi 三tam 意ý 。 一nhất 明minh 所sở 觀quán 不bất 思tư 議nghị 之chi 境cảnh 。 二nhị 明minh 能năng 觀quán 三tam 觀quán 。 三Tam 明Minh 證chứng 成thành 。 一nhất 明minh 不bất 思tư 議nghị 之chi 觀quán 境cảnh 者giả 即tức 是thị 一nhất 念niệm 無vô 明minh 心tâm 因nhân 緣duyên 所sở 生sanh 。 十thập 法Pháp 界Giới 以dĩ 為vi 境cảnh 也dã 。 問vấn 曰viết 。 一nhất 人nhân 具cụ 十thập 法Pháp 界Giới 。 次thứ 第đệ 經kinh 無vô 量lượng 劫kiếp 。 云vân 何hà 止chỉ 在tại 一nhất 念niệm 無vô 明minh 心tâm 內nội 無vô 妨phương 閡ngại 也dã 。

答đáp 曰viết 。

此thử 經Kinh 明minh 不bất 思tư 議nghị 須Tu 彌Di 入nhập 芥giới 子tử 不bất 相tương 妨phương 閡ngại 。 無vô 情tình 之chi 物vật 尚thượng 得đắc 如như 此thử 。 心tâm 神thần 微vi 妙diệu 一nhất 念niệm 具cụ 一nhất 切thiết 三tam 世thế 。 諸chư 心tâm 諸chư 法pháp 。 何hà 足túc 致trí 疑nghi 。 譬thí 如như 眠miên 法pháp 覆phú 心tâm 一nhất 念niệm 之chi 內nội 夢mộng 見kiến 一nhất 切thiết 諸chư 心tâm 諸chư 事sự 。 若nhược 正chánh 眠miên 夢mộng 之chi 時thời 謂vị 。 經kinh 無vô 量lượng 劫kiếp 。 如như 法Pháp 華hoa 經kinh 說thuyết 。 夢mộng 見kiến 初sơ 發phát 心tâm 乃nãi 至chí 成thành 佛Phật 。 無vô 量lượng 諸chư 事sự 。 比tỉ 其kỳ 覺giác 時thời 反phản 觀quán 祇kỳ 是thị 一nhất 念niệm 眠miên 心tâm 也dã 。 心tâm 譬thí 自tự 性tánh 清thanh 淨tịnh 心tâm 。 眠miên 法pháp 覆phú 心tâm 譬thí 於ư 無vô 明minh 。 無vô 量lượng 夢mộng 事sự 譬thí 恆Hằng 沙sa 無vô 知tri 覆phú 一nhất 切thiết 恆Hằng 沙sa 佛Phật 法Pháp 。 夢mộng 事sự 不bất 實thật 善thiện 惡ác 憂ưu 喜hỷ 譬thí 見kiến 思tư 惑hoặc 覆phú 真chân 空không 也dã 。 若nhược 不bất 細tế 尋tầm 夢mộng 譬thí 不bất 思tư 議nghị 之chi 疑nghi 。 終chung 無vô 決quyết 理lý 。 故cố 諸chư 大Đại 乘Thừa 經Kinh 多đa 說thuyết 十thập 喻dụ 但đãn 諸chư 法Pháp 師sư 不bất 圓viên 取thủ 譬thí 意ý 。 止chỉ 偏thiên 得đắc 虛hư 偽ngụy 空không 邊biên 不bất 見kiến 譬thí 無vô 量lượng 無vô 明minh 法pháp 性tánh 邊biên 也dã 。 故cố 三tam 諦đế 之chi 境cảnh 義nghĩa 不bất 成thành 也dã 。 二nhị 明minh 能năng 觀quán 者giả 。 若nhược 觀quán 此thử 一nhất 念niệm 無vô 明minh 之chi 心tâm 。 非phi 空không 非phi 假giả 。 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 亦diệc 非phi 空không 假giả 。 而nhi 能năng 知tri 心tâm 空không 假giả 。 即tức 照chiếu 一nhất 切thiết 法pháp 空không 假giả 。 是thị 則tắc 一nhất 心tâm 三tam 觀quán 圓viên 照chiếu 三tam 諦đế 之chi 理lý 。 不bất 斷đoạn 癡si 愛ái 起khởi 諸chư 明minh 脫thoát 。 若nhược 水thủy 澄trừng 清thanh 珠châu 相tương/tướng 自tự 現hiện 。 此thử 即tức 觀quán 行hành 即tức 也dã 。 三Tam 明Minh 證chứng 成thành 者giả 。 若nhược 證chứng 一nhất 心tâm 三tam 觀quán 。 即tức 是thị 一nhất 心tâm 三tam 智trí 五ngũ 眼nhãn 也dã 。 若nhược 得đắc 六lục 根căn 清thanh 淨tịnh 。 名danh 相tướng 似tự 證chứng 即tức 十thập 信tín 位vị 也dã 。 若nhược 發phát 真chân 無vô 漏lậu 名danh 分phần/phân 證chứng 真chân 實thật 即tức 即tức 是thị 初sơ 住trụ 也dã 。 此thử 經Kinh 云vân 。 一nhất 念niệm 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 即tức 是thị 坐tọa 道Đạo 場Tràng 成thành 就tựu 。 一Nhất 切Thiết 智Trí 故cố 。 大đại 品phẩm 經Kinh 云vân 。 有hữu 菩Bồ 薩Tát 從tùng 初sơ 發phát 心tâm 。 即tức 坐tọa 道Đạo 場Tràng 。 當đương 知tri 是thị 菩Bồ 薩Tát 。 為vi 如như 佛Phật 也dã 。 智Trí 度Độ 論luận 云vân 。 三tam 智trí 其kỳ 實thật 一nhất 心tâm 中trung 得đắc 。 佛Phật 欲dục 分phân 別biệt 為vi 人nhân 說thuyết 。 令linh 易dị 解giải 故cố 故cố 次thứ 第đệ 說thuyết 耳nhĩ 。 第đệ 四tứ 對đối 智trí 眼nhãn 者giả 。 智trí 即tức 三tam 智trí 。 眼nhãn 即tức 五ngũ 眼nhãn 。 三tam 觀quán 能năng 知tri 因nhân 緣duyên 三tam 諦đế 之chi 理lý 即tức 是thị 三tam 智trí 。 能năng 見kiến 因nhân 緣duyên 三tam 諦đế 之chi 理lý 即tức 是thị 五ngũ 眼nhãn 。 若nhược 解giải 三tam 觀quán 。 三tam 智trí 五ngũ 眼nhãn 兩lưỡng 科khoa 大đại 義nghĩa 宛uyển 然nhiên 明minh 了liễu 。 若nhược 分phân 別biệt 為vi 論luận 。 三tam 觀quán 為vi 因nhân 。 三tam 智trí 五ngũ 眼nhãn 為vi 果quả 。 通thông 而nhi 為vi 語ngữ 。 三tam 觀quán 即tức 是thị 三tam 智trí 五ngũ 眼nhãn 之chi 異dị 名danh 耳nhĩ 。 如như 大đại 智trí 論luận 釋thích 般Bát 若Nhã 云vân 。 別biệt 則tắc 般Bát 若Nhã 為vi 因nhân 。 至chí 佛Phật 心tâm 則tắc 變biến 名danh 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 若nhược 通thông 而nhi 為vi 論luận 。 俱câu 通thông 因nhân 果quả 。 如như 大đại 智trí 論luận 偈kệ 云vân 。 若nhược 如như 法Pháp 觀quán 。 佛Phật 般Bát 若Nhã 與dữ 涅Niết 槃Bàn 是thị 三tam 則tắc 一nhất 相tương/tướng 。 其kỳ 實thật 無vô 有hữu 異dị 。 故cố 知tri 般Bát 若Nhã 之chi 名danh 亦diệc 至chí 佛Phật 果Quả 。 文văn 如như 三tam 德đức 成thành 大đại 涅Niết 槃Bàn 不bất 縱túng/tung 不bất 橫hoạnh/hoành 如như 世thế 伊y 字tự 。 摩Ma 訶Ha 般Bát 若Nhã 。 果quả 上thượng 之chi 一nhất 德đức 也dã 。 問vấn 曰viết 。 三tam 觀quán 對đối 三tam 智trí 其kỳ 數số 相tương 應ứng 。 三tam 觀quán 對đối 五ngũ 眼nhãn 數số 豈khởi 相tương 當đương 。

答đáp 曰viết 。

若nhược 觀quán 麁thô 細tế 因nhân 緣duyên 。 即tức 是thị 肉nhục 眼nhãn 天thiên 眼nhãn 之chi 境cảnh 。 若nhược 見kiến 三tam 諦đế 之chi 理lý 。 即tức 是thị 慧tuệ 眼nhãn 法Pháp 眼nhãn 佛Phật 眼nhãn 也dã 。 第đệ 五ngũ 成thành 諸chư 乘thừa 義nghĩa 者giả 。 三tam 觀quán 即tức 是thị 三tam 智trí 。 三tam 智trí 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 別biệt 相tướng 三tam 智trí 。 二nhị 一nhất 心tâm 三tam 智trí 。 一nhất 別biệt 相tướng 三tam 智trí 即tức 開khai 三tam 乘thừa 。 二nhị 一nhất 心tâm 三tam 智trí 但đãn 是thị 一nhất 佛Phật 乘thừa 也dã 。 第đệ 一nhất 正chánh 明minh 別biệt 相tướng 三tam 觀quán 開khai 三tam 乘thừa 者giả 即tức 為vi 二nhị 意ý 。 一nhất 正chánh 約ước 三tam 觀quán 開khai 三tam 乘thừa 。 二nhị 明minh 十thập 法pháp 成thành 三tam 乘thừa 。 一nhất 正chánh 約ước 三tam 觀quán 開khai 三tam 乘thừa 者giả 即tức 為vi 三tam 意ý 。 一nhất 約ước 折chiết 法pháp 觀quán 開khai 三tam 藏tạng 教giáo 三tam 乘thừa 。 二nhị 約ước 體thể 法pháp 觀quán 開khai 通thông 教giáo 三tam 乘thừa 。 三tam 總tổng 約ước 折chiết 體thể 別biệt 相tướng 三tam 觀quán 成thành 別biệt 教giáo 大Đại 乘Thừa 。 一nhất 明minh 折chiết 法pháp 觀quán 開khai 三tam 藏tạng 教giáo 三tam 乘thừa 義nghĩa 者giả 。 三tam 藏tạng 教giáo 明minh 三tam 乘thừa 行hành 人nhân 同đồng 折chiết 因nhân 緣duyên 假giả 以dĩ 入nhập 空không 。 若nhược 聲Thanh 聞Văn 總tổng 相tương/tướng 折chiết 法pháp 入nhập 空không 發phát 真chân 無vô 漏lậu 成thành 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 名danh 聲Thanh 聞Văn 乘thừa 。 若nhược 辟Bích 支Chi 佛Phật 。 別biệt 相tướng 折chiết 法pháp 入nhập 空không 發phát 真chân 無vô 漏lậu 成thành 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 名danh 辟Bích 支Chi 佛Phật 乘thừa 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 總tổng 相tương/tướng 別biệt 相tướng 折chiết 法pháp 入nhập 空không 而nhi 不bất 斷đoạn 結kết 取thủ 證chứng 多đa 入nhập 俗tục 假giả 。 修tu 行hành 六Lục 度Độ 。 求cầu 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 佛Phật 智trí 自tự 然nhiên 智trí 無vô 師sư 智trí 。 即tức 是thị 三tam 藏tạng 教giáo 之chi 大Đại 乘Thừa 也dã 。 二nhị 明minh 體thể 法pháp 觀quán 開khai 通thông 教giáo 三tam 乘thừa 者giả 。 三tam 乘thừa 之chi 人nhân 同đồng 體thể 因nhân 緣duyên 假giả 以dĩ 入nhập 空không 。 若nhược 發phát 真chân 無vô 漏lậu 斷đoạn 見kiến 思tư 惑hoặc 。 小Tiểu 乘Thừa 根căn 鈍độn 但đãn 除trừ 正chánh 使sử 成thành 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 名danh 聲Thanh 聞Văn 乘thừa 。 緣Duyên 覺Giác 中trung 根căn 侵xâm 除trừ 習tập 氣khí 成thành 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 名danh 辟Bích 支Chi 佛Phật 乘thừa 。 菩Bồ 薩Tát 得đắc 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 入nhập 假giả 修tu 道Đạo 種chủng 智trí 。 教giáo 化hóa 眾chúng 生sanh 。 求cầu 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 即tức 是thị 通thông 教giáo 之chi 大Đại 乘Thừa 也dã 。 三Tam 明Minh 總tổng 約ước 折chiết 體thể 別biệt 相tướng 三tam 觀quán 成thành 別biệt 教giáo 大Đại 乘Thừa 者giả 。 若nhược 是thị 別biệt 教giáo 菩Bồ 薩Tát 觀quán 因nhân 緣duyên 修tu 別biệt 相tướng 三tam 觀quán 。 次thứ 第đệ 成thành 一Nhất 切Thiết 智Trí 道đạo 種chủng 智trí 。 乃nãi 至chí 修tu 中trung 道đạo 觀quán 見kiến 佛Phật 性tánh 成thành 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 求cầu 常thường 住trụ 涅Niết 槃Bàn 。 即tức 是thị 別biệt 教giáo 大Đại 乘Thừa 義nghĩa 也dã 。 二nhị 明minh 具cụ 十thập 法pháp 成thành 三tam 乘thừa 者giả 。 三tam 觀quán 乃nãi 是thị 乘thừa 之chi 正chánh 體thể 。 若nhược 不bất 約ước 十thập 法pháp 和hòa 合hợp 則tắc 乘thừa 義nghĩa 不bất 成thành 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 三tam 乘thừa 悉tất 能năng 運vận 出xuất 。 三tam 界giới 火hỏa 宅trạch 。 必tất 須tu 正chánh 助trợ 眾chúng 善thiện 和hòa 合hợp 。 故cố 運vận 用dụng 之chi 義nghĩa 成thành 也dã 。 就tựu 此thử 即tức 為vi 三tam 意ý 。 一nhất 出xuất 十thập 法pháp 名danh 。 二nhị 明minh 次thứ 第đệ 成thành 乘thừa 。 三tam 料liệu 簡giản 。 一nhất 出xuất 十thập 法pháp 名danh 者giả 。 一nhất 明minh 識thức 正chánh 。 因nhân 緣duyên 生sanh 法pháp 。 二nhị 真chân 正chánh 發phát 心tâm 。 三tam 止Chỉ 觀Quán 修tu 習tập 。 四tứ 破phá 諸chư 法pháp 遍biến 。 五ngũ 善thiện 知tri 通thông 塞tắc 。 六lục 道Đạo 品Phẩm 調điều 適thích 。 七thất 對đối 治trị 助trợ 開khai 。 三tam 解giải 脫thoát 門môn 。 八bát 明minh 識thức 次thứ 位vị 。 九cửu 安an 忍nhẫn 強cường/cưỡng 軟nhuyễn 兩lưỡng 賊tặc 。 十thập 順thuận 道Đạo 法Pháp 愛ái 不bất 生sanh 。 三tam 乘thừa 之chi 人nhân 修tu 學học 三tam 觀quán 。 若nhược 具cụ 此thử 十thập 法Pháp 。 即tức 成thành 三tam 乘thừa 。 入nhập 涅Niết 槃Bàn 也dã 。 二nhị 明minh 次thứ 第đệ 成thành 乘thừa 者giả 。 初sơ 所sở 以dĩ 須tu 知tri 正chánh 因nhân 緣duyên 生sanh 諸chư 法pháp 者giả 。 知tri 無vô 明minh 因nhân 緣duyên 。 生sanh 一nhất 切thiết 法pháp 。 即tức 是thị 正chánh 因nhân 緣duyên 。 異dị 外ngoại 執chấp 邪tà 因nhân 緣duyên 無vô 因nhân 緣duyên 生sanh 一nhất 切thiết 法pháp 也dã 。 次thứ 明minh 真chân 正chánh 發phát 心tâm 者giả 。 三tam 乘thừa 行hành 人nhân 明minh 知tri 正chánh 因nhân 緣duyên 所sở 生sanh 。 三tam 界giới 火hỏa 宅trạch 。 覺giác 悟ngộ 生sanh 死tử 。 志chí 求cầu 涅Niết 槃Bàn 。 但đãn 菩Bồ 薩Tát 大đại 悲bi 。 濟tế 物vật 心tâm 異dị 也dã 。 次thứ 明minh 止Chỉ 觀Quán 修tu 習tập 者giả 。 發phát 心tâm 信tín 解giải 分phân 明minh 必tất 須tu 修tu 行hành 定định 慧tuệ 。 即tức 是thị 三tam 乘thừa 行hành 人nhân 。 之chi 根căn 本bổn 也dã 。 次thứ 明minh 破phá 諸chư 法pháp 遍biến 者giả 。 若nhược 不bất 破phá 見kiến 思tư 兩lưỡng 輪luân 所sở 執chấp 。 妄vọng 境cảnh 不bất 遍biến 則tắc 止Chỉ 觀Quán 有hữu 滯trệ 也dã 。 次thứ 明minh 須tu 知tri 通thông 塞tắc 者giả 。 隨tùy 所sở 破phá 法pháp 從tùng 淺thiển 至chí 深thâm 。 皆giai 有hữu 道đạo 滅diệt 之chi 通thông 苦khổ 集tập 之chi 塞tắc 。 若nhược 迷mê 此thử 理lý 即tức 不bất 知tri 得đắc 失thất 是thị 字tự 非phi 字tự 。 去khứ 取thủ 失thất 宜nghi 也dã 。 次thứ 明minh 道Đạo 品Phẩm 調điều 適thích 者giả 。 三Tam 十Thập 七Thất 品Phẩm 。 是thị 三tam 乘thừa 入nhập 道đạo 之chi 正chánh 要yếu 。 能năng 引dẫn 進tiến 眾chúng 行hành 到đáo 三tam 脫thoát 門môn 。 入nhập 涅Niết 槃Bàn 也dã 。 次thứ 明minh 對đối 治trị 助trợ 開khai 三tam 解giải 脫thoát 門môn 者giả 。 即tức 是thị 四tứ 禪thiền 四Tứ 無Vô 量Lượng 心Tâm 。 四tứ 無vô 色sắc 定định 。 九cửu 想tưởng 八bát 念niệm 十thập 想tưởng 八bát 背bối/bội 捨xả 八bát 勝thắng 處xứ 十thập 一nhất 切thiết 處xứ 九cửu 次thứ 第đệ 定định 。 事sự 中trung 六Lục 度Độ 等đẳng 諸chư 對đối 治trị 法pháp 助trợ 開khai 三tam 脫thoát 門môn 也dã 。 次thứ 明minh 識thức 次thứ 位vị 者giả 。 三tam 乘thừa 入nhập 道đạo 從tùng 乾can/kiền/càn 慧tuệ 地địa 。 乃nãi 至chí 佛Phật 地Địa 。 若nhược 能năng 分phân 別biệt 。 不bất 謬mậu 即tức 不bất 生sanh 叨# 濫lạm 破phá 增tăng 上thượng 慢mạn 心tâm 也dã 。 次thứ 明minh 安an 忍nhẫn 強cường/cưỡng 軟nhuyễn 兩lưỡng 賊tặc 者giả 。 未vị 入nhập 外ngoại 凡phàm 之chi 位vị 內nội 外ngoại 八bát 風phong 壞hoại 三tam 乘thừa 行hành 人nhân 。 出xuất 世thế 善thiện 根căn 。 若nhược 能năng 安an 忍nhẫn 則tắc 不bất 為vi 所sở 壞hoại 入nhập 乾can/kiền/càn 慧tuệ 地địa 因nhân 發phát 暖noãn 頂đảnh 入nhập 性tánh 地địa 也dã 。 次thứ 明minh 順thuận 道Đạo 法Pháp 愛ái 不bất 生sanh 者giả 。 三tam 乘thừa 之chi 人nhân 若nhược 入nhập 性tánh 地địa 發phát 善thiện 有hữu 漏lậu 五ngũ 陰ấm 所sở 有hữu 善thiện 法Pháp 。 功công 德đức 智trí 慧tuệ 順thuận 道đạo 。 若nhược 生sanh 法pháp 愛ái 即tức 便tiện 頂đảnh 墮đọa 不bất 得đắc 進tiến 入nhập 忍Nhẫn 法Pháp 成thành 世Thế 第Đệ 一Nhất 法Pháp 。 發phát 真chân 無vô 滿mãn 也dã 。 若nhược 能năng 不bất 生sanh 法pháp 愛ái 即tức 不bất 頂đảnh 墮đọa 得đắc 入nhập 忍Nhẫn 法Pháp 位vị 成thành 世Thế 第Đệ 一Nhất 法Pháp 。 發phát 真chân 無vô 漏lậu 。 即tức 是thị 三tam 乘thừa 之chi 人nhân 同đồng 見kiến 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諦Đế 。 斷đoạn 界giới 內nội 見kiến 思tư 煩phiền 惱não 出xuất 。 三tam 界giới 火hỏa 宅trạch 。 是thị 為vi 此thử 乘thừa 從tùng 三tam 界giới 出xuất 到đáo 有Hữu 餘Dư 涅Niết 槃Bàn 。 住trụ 盡tận 智trí 無vô 生sanh 智trí 運vận 。 入nhập 無Vô 餘Dư 涅Niết 槃Bàn 。 故cố 以dĩ 十thập 法pháp 成thành 三tam 乘thừa 者giả 其kỳ 義nghĩa 顯hiển 也dã 。 三Tam 明Minh 料liệu 簡giản 者giả 。 問vấn 曰viết 。 自tự 有hữu 眾chúng 生sanh 值trị 佛Phật 隨tùy 聞văn 一nhất 法pháp 即tức 得đắc 道Đạo 。 或hoặc 隨tùy 修tu 一nhất 法Pháp 門môn 即tức 入nhập 道đạo 。 法pháp 華hoa 經kinh 三tam 界giới 火hỏa 宅trạch 。 諸chư 子tử 門môn 外ngoại 方phương 索sách 車xa 。 何hà 畢tất 悉tất 具cụ 此thử 法pháp 乃nãi 成thành 乘thừa 也dã 。

答đáp 曰viết 。

皆giai 以dĩ 往vãng 昔tích 已dĩ 修tu 此thử 十thập 法Pháp 。 成thành 根căn 性tánh 也dã 。 問vấn 曰viết 。 三tam 車xa 門môn 外ngoại 今kim 何hà 得đắc 十thập 法pháp 成thành 乘thừa 從tùng 界giới 內nội 而nhi 出xuất 。

答đáp 曰viết 。

法pháp 華hoa 的đích 據cứ 盡tận 無vô 生sanh 。 三tam 乘thừa 有hữu 為vi 無vô 漏lậu 功công 德đức 是thị 究cứu 竟cánh 三tam 乘thừa 能năng 運vận 。 入nhập 無Vô 餘Dư 涅Niết 槃Bàn 。 乃nãi 是thị 真chân 乘thừa 既ký 無vô 無Vô 餘Dư 涅Niết 槃Bàn 之chi 可khả 入nhập 。 又hựu 不bất 能năng 運vận 至chí 。 常thường 住trụ 涅Niết 槃Bàn 。 則tắc 三tam 乘thừa 之chi 義nghĩa 不bất 成thành 。 故cố 索sách 三tam 車xa 不bất 得đắc 也dã 。 今kim 通thông 明minh 乘thừa 義nghĩa 有hữu 六lục 種chủng 不bất 同đồng 。 一nhất 理lý 乘thừa 。 二nhị 教giáo 乘thừa 。 三tam 行hành 乘thừa 。 四tứ 相tương 似tự 乘thừa 。 五ngũ 分phần/phân 證chứng 真chân 實thật 乘thừa 。 六lục 究cứu 竟cánh 乘thừa 。 一nhất 理lý 乘thừa 者giả 。 三tam 乘thừa 行hành 人nhân 悉tất 有hữu 四Tứ 諦Đế 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 六Lục 度Độ 之chi 理lý 三tam 乘thừa 根căn 性tánh 不bất 同đồng 也dã 。 二nhị 教giáo 乘thừa 者giả 。 即tức 是thị 佛Phật 開khai 。 三tam 乘thừa 之chi 教giáo 。 三tam 乘thừa 諸chư 子tử 以dĩ 佛Phật 教giáo 門môn 。 出xuất 三tam 界giới 苦khổ 。 亦diệc 名danh 名danh 字tự 乘thừa 也dã 。 三tam 觀quán 行hành 乘thừa 者giả 。 即tức 是thị 三tam 乘thừa 之chi 人nhân 修tu 五ngũ 停đình 心tâm 觀quán 別biệt 相tướng 總tổng 相tương/tướng 念niệm 處xứ 。 乾can/kiền/càn 慧tuệ 地địa 之chi 觀quán 行hành 也dã 。 故cố 勝thắng 鬘man 經Kinh 云vân 。 三tam 乘thừa 初sơ 業nghiệp 。 不bất 愚ngu 於ư 法pháp 。 意ý 在tại 此thử 也dã 。 四tứ 相tương 似tự 乘thừa 者giả 。 即tức 是thị 四tứ 善thiện 根căn 人nhân 所sở 得đắc 善thiện 有hữu 漏lậu 五ngũ 陰ấm 。 五ngũ 分phần/phân 證chứng 真chân 實thật 乘thừa 者giả 。 即tức 是thị 學học 智trí 從tùng 發phát 苦khổ 忍nhẫn 真chân 明minh 無vô 漏lậu 乃nãi 至chí 非phi 想tưởng 。 第đệ 九cửu 無vô 閡ngại 金Kim 剛Cang 三Tam 昧Muội 也dã 。 六lục 究cứu 竟cánh 乘thừa 者giả 。 即tức 是thị 無Vô 學Học 智trí 阿A 羅La 漢Hán 辟Bích 支Chi 佛Phật 佛Phật 所sở 得đắc 非phi 想tưởng 第đệ 九cửu 解giải 脫thoát 。 道đạo 盡tận 智trí 無vô 生sanh 智trí 佛Phật 如như 實thật 智trí 能năng 運vận 入nhập 無Vô 餘Dư 涅Niết 槃Bàn 也dã 。 此thử 即tức 是thị 三tam 藏tạng 教giáo 折chiết 法pháp 觀quán 。 通thông 教giáo 體thể 法pháp 觀quán 十thập 法pháp 成thành 乘thừa 意ý 在tại 此thử 也dã 。 但đãn 別biệt 教giáo 三tam 觀quán 十thập 法pháp 成thành 乘thừa 明minh 六lục 種chủng 乘thừa 。 義nghĩa 意ý 不bất 同đồng 。 分phân 別biệt 事sự 繁phồn 。 問vấn 曰viết 。 佛Phật 法Pháp 無vô 量lượng 。 何hà 故cố 的đích 取thủ 此thử 十thập 法pháp 成thành 三tam 乘thừa 耶da 。

答đáp 曰viết 。

佛Phật 法Pháp 雖tuy 復phục 無vô 量lượng 。 必tất 須tu 取thủ 其kỳ 正chánh 要yếu 。 如như 諸chư 小Tiểu 乘Thừa 經Kinh 論luận 。 大Đại 乘Thừa 經Kinh 論luận 所sở 明minh 乘thừa 義nghĩa 。 成thành 者giả 教giáo 門môn 悉tất 有hữu 此thử 十thập 意ý 分phân 明minh 也dã 。 但đãn 隨tùy 緣duyên 散tán 說thuyết 不bất 聚tụ 一nhất 處xứ 。 今kim 採thải 經kinh 論luận 撰soạn 十thập 意ý 以dĩ 成thành 乘thừa 義nghĩa 者giả 。 為vi 欲dục 令linh 一nhất 家gia 義nghĩa 學học 禪thiền 坐tọa 之chi 徒đồ 知tri 佛Phật 法Pháp 大đại 小Tiểu 乘Thừa 經Kinh 論luận 。 所sở 明minh 入nhập 道đạo 正chánh 意ý 。 異dị 外ngoại 國quốc 外ngoại 人nhân 各các 說thuyết 一nhất 究cứu 竟cánh 道đạo 。 末mạt 代đại 時thời 有hữu 師sư 子tử 身thân 內nội 蟲trùng 法Pháp 師sư 禪thiền 師sư 。 云vân 莊trang 老lão 教giáo 與dữ 佛Phật 教giáo 一nhất 種chủng 。 若nhược 作tác 此thử 解giải 者giả 。 可khả 將tương 此thử 十thập 法pháp 比tỉ 並tịnh 。 若nhược 彼bỉ 明minh 空không 具cụ 有hữu 此thử 意ý 分phân 明minh 名danh 義nghĩa 成thành 就tựu 者giả 。 可khả 許hứa 是thị 同đồng 。 若nhược 無vô 此thử 十thập 法pháp 或hoặc 名danh 義nghĩa 似tự 同đồng 而nhi 研nghiên 覈# 橫hoạnh/hoành 竪thụ 不bất 通thông 事sự 理lý 滯trệ 閡ngại 名danh 字tự 有hữu 闕khuyết 作tác 義nghĩa 不bất 成thành 。 豈khởi 得đắc 同đồng 也dã 。 今kim 毘tỳ 曇đàm 成thành 實thật 雖tuy 是thị 佛Phật 法Pháp 小Tiểu 乘Thừa 之chi 論luận 。 明minh 空không 入nhập 道đạo 。 撿kiểm 其kỳ 論luận 文văn 即tức 十thập 意ý 宛uyển 然nhiên 名danh 義nghĩa 無vô 閡ngại 申thân 通thông 佛Phật 法Pháp 。 小Tiểu 乘Thừa 入nhập 道Đạo 意ý 轉chuyển 分phân 明minh 。 況huống 復phục 大Đại 乘Thừa 經Kinh 論luận 者giả 乎hồ 。 外ngoại 人nhân 經kinh 書thư 既ký 無vô 此thử 名danh 義nghĩa 故cố 。 不bất 可khả 皆giai 言ngôn 同đồng 佛Phật 法Pháp 也dã 。 第đệ 二nhị 明minh 一nhất 心tâm 三tam 智trí 但đãn 是thị 。 一nhất 佛Phật 乘Thừa 者giả 。 若nhược 觀quán 因nhân 緣duyên 三tam 諦đế 。 初sơ 心tâm 即tức 得đắc 一nhất 心tâm 三tam 智trí 。 開khai 佛Phật 知tri 見kiến 。 名danh 見kiến 佛Phật 性tánh 。 即tức 大Đại 乘Thừa 也dã 。 此thử 則tắc 不bất 復phục 開khai 三tam 乘thừa 之chi 別biệt 。 故cố 此thử 經Kinh 觀quán 眾chúng 生sanh 品phẩm 舍Xá 利Lợi 弗Phất 問vấn 天thiên 女nữ 云vân 。 汝nhữ 於ư 三tam 乘thừa 。 為vi 何hà 志chí 求cầu 。 天thiên 女nữ 答đáp 言ngôn 。 我ngã 為vi 化hóa 三tam 乘thừa 。 如như 人nhân 入nhập 瞻chiêm 蔔bặc 林lâm 。 唯duy 嗅khứu 瞻chiêm 蔔bặc 。 不bất 嗅khứu 餘dư 香hương 。 入nhập 此thử 室thất 者giả 。 唯duy 聞văn 大Đại 乘Thừa 功công 德đức 。 之chi 香hương 不bất 樂nhạo 聲Thanh 聞Văn 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 功công 德đức 香hương 也dã 。 當đương 知tri 一nhất 心tâm 二nhị 智trí 即tức 是thị 圓viên 教giáo 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 即tức 是thị 大Đại 乘Thừa 。 故cố 大đại 品phẩm 經kinh 會hội 宗tông 品phẩm 云vân 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 即tức 是thị 摩Ma 訶Ha 衍Diên 。 摩ma 訶ha 衍diễn 即tức 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 摩ma 訶ha 衍diễn 無vô 二nhị 無vô 別biệt 。 今kim 明minh 一nhất 心tâm 三tam 觀quán 會hội 成thành 大Đại 乘Thừa 者giả 。 大đại 名danh 不bất 可khả 思tư 議nghị 。 乘thừa 以dĩ 能năng 運vận 為vi 義nghĩa 。 一nhất 心tâm 三tam 觀quán 境cảnh 智trí 並tịnh 是thị 。 不bất 思tư 議nghị 法Pháp 。 能năng 運vận 菩Bồ 薩Tát 至chí 於ư 。 道Đạo 場Tràng 故cố 名danh 大Đại 乘Thừa 。 此thử 須tu 約ước 六lục 即tức 明minh 圓viên 教giáo 一nhất 佛Phật 乘thừa 。 即tức 是thị 六lục 種chủng 大Đại 乘Thừa 義nghĩa 也dã 。 一nhất 明minh 理lý 即tức 大Đại 乘Thừa 者giả 。 涅Niết 槃Bàn 經Kinh 云vân 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 皆giai 是thị 大Đại 乘Thừa 也dã 。 二nhị 名danh 字tự 即tức 大Đại 乘Thừa 者giả 。 緣duyên 理lý 即tức 發phát 大Đại 乘Thừa 心tâm 也dã 。 三tam 觀quán 行hành 即tức 大Đại 乘Thừa 者giả 。 即tức 是thị 修tu 不bất 思tư 議nghị 十thập 法pháp 通thông 達đạt 無vô 閡ngại 也dã 。 十thập 法pháp 名danh 如như 前tiền 說thuyết 。 今kim 略lược 明minh 不bất 思tư 議nghị 十thập 法pháp 成thành 觀quán 行hành 即tức 者giả 。 一nhất 知tri 不bất 思tư 議nghị 正chánh 因nhân 緣duyên 即tức 是thị 所sở 觀quán 境cảnh 。 如như 前tiền 明minh 一nhất 念niệm 眠miên 心tâm 具cụ 一nhất 切thiết 夢mộng 法pháp 。 譬thí 一nhất 念niệm 無vô 明minh 具cụ 一nhất 切thiết 法pháp 。 三tam 諦đế 之chi 理lý 不bất 縱túng/tung 不bất 橫hoạnh/hoành 。 即tức 其kỳ 義nghĩa 也dã 。 此thử 須tu 的đích 取thủ 維duy 摩ma 訶ha 彌Di 勒Lặc 言ngôn 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 即tức 大đại 涅Niết 槃Bàn 。 即tức 菩Bồ 提Đề 相tướng 。 明minh 此thử 不bất 思tư 議nghị 因nhân 緣duyên 也dã 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 中trung 道đạo 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諦Đế 非phi 因nhân 緣duyên 。 是thị 無vô 作tác 四Tứ 諦Đế 。 之chi 因nhân 緣duyên 也dã 。 若nhược 言ngôn 涅Niết 槃Bàn 即tức 生sanh 死tử 。 一nhất 實thật 諦đế 即tức 是thị 苦khổ 因nhân 緣duyên 。 若nhược 言ngôn 生sanh 死tử 即tức 涅Niết 槃Bàn 。 一nhất 實thật 諦đế 即tức 是thị 滅diệt 因nhân 緣duyên 。 若nhược 言ngôn 菩Bồ 提Đề 即tức 煩phiền 惱não 。 一nhất 實thật 諦đế 即tức 是thị 集tập 因nhân 緣duyên 。 若nhược 言ngôn 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 一nhất 實thật 諦đế 即tức 是thị 道đạo 因nhân 緣duyên 也dã 。 是thị 為vi 知tri 不bất 思tư 議nghị 世thế 間gian 出xuất 世thế 間gian 。 正chánh 因nhân 緣duyên 也dã 。 二nhị 次thứ 明minh 真chân 正chánh 發phát 心tâm 者giả 。 即tức 是thị 無vô 緣duyên 慈từ 悲bi 。 無vô 作tác 四Tứ 弘Hoằng 誓Thệ 願Nguyện 也dã 。 若nhược 無vô 緣duyên 大đại 慈từ 。 觀quán 生sanh 死tử 即tức 涅Niết 槃Bàn 。 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 與dữ 眾chúng 生sanh 此thử 滅diệt 道đạo 之chi 樂lạc 。 名danh 無vô 緣duyên 大đại 慈từ 也dã 。 觀quán 涅Niết 槃Bàn 即tức 生sanh 死tử 菩Bồ 提Đề 即tức 煩phiền 惱não 。 欲dục 拔bạt 眾chúng 生sanh 。 此thử 虛hư 妄vọng 之chi 苦khổ 。 名danh 無vô 緣duyên 大đại 悲bi 也dã 。 無vô 作tác 四Tứ 弘Hoằng 誓Thệ 願Nguyện 者giả 。 知tri 涅Niết 槃Bàn 即tức 生sanh 死tử 。 未vị 度độ 苦Khổ 諦Đế 令linh 度độ 苦Khổ 諦Đế 也dã 。 知tri 菩Bồ 提Đề 即tức 煩phiền 惱não 。 未vị 解giải 集Tập 諦Đế 令linh 解giải 集Tập 諦Đế 也dã 。 知tri 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 未vị 安an 道Đạo 諦Đế 令linh 安an 道Đạo 諦Đế 也dã 。 知tri 生sanh 死tử 即tức 涅Niết 槃Bàn 。 未vị 得đắc 涅Niết 槃Bàn 令linh 得đắc 涅Niết 槃Bàn 也dã 。 菩Bồ 薩Tát 如như 是thị 。 慈từ 悲bi 誓thệ 願nguyện 無vô 緣duyên 無vô 念niệm 而nhi 覆phú 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 猶do 如như 大đại 雲vân 。 不bất 加gia 功công 用dụng 如như 磁từ 石thạch 吸hấp 鐵thiết 。 是thị 名danh 真chân 正chánh 菩Bồ 提Đề 心tâm 也dã 。 三Tam 明Minh 行hành 菩Bồ 薩Tát 道Đạo 。 勤cần 修tu 止Chỉ 觀Quán 者giả 。 若nhược 知tri 生sanh 死tử 即tức 涅Niết 槃Bàn 即tức 是thị 善thiện 修tu 止chỉ 也dã 。 若nhược 知tri 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 即tức 是thị 善thiện 修tu 觀quán 也dã 。 如như 陰âm 陽dương 調điều 適thích 萬vạn 物vật 長trưởng 成thành 。 若nhược 巧xảo 修tu 止Chỉ 觀Quán 即tức 能năng 一nhất 心tâm 具cụ 萬vạn 行hạnh 也dã 。 問vấn 曰viết 。 以dĩ 何hà 為vi 集tập 。

答đáp 曰viết 。

依y 此thử 經Kinh 及cập 涅Niết 槃Bàn 經kinh 。 無vô 明minh 愛ái 一nhất 切thiết 煩phiền 惱não 為vi 集Tập 諦Đế 。 業nghiệp 屬thuộc 於ư 苦khổ 。 於ư 今kim 對đối 義nghĩa 為vi 便tiện 也dã 。 四tứ 明minh 破phá 諸chư 法pháp 遍biến 者giả 。 若nhược 知tri 生sanh 死tử 即tức 涅Niết 槃Bàn 。 即tức 破phá 分phân 段đoạn 變biến 易dị 二nhị 種chủng 生sanh 死tử 皆giai 遍biến 。 若nhược 知tri 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 則tắc 破phá 一nhất 切thiết 界giới 內nội 界giới 外ngoại 煩phiền 惱não 遍biến 也dã 。 譬thí 如như 轉Chuyển 輪Luân 聖Thánh 王Vương 。 能năng 破phá 一nhất 切thiết 。 強cường 敵địch 亦diệc 不bất 有hữu 所sở 破phá 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 能năng 破phá 一nhất 切thiết 法pháp 。 亦diệc 不bất 有hữu 所sở 破phá 。 五ngũ 善thiện 知tri 通thông 塞tắc 者giả 。 知tri 生sanh 死tử 即tức 涅Niết 槃Bàn 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 則tắc 一nhất 切thiết 皆giai 通thông 。 知tri 涅Niết 槃Bàn 即tức 生sanh 死tử 菩Bồ 提Đề 即tức 煩phiền 惱não 則tắc 一nhất 切thiết 皆giai 塞tắc 也dã 。 六lục 善thiện 修tu 道Đạo 品phẩm 者giả 。 觀quán 十thập 法Pháp 界Giới 五ngũ 陰ấm 生sanh 死tử 即tức 是thị 法pháp 性tánh 五ngũ 陰ấm 。 法pháp 性tánh 五ngũ 陰ấm 即tức 是thị 性tánh 淨tịnh 涅Niết 槃Bàn 。 即tức 是thị 四tứ 念niệm 處xứ 破phá 八bát 倒đảo 。 知tri 涅Niết 槃Bàn 即tức 生sanh 死tử 顯hiển 四tứ 枯khô 也dã 。 知tri 生sanh 死tử 即tức 涅Niết 槃Bàn 顯hiển 四tứ 榮vinh 也dã 。 知tri 一nhất 實thật 諦đế 是thị 見kiến 虛hư 空không 佛Phật 性tánh 住trụ 大đại 涅Niết 槃Bàn 也dã 。 因nhân 此thử 四tứ 念niệm 處xứ 修tu 正chánh 勤cần 如như 意ý 足túc 根Căn 力Lực 覺Giác 道Đạo 。 即tức 是thị 道Đạo 品Phẩm 善Thiện 知Tri 識Thức 。 由do 是thị 成thành 正chánh 覺giác 。 亦diệc 是thị 莊trang 嚴nghiêm 雙song 樹thụ 。 是thị 則tắc 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 七thất 對đối 治trị 助trợ 修tu 諸chư 波Ba 羅La 蜜Mật 者giả 。 知tri 菩Bồ 提Đề 即tức 是thị 。 重trọng 惡ác 煩phiền 惱não 。 是thị 以dĩ 知tri 生sanh 死tử 即tức 涅Niết 槃Bàn 。 對đối 治trị 諸chư 波Ba 羅La 蜜Mật 。 諸chư 度Độ 法Pháp 等đẳng 侶lữ 。 助trợ 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 開khai 三tam 解giải 脫thoát 門môn 。 對đối 治trị 若nhược 成thành 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 也dã 。 八bát 善thiện 識thức 位vị 次thứ 者giả 。 涅niết 般bát 即tức 生sanh 死tử 菩Bồ 提Đề 即tức 煩phiền 惱não 此thử 是thị 理lý 即tức 。 若nhược 知tri 生sanh 死tử 即tức 涅Niết 槃Bàn 。 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 是thị 為vi 名danh 字tự 即tức 。 因nhân 此thử 觀quán 行hành 分phân 明minh 成thành 五ngũ 品phẩm 弟đệ 子tử 。 即tức 是thị 觀quán 行hành 即tức 。 得đắc 六lục 根căn 清thanh 淨tịnh 。 名danh 相tướng 似tự 即tức 成thành 四tứ 十thập 一nhất 地địa 。 即tức 是thị 分phần/phân 證chứng 真chân 實thật 即tức 。 證chứng 妙diệu 覺giác 果quả 即tức 是thị 究cứu 竟cánh 即tức 。 若nhược 能năng 善thiện 解giải 此thử 之chi 次thứ 位vị 。 即tức 不bất 起khởi 大Đại 乘Thừa 增tăng 上thượng 慢mạn 大Đại 乘Thừa 旃chiên 陀đà 羅la 之chi 過quá 罪tội 也dã 。 九cửu 安an 忍nhẫn 成thành 就tựu 者giả 。 若nhược 知tri 生sanh 死tử 即tức 涅Niết 槃Bàn 。 即tức 不bất 為vi 陰ấm 界giới 入nhập 境cảnh 病bệnh 患hoạn 境cảnh 業nghiệp 相tương/tướng 境cảnh 魔ma 事sự 境cảnh 禪thiền 門môn 境cảnh 二Nhị 乘Thừa 境cảnh 菩Bồ 薩Tát 境cảnh 之chi 所sở 壞hoại 也dã 。 若nhược 知tri 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 即tức 不bất 為vị 煩phiền 惱não 。 境cảnh 諸chư 見kiến 境cảnh 增tăng 上thượng 慢mạn 境cảnh 之chi 所sở 壞hoại 。 能năng 忍nhẫn 此thử 無vô 作tác 苦khổ 集tập 不bất 為vi 所sở 壞hoại 者giả 。 此thử 如như 大đại 智trí 論luận 說thuyết 能năng 忍nhẫn 成thành 道Đạo 事sự 不bất 動động 亦diệc 不bất 退thoái 是thị 心tâm 名danh 薩tát 埵đóa 也dã 。 十thập 順thuận 道Đạo 法Pháp 愛ái 不bất 生sanh 者giả 。 觀quán 生sanh 死tử 即tức 涅Niết 槃Bàn 。 生sanh 一nhất 切thiết 諸chư 禪thiền 。 定định 三tam 昧muội 等đẳng 功công 德đức 。 觀quán 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 生sanh 諸chư 陀đà 羅la 尼ni 門môn 。 四Tứ 無Vô 所Sở 畏Úy 。 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 四tứ 無vô 閡ngại 智trí 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 於ư 順thuận 道Đạo 法Pháp 不bất 愛ái 不bất 著trước 。 是thị 為vi 觀quán 行hành 乘thừa 。 四tứ 明minh 相tướng 似tự 即tức 大Đại 乘Thừa 者giả 。 即tức 是thị 得đắc 六lục 根căn 清thanh 淨tịnh 。 如như 法Pháp 華hoa 經kinh 說thuyết 。 五ngũ 分phần/phân 證chứng 真chân 實thật 即tức 大Đại 乘Thừa 者giả 。 即tức 是thị 初sơ 發phát 心tâm 。 住trụ 乃nãi 至chí 等đẳng 覺giác 也dã 。 六lục 明minh 究cứu 竟cánh 即tức 大Đại 乘Thừa 者giả 。 即tức 是thị 妙diệu 覺giác 地địa 。 如như 法Pháp 華hoa 經kinh 佛Phật 自tự 住trụ 大Đại 乘Thừa 。 如như 其kỳ 所sở 得đắc 法Pháp 。 定định 慧tuệ 力lực 莊trang 嚴nghiêm 也dã 。 故cố 大đại 品phẩm 經Kinh 云vân 。 是thị 乘thừa 從tùng 三tam 界giới 中trung 出xuất 到đáo 薩Tát 婆Bà 若Nhã 中trung 住trụ 。 是thị 乘thừa 不bất 動động 不bất 出xuất 。 故cố 理lý 即tức 大Đại 乘Thừa 從tùng 發phát 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 成thành 名danh 字tự 即tức 觀quán 行hành 即tức 相tương 似tự 即tức 。 即tức 是thị 乘thừa 從tùng 三tam 界giới 出xuất 也dã 。 法pháp 華hoa 經Kinh 云vân 。 乘thừa 此thử 寶bảo 乘thừa 。 遊du 於ư 四tứ 方phương 。 嬉hi 戲hí 快khoái 樂lạc 。 直trực 至chí 道Đạo 場Tràng 。 若nhược 得đắc 分phần/phân 證chứng 真chân 實thật 即tức 住trụ 於ư 十thập 住trụ 。 開khai 佛Phật 知tri 見kiến 。 乘thừa 此thử 寶bảo 乘thừa 遊du 東đông 方phương 。 若nhược 住trụ 十thập 行hành 即tức 是thị 示thị 佛Phật 知tri 見kiến 。 乘thừa 此thử 寶bảo 乘thừa 。 遊du 於ư 南nam 方phương 。 若nhược 住trụ 十thập 迴hồi 向hướng 即tức 是thị 悟ngộ 佛Phật 知tri 見kiến 。 乘thừa 是thị 寶bảo 乘thừa 遊du 於ư 西tây 方phương 。 若nhược 住trụ 十Thập 地Địa 等đẳng 覺giác 即tức 是thị 入nhập 佛Phật 知tri 見kiến 道đạo 。 乘thừa 是thị 寶bảo 乘thừa 遊du 於ư 北bắc 方phương 。 若nhược 住trụ 妙diệu 覺giác 即tức 是thị 乘thừa 是thị 寶bảo 乘thừa 。 直trực 至chí 道Đạo 場Tràng 。 名danh 到đáo 薩Tát 婆Bà 若Nhã 中trung 住trụ 。 理lý 即tức 大Đại 乘Thừa 性tánh 如như 虛hư 空không 。 故cố 云vân 是thị 乘thừa 不bất 動động 不bất 出xuất 也dã 。 略lược 明minh 一nhất 心tâm 三tam 觀quán 成thành 一nhất 佛Phật 乘thừa 竟cánh 。 第đệ 六lục 約ước 斷đoạn 結kết 釋thích 淨tịnh 名danh 義nghĩa 者giả 。 三tam 觀quán 成thành 淨tịnh 名danh 義nghĩa 略lược 為vi 三tam 。 一nhất 明minh 不bất 思tư 議nghị 斷đoạn 結kết 。 二nhị 成thành 淨tịnh 名danh 義nghĩa 。 三tam 攝nhiếp 法pháp 。 一nhất 明minh 不bất 思tư 議nghị 斷đoạn 結kết 者giả 。 若nhược 言ngôn 三tam 觀quán 定định 斷đoạn 三tam 諦đế 惑hoặc 證chứng 三tam 諦đế 理lý 。 智trí 斷đoạn 德đức 成thành 就tựu 名danh 為vi 淨tịnh 。 無vô 垢cấu 稱xưng 者giả 此thử 同đồng 拙chuyết 度độ 之chi 相tướng 。 非phi 此thử 經Kinh 所sở 明minh 不bất 思tư 議nghị 之chi 斷đoạn 惑hoặc 也dã 。 今kim 明minh 不bất 思tư 議nghị 之chi 三tam 觀quán 。 見kiến 不bất 思tư 議nghị 。 三tam 諦đế 之chi 理lý 。 不bất 斷đoạn 見kiến 思tư 塵trần 沙sa 無vô 明minh 之chi 惑hoặc 。 與dữ 三tam 諦đế 之chi 理lý 相tương 應ứng 。 一nhất 心tâm 三tam 觀quán 之chi 智trí 不bất 閡ngại 煩phiền 惱não 。 煩phiền 惱não 不bất 障chướng 一nhất 心tâm 三tam 觀quán 之chi 智trí 。 智trí 不bất 斷đoạn 惑hoặc 與dữ 理lý 諦đế 相tướng 應ưng 。 即tức 是thị 不bất 斷đoạn 煩phiền 惱não 。 而nhi 入nhập 涅Niết 槃Bàn 。 故cố 此thử 經Kinh 云vân 。 不bất 斷đoạn 癡si 愛ái 。 起khởi 於ư 明minh 脫thoát 。 菩Bồ 薩Tát 住trụ 是thị 解giải 脫thoát 。 能năng 以dĩ 須Tu 彌Di 內nội 於ư 芥giới 子tử 。 種chủng 種chủng 示thị 現hiện 也dã 。 問vấn 曰viết 。 何hà 意ý 決quyết 須tu 不bất 斷đoạn 煩phiền 惱não 。 而nhi 入nhập 涅Niết 槃Bàn 。 是thị 不bất 思tư 議nghị 解giải 脫thoát 之chi 相tướng 耶da 。

答đáp 曰viết 。

須Tu 彌Di 入nhập 芥giới 子tử 。 小tiểu 不bất 障chướng 大đại 大đại 不bất 閡ngại 小tiểu 。 故cố 云vân 不bất 思tư 議nghị 耳nhĩ 。 今kim 有hữu 煩phiền 惱não 結kết 惑hoặc 不bất 障chướng 智trí 慧tuệ 涅Niết 槃Bàn 。 智trí 慧tuệ 涅Niết 槃Bàn 不bất 閡ngại 煩phiền 惱não 結kết 惑hoặc 。 乃nãi 名danh 不bất 可khả 思tư 議nghị 。 若nhược 其kỳ 無vô 惑hoặc 有hữu 智trí 而nhi 入nhập 涅Niết 槃Bàn 。 稱xưng 不bất 思tư 議nghị 者giả 。 今kim 即tức 反phản 難nạn/nan 亦diệc 應ưng 無vô 小tiểu 有hữu 大đại 論luận 不bất 思tư 議nghị 也dã 。 二nhị 用dụng 三tam 觀quán 釋thích 毘tỳ 摩ma 羅la 詰cật 栗lật 致trí 為vi 淨tịnh 無vô 垢cấu 稱xưng 義nghĩa 者giả 。 淨tịnh 名danh 居cư 士sĩ 因nhân 緣duyên 所sở 生sanh 。 之chi 心tâm 三tam 諦đế 之chi 理lý 性tánh 常thường 皎hiệu 然nhiên 。 目mục 之chi 為vi 淨tịnh 。 不bất 斷đoạn 三tam 諦đế 惑hoặc 障chướng 能năng 起khởi 一nhất 心tâm 三tam 觀quán 三tam 智trí 之chi 明minh 脫thoát 。 明minh 脫thoát 雖tuy 處xứ 三tam 惑hoặc 之chi 內nội 。 不bất 為vi 三tam 惑hoặc 所sở 染nhiễm 。 故cố 稱xưng 無vô 垢cấu 。 一nhất 心tâm 三tam 智trí 會hội 三tam 諦đế 之chi 理lý 。 大đại 用dụng 無vô 方phương 稱xưng 機cơ 而nhi 化hóa 故cố 名danh 為vi 稱xưng 。 故cố 云vân 淨tịnh 無vô 垢cấu 稱xưng 也dã 。 三Tam 明Minh 三tam 觀quán 攝nhiếp 一nhất 切thiết 法pháp 。 三tam 觀quán 既ký 攝nhiếp 一nhất 切thiết 法pháp 。 淨tịnh 無vô 垢cấu 稱xưng 亦diệc 攝nhiếp 一nhất 切thiết 法pháp 也dã 。 所sở 言ngôn 攝nhiếp 一nhất 切thiết 法pháp 者giả 。 略lược 明minh 攝nhiếp 七thất 種chủng 法pháp 也dã 。 一nhất 攝nhiếp 理lý 。 二nhị 攝nhiếp 結kết 業nghiệp 。 三tam 攝nhiếp 依y 正chánh 報báo 。 四tứ 攝nhiếp 智trí 。 五ngũ 攝nhiếp 行hành 。 六lục 攝nhiếp 位vị 。 七thất 攝nhiếp 教giáo 。 此thử 七thất 法pháp 攝nhiếp 一nhất 切thiết 佛Phật 法Pháp 。 罄khánh 無vô 不bất 收thu 。 是thị 故cố 若nhược 能năng 善thiện 解giải 三tam 觀quán 通thông 達đạt 淨tịnh 無vô 垢cấu 之chi 名danh 。 則tắc 解giải 一nhất 切thiết 。 佛Phật 法Pháp 無vô 滯trệ 閡ngại 也dã 。 第đệ 七thất 三tam 觀quán 通thông 此thử 經Kinh 文văn 者giả 即tức 為vi 三tam 意ý 。 一nhất 釋thích 室thất 外ngoại 。 二nhị 釋thích 室thất 內nội 。 三tam 釋thích 出xuất 室thất 。 一nhất 釋thích 室thất 外ngoại 。 三tam 觀quán 成thành 佛Phật 國quốc 因nhân 果quả 之chi 義nghĩa 。 已dĩ 如như 明minh 宗tông 所sở 說thuyết 。 此thử 是thị 釋thích 佛Phật 國quốc 品phẩm 也dã 。 次thứ 折chiết 體thể 二nhị 種chủng 入nhập 空không 可khả 以dĩ 釋thích 方phương 便tiện 品phẩm 訶ha 諸chư 國quốc 王vương 長trưởng 者giả 也dã 。 體thể 假giả 入nhập 空không 第đệ 二nhị 觀quán 釋thích 弟đệ 子tử 品phẩm 。 訶ha 十thập 弟đệ 子tử 之chi 意ý 正chánh 在tại 此thử 也dã 。 次thứ 第đệ 三tam 中trung 道đạo 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 觀quán 。 釋thích 菩Bồ 薩Tát 品phẩm 。 訶ha 四tứ 大đại 菩Bồ 薩Tát 也dã 。 二nhị 明minh 入nhập 室thất 六lục 品phẩm 。 若nhược 問vấn 疾tật 品phẩm 淨tịnh 名danh 空không 室thất 。 以dĩ 疾tật 而nhi 臥ngọa 。 即tức 表biểu 中trung 道đạo 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諦Đế 。 觀quán 相tương 應ứng 修tu 智trí 之chi 果quả 。 依y 常thường 寂tịch 國quốc 現hiện 空không 室thất 相tương/tướng 也dã 。 慰úy 喻dụ 有hữu 疾tật 菩Bồ 薩Tát 。 自tự 調điều 伏phục 其kỳ 心tâm 者giả 。 即tức 是thị 用dụng 三tam 觀quán 。 慰úy 喻dụ 有hữu 疾tật 菩Bồ 薩Tát 。 有hữu 疾tật 菩Bồ 薩Tát 。 亦diệc 用dụng 三tam 觀quán 已dĩ 調điều 三tam 諦đế 之chi 惑hoặc 疾tật 也dã 。 不bất 思tư 議nghị 解giải 脫thoát 品phẩm 即tức 是thị 等đẳng 三tam 觀quán 修tu 智trí 之chi 果quả 。 住trụ 於ư 正Chánh 道Đạo 。 雙song 照chiếu 二nhị 諦đế 。 種chủng 種chủng 示thị 現hiện 。 次thứ 釋thích 觀quán 眾chúng 生sanh 品phẩm 者giả 。 即tức 是thị 正chánh 用dụng 初sơ 觀quán 釋thích 也dã 。 次thứ 釋thích 佛Phật 道Đạo 品phẩm 者giả 。 即tức 是thị 第đệ 二nhị 觀quán 釋thích 也dã 。 次thứ 釋thích 入nhập 不bất 二nhị 法Pháp 門môn 者giả 。 即tức 是thị 用dụng 第đệ 三tam 觀quán 釋thích 也dã 。 次thứ 釋thích 香hương 積tích 品phẩm 者giả 。 還hoàn 用dụng 第đệ 三tam 觀quán 雙song 照chiếu 二nhị 諦đế 垢cấu 淨tịnh 俱câu 遊du 釋thích 也dã 。 問vấn 曰viết 。 室thất 內nội 既ký 正chánh 明minh 不bất 思tư 議nghị 義nghĩa 。 何hà 得đắc 約ước 別biệt 相tướng 三tam 觀quán 以dĩ 通thông 諸chư 品phẩm 也dã 。

答đáp 曰viết 。

經kinh 文văn 一nhất 往vãng 似tự 約ước 別biệt 相tướng 三tam 觀quán 而nhi 說thuyết 。 細tế 尋tầm 意ý 趣thú 。 悉tất 通thông 入nhập 一nhất 心tâm 中trung 道đạo 也dã 。 三tam 出xuất 室thất 。 菩Bồ 薩Tát 行hành 品phẩm 見kiến 阿a 閦súc 佛Phật 品phẩm 者giả 即tức 用dụng 三tam 觀quán 通thông 釋thích 佛Phật 國quốc 因nhân 果quả 。 同đồng 前tiền 佛Phật 國quốc 之chi 意ý 也dã 。 次thứ 釋thích 法pháp 供cúng 養dường 屬thuộc 累lũy/lụy/luy 二nhị 品phẩm 。 流lưu 通thông 分phân 是thị 流lưu 通thông 室thất 內nội 室thất 外ngoại 三tam 觀quán 折chiết 伏phục 抑ức 訶ha 之chi 意ý 耳nhĩ 。

維Duy 摩Ma 經Kinh 玄Huyền 疏Sớ/sơ 卷quyển 第đệ 二nhị

Print Friendly, PDF & Email