瑜Du 伽Già 師Sư 地Địa 論Luận
Quyển 93
彌Di 勒Lặc 菩Bồ 薩Tát 說Thuyết 唐Đường 玄Huyền 奘Tráng 譯Dịch

瑜Du 伽Già 師Sư 地Địa 論Luận 卷quyển 第đệ 九cửu 十thập 三tam

彌Di 勒Lặc 菩Bồ 薩Tát 說thuyết

三Tam 藏Tạng 法Pháp 師sư 玄huyền 奘tráng 奉phụng 。 詔chiếu 譯dịch 攝nhiếp 事sự 分phần/phân 中trung 契Khế 經Kinh 事sự 緣duyên 起khởi 食thực 諦đế 界giới 擇trạch 攝nhiếp 第đệ 三tam 之chi 一nhất 。

如như 是thị 已dĩ 說thuyết 處xứ 擇trạch 攝nhiếp 。 緣duyên 起khởi 食thực 諦đế 界giới 擇trạch 攝nhiếp 。 我ngã 今kim 當đương 說thuyết 。 總tổng 嗢ốt 拕tha 南nam 曰viết 。

立lập 等đẳng 二nhị 諦đế 等đẳng 。 以dĩ 觸xúc 為vi 緣duyên 等đẳng 。

有hữu 滅diệt 等đẳng 食thực 等đẳng 。 最tối 後hậu 如như 理lý 等đẳng 。

別biệt 嗢ốt 拕tha 南nam 曰viết 。

立lập 苦khổ 聚tụ 諦đế 觀quán 。 攝nhiếp 聖thánh 教giáo 微vi 智trí 。

思tư 量lượng 際tế 觀quán 察sát 。 上thượng 慢mạn 後hậu 甚thậm 深thâm 。

略lược 由do 三tam 相tương/tướng 。 應ưng 知tri 建kiến 立lập 緣duyên 起khởi 差sai 別biệt 。 一nhất 從tùng 前tiền 際tế 中trung 際tế 得đắc 生sanh 。 二nhị 從tùng 中trung 際tế 後hậu 際tế 得đắc 生sanh 。 三tam 於ư 中trung 際tế 生sanh 已dĩ 隨tùy 轉chuyển 及cập 趣thú 清thanh 淨tịnh 。 此thử 中trung 云vân 何hà 。 從tùng 其kỳ 前tiền 際tế 中trung 際tế 得đắc 生sanh 。 及cập 於ư 中trung 際tế 生sanh 已dĩ 隨tùy 轉chuyển 。 謂vị 如như 有hữu 一nhất 。 宿túc 非phi 聰thông 慧tuệ 。 無vô 明minh 為vi 緣duyên 。 造tạo 作tác 增tăng 長trưởng 。 罪tội 福phước 不bất 動động 。 身thân 語ngữ 意ý 業nghiệp 。 由do 此thử 為vi 緣duyên 。 隨tùy 業nghiệp 行hành 識thức 乃nãi 至chí 命mạng 終chung 。 隨tùy 轉chuyển 不bất 絕tuyệt 。 能năng 為vi 後hậu 世thế 續tục 生sanh 識thức 因nhân 。 如như 是thị 展triển 轉chuyển 。 有hữu 內nội 外ngoại 愛ái 。 識thức 生sanh 果quả 時thời 。 能năng 為vi 助trợ 伴bạn 。 現hiện 前tiền 而nhi 起khởi 。 既ký 命mạng 終chung 已dĩ 。 由do 前tiền 際tế 因nhân 。 於ư 現hiện 在tại 世thế 。 自tự 體thể 得đắc 生sanh 。 生sanh 已dĩ 漸tiệm 次thứ 。 於ư 母mẫu 腹phúc 中trung 。 因nhân 識thức 為vi 緣duyên 續tục 生sanh 果quả 識thức 隨tùy 轉chuyển 不bất 絕tuyệt 。 任nhậm 持trì 所sở 有hữu 羯yết 邏la 藍lam 等đẳng 。 名danh 色sắc 分phần/phân 位vị 。 後hậu 後hậu 殊thù 勝thắng 。 始thỉ 從tùng 胎thai 藏tạng 乃nãi 至chí 衰suy 老lão 。 又hựu 即tức 此thử 識thức 當đương 續tục 生sanh 時thời 。 能năng 感cảm 生sanh 業nghiệp 與dữ 異dị 熟thục 果quả 。 異dị 熟thục 生sanh 識thức 。 復phục 依y 名danh 色sắc 相tướng 續tục 而nhi 轉chuyển 。 謂vị 依y 眼nhãn 等đẳng 六lục 依y 轉chuyển 故cố 。 由do 是thị 說thuyết 言ngôn 名danh 色sắc 緣duyên 識thức 。 俱câu 生sanh 五ngũ 根căn 。 說thuyết 名danh 為vi 色sắc 。 無vô 間gian 滅diệt 等đẳng 說thuyết 名danh 為vi 名danh 。 隨tùy 其kỳ 所sở 應ứng 。 能năng 與dữ 六lục 識thức 作tác 所sở 依y 止chỉ 。 識thức 依y 彼bỉ 故cố 。 乃nãi 至chí 命mạng 終chung 。 數sác 數sác 隨tùy 轉chuyển 。 又hựu 五ngũ 色sắc 根căn 根căn 依y 大đại 種chủng 。 根căn 處xứ 大đại 種chủng 。 所sở 生sanh 諸chư 色sắc 。 及cập 諸chư 餘dư 名danh 。 由do 彼bỉ 執chấp 持trì 所sở 有hữu 根căn 等đẳng 。 墮đọa 在tại 相tương 續tục 流lưu 轉chuyển 不bất 絕tuyệt 。 此thử 二nhị 總tổng 名danh 隨tùy 轉chuyển 依y 止chỉ 。 由do 是thị 故cố 言ngôn 。 識thức 緣duyên 名danh 色sắc 。 名danh 色sắc 緣duyên 識thức 。 於ư 現hiện 在tại 世thế 。 猶do 如như 束thúc 蘆lô 。 相tương 依y 而nhi 轉chuyển 。 乃nãi 至chí 壽thọ 住trụ 如như 是thị 。 名danh 為vi 從tùng 其kỳ 前tiền 際tế 。 中trung 際tế 緣duyên 起khởi 。 諸chư 行hành 得đắc 生sanh 。 於ư 其kỳ 中trung 際tế 生sanh 已dĩ 隨tùy 轉chuyển 。 當đương 知tri 此thử 中trung 。 依y 胎thai 生sanh 者giả 說thuyết 轉chuyển 次thứ 第đệ 。 卵noãn 生sanh 濕thấp 生sanh 除trừ 在tại 母mẫu 腹phúc 。 有hữu 餘dư 差sai 別biệt 有hữu 色sắc 有hữu 情tình 。 在tại 欲dục 色sắc 界giới 受thọ 化hóa 生sanh 者giả 。 於ư 初sơ 生sanh 時thời 。 諸chư 根căn 圓viên 滿mãn 。 與dữ 餘dư 差sai 別biệt 。 在tại 無vô 色sắc 界giới 。 諸chư 有hữu 情tình 類loại 識thức 。 依y 於ư 名danh 及cập 色sắc 種chủng 子tử 。 名danh 及cập 色sắc 種chủng 依y 識thức 而nhi 轉chuyển 。 由do 彼bỉ 識thức 中trung 有hữu 色sắc 種chủng 故cố 。 色sắc 雖tuy 間gian 斷đoạn 後hậu 當đương 更cánh 生sanh 。 如như 是thị 名danh 為vi 。 此thử 中trung 差sai 別biệt 。 由do 福phước 業nghiệp 故cố 。 生sanh 於ư 欲dục 界giới 。 人nhân 天thiên 兩lưỡng 趣thú 。 由do 罪tội 業nghiệp 故cố 。 生sanh 惡ác 趣thú 中trung 。 由do 不bất 動động 業nghiệp 。 生sanh 色sắc 無vô 色sắc 。 云vân 何hà 名danh 為vi 。 從tùng 其kỳ 中trung 際tế 後hậu 際tế 緣duyên 起khởi 諸chư 行hành 得đắc 生sanh 。 云vân 何hà 不bất 生sanh 。 由do 不bất 生sanh 故cố 證chứng 得đắc 清thanh 淨tịnh 。 謂vị 彼bỉ 如như 是thị 於ư 中trung 際tế 。 生sanh 補bổ 特đặc 伽già 羅la 。 領lãnh 受thọ 先tiên 業nghiệp 所sở 得đắc 二nhị 果quả 。 一nhất 者giả 領lãnh 受thọ 內nội 異dị 熟thục 果quả 。 二nhị 者giả 領lãnh 受thọ 境cảnh 界giới 所sở 生sanh 受thọ 增tăng 上thượng 果quả 。 彼bỉ 由do 聽thính 聞văn 不bất 正Chánh 法Pháp 故cố 。 或hoặc 由do 先tiên 世thế 串xuyến 習tập 力lực 故cố 。 於ư 二nhị 種chủng 果quả 發phát 起khởi 愚ngu 癡si 。 彼bỉ 由do 於ư 內nội 異dị 熟thục 果quả 中trung 有hữu 愚ngu 癡si 故cố 。 不bất 能năng 如như 實thật 。 了liễu 知tri 當đương 來lai 後hậu 有hữu 生sanh 苦khổ 。 由do 此thử 前tiền 際tế 後hậu 際tế 。 無vô 明minh 增tăng 上thượng 力lực 故cố 。 如như 前tiền 造tạo 作tác 增tăng 長trưởng 諸chư 行hành 。 由do 此thử 新tân 業nghiệp 。 熏huân 變biến 識thức 故cố 。 於ư 現hiện 法Pháp 中trung 。 隨tùy 業nghiệp 而nhi 行hành 。 如như 是thị 無vô 明minh 。 以dĩ 為vi 緣duyên 故cố 。 諸chư 行hành 得đắc 生sanh 。 行hành 為vi 緣duyên 故cố 。 令linh 識thức 轉chuyển 變biến 。 當đương 知tri 此thử 識thức 。 於ư 現hiện 法Pháp 中trung 。 但đãn 是thị 因nhân 性tánh 。 攝nhiếp 受thọ 當đương 生sanh 諸chư 識thức 果quả 故cố 。 約ước 就tựu 一nhất 切thiết 相tương 續tục 為vi 名danh 。 說thuyết 六lục 識thức 身thân 。 又hựu 即tức 此thử 識thức 當đương 來lai 後hậu 有hữu 名danh 色sắc 種chủng 子tử 。 之chi 所sở 隨tùy 逐trục 。 名danh 色sắc 種chủng 子tử 。 復phục 為vi 當đương 來lai 後hậu 有hữu 六lục 處xứ 種chủng 子tử 隨tùy 逐trục 。 六lục 處xứ 種chủng 子tử 。 復phục 為vi 當đương 來lai 後hậu 有hữu 諸chư 觸xúc 種chủng 子tử 隨tùy 逐trục 。 此thử 觸xúc 種chủng 子tử 。 復phục 為vi 當đương 來lai 後hậu 有hữu 諸chư 受thọ 種chủng 子tử 隨tùy 逐trục 。 當đương 知tri 是thị 名danh 。 於ư 其kỳ 中trung 際tế 後hậu 有hữu 引dẫn 因nhân 。 由do 識thức 為vi 先tiên 受thọ 為vi 最tối 後hậu 。 遍biến 能năng 牽khiên 引dẫn 諸chư 自tự 體thể 故cố 。 如như 是thị 由do 先tiên 異dị 熟thục 果quả 愚ngu 。 引dẫn 後hậu 有hữu 已dĩ 。 復phục 由do 第đệ 二nhị 境cảnh 界giới 所sở 生sanh 增tăng 上thượng 果quả 愚ngu 。 緣duyên 境cảnh 界giới 受thọ 發phát 生sanh 貪tham 愛ái 。 由do 此thử 愛ái 故cố 。 或hoặc 求cầu 諸chư 欲dục 。 或hoặc 求cầu 諸chư 有hữu 。 又hựu 取thủ 欲dục 取thủ 。 或hoặc 取thủ 見kiến 戒giới 禁cấm 我ngã 語ngữ 取thủ 。 取thủ 諸chư 取thủ 已dĩ 。 愛ái 取thủ 和hòa 合hợp 潤nhuận 先tiên 引dẫn 因nhân 轉chuyển 。 名danh 為vi 有hữu 。 是thị 當đương 生sanh 起khởi 因nhân 所sở 攝nhiếp 故cố 。 此thử 有hữu 無vô 間gian 。 既ký 命mạng 終chung 已dĩ 。 如như 其kỳ 引dẫn 因nhân 所sở 引dẫn 。 諸chư 行hành 識thức 為vi 最tối 初sơ 。 受thọ 為vi 最tối 後hậu 。 或hoặc 漸tiệm 次thứ 生sanh 。 或hoặc 復phục 頓đốn 生sanh 。 如như 是thị 應ưng 知tri 。 於ư 現hiện 法Pháp 中trung 。 初sơ 用dụng 無vô 明minh 觸xúc 所sở 生sanh 受thọ 為vi 緣duyên 生sanh 愛ái 。 愛ái 為vi 緣duyên 故cố 。 次thứ 生sanh 於ư 取thủ 。 取thủ 為vi 緣duyên 故cố 。 轉chuyển 成thành 其kỳ 有hữu 。 有hữu 為vi 緣duyên 故cố 。 當đương 生sanh 得đắc 生sanh 。 生sanh 為vi 緣duyên 故cố 。 老lão 病bệnh 死tử 等đẳng 。 眾chúng 苦khổ 差sai 別biệt 次thứ 第đệ 現hiện 前tiền 。 當đương 知tri 此thử 中trung 。 或hoặc 有hữu 處xứ 所sở 生sanh 處xứ 現hiện 前tiền 。 或hoặc 有hữu 處xứ 所sở 種chủng 子tử 隨tùy 逐trục 。 如như 是thị 中trung 際tế 。 無vô 明minh 緣duyên 行hành 。 受thọ 緣duyên 愛ái 等đẳng 。 能năng 生sanh 後hậu 際tế 緣duyên 起khởi 諸chư 行hành 。 若nhược 現hiện 法pháp 中trung 。 從tùng 他tha 聞văn 法Pháp 。 或hoặc 於ư 先tiên 世thế 已dĩ 集tập 資tư 糧lương 。 由do 彼bỉ 為vi 因nhân 。 能năng 於ư 二nhị 種chủng 果quả 性tánh 諸chư 行hành 。 如như 理lý 思tư 惟duy 。 若nhược 於ư 彼bỉ 因nhân 。 若nhược 於ư 彼bỉ 滅diệt 若nhược 趣thú 滅diệt 行hành 。 如như 理lý 作tác 意ý 。 思tư 惟duy 彼bỉ 故cố 。 發phát 生sanh 正chánh 見kiến 。 又hựu 於ư 諸chư 諦đế 漸tiệm 次thứ 獲hoạch 得đắc 有Hữu 學Học 無Vô 學Học 。 清thanh 淨tịnh 智trí 見kiến 。 彼bỉ 由do 如như 是thị 。 智trí 見kiến 力lực 故cố 。 能năng 無vô 餘dư 斷đoạn 。 無vô 明minh 及cập 愛ái 。 由do 彼bỉ 斷đoạn 故cố 。 即tức 彼bỉ 所sở 緣duyên 。 不bất 如như 實thật 知tri 。 諸chư 無vô 明minh 觸xúc 。 所sở 生sanh 諸chư 受thọ 。 亦diệc 復phục 隨tùy 斷đoạn 。 由do 此thử 斷đoạn 故cố 。 於ư 現hiện 法Pháp 中trung 。 由do 離ly 無vô 明minh 。 證chứng 慧tuệ 解giải 脫thoát 。 又hựu 無vô 明minh 觸xúc 。 所sở 生sanh 諸chư 受thọ 。 相tương 應ứng 心tâm 中trung 所sở 有hữu 相tương 應ứng 貪tham 愛ái 煩phiền 惱não 。 彼bỉ 於ư 其kỳ 心tâm 亦diệc 得đắc 離ly 繫hệ 。 由do 離ly 貪tham 故cố 。 證chứng 心tâm 解giải 脫thoát 。 又hựu 即tức 由do 彼bỉ 。 無vô 明minh 滅diệt 故cố 。 諸chư 有hữu 無vô 明minh 猶do 未vị 斷đoạn 時thời 。 依y 於ư 後hậu 際tế 應ưng 生sanh 行hành 識thức 乃nãi 至chí 諸chư 受thọ 。 皆giai 不bất 得đắc 生sanh 。 成thành 不bất 生sanh 法pháp 。 是thị 故cố 說thuyết 言ngôn 。 無vô 明minh 滅diệt 故cố 。 諸chư 行hành 隨tùy 滅diệt 。 次thứ 第đệ 乃nãi 至chí 。 異dị 熟thục 所sở 生sanh 諸chư 觸xúc 滅diệt 故cố 。 異dị 熟thục 所sở 生sanh 諸chư 受thọ 隨tùy 滅diệt 。 又hựu 現hiện 法pháp 中trung 。 無vô 明minh 滅diệt 故cố 。 無vô 明minh 觸xúc 滅diệt 。 由do 無vô 明minh 觸xúc 永vĩnh 得đắc 滅diệt 故cố 。 從tùng 無vô 明minh 觸xúc 所sở 生sanh 受thọ 滅diệt 。 由do 無vô 明minh 觸xúc 所sở 生sanh 諸chư 受thọ 。 永vĩnh 得đắc 滅diệt 故cố 。 愛ái 亦diệc 隨tùy 滅diệt 。 由do 愛ái 滅diệt 故cố 。 如như 前tiền 說thuyết 名danh 所sở 有hữu 取thủ 等đẳng 乃nãi 至chí 損tổn 惱não 以dĩ 為vi 後hậu 邊biên 。 諸chư 行hành 皆giai 滅diệt 成thành 不bất 生sanh 法pháp 。 於ư 現hiện 法Pháp 中trung 。 如như 是thị 諸chư 行hành 。 皆giai 不bất 流lưu 轉chuyển 。 不bất 流lưu 轉chuyển 故cố 。 於ư 現hiện 法Pháp 中trung 。 住trụ 有hữu 餘dư 依y 般bát 涅Niết 槃Bàn 界giới 。 名danh 為vi 證chứng 得đắc 現hiện 法pháp 涅Niết 槃Bàn 。 彼bỉ 於ư 爾nhĩ 時thời 。 識thức 緣duyên 名danh 色sắc 。 名danh 色sắc 緣duyên 識thức 。 有hữu 餘dư 未vị 滅diệt 而nhi 得đắc 說thuyết 名danh 。 清thanh 淨tịnh 鮮tiên 白bạch 。 乃nãi 至chí 有hữu 識thức 身thân 住trụ 未vị 滅diệt 。 彼bỉ 恆hằng 領lãnh 受thọ 離ly 繫hệ 諸chư 受thọ 。 無vô 有hữu 繫hệ 縛phược 。 彼bỉ 有hữu 識thức 身thân 。 乃nãi 至chí 先tiên 業nghiệp 所sở 引dẫn 壽thọ 量lượng 。 恆hằng 相tương 續tục 住trụ 。 壽thọ 量lượng 若nhược 盡tận 。 能năng 執chấp 持trì 識thức 。 捨xả 所sở 執chấp 身thân 。 命mạng 根căn 亦diệc 捨xả 。 從tùng 此thử 已dĩ 後hậu 。 所sở 有hữu 命mạng 根căn 。 無vô 餘dư 永vĩnh 滅diệt 。 都đô 無vô 所sở 有hữu 。 又hựu 彼bỉ 諸chư 識thức 與dữ 一nhất 切thiết 受thọ 。 於ư 此thử 位vị 中trung 。 任nhậm 運vận 而nhi 滅diệt 。 先tiên 因nhân 滅diệt 故cố 。 餘dư 更cánh 不bất 續tục 。 亦diệc 無vô 餘dư 滅diệt 。 由do 此thử 道Đạo 理lý 。 名danh 無vô 餘dư 依y 般bát 涅Niết 槃Bàn 界giới 。 究cứu 竟cánh 寂tịch 靜tĩnh 。 常thường 住trụ 妙diệu 跡tích 。 為vì 此thử 義nghĩa 故cố 。 常thường 隨tùy 涅Niết 槃Bàn 。 常thường 以dĩ 涅Niết 槃Bàn 為vi 其kỳ 究cứu 竟cánh 。 於ư 世Thế 尊Tôn 所sở 。 熟thục 修tu 梵Phạm 行hạnh 。 是thị 名danh 廣quảng 說thuyết 由do 三tam 種chủng 相tương/tướng 建kiến 立lập 緣duyên 起khởi 。 謂vị 從tùng 前tiền 際tế 中trung 際tế 流lưu 轉chuyển 。 從tùng 其kỳ 中trung 際tế 後hậu 際tế 流lưu 轉chuyển 。 復phục 於ư 中trung 際tế 流lưu 轉chuyển 清thanh 淨tịnh 。

復phục 次thứ 安an 立lập 九cửu 相tương/tướng 。 後hậu 有hữu 苦khổ 樹thụ 能năng 生sanh 當đương 有hữu 。 謂vị 有hữu 世thế 間gian 非phi 聰thông 慧tuệ 者giả 。 於ư 現hiện 法Pháp 中trung 。 所sở 造tạo 新tân 業nghiệp 如như 小tiểu 苦khổ 樹thụ 。 若nhược 彼bỉ 世thế 間gian 非phi 聰thông 慧tuệ 者giả 。 於ư 能năng 隨tùy 順thuận 諸chư 漏lậu 處xứ 所sở 。 依y 現hiện 在tại 世thế 隨tùy 觀quán 愛ái 味vị 。 依y 過quá 去khứ 世thế 深thâm 生sanh 顧cố 戀luyến 。 依y 未vị 來lai 世thế 專chuyên 心tâm 繫hệ 著trước 。 如như 是thị 住trụ 已dĩ 。 先tiên 所sở 未vị 斷đoạn 一nhất 切thiết 貪tham 愛ái 。 由do 數số 習tập 故cố 。 轉chuyển 更cánh 增tăng 長trưởng 。 此thử 非phi 聰thông 慧tuệ 。 補bổ 特đặc 伽già 羅la 。 欲dục 令linh 如như 是thị 後hậu 有hữu 小tiểu 樹thụ 復phục 加gia 滋tư 茂mậu 以dĩ 貪tham 愛ái 水thủy 而nhi 恆hằng 溉cái 灌quán 。 令linh 如như 前tiền 說thuyết 能năng 感cảm 當đương 來lai 取thủ 所sở 得đắc 果quả 。 漸tiệm 次thứ 圓viên 滿mãn 。 若nhược 有hữu 多đa 聞văn 。 諸chư 聖thánh 弟đệ 子tử 。 雖tuy 造tạo 有hữu 漏lậu 能năng 感cảm 當đương 來lai 諸chư 業nghiệp 小tiểu 樹thụ 。 然nhiên 於ư 能năng 順thuận 煩phiền 惱não 諸chư 行hành 。 無vô 倒đảo 隨tùy 觀quán 生sanh 滅diệt 法pháp 性tánh 。 於ư 斷đoạn 無vô 欲dục 及cập 以dĩ 滅diệt 界giới 。 無vô 倒đảo 隨tùy 觀quán 是thị 寂tịch 靜tĩnh 性tánh 。 損tổn 減giảm 彼bỉ 業nghiệp 。 不bất 令linh 增tăng 長trưởng 。 使sử 其kỳ 愛ái 水thủy 亦diệc 皆giai 消tiêu 散tán 故cố 。 聰thông 慧tuệ 者giả 不bất 欲dục 滋tư 榮vinh 後hậu 有hữu 小tiểu 樹thụ 。 便tiện 斷đoạn 其kỳ 愛ái 。 愛ái 緣duyên 取thủ 等đẳng 損tổn 壞hoại 。 如như 是thị 後hậu 有hữu 小tiểu 樹thụ 尚thượng 令linh 一nhất 切thiết 皆giai 無vô 所sở 有hữu 。 何hà 況huống 使sử 其kỳ 後hậu 更cánh 增tăng 長trưởng 。 復phục 更cánh 有hữu 一nhất 補bổ 特đặc 伽già 羅la 。 已dĩ 生sanh 自tự 體thể 諸chư 先tiên 所sở 有hữu 造tạo 作tác 。 增tăng 長trưởng 順thuận 後hậu 受thọ 業nghiệp 。 於ư 現hiện 法Pháp 中trung 。 為vi 其kỳ 所sở 繫hệ 。 即tức 彼bỉ 自tự 體thể 及cập 先tiên 所sở 造tạo 順thuận 後hậu 受thọ 業nghiệp 。 總tổng 攝nhiếp 為vi 一nhất 。 說thuyết 名danh 後hậu 有hữu 如như 大đại 苦khổ 樹thụ 。 若nhược 於ư 能năng 順thuận 。 諸chư 煩phiền 惱não 法pháp 。 如như 前tiền 乃nãi 至chí 專chuyên 心tâm 繫hệ 著trước 。 如như 是thị 住trụ 已dĩ 。 彼bỉ 先tiên 所sở 造tạo 順thuận 後hậu 受thọ 業nghiệp 。 如như 直trực 下hạ 根căn 令linh 樹thụ 欝uất 茂mậu 。 於ư 現hiện 法Pháp 中trung 。 彼bỉ 愛ái 煩phiền 惱não 。 如như 傍bàng 注chú 道đạo 令linh 樹thụ 潤nhuận 澤trạch 。 以dĩ 此thử 為vi 因nhân 。 令linh 隨tùy 惑hoặc 業nghiệp 行hành 一nhất 切thiết 種chủng 子tử 識thức 。 於ư 當đương 來lai 世thế 。 正chánh 續tục 生sanh 時thời 。 住trụ 於ư 名danh 色sắc 。 如như 是thị 苦khổ 樹thụ 長trường 時thời 安an 立lập 。 當đương 知tri 如như 是thị 。 補bổ 特đặc 伽già 羅la 。 欲dục 令linh 苦khổ 樹thụ 。 展triển 轉chuyển 滋tư 茂mậu 。 此thử 中trung 白bạch 品phẩm 。 如như 前tiền 應ưng 知tri 。

復phục 次thứ 世Thế 尊Tôn 。 在tại 昔tích 為vi 菩Bồ 薩Tát 時thời 。 棄khí 前tiền 所sở 得đắc 諸chư 世thế 俗tục 道đạo 及cập 世thế 諸chư 師sư 。 處xử 菩Bồ 提Đề 座tòa 。 為vi 欲dục 悲bi 愍mẫn 利lợi 他tha 有hữu 情tình 。 以dĩ 為vi 上thượng 首thủ 。 自tự 於ư 諸chư 諦đế 起khởi 正chánh 觀quán 察sát 。

爾nhĩ 時thời 為vi 欲dục 歷lịch 觀quán 苦Khổ 諦Đế 。 由do 老lão 死tử 支chi 苦Khổ 諦Đế 所sở 攝nhiếp 故cố 。 於ư 緣duyên 起khởi 逆nghịch 歷lịch 觀quán 察sát 。 當đương 知tri 此thử 中trung 。 由do 三tam 種chủng 相tương/tướng 。 於ư 其kỳ 老lão 死tử 。 如như 理lý 觀quán 察sát 。 一nhất 者giả 觀quán 察sát 。 細tế 因nhân 緣duyên 故cố 。 二nhị 者giả 觀quán 察sát 麁thô 因nhân 緣duyên 故cố 。 三tam 者giả 觀quán 察sát 非phi 不bất 定định 故cố 。 感cảm 生sanh 因nhân 緣duyên 。 亦diệc 名danh 為vi 生sanh 。 即tức 生sanh 自tự 體thể 亦diệc 名danh 為vi 生sanh 。 前tiền 生sanh 是thị 細tế 。 後hậu 生sanh 為vi 麁thô 。 此thử 中trung 觀quán 前tiền 細tế 生sanh 有hữu 故cố 。 而nhi 有hữu 老lão 死tử 。 亦diệc 觀quán 由do 後hậu 麁thô 生sanh 緣duyên 故cố 得đắc 有hữu 老lão 死tử 。 當đương 來lai 老lão 死tử 細tế 生sanh 為vi 因nhân 。 現hiện 法pháp 老lão 死tử 麁thô 生sanh 為vi 因nhân 。 云vân 何hà 名danh 為vi 。 非phi 不bất 決quyết 定định 。 謂vị 即tức 除trừ 彼bỉ 生sanh 處xứ 所sở 攝nhiếp 二nhị 種chủng 生sanh 體thể 。 餘dư 定định 無vô 能năng 與dữ 老lão 死tử 果quả 。 如như 觀quán 老lão 死tử 。 生sanh 有hữu 取thủ 愛ái 。 各các 由do 二nhị 種chủng 如như 理lý 觀quán 察sát 。 當đương 知tri 亦diệc 爾nhĩ 。 如như 是thị 名danh 為vi 。 始thỉ 從tùng 老lão 死tử 次thứ 第đệ 逆nghịch 觀quán 苦khổ 集tập 二nhị 諦đế 緣duyên 起khởi 道Đạo 理lý 。 應ưng 知tri 此thử 中trung 順thuận 集Tập 諦Đế 法pháp 。 猶do 如như 燈đăng 炷chú 。 即tức 此thử 集Tập 諦Đế 如như 膏cao 油du 等đẳng 。 苦Khổ 諦Đế 類loại 燈đăng 。 諸chư 非phi 聰thông 慧tuệ 。 補bổ 特đặc 伽già 羅la 。 譬thí 於ư 灌quán 油du 并tinh 集tập 炷chú 者giả 。 如như 是thị 苦khổ 燈đăng 燒thiêu 然nhiên 長trường/trưởng 世thế 。 當đương 知tri 白bạch 品phẩm 與dữ 此thử 相tương 違vi 。 謂vị 善thiện 方phương 便tiện 觀quán 滅diệt 道Đạo 諦Đế 。

復phục 有hữu 二nhị 種chủng 。 補bổ 特đặc 伽già 羅la 。 何hà 等đẳng 為vi 二nhị 。

一nhất 唯duy 行hành 自tự 非phi 利lợi 益ích 行hành 。 謂vị 但đãn 於ư 己kỷ 集tập 炷chú 灌quán 油du 。 令linh 一nhất 苦khổ 燈đăng 相tương 續tục 久cửu 住trụ 。 二nhị 復phục 有hữu 餘dư 。 補bổ 特đặc 伽già 羅la 。 兼kiêm 行hành 自tự 他tha 。 無vô 量lượng 大đại 眾chúng 。 非phi 利lợi 益ích 行hành 。 為vi 然nhiên 自tự 他tha 大đại 苦khổ 火hỏa 聚tụ 。 攝nhiếp 受thọ 聽thính 聞văn 邪tà 法pháp 為vi 先tiên 。 聞văn 思tư 修tu 慧tuệ 。 所sở 引dẫn 邪tà 行hành 。 譬thí 如như 積tích 集tập 乾can/kiền/càn 薪tân 乾can 草thảo 及cập 乾can/kiền/càn 牛ngưu 糞phẩn 。 由do 是thị 因nhân 緣duyên 。 令linh 苦khổ 火hỏa 聚tụ 長trường 時thời 熾sí 然nhiên 。 無vô 有hữu 斷đoạn 絕tuyệt 。

復phục 次thứ 世Thế 尊Tôn 。 在tại 昔tích 為vi 菩Bồ 薩Tát 時thời 。 處xử 菩Bồ 提Đề 座tòa 。 依y 緣duyên 起khởi 門môn 逆nghịch 次thứ 而nhi 入nhập 。 先tiên 緣duyên 後hậu 際tế 如như 理lý 思tư 惟duy 。 老lão 死tử 苦Khổ 諦Đế 乃nãi 至chí 其kỳ 愛ái 。 如như 是thị 觀quán 察sát 。 後hậu 際tế 苦Khổ 諦Đế 及cập 後hậu 際tế 苦khổ 所sở 有hữu 集Tập 諦Đế 。 未vị 為vi 喜hỷ 足túc 。 遂toại 復phục 觀quán 察sát 後hậu 際tế 集Tập 諦Đế 因nhân 緣duyên 所sở 攝nhiếp 現hiện 在tại 眾chúng 苦khổ 。 謂vị 遍biến 逆nghịch 觀quán 受thọ 觸xúc 六lục 處xứ 名danh 色sắc 與dữ 識thức 。 當đương 知tri 此thử 中trung 。 觀quán 未vị 來lai 苦khổ 是thị 當đương 苦Khổ 諦Đế 。 觀quán 彼bỉ 集tập 因nhân 是thị 當đương 集Tập 諦Đế 。 觀quán 未vị 來lai 世thế 苦khổ 之chi 集Tập 諦Đế 由do 誰thùy 而nhi 有hữu 。 知tri 由do 從tùng 先tiên 集tập 所sở 生sanh 起khởi 識thức 為vi 邊biên 際tế 。 現hiện 法pháp 苦khổ 有hữu 。 既ký 知tri 從tùng 先tiên 集tập 所sở 生sanh 起khởi 。 不bất 應ưng 復phục 觀quán 此thử 云vân 何hà 有hữu 。 是thị 故cố 世Thế 尊Tôn 。 昔tích 菩Bồ 薩Tát 時thời 。 為vi 觀quán 當đương 來lai 所sở 有hữu 苦khổ 集tập 。 觀quán 現hiện 在tại 苦khổ 乃nãi 至chí 作tác 意ý 。 相tương 應ứng 心tâm 識thức 。 而nhi 復phục 轉chuyển 還hoàn 。 又hựu 為vi 漸tiệm 次thứ 觀quán 彼bỉ 後hậu 際tế 集Tập 諦Đế 依y 處xứ 。 後hậu 際tế 苦Khổ 諦Đế 所sở 依y 止chỉ 處xứ 。 當đương 知tri 即tức 是thị 。 後hậu 際tế 集Tập 諦Đế 。 故cố 乃nãi 至chí 識thức 復phục 還hoàn 順thuận 上thượng 。 如như 是thị 順thuận 逆nghịch 如như 理lý 觀quán 察sát 。 緣duyên 起khởi 苦khổ 集tập 。 從tùng 此thử 無vô 間gian 。 為vi 觀quán 滅Diệt 諦Đế 。 始thỉ 從tùng 老lão 死tử 逆nghịch 次thứ 第đệ 入nhập 。 乃nãi 至chí 無vô 明minh 。

何hà 以dĩ 故cố 。 觀quán 察sát 如như 是thị 。 現hiện 在tại 苦Khổ 諦Đế 云vân 何hà 一nhất 切thiết 。 皆giai 悉tất 盡tận 滅diệt 。 謂vị 不bất 造tạo 作tác 無vô 明minh 為vi 緣duyên 。 新tân 業nghiệp 行hành 故cố 。 如như 是thị 歷lịch 觀quán 三tam 聖Thánh 諦Đế 已dĩ 。 次thứ 更cánh 尋tầm 求cầu 此thử 滅diệt 聖Thánh 諦Đế 何hà 道đạo 何hà 行hành 。 而nhi 能năng 證chứng 得đắc 。 由do 如như 前tiền 說thuyết 。 宿túc 住trụ 隨tùy 念niệm 。 憶ức 昔tích 為vi 求cầu 諸chư 漏lậu 永vĩnh 盡tận 。 世thế 間gian 正chánh 見kiến 。 如như 教giáo 授thọ 者giả 令linh 現hiện 在tại 前tiền 。 作tác 是thị 思tư 惟duy 。 我ngã 今kim 證chứng 得đắc 。 先tiên 舊cựu 正Chánh 道Đạo 古cổ 昔tích 諸chư 仙tiên 。 同đồng 所sở 遊du 履lý 。 如như 是thị 但đãn 以dĩ 世thế 間gian 作tác 意ý 。 歷lịch 觀quán 四Tứ 諦Đế 。 又hựu 以dĩ 正chánh 見kiến 於ư 諸chư 諦đế 中trung 得đắc 入nhập 現hiện 觀quán 。 次thứ 第đệ 方phương 便tiện 證chứng 覺giác 。 無Vô 上Thượng 正Chánh 等Đẳng 菩Bồ 提Đề 。 現hiện 見kiến 方phương 便tiện 獲hoạch 得đắc 無vô 漏lậu 有Hữu 學Học 無Vô 學Học 。 善thiện 淨tịnh 智trí 見kiến 。 為vì 此thử 義nghĩa 故cố 。 於ư 三tam 大đại 劫kiếp 。 阿a 僧tăng 企xí 耶da 。 修tu 行hành 一nhất 切thiết 。 難nan 行hành 之chi 行hành 。 今kim 於ư 此thử 義nghĩa 皆giai 已dĩ 證chứng 得đắc 。 為vì 利lợi 他tha 故cố 。 哀ai 愍mẫn 世thế 間gian 。 諸chư 人nhân 天thiên 故cố 。 隨tùy 有hữu 堪kham 能năng 入nhập 聖thánh 法pháp 者giả 。 開khai 四tứ 聖Thánh 諦Đế 令linh 生sanh 等đẳng 覺giác 。

復phục 次thứ 佛Phật 世Thế 尊Tôn 教giáo 三tam 處xứ 所sở 攝nhiếp 。 何hà 等đẳng 為vi 三tam 。

一nhất 善thiện 建kiến 立lập 諸chư 緣duyên 生sanh 法pháp 。 無vô 作tác 用dụng 故cố 。 二nhị 彼bỉ 為vi 依y 利lợi 他tha 行hành 故cố 。 三tam 彼bỉ 為vi 依y 自tự 利lợi 行hành 故cố 。 此thử 中trung 善thiện 建kiến 立lập 諸chư 緣duyên 生sanh 法pháp 。 無vô 作tác 用dụng 故cố 者giả 。 謂vị 從tùng 後hậu 際tế 苦khổ 逆nghịch 觀quán 現hiện 法pháp 前tiền 際tế 苦khổ 集tập 。 名danh 色sắc 緣duyên 識thức 。 識thức 緣duyên 名danh 色sắc 。 譬thí 如như 束thúc 蘆lô 展triển 轉chuyển 相tương 依y 。 而nhi 得đắc 住trụ 立lập 。 於ư 其kỳ 中trung 間gian 。 諸chư 緣duyên 生sanh 法pháp 。 皆giai 非phi 自tự 作tác 。 亦diệc 非phi 他tha 作tác 。 非phi 自tự 他tha 作tác 。 非phi 無vô 因nhân 生sanh 。 如như 是thị 施thi 設thiết 。 名danh 善thiện 建kiến 立lập 諸chư 緣duyên 生sanh 法pháp 。 無vô 作tác 用dụng 故cố 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 無vô 常thường 諸chư 行hành 前tiền 際tế 無vô 故cố 。 後hậu 際tế 無vô 故cố 。 中trung 際tế 雖tuy 有hữu 唯duy 剎sát 那na 故cố 。 作tác 用dụng 動động 轉chuyển 。 約ước 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 都đô 無vô 所sở 有hữu 。 但đãn 依y 世thế 俗tục 暫tạm 假giả 施thi 設thiết 。 如như 是thị 施thi 設thiết 。 如như 實thật 無vô 倒đảo 。 是thị 故cố 說thuyết 此thử 名danh 善thiện 建kiến 立lập 。 即tức 依y 如như 是thị 善thiện 建kiến 立lập 性tánh 。 依y 諸chư 緣duyên 起khởi 為vì 他tha 宣tuyên 說thuyết 。 聖Thánh 諦Đế 法pháp 教giáo 。 名danh 彼bỉ 為vi 依y 利lợi 他tha 行hành 故cố 。 即tức 此thử 為vi 依y 自tự 能năng 趣thú 入nhập 聖Thánh 諦Đế 現hiện 觀quán 。 法Pháp 隨tùy 法Pháp 行hành 。 又hựu 能năng 證chứng 得đắc 現hiện 法pháp 涅Niết 槃Bàn 。 當đương 知tri 是thị 名danh 。 用dụng 彼bỉ 為vi 依y 自tự 利lợi 行hành 故cố 。 又hựu 先tiên 積tích 集tập 智trí 慧tuệ 資tư 糧lương 。 諸chư 弟đệ 子tử 眾chúng 。 成thành 就tựu 猛mãnh 利lợi 俱câu 生sanh 慧tuệ 故cố 。 名danh 為vi 聰thông 慧tuệ 。 具cụ 教giáo 智trí 故cố 。 名danh 為vi 明minh 了liễu 。 具cụ 證chứng 智trí 故cố 。 名danh 善Thiện 調Điều 伏Phục 。 不bất 由do 他tha 緣duyên 自tự 覺giác 法pháp 故cố 。 名danh 無Vô 所Sở 畏Úy 。 緣duyên 於ư 涅Niết 槃Bàn 如như 實thật 覺giác 故cố 。 名danh 見kiến 甘cam 露lộ 。 盡tận 無vô 生sanh 智trí 。 為vi 所sở 依y 止chỉ 。 證chứng 有hữu 餘dư 依y 涅Niết 槃Bàn 界giới 故cố 。 名danh 身thân 證chứng 。 得đắc 妙diệu 甘cam 露lộ 界giới 。 具cụ 足túc 安an 住trụ 。

復phục 次thứ 有hữu 諸chư 愚ngu 夫phu 外ngoại 道đạo 種chủng 類loại 。 雖tuy 能năng 觀quán 見kiến 四tứ 大đại 種chủng 身thân 。 麁thô 無vô 常thường 性tánh 。 由do 觀quán 此thử 身thân 雖tuy 久cửu 住trụ 立lập 而nhi 有hữu 增tăng 減giảm 。 死tử 時thời 生sanh 時thời 。 有hữu 捨xả 取thủ 故cố 。 便tiện 於ư 其kỳ 身thân 能năng 厭yếm 能năng 離ly 能năng 起khởi 勝thắng 解giải 。 以dĩ 世thế 間gian 道đạo 離ly 欲dục 界giới 欲dục 。 離ly 色sắc 界giới 欲dục 極cực 至chí 有hữu 頂đảnh 。 然nhiên 彼bỉ 於ư 身thân 當đương 知tri 仍nhưng 名danh 。 未vị 得đắc 解giải 脫thoát 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 由do 於ư 彼bỉ 彼bỉ 所sở 得đắc 定định 中trung 。 瑩oánh 磨ma 其kỳ 識thức 執chấp 取thủ 為vi 我ngã 。 雜tạp 染nhiễm 而nhi 住trụ 。 復phục 於ư 後hậu 時thời 。 壽thọ 盡tận 業nghiệp 盡tận 。 還hoàn 退thoái 生sanh 下hạ 。 以dĩ 於ư 緣duyên 起khởi 不bất 善thiện 巧xảo 故cố 。 諸chư 聖thánh 弟đệ 子tử 。 雖tuy 於ư 緣duyên 起khởi 。 已dĩ 得đắc 善thiện 巧xảo 。 而nhi 但đãn 隨tùy 觀quán 四tứ 大đại 種chủng 身thân 細tế 無vô 常thường 性tánh 。 未vị 即tức 觀quán 察sát 識thức 無vô 常thường 性tánh 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 四tứ 大đại 種chủng 身thân 經kinh 久cửu 時thời 住trụ 常thường 相tương/tướng 可khả 得đắc 。 剎sát 那na 相tương 似tự 相tương 續tục 隨tùy 轉chuyển 。 其kỳ 無vô 常thường 性tánh 難nan 可khả 得đắc 故cố 。 識thức 無vô 常thường 相tương/tướng 麁thô 顯hiển 可khả 得đắc 。 剎sát 那na 剎sát 那na 。 所sở 緣duyên 易dị 脫thoát 。 其kỳ 相tương/tướng 轉chuyển 變biến 無vô 量lượng 品phẩm 類loại 。 有hữu 差sai 別biệt 故cố 。 雖tuy 即tức 此thử 識thức 無vô 常thường 性tánh 相tướng 。 無vô 量lượng 品phẩm 類loại 麁thô 顯hiển 易dị 得đắc 。 然nhiên 復phục 說thuyết 名danh 最tối 極cực 微vi 細tế 。 當đương 知tri 其kỳ 性tánh 難nan 可khả 識thức 故cố 。 難nan 可khả 入nhập 故cố 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 唯duy 是thị 慧tuệ 眼nhãn 所sở 見kiến 境cảnh 故cố 。 四tứ 大đại 種chủng 身thân 有hữu 增tăng 有hữu 減giảm 。 有hữu 捨xả 有hữu 取thủ 。 其kỳ 無vô 常thường 性tánh 尚thượng 為vi 非phi 理lý 肉nhục 眼nhãn 境cảnh 界giới 。 況huống 其kỳ 餘dư 眼nhãn 。 緣duyên 起khởi 善thiện 巧xảo 。 諸chư 聖thánh 弟đệ 子tử 。 復phục 欲dục 悟ngộ 入nhập 最tối 極cực 微vi 細tế 識thức 無vô 常thường 性tánh 。 即tức 於ư 緣duyên 起khởi 。 如như 理lý 思tư 惟duy 。 由do 能năng 分phân 別biệt 。 墮đọa 自tự 相tương 續tục 觸xúc 所sở 生sanh 起khởi 諸chư 受thọ 分phần/phân 位vị 差sai 別biệt 性tánh 故cố 。 便tiện 能năng 悟ngộ 入nhập 。 識thức 無vô 常thường 性tánh 。 彼bỉ 既ký 成thành 就tựu 如như 是thị 智trí 見kiến 。 漸tiệm 次thứ 於ư 受thọ 所sở 依y 止chỉ 身thân 。 所sở 因nhân 諸chư 觸xúc 及cập 餘dư 一nhất 切thiết 。 名danh 所sở 攝nhiếp 行hành 。 皆giai 能năng 厭yếm 離ly 生sanh 於ư 勝thắng 解giải 。 亦diệc 得đắc 解giải 脫thoát 。 得đắc 解giải 脫thoát 故cố 。 安an 住trụ 畢tất 竟cánh 若nhược 有hữu 餘dư 依y 若nhược 無vô 餘dư 依y 二nhị 涅Niết 槃Bàn 界giới 。

復phục 次thứ 於ư 緣duyên 起khởi 法pháp 善thiện 巧xảo 苾Bật 芻Sô 。 由do 三tam 種chủng 相tương/tướng 。 於ư 其kỳ 三tam 際tế 。 能năng 正chánh 思tư 量lượng 正chánh 能năng 盡tận 苦khổ 。 云vân 何hà 三tam 相tương/tướng 。 一nhất 苦khổ 依y 處xứ 。 二nhị 苦khổ 因nhân 緣duyên 。 三tam 苦khổ 因nhân 緣duyên 依y 處xứ 。 是thị 名danh 三tam 相tương/tướng 。 云vân 何hà 三tam 際tế 。 一nhất 者giả 中trung 際tế 。 二nhị 過quá 去khứ 際tế 。 三tam 未vị 來lai 際tế 。 是thị 名danh 三tam 際tế 。 當đương 知tri 此thử 中trung 。 內nội 身thân 苦khổ 依y 。 是thị 寒hàn 熱nhiệt 等đẳng 及cập 病bệnh 死tử 等đẳng 眾chúng 苦khổ 差sai 別biệt 現hiện 法pháp 生sanh 起khởi 。 之chi 所sở 依y 處xứ 。

何hà 以dĩ 故cố 。 由do 有hữu 此thử 故cố 。 於ư 所sở 依y 身thân 彼bỉ 得đắc 生sanh 故cố 。 外ngoại 父phụ 母mẫu 等đẳng 親thân 屬thuộc 朋bằng 黨đảng 。 攝nhiếp 受thọ 苦khổ 依y 。 是thị 供cung 侍thị 等đẳng 執chấp 持trì 刀đao 杖trượng 。 以dĩ 為vi 後hậu 邊biên 。 憂ưu 愁sầu 歎thán 等đẳng 眾chúng 苦khổ 差sai 別biệt 。 之chi 所sở 依y 處xứ 。

何hà 以dĩ 故cố 。 如như 前tiền 說thuyết 故cố 。 此thử 二nhị 種chủng 依y 用dụng 攝nhiếp 受thọ 愛ái 。 以dĩ 為vi 其kỳ 因nhân 。 由do 似tự 集tập 愛ái 此thử 依y 生sanh 起khởi 。 名danh 苦khổ 因nhân 緣duyên 。 又hựu 即tức 此thử 愛ái 依y 止chỉ 可khả 樂lạc 妙diệu 色sắc 境cảnh 界giới 以dĩ 為vi 依y 處xứ 。 方phương 乃nãi 得đắc 生sanh 。 說thuyết 彼bỉ 名danh 苦khổ 因nhân 緣duyên 依y 處xứ 。 又hựu 諸chư 所sở 有hữu 。 現hiện 在tại 境cảnh 界giới 。 貪tham 瞋sân 癡si 火hỏa 熱nhiệt 惱não 為vi 因nhân 令linh 生sanh 燋tiều 渴khát 。 由do 是thị 遂toại 飲ẩm 。 譬thí 如như 雜tạp 毒độc 可khả 樂lạc 。 妙diệu 色sắc 所sở 緣duyên 境cảnh 界giới 。 甘cam 美mỹ 之chi 飲ẩm 。 不bất 能năng 棄khí 捨xả 。 轉chuyển 增tăng 渴khát 愛ái 。 由do 渴khát 愛ái 故cố 。 有hữu 當đương 來lai 依y 。 當đương 來lai 依y 故cố 。 便tiện 有hữu 眾chúng 苦khổ 。 如như 是thị 當đương 知tri 。 由do 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 名danh 為vi 趣thú 死tử 。 即tức 由do 如như 是thị 現hiện 在tại 道Đạo 理lý 。 應ưng 當đương 了liễu 知tri 。 去khứ 來lai 道Đạo 理lý 。 當đương 知tri 是thị 名danh 。 能năng 正chánh 思tư 量lượng 中trung 去khứ 來lai 際tế 。 又hựu 即tức 依y 止chỉ 四tứ 種chủng 言ngôn 說thuyết 。 應ưng 知tri 一nhất 切thiết 所sở 依y 三tam 量lượng 。 若nhược 見kiến 若nhược 知tri 二nhị 種chủng 言ngôn 說thuyết 是thị 依y 現hiện 量lượng 。 若nhược 覺giác 言ngôn 說thuyết 是thị 依y 比tỉ 量lượng 。 若nhược 聞văn 言ngôn 說thuyết 依y 至chí 教giáo 量lượng 。

復phục 次thứ 由do 五ngũ 種chủng 相tướng 。 正chánh 勤cần 方phương 便tiện 觀quán 察sát 緣duyên 起khởi 。 能năng 盡tận 眾chúng 苦khổ 能năng 作tác 苦khổ 邊biên 。 何hà 等đẳng 為vi 五ngũ 。

一nhất 者giả 觀quán 察sát 。 諸chư 緣duyên 生sanh 法pháp 。 生sanh 起khởi 因nhân 緣duyên 。 二nhị 者giả 觀quán 察sát 彼bỉ 滅diệt 因nhân 緣duyên 。 三tam 者giả 如như 實thật 了liễu 知tri 。 能năng 趣thú 彼bỉ 滅diệt 正chánh 行hạnh 。 四tứ 者giả 修tu 行hành 。 法Pháp 隨tùy 法Pháp 行hành 。 五ngũ 者giả 於ư 證chứng 。 離ly 增tăng 上thượng 慢mạn 。 如như 是thị 名danh 為vi 。 善thiện 起khởi 觀quán 察sát 及cập 果quả 成thành 滿mãn 。 始thỉ 從tùng 未vị 來lai 依y 因nhân 緣duyên 苦khổ 。 逆nghịch 次thứ 乃nãi 至chí 。 識thức 緣duyên 名danh 色sắc 。 由do 四tứ 種chủng 相tương/tướng 。 觀quán 察sát 通thông 達đạt 。 修tu 習tập 正chánh 行hạnh 。 謂vị 由do 二nhị 相tương/tướng 。 觀quán 察sát 當đương 來lai 。 因nhân 有hữu 故cố 果quả 有hữu 。 因nhân 無vô 故cố 果quả 無vô 。 既ký 觀quán 察sát 已dĩ 。 通thông 達đạt 因nhân 無vô 。 由do 修tu 正chánh 行hạnh 。 既ký 通thông 達đạt 已dĩ 隨tùy 正chánh 修tu 行hành 。 法Pháp 隨tùy 法Pháp 行hành 。 又hựu 正chánh 觀quán 察sát 。 於ư 現hiện 法Pháp 中trung 。 無vô 明minh 為vi 緣duyên 。 福phước 及cập 非phi 福phước 不bất 動động 新tân 業nghiệp 因nhân 法pháp 有hữu 故cố 。 隨tùy 福phước 非phi 福phước 不bất 動động 業nghiệp 行hành 果quả 識thức 等đẳng 有hữu 。 彼bỉ 非phi 有hữu 故cố 。 此thử 亦diệc 非phi 有hữu 。 既ký 觀quán 察sát 已dĩ 。 如như 前tiền 通thông 達đạt 。 及cập 正chánh 修tu 行hành 。 正chánh 修tu 行hành 時thời 。 不bất 造tạo 無vô 明minh 為vi 緣duyên 。 新tân 業nghiệp 故cố 業nghiệp 。 觸xúc 已dĩ 速tốc 能năng 變biến 吐thổ 。 於ư 現hiện 法Pháp 中trung 。 證chứng 得đắc 如như 前tiền 現hiện 見kiến 聖thánh 道Đạo 。 道Đạo 果Quả 涅Niết 槃Bàn 。 彼bỉ 於ư 爾nhĩ 時thời 。 譬thí 如như 陶đào 師sư 。 舉cử 煩phiền 惱não 火hỏa 隨tùy 眠miên 烝# 熱nhiệt 。 隨tùy 有hữu 識thức 身thân 熟thục 烝# 熱nhiệt 瓮úng 。 置trí 極cực 清thanh 涼lương 涅Niết 槃Bàn 岸ngạn 上thượng 。 令linh 離ly 一nhất 切thiết 煩phiền 惱não 烝# 熱nhiệt 。 又hựu 令linh 如như 瓦ngõa 有hữu 識thức 身thân 攝nhiếp 依y 得đắc 清thanh 涼lương 。 應ưng 知tri 如như 前tiền 。 領lãnh 受thọ 所sở 有hữu 身thân 邊biên 際tế 受thọ 。 乃nãi 至chí 廣quảng 說thuyết 。 未vị 捨xả 命mạng 來lai 常thường 處xứ 恆hằng 住trụ 。 終chung 不bất 退thoái 失thất 。 阿A 羅La 漢Hán 果Quả 。 亦diệc 不bất 能năng 造tạo 。 無vô 明minh 緣duyên 行hành 。 云vân 何hà 於ư 證chứng 。 離ly 增tăng 上thượng 慢mạn 。 謂vị 彼bỉ 爾nhĩ 時thời 成thành 就tựu 能năng 緣duyên 緣duyên 起khởi 妙diệu 善thiện 清thanh 淨tịnh 智trí 見kiến 。 作tác 是thị 思tư 惟duy 。

依y 勝thắng 義nghĩa 諦đế 無vô 流lưu 轉chuyển 者giả 。 無vô 涅Niết 槃Bàn 者giả 。 唯duy 有hữu 彼bỉ 彼bỉ 法pháp 生sanh 故cố 。 令linh 彼bỉ 彼bỉ 法pháp 生sanh 。 彼bỉ 彼bỉ 法pháp 滅diệt 故cố 。 令linh 彼bỉ 彼bỉ 法pháp 滅diệt 。

復phục 次thứ 略lược 有hữu 二nhị 種chủng 。 增tăng 上thượng 慢mạn 者giả 。 一nhất 於ư 有hữu 學học 。 增tăng 上thượng 慢mạn 者giả 。 二nhị 於ư 無Vô 學Học 增tăng 上thượng 慢mạn 者giả 。 若nhược 於ư 有hữu 學học 。 增tăng 上thượng 慢mạn 者giả 。 彼bỉ 告cáo 他tha 言ngôn 。 我ngã 已dĩ 渡độ 疑nghi 。 永vĩnh 斷đoạn 三tam 結kết 。 我ngã 於ư 所sở 證chứng 有hữu 學học 解giải 脫thoát 。 已dĩ 離ly 猶do 豫dự 。 已dĩ 拔bạt 毒độc 箭tiễn 。 已dĩ 能năng 永vĩnh 斷đoạn 薩tát 迦ca 耶da 見kiến 以dĩ 為vi 根căn 本bổn 。 一nhất 切thiết 見kiến 趣thú 。 若nhược 於ư 無Vô 學Học 增tăng 上thượng 慢mạn 者giả 。 彼bỉ 告cáo 他tha 言ngôn 。 我ngã 無vô 有hữu 上thượng 。 所sở 應ứng 作tác 事sự 。 所sở 應ưng 決quyết 擇trạch 。 我ngã 皆giai 已dĩ 作tác 。 如như 是thị 二nhị 種chủng 。 或hoặc 依y 緣duyên 起khởi 。 或hoặc 依y 涅Niết 槃Bàn 。 又hựu 依y 聖thánh 說thuyết 而nhi 起khởi 說thuyết 時thời 。 謂vị 說thuyết 甚thậm 深thâm 出xuất 離ly 世thế 間gian 。 空không 性tánh 相tương 應ứng 。 緣duyên 性tánh 緣duyên 起khởi 順thuận 逆nghịch 等đẳng 事sự 。 於ư 其kỳ 所sở 說thuyết 。 不bất 能năng 覺giác 了liễu 。 不bất 隨tùy 悟ngộ 入nhập 。 由do 此thử 二nhị 種chủng 因nhân 及cập 緣duyên 故cố 。 於ư 如như 實thật 覺giác 發phát 起khởi 狐hồ 疑nghi 。 於ư 自tự 相tương 續tục 煩phiền 惱não 永vĩnh 斷đoạn 涅Niết 槃Bàn 作tác 證chứng 。 亦diệc 生sanh 猶do 豫dự 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 由do 於ư 有hữu 學học 。 增tăng 上thượng 慢mạn 者giả 。 計kế 我ngã 我ngã 所sở 。 常thường 所sở 隨tùy 逐trục 隨tùy 入nhập 作tác 意ý 。 微vi 細tế 我ngã 慢mạn 。 間gian 無vô 間gian 轉chuyển 。 不bất 能năng 了liễu 達đạt 。 又hựu 奢xa 摩ma 他tha 任nhậm 持trì 相tương 續tục 。 防phòng 麁thô 煩phiền 惱não 。 令linh 不bất 雜tạp 亂loạn 。 由do 是thị 因nhân 緣duyên 。 彼bỉ 於ư 未vị 得đắc 生sanh 已dĩ 得đắc 想tưởng 。 於ư 未vị 防phòng 護hộ 。 生sanh 已dĩ 護hộ 想tưởng 。 便tiện 告cáo 於ư 他tha 。 又hựu 於ư 無Vô 學Học 增tăng 上thượng 慢mạn 者giả 。 彼bỉ 自tự 謂vị 言ngôn 。 我ngã 已dĩ 寂tịch 靜tĩnh 。 我ngã 已dĩ 涅Niết 槃Bàn 。 我ngã 已dĩ 離ly 愛ái 我ngã 已dĩ 離ly 取thủ 。 於ư 此thử 未vị 斷đoạn 微vi 細tế 現hiện 行hành 。 諸chư 增tăng 上thượng 慢mạn 。 不bất 能năng 了liễu 達đạt 。 於ư 所sở 未vị 得đắc 生sanh 已dĩ 得đắc 想tưởng 。 於ư 未vị 防phòng 護hộ 生sanh 已dĩ 護hộ 想tưởng 。 便tiện 告cáo 於ư 他tha 。 又hựu 於ư 無Vô 學Học 增tăng 上thượng 慢mạn 者giả 。 當đương 知tri 決quyết 定định 。 先tiên 於ư 有hữu 學học 。 起khởi 增tăng 上thượng 慢mạn 。 無vô 有hữu 實thật 義nghĩa 。 諸chư 有Hữu 學Học 者giả 。 於ư 上thượng 無Vô 學Học 起khởi 增tăng 上thượng 慢mạn 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 非phi 彼bỉ 相tương 續tục 煩phiền 惱não 現hiện 行hành 。 如như 是thị 纏triền 心tâm 堅kiên 牢lao 而nhi 住trụ 。 由do 此thử 因nhân 緣duyên 。 於ư 所sở 未vị 得đắc 生sanh 已dĩ 得đắc 想tưởng 。 起khởi 增tăng 上thượng 慢mạn 。 堅kiên 固cố 執chấp 著trước 。 經kinh 多đa 時thời 住trụ 。 或hoặc 告cáo 於ư 他tha 。 唯duy 有hữu 失thất 念niệm 。 狹hiệp 小tiểu 暫tạm 時thời 。 煩phiền 惱não 現hiện 行hành 。 尋tầm 復phục 通thông 達đạt 速tốc 能năng 遠viễn 離ly 。 又hựu 彼bỉ 如như 是thị 或hoặc 由do 先tiên 時thời 於ư 所sở 未vị 得đắc 起khởi 得đắc 。 增tăng 上thượng 慢mạn 故cố 。 或hoặc 由do 今kim 時thời 於ư 其kỳ 所sở 得đắc 生sanh 疑nghi 惑hoặc 。 猶do 豫dự 壞hoại 其kỳ 心tâm 故cố 。 便tiện 生sanh 憂ưu 慼thích 。 作tác 是thị 思tư 惟duy 。

若nhược 我ngã 所sở 證chứng 。 無vô 所sở 有hữu 者giả 。 他tha 之chi 所sở 證chứng 亦diệc 應ưng 無vô 有hữu 。 如như 是thị 便tiện 生sanh 謗báng 聖thánh 邪tà 見kiến 。 受thọ 惡ác 趣thú 因nhân 。 獲hoạch 大đại 衰suy 損tổn 。 云vân 何hà 如như 前tiền 聖thánh 說thuyết 甚thậm 深thâm 。 謂vị 能năng 開khai 示thị 甚thậm 深thâm 緣duyên 起khởi 。 究Cứu 竟Cánh 涅Niết 槃Bàn 。 三tam 相tương/tướng 相tương 應ứng 有hữu 為vi 無vô 為vi 。 體thể 性tánh 差sai 別biệt 。 有hữu 為vi 無vô 常thường 。 無vô 為vi 常thường 住trụ 。 諸chư 行hành 皆giai 苦khổ 。 涅Niết 槃Bàn 寂tịch 靜tĩnh 。 一nhất 切thiết 有hữu 為vi 。 總tổng 唯duy 是thị 苦khổ 。 及cập 唯duy 苦khổ 因nhân 。 一nhất 切thiết 無vô 為vi 。 總tổng 唯duy 眾chúng 苦khổ 。 及cập 因nhân 永vĩnh 滅diệt 。 若nhược 諸chư 苾Bật 芻Sô 。 於ư 現hiện 法Pháp 中trung 。 得đắc 涅Niết 槃Bàn 者giả 。 永vĩnh 斷đoạn 後hậu 有hữu 眾chúng 苦khổ 因nhân 道đạo 。 令linh 當đương 來lai 世thế 所sở 有hữu 苦khổ 果quả 究cứu 竟cánh 不bất 轉chuyển 。 入nhập 無vô 餘dư 依y 。 般Bát 涅Niết 槃Bàn 時thời 。 後hậu 苦khổ 不bất 續tục 。 先tiên 因nhân 所sở 引dẫn 現hiện 在tại 苦khổ 依y 。 任nhậm 運vận 而nhi 滅diệt 。 至chí 苦khổ 邊biên 際tế 。 此thử 中trung 都đô 無vô 先tiên 流lưu 轉chuyển 者giả 。 亦diệc 無vô 於ư 今kim 。 般Bát 涅Niết 槃Bàn 者giả 。 若nhược 能năng 開khai 示thị 如như 是thị 義nghĩa 言ngôn 。 當đương 知tri 名danh 為vi 。 如như 前tiền 所sở 說thuyết 。 聖thánh 說thuyết 甚thậm 深thâm 。

復phục 次thứ 緣duyên 起khởi 本bổn 性tánh 最tối 極cực 甚thậm 深thâm 而nhi 有hữu 一nhất 。 能năng 開khai 示thị 令linh 淺thiển 當đương 知tri 此thử 。 由do 二nhị 因nhân 緣duyên 故cố 。 一nhất 由do 大đại 師sư 善thiện 開khai 示thị 故cố 。 二nhị 即tức 由do 此thử 補bổ 特đặc 伽già 羅la 。 成thành 就tựu 微vi 細tế 審thẩm 悉tất 聰thông 敏mẫn 博bác 達đạt 智trí 故cố 。 若nhược 說thuyết 若nhược 聽thính 。 是thị 諸chư 句cú 義nghĩa 應ưng 知tri 。 如như 前tiền 攝nhiếp 異dị 門môn 分phần/phân 。 當đương 知tri 此thử 中trung 。 諸chư 緣duyên 起khởi 法pháp 。 略lược 由do 四tứ 相tương/tướng 。 最tối 極cực 甚thậm 深thâm 。 何hà 等đẳng 為vi 四tứ 。

一nhất 由do 微vi 細tế 因nhân 果quả 難nan 了liễu 知tri 故cố 。 二nhị 由do 無vô 我ngã 難nan 了liễu 知tri 故cố 。 三tam 由do 離ly 繫hệ 有hữu 情tình 而nhi 有hữu 繫hệ 縛phược 難nan 了liễu 知tri 故cố 。 四tứ 由do 有hữu 繫hệ 有hữu 情tình 而nhi 離ly 繫hệ 縛phược 難nan 了liễu 知tri 故cố 。 云vân 何hà 微vi 細tế 因nhân 果quả 。 難nan 可khả 了liễu 知tri 。 謂vị 依y 觀quán 察sát 聖Thánh 諦Đế 道Đạo 理lý 。 始thỉ 從tùng 老lão 死tử 乃nãi 至chí 識thức 緣duyên 名danh 色sắc 。 所sở 有hữu 有hữu 支chi 。 有hữu 緣duyên 體thể 性tánh 。 云vân 何hà 名danh 為vi 。 有hữu 緣duyên 體thể 性tánh 。 謂vị 於ư 是thị 中trung 有hữu 因nhân 緣duyên 生sanh 。 未vị 永vĩnh 斷đoạn 故cố 。 而nhi 有hữu 生sanh 生sanh 。 生sanh 既ký 生sanh 已dĩ 。 唯duy 當đương 希hy 待đãi 後hậu 時thời 老lão 死tử 。 當đương 知tri 此thử 中trung 。 生sanh 之chi 因nhân 緣duyên 亦diệc 名danh 為vi 生sanh 。 因nhân 緣duyên 所sở 起khởi 。 亦diệc 名danh 為vi 生sanh 。 有hữu 前tiền 生sanh 故cố 。 而nhi 有hữu 後hậu 生sanh 。 有hữu 後hậu 生sanh 故cố 。 而nhi 有hữu 老lão 死tử 。 此thử 中trung 前tiền 生sanh 是thị 後hậu 生sanh 因nhân 。 亦diệc 老lão 死tử 緣duyên 。 後hậu 生sanh 唯duy 是thị 老lão 死tử 之chi 緣duyên 。 如như 是thị 一nhất 切thiết 。 總tổng 攝nhiếp 為vi 一nhất 。 略lược 說thuyết 名danh 為vi 。 生sanh 緣duyên 老lão 死tử 。 當đương 知tri 是thị 名danh 。 初sơ 老lão 死tử 支chi 有hữu 緣duyên 體thể 性tánh 。 如như 說thuyết 生sanh 支chi 如như 是thị 。 有hữu 支chi 取thủ 支chi 安an 立lập 。 當đương 知tri 亦diệc 爾nhĩ 。 取thủ 差sai 別biệt 者giả 。 謂vị 無vô 差sai 別biệt 。 欲dục 貪tham 名danh 取thủ 。 取thủ 之chi 差sai 別biệt 安an 立lập 有hữu 四tứ 。 如như 是thị 愛ái 支chi 或hoặc 求cầu 欲dục 門môn 。 發phát 起khởi 諸chư 業nghiệp 。 或hoặc 求cầu 有hữu 門môn 。 發phát 起khởi 諸chư 業nghiệp 。 此thử 二nhị 業nghiệp 門môn 所sở 有hữu 諸chư 愛ái 。 當đương 知tri 歸quy 趣thú 愛ái 非phi 愛ái 受thọ 。 又hựu 即tức 此thử 愛ái 由do 六lục 處xứ 門môn 。 所sở 起khởi 無vô 明minh 觸xúc 所sở 生sanh 受thọ 為vi 緣duyên 故cố 轉chuyển 。

復phục 有hữu 餘dư 受thọ 非phi 此thử 愛ái 緣duyên 。 謂vị 明minh 觸xúc 所sở 生sanh 。 及cập 非phi 明minh 非phi 無vô 明minh 觸xúc 所sở 生sanh 。 又hựu 即tức 此thử 受thọ 當đương 知tri 。 一nhất 切thiết 皆giai 用dụng 相tương 似tự 觸xúc 為vi 其kỳ 緣duyên 。 此thử 復phục 云vân 何hà 。 謂vị 明minh 無vô 明minh 相tướng 應ưng 是thị 增tăng 語ngữ 觸xúc 。 與dữ 此thử 相tương 違vi 。 是thị 有hữu 對đối 觸xúc 。 又hựu 此thử 明minh 觸xúc 及cập 無vô 明minh 觸xúc 所sở 隨tùy 增tăng 語ngữ 觸xúc 。 如như 其kỳ 所sở 應ứng 當đương 知tri 。 彼bỉ 用dụng 聽thính 聞văn 正Chánh 法Pháp 。 或hoặc 不bất 正Chánh 法Pháp 。 於ư 所sở 緣duyên 境cảnh 。 若nhược 正chánh 若nhược 邪tà 聞văn 思tư 修tu 智trí 相tương 應ứng 諸chư 名danh 。 以dĩ 為vi 其kỳ 緣duyên 。 非phi 明minh 非phi 無vô 明minh 觸xúc 所sở 攝nhiếp 有hữu 對đối 觸xúc 。 當đương 知tri 彼bỉ 用dụng 若nhược 內nội 若nhược 外ngoại 。 諸chư 色sắc 為vi 緣duyên 。 如như 是thị 總tổng 名danh 名danh 色sắc 緣duyên 觸xúc 。 又hựu 即tức 六lục 處xứ 略lược 為vi 二nhị 分phần 。 謂vị 名danh 及cập 色sắc 。 與dữ 觸xúc 為vi 緣duyên 。 當đương 知tri 此thử 中trung 。 意ý 處xứ 非phi 色sắc 與dữ 餘dư 非phi 色sắc 諸chư 法pháp 相tướng 應ưng 如như 是thị 一nhất 分phần/phân 。 說thuyết 名danh 為vi 名danh 。 諸chư 餘dư 色sắc 處xứ 總tổng 為vi 一nhất 分phần/phân 。 說thuyết 名danh 為vi 色sắc 。 又hựu 此thử 名danh 色sắc 於ư 現hiện 法Pháp 中trung 。 由do 續tục 生sanh 識thức 為vi 緣duyên 牽khiên 引dẫn 。 及cập 能năng 執chấp 持trì 令linh 不bất 散tán 壞hoại 。 又hựu 即tức 此thử 識thức 續tục 生sanh 已dĩ 後hậu 依y 名danh 色sắc 住trụ 。 或hoặc 於ư 同đồng 時thời 或hoặc 無vô 間gian 生sanh 。 依y 彼bỉ 而nhi 轉chuyển 故cố 。 於ư 現hiện 法pháp 此thử 亦diệc 用dụng 彼bỉ 。 名danh 色sắc 為vi 緣duyên 。 應ưng 知tri 先tiên 業nghiệp 所sở 引dẫn 名danh 色sắc 與dữ 識thức 。 展triển 轉chuyển 相tương 依y 。 展triển 轉chuyển 為vi 緣duyên 如như 是thị 。 當đương 知tri 識thức 緣duyên 名danh 色sắc 。 以dĩ 為vi 後hậu 邊biên 。 所sở 有hữu 有hữu 支chi 隨tùy 老lão 死tử 相tướng 。 如như 前tiền 所sở 說thuyết 。 隨tùy 其kỳ 所sở 應ứng 。 有hữu 緣duyên 體thể 性tánh 。 如như 是thị 名danh 為vi 。 微vi 細tế 因nhân 果quả 。 難nan 可khả 了liễu 知tri 。 難nan 了liễu 知tri 故cố 。 當đương 知tri 緣duyên 起khởi 名danh 為vi 甚thậm 深thâm 。 最tối 極cực 甚thậm 深thâm 。 云vân 何hà 無vô 我ngã 。 難nan 可khả 了liễu 知tri 。 謂vị 諸chư 因nhân 果quả 安an 立lập 緣duyên 起khởi 。 齊tề 爾nhĩ 所sở 事sự 。 遍biến 於ư 一nhất 切thiết 。 有hữu 情tình 眾chúng 中trung 。 起khởi 無vô 差sai 別biệt 有hữu 情tình 增tăng 語ngữ 。 即tức 此thử 增tăng 語ngữ 應ưng 知tri 是thị 路lộ 。 依y 此thử 處xứ 所sở 有hữu 。 言ngôn 辭từ 轉chuyển 施thi 設thiết 各các 異dị 有hữu 情tình 眾chúng 別biệt 。 謂vị 鳥điểu 魚ngư 蛇xà 蠍yết 人nhân 天thiên 等đẳng 類loại 。 又hựu 立lập 各các 異dị 名danh 字tự 差sai 別biệt 。 謂vị 鸚anh 鵡vũ 。 舍xá 利lợi 。 孔khổng 雀tước 。 鴻hồng 雁nhạn 。 多đa 聞văn 。 持trì 國quốc 。 增tăng 長trưởng 。 醜xú 目mục 。 舍Xá 利Lợi 子Tử 。 極cực 賢hiền 善thiện 。 給Cấp 孤Cô 獨Độc 。 一nhất 切thiết 義nghĩa 成thành 等đẳng 名danh 字tự 差sai 別biệt 。 齊tề 爾nhĩ 所sở 事sự 。 於ư 諸chư 世thế 俗tục 言ngôn 說thuyết 士sĩ 夫phu 有hữu 言ngôn 論luận 轉chuyển 。 謂vị 諸chư 所sở 有hữu 受thọ 若nhược 明minh 觸xúc 所sở 生sanh 。 若nhược 無vô 明minh 觸xúc 所sở 生sanh 。 若nhược 非phi 明minh 非phi 無vô 明minh 觸xúc 所sở 生sanh 。 如như 是thị 一nhất 切thiết 。 與dữ 名danh 色sắc 俱câu 。 若nhược 諸chư 名danh 色sắc 。 無vô 餘dư 永vĩnh 滅diệt 。 所sở 有hữu 諸chư 受thọ 。 無vô 容dung 得đắc 生sanh 。 當đương 知tri 是thị 名danh 。 無vô 我ngã 緣duyên 起khởi 。 難nan 可khả 了liễu 知tri 。 云vân 何hà 離ly 繫hệ 有hữu 情tình 而nhi 有hữu 繫hệ 縛phược 難nan 了liễu 知tri 性tánh 。 謂vị 如như 外ngoại 道đạo 觸xúc 對đối 無vô 明minh 觸xúc 所sở 生sanh 受thọ 。 由do 三tam 門môn 故cố 。 於ư 其kỳ 無vô 我ngã 緣duyên 生sanh 諸chư 行hành 。 分phân 別biệt 有hữu 我ngã 起khởi 見kiến 施thi 設thiết 。 云vân 何hà 三tam 門môn 。 一nhất 於ư 欲dục 界giới 未vị 得đắc 離ly 欲dục 。 於ư 欲dục 界giới 繫hệ 三tam 種chủng 受thọ 中trung 。 妄vọng 計kế 一nhất 分phân 為vi 明minh 我ngã 所sở 。 妄vọng 計kế 一nhất 分phân 為vi 受thọ 者giả 性tánh 。 分phân 別biệt 有hữu 我ngã 起khởi 見kiến 施thi 設thiết 。 二nhị 於ư 欲dục 界giới 已dĩ 得đắc 離ly 欲dục 。 第đệ 三tam 靜tĩnh 慮lự 未vị 得đắc 離ly 欲dục 。 唯duy 於ư 樂nhạo/nhạc/lạc 受thọ 計kế 有hữu 所sở 得đắc 。 即tức 妄vọng 計kế 此thử 為vi 明minh 我ngã 所sở 。 計kế 此thử 受thọ 外ngoại 別biệt 有hữu 實thật 我ngã 。 是thị 能năng 受thọ 者giả 。 起khởi 見kiến 施thi 設thiết 。 謂vị 即tức 此thử 我ngã 是thị 有hữu 受thọ 法pháp 。 即tức 用dụng 彼bỉ 受thọ 領lãnh 納nạp 其kỳ 受thọ 。 三tam 於ư 第đệ 三tam 靜tĩnh 慮lự 已dĩ 上thượng 不bất 苦khổ 不bất 樂lạc 。 微vi 細tế 諸chư 受thọ 。 不bất 能năng 通thông 達đạt 。 分phân 別biệt 有hữu 我ngã 。 謂vị 於ư 諸chư 受thọ 都đô 非phi 受thọ 者giả 。 起khởi 見kiến 施thi 設thiết 。 如như 是thị 一nhất 切thiết 。 由do 三tam 種chủng 門môn 所sở 起khởi 我ngã 見kiến 。 皆giai 不bất 應ưng 理lý 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 以dĩ 三tam 種chủng 受thọ 皆giai 無vô 常thường 故cố 。 其kỳ 所sở 計kế 我ngã 應ưng 亦diệc 無vô 常thường 。 是thị 故cố 彼bỉ 見kiến 三tam 受thọ 為vi 我ngã 。 不bất 應ưng 道Đạo 理lý 。 又hựu 於ư 第đệ 四tứ 靜tĩnh 慮lự 已dĩ 上thượng 都đô 無vô 樂nhạo/nhạc/lạc 受thọ 。 其kỳ 中trung 亦diệc 無vô 能năng 受thọ 樂lạc 者giả 。 計kế 我ngã 於ư 彼bỉ 由do 樂lạc 受thọ 故cố 。 名danh 有hữu 受thọ 法pháp 。 不bất 應ưng 道Đạo 理lý 。 又hựu 於ư 第đệ 四tứ 靜tĩnh 慮lự 已dĩ 上thượng 。 無vô 色sắc 定định 等đẳng 。 彼bỉ 所sở 計kế 我ngã 應ưng 無vô 覺giác 受thọ 。 彼bỉ 由do hữu 寂tịch 靜tĩnh 定định 所sở 生sanh 受thọ 。 發phát 起khởi 我ngã 慢mạn 。 謂vị 我ngã 寂tịch 靜tĩnh 。 此thử 慢mạn 應ưng 無vô 。 然nhiên 有hữu 此thử 慢mạn 。 是thị 故cố 此thử 計kế 亦diệc 不bất 應ưng 理lý 。 當đương 知tri 是thị 中trung 。 若nhược 諸chư 緣duyên 起khởi 非phi 甚thậm 深thâm 者giả 。 彼bỉ 應ưng 無vô 有hữu 。 如như 是thị 無vô 智trí 。 妄vọng 計kế 失thất 壞hoại 內nội 法pháp 。 多đa 聞văn 諸chư 聖thánh 弟đệ 子tử 。 觸xúc 對đối 明minh 觸xúc 所sở 生sanh 受thọ 故cố 。 了liễu 知tri 一nhất 切thiết 。 所sở 起khởi 我ngã 見kiến 皆giai 不bất 應ưng 理lý 。 是thị 故cố 觀quán 見kiến 。 諸chư 法pháp 無vô 我ngã 。 彼bỉ 於ư 世thế 俗tục 及cập 勝thắng 義nghĩa 諦đế 。 皆giai 得đắc 善thiện 巧xảo 。 於ư 如như 前tiền 說thuyết 如Như 來Lai 滅diệt 後hậu 。 若nhược 有hữu 若nhược 無vô 。 乃nãi 至chí 非phi 有hữu 非phi 無vô 。 皆giai 不bất 執chấp 著trước 。 於ư 如như 是thị 事sự 。 心tâm 得đắc 解giải 脫thoát 。 設thiết 有hữu 來lai 問vấn 如như 是thị 為vi 有hữu 。 如như 其kỳ 所sở 應ứng 。 而nhi 不bất 記ký 別biệt 。 如như 是thị 為vi 無vô 俱câu 及cập 俱câu 非phi 。 皆giai 如như 所sở 應ưng 而nhi 不bất 記ký 別biệt 。 如như 是thị 彼bỉ 由do 妙diệu 智trí 為vi 先tiên 而nhi 不bất 記ký 別biệt 。 或hoặc 有hữu 謂vị 言ngôn 是thị 無vô 知tri 者giả 。 當đương 知tri 此thử 是thị 。 極cực 大đại 無vô 智trí 。 極cực 大đại 邪tà 見kiến 。 又hựu 彼bỉ 如như 是thị 見kiến 行hành 外ngoại 道đạo 。 於ư 現hiện 法Pháp 中trung 。 依y 如như 前tiền 說thuyết 三tam 種chủng 妄vọng 見kiến 或hoặc 施thi 設thiết 我ngã 是thị 其kỳ 有hữu 色sắc 。 或hoặc 施thi 設thiết 我ngã 是thị 其kỳ 無vô 色sắc 。 或hoặc 施thi 設thiết 我ngã 以dĩ 為vi 狹hiệp 小tiểu 。 或hoặc 施thi 設thiết 我ngã 以dĩ 為vi 無vô 量lượng 。 如như 現hiện 法pháp 中trung 妄vọng 分phân 別biệt 我ngã 是thị 真chân 可khả 得đắc 起khởi 見kiến 施thi 設thiết 。 如như 是thị 當đương 來lai 分phân 別biệt 起khởi 見kiến 為vi 他tha 施thi 設thiết 。 當đương 知tri 亦diệc 爾nhĩ 。 雖tuy 有hữu 多đa 種chủng 妄vọng 分phân 別biệt 我ngã 。 然nhiên 唯duy 一nhất 類loại 薩tát 迦ca 耶da 見kiến 隨tùy 眠miên 所sở 繫hệ 未vị 斷đoạn 彼bỉ 故cố 。 雖tuy 由do 下hạ 劣liệt 諸chư 世thế 俗tục 道đạo 。 漸tiệm 離ly 繫hệ 縛phược 。 乃nãi 至chí 有Hữu 頂Đảnh 。 當đương 知tri 即tức 彼bỉ 。 猶do 名danh 繫hệ 縛phược 。 如như 是thị 名danh 為vi 。 以dĩ 諸chư 緣duyên 起khởi 善thiện 巧xảo 。 妙diệu 智trí 能năng 隨tùy 悟ngộ 入nhập 。 離ly 繫hệ 有hữu 情tình 而nhi 有hữu 繫hệ 縛phược 難nan 了liễu 知tri 性tánh 。 云vân 何hà 名danh 為vi 。 有hữu 繫hệ 有hữu 情tình 而nhi 離ly 繫hệ 縛phược 難nan 了liễu 知tri 性tánh 。 謂vị 有hữu 多đa 聞văn 。 諸chư 聖thánh 弟đệ 子tử 。 觸xúc 對đối 明minh 觸xúc 所sở 生sanh 受thọ 故cố 。 於ư 現hiện 法Pháp 中trung 。 不bất 得đắc 實thật 我ngã 。 亦diệc 不bất 施thi 設thiết 。 身thân 壞hoại 已dĩ 後hậu 。 亦diệc 不bất 於ư 彼bỉ 七thất 識thức 住trụ 中trung 施thi 設thiết 一nhất 切thiết 有hữu 情tình 眾chúng 。 已dĩ 復phục 於ư 其kỳ 下hạ 續tục 生sanh 識thức 處xứ 。 又hựu 復phục 於ư 彼bỉ 。 生sanh 起khởi 識thức 處xứ 。 彼bỉ 於ư 識thức 住trụ 及cập 於ư 二nhị 處xứ 。 以dĩ 諸chư 緣duyên 起khởi 聖Thánh 諦Đế 道Đạo 理lý 。 如như 實thật 觀quán 時thời 。 成thành 阿A 羅La 漢Hán 。 或hoặc 慧tuệ 解giải 脫thoát 或hoặc 俱câu 解giải 脫thoát 。 具cụ 八Bát 解Giải 脫Thoát 。 靜tĩnh 慮lự 等đẳng 至chí 。 彼bỉ 於ư 現hiện 法pháp 雖tuy 可khả 現hiện 見kiến 。 有hữu 生sanh 老lão 死tử 。 然nhiên 名danh 從tùng 彼bỉ 而nhi 得đắc 離ly 繫hệ 。 雖tuy 復phục 現hiện 見kiến 領lãnh 納nạp 諸chư 受thọ 。 然nhiên 名danh 於ư 受thọ 而nhi 得đắc 離ly 繫hệ 。 雖tuy 復phục 現hiện 見kiến 有hữu 識thức 名danh 色sắc 。 然nhiên 名danh 於ư 彼bỉ 而nhi 得đắc 離ly 繫hệ 。 如như 是thị 名danh 為vi 。 以dĩ 諸chư 緣duyên 起khởi 善thiện 巧xảo 。 妙diệu 智trí 如như 實thật 了liễu 知tri 。 有hữu 繫hệ 有hữu 情tình 而nhi 離ly 繫hệ 縛phược 難nan 了liễu 知tri 性tánh 。 由do 此thử 四tứ 相tương/tướng 。 應ưng 知tri 緣duyên 起khởi 名danh 為vi 甚thậm 深thâm 。 最tối 極cực 甚thậm 深thâm 。

復phục 次thứ 嗢ốt 拕tha 南nam 曰viết 。

異dị 世thế 俗tục 勝thắng 義nghĩa 。 法pháp 爾nhĩ 此thử 作tác 等đẳng 。

大đại 空không 與dữ 分phân 別biệt 。 自tự 作tác 為vi 其kỳ 後hậu 。

於ư 此thử 正Chánh 法Pháp 。 毘Tỳ 奈Nại 耶Da 中trung 。 雖tuy 復phục 愚ngu 智trí 俱câu 從tùng 前tiền 際tế 至chí 於ư 中trung 際tế 。 並tịnh 由do 二nhị 種chủng 根căn 本bổn 煩phiền 惱não 。 集tập 成thành 如như 是thị 有hữu 識thức 之chi 身thân 。 此thử 身thân 為vi 緣duyên 於ư 外ngoại 所sở 有hữu 情tình 非phi 情tình 數số 名danh 色sắc 所sở 攝nhiếp 。 所sở 緣duyên 境cảnh 界giới 。 領lãnh 納nạp 三tam 受thọ 。 然nhiên 其kỳ 智trí 者giả 。 於ư 彼bỉ 一nhất 切thiết 。 前tiền 中trung 後hậu 際tế 。 與dữ 彼bỉ 愚ngu 者giả 大đại 有hữu 差sai 別biệt 。 當đương 知tri 此thử 中trung 。 於ư 其kỳ 中trung 際tế 有hữu 差sai 別biệt 者giả 。 謂vị 由do 二nhị 種chủng 根căn 本bổn 煩phiền 惱não 。 集tập 成thành 如như 是thị 有hữu 識thức 之chi 身thân 。 於ư 現hiện 法Pháp 中trung 。 此thử 二nhị 皆giai 斷đoạn 。 斷đoạn 此thử 二nhị 故cố 。 於ư 當đương 來lai 世thế 。 無vô 復phục 有hữu 彼bỉ 識thức 所sở 隨tùy 身thân 。 是thị 即tức 名danh 為vi 。 後hậu 際tế 差sai 別biệt 。 問vấn 何hà 緣duyên 智trí 者giả 成thành 智trí 者giả 性tánh 。 答đáp 於ư 現hiện 法Pháp 中trung 。 所sở 有hữu 集Tập 諦Đế 。 及cập 於ư 後hậu 際tế 所sở 有hữu 苦Khổ 諦Đế 。 皆giai 離ly 繫hệ 故cố 。 問vấn 何hà 緣duyên 愚ngu 者giả 成thành 愚ngu 者giả 性tánh 。 答đáp 於ư 斷đoạn 彼bỉ 二nhị 。 無vô 力lực 能năng 故cố 。 曾tằng 習tập 聖thánh 教giáo 。 名danh 為vi 智trí 者giả 。 先tiên 已dĩ 尋tầm 求cầu 智trí 資tư 糧lương 。 攝nhiếp 諸chư 梵Phạm 行hạnh 故cố 。 於ư 其kỳ 聖thánh 教giáo 曾tằng 未vị 修tu 習tập 。 名danh 為vi 愚ngu 者giả 。 彼bỉ 相tương 違vi 故cố 。 當đương 知tri 是thị 名danh 。 智trí 者giả 愚ngu 者giả 前tiền 際tế 差sai 別biệt 。

復phục 次thứ 於ư 諸chư 緣duyên 起khởi 。 善thiện 巧xảo 多đa 聞văn 。 諸chư 聖thánh 弟đệ 子tử 。 如như 實thật 了liễu 知tri 。 世thế 俗tục 勝thắng 義nghĩa 。 二nhị 諦Đế 道Đạo 理lý 。 如như 實thật 知tri 故cố 。 於ư 現hiện 法Pháp 中trung 。 有hữu 識thức 身thân 等đẳng 。 所sở 有hữu 諸chư 法pháp 。 了liễu 知tri 無vô 我ngã 。 終chung 不bất 執chấp 彼bỉ 為vi 我ngã 我ngã 所sở 。 由do 於ư 勝thắng 義nghĩa 。 得đắc 善thiện 巧xảo 故cố 。 無vô 是thị 邪tà 執chấp 。 於ư 墮đọa 諸chư 行hành 相tương 續tục 自tự 業nghiệp 所sở 作tác 有hữu 情tình 。 如như 實thật 了liễu 知tri 。 無vô 有hữu 展triển 轉chuyển 所sở 能năng 作tác 者giả 。 亦diệc 無vô 不bất 作tác 。 有hữu 吉cát 祥tường 義nghĩa 。 了liễu 知tri 是thị 已dĩ 。 遂toại 正chánh 勤cần 修tu 煩phiền 惱não 離ly 繫hệ 。 由do 於ư 世thế 俗tục 。 得đắc 善thiện 巧xảo 故cố 。 遠viễn 離ly 所sở 有hữu 增tăng 益ích 不bất 實thật 損tổn 減giảm 實thật 事sự 。 彼bỉ 現hiện 法pháp 中trung 。 於ư 有hữu 識thức 身thân 。 先tiên 所sở 造tạo 作tác 。 思tư 所sở 祈kỳ 願nguyện 。 思tư 所sở 建kiến 立lập 。 由do 誓thệ 願nguyện 故cố 。 即tức 以dĩ 聞văn 思tư 所sở 成thành 妙diệu 慧tuệ 。 緣duyên 起khởi 善thiện 巧xảo 。 為vi 所sở 依y 止chỉ 。 用dụng 奢xa 摩ma 他tha 毘Tỳ 鉢Bát 舍Xá 那Na 。 修tu 所sở 成thành 行hành 。 能năng 隨tùy 悟ngộ 入nhập 。 又hựu 於ư 識thức 觸xúc 受thọ 想tưởng 思tư 身thân 。 歷lịch 觀quán 為vi 苦khổ 。 又hựu 於ư 愛ái 身thân 差sai 別biệt 觀quán 時thời 。 當đương 知tri 即tức 是thị 。 觀quán 察sát 集Tập 諦Đế 。 彼bỉ 於ư 二nhị 諦đế 有hữu 生sanh 滅diệt 智trí 。 如như 實thật 了liễu 知tri 。 由do 因nhân 集tập 故cố 。 如như 其kỳ 所sở 集tập 。 由do 因nhân 滅diệt 故cố 。 如như 其kỳ 所sở 滅diệt 。 謂vị 由do 定định 地địa 世thế 間gian 作tác 意ý 。 修tu 習tập 如như 是thị 。 作tác 意ý 因nhân 緣duyên 。 入nhập 諦đế 現hiện 觀quán 。 彼bỉ 於ư 先tiên 時thời 。 於ư 世thế 間gian 集tập 及cập 世thế 間gian 滅diệt 。 由do 聞văn 思tư 慧tuệ 。 說thuyết 名danh 善thiện 見kiến 。 亦diệc 名danh 善thiện 知tri 。 由do 修tu 慧tuệ 故cố 。 名danh 善Thiện 思Tư 惟Duy 。 今kim 於ư 聖Thánh 諦Đế 入nhập 現hiện 觀quán 時thời 。 名danh 為vi 善thiện 了liễu 。 亦diệc 名danh 善thiện 達đạt 。 由do 盡tận 所sở 有hữu 如như 所sở 有hữu 故cố 。 隨tùy 其kỳ 次thứ 第đệ 。 彼bỉ 於ư 爾nhĩ 時thời 。 由do 聞văn 思tư 慧tuệ 。 名danh 趣thú 正Chánh 法Pháp 。 由do 修tu 慧tuệ 故cố 。 名danh 近cận 正Chánh 法Pháp 。 由do 諦đế 通thông 達đạt 。 名danh 證chứng 正Chánh 法Pháp 。 又hựu 由do 趣thú 由do 近cận 正Chánh 法Pháp 故cố 。 名danh 到đáo 源nguyên 底để 。 由do 證chứng 正Chánh 法Pháp 故cố 。 名danh 遍biến 到đáo 源nguyên 底để 。 又hựu 有hữu 學học 慧tuệ 。 名danh 入nhập 世thế 間gian 出xuất 沒một 妙diệu 慧tuệ 。 此thử 無vô 漏lậu 故cố 。 聖thánh 相tương 續tục 中trung 而nhi 可khả 得đắc 故cố 。 名danh 為vi 聖thánh 慧tuệ 。 能năng 盡tận 能năng 出xuất 一nhất 切thiết 。 煩phiền 惱não 及cập 諸chư 苦khổ 故cố 。 名danh 出xuất 離ly 慧tuệ 。 最tối 極cực 究cứu 竟cánh 。 能năng 通thông 達đạt 故cố 。 名danh 決quyết 擇trạch 慧tuệ 。 彼bỉ 既ký 成thành 就tựu 如như 是thị 妙diệu 慧tuệ 。 復phục 作tác 是thị 思tư 。 我ngã 當đương 進tiến 斷đoạn 後hậu 諸chư 所sở 有hữu 一nhất 切thiết 煩phiền 惱não 。 即tức 於ư 此thử 事sự 。 多đa 修tu 習tập 故cố 。 於ư 修tu 道Đạo 中trung 。 出xuất 餘dư 煩phiền 惱não 。 盡tận 一nhất 切thiết 苦khổ 。 如như 是thị 顯hiển 示thị 。 從tùng 初sơ 業nghiệp 地địa 乃nãi 至chí 獲hoạch 得đắc 。 阿A 羅La 漢Hán 果Quả 。 所sở 有hữu 正Chánh 道Đạo 。

復phục 次thứ 由do 二nhị 因nhân 緣duyên 。 於ư 諸chư 緣duyên 起khởi 。 及cập 緣duyên 生sanh 法pháp 。 建kiến 立lập 二nhị 分phần 差sai 別biệt 道Đạo 理lý 。 謂vị 如như 所sở 流lưu 轉chuyển 故cố 。 及cập 諸chư 所sở 流lưu 轉chuyển 故cố 。 當đương 知tri 此thử 中trung 。 有hữu 十thập 二nhị 支chi 差sai 別biệt 流lưu 轉chuyển 。 彼bỉ 復phục 如như 其kỳ 所sở 應ứng 。 稱xưng 理lý 因nhân 果quả 次thứ 第đệ 流lưu 轉chuyển 。 又hựu 此thử 稱xưng 理lý 因nhân 果quả 次thứ 第đệ 。 無vô 始thỉ 時thời 來lai 。 展triển 轉chuyển 安an 立lập 。 名danh 為vi 法pháp 性tánh 。 由do 現hiện 在tại 世thế 。 名danh 為vi 法pháp 住trụ 。 由do 過quá 去khứ 世thế 。 名danh 為vi 法pháp 定định 。 由do 未vị 來lai 世thế 。 名danh 法pháp 如như 性tánh 。 非phi 無vô 因nhân 性tánh 故cố 。 名danh 如như 性tánh 。 非phi 不bất 如như 性tánh 如như 實thật 因nhân 性tánh 故cố 。 名danh 實thật 性tánh 。 如như 實thật 果quả 性tánh 故cố 。 名danh 諦đế 性tánh 。 所sở 知tri 實thật 性tánh 故cố 。 名danh 真chân 性tánh 。 由do 如như 實thật 智trí 依y 處xứ 性tánh 故cố 。 名danh 無vô 倒đảo 性tánh 。 非phi 顛điên 倒đảo 性tánh 。 由do 彼bỉ 一nhất 切thiết 緣duyên 起khởi 相tương 應ứng 文văn 字tự 。 建kiến 立lập 依y 處xứ 性tánh 故cố 。 名danh 此thử 緣duyên 起khởi 順thuận 次thứ 第đệ 性tánh 。 又hựu 此thử 二nhị 種chủng 善thiện 巧xảo 多đa 聞văn 。 諸chư 聖thánh 弟đệ 子tử 。 於ư 三tam 世thế 中trung 。 如như 實thật 了liễu 知tri 。 遠viễn 離ly 一nhất 切thiết 。 非phi 理lý 作tác 意ý 。 於ư 諸chư 聖Thánh 諦Đế 。 能năng 入nhập 現hiện 觀quán 。 於ư 諸chư 外ngoại 道đạo 。 諸chư 見kiến 趣thú 中trung 。 能năng 得đắc 離ly 繫hệ 。 如như 前tiền 趣thú 等đẳng 。 廣quảng 說thuyết 應ưng 知tri 。 又hựu 彼bỉ 緣duyên 起khởi 無vô 始thỉ 時thời 來lai 。 因nhân 果quả 展triển 轉chuyển 。 流lưu 轉chuyển 相tương 續tục 。 如Như 來Lai 於ư 此thử 。 流lưu 轉chuyển 實thật 性tánh 。 現hiện 等Đẳng 覺Giác 已dĩ 。 以dĩ 微vi 妙diệu 智trí 。 起khởi 正chánh 言ngôn 詞từ 。 方phương 便tiện 開khai 示thị 。 非phi 生sanh 非phi 作tác 。 當đương 知tri 此thử 中trung 。 無vô 始thỉ 時thời 來lai 。 因nhân 果quả 展triển 轉chuyển 。 法pháp 住trụ 法pháp 性tánh 。 由do 彼bỉ 相tương 應ứng 名danh 句cú 文văn 身thân 。 為vi 令linh 解giải 了liễu 隨tùy 順thuận 建kiến 立lập 法pháp 住trụ 法Pháp 界Giới 種chủng 性tánh 依y 處xứ 。

復phục 次thứ 由do 二nhị 因nhân 緣duyên 。 此thử 作tác 。 此thử 受thọ 。 餘dư 作tác 。 餘dư 受thọ 。 不bất 應ưng 記ký 別biệt 。 云vân 何hà 為vi 二nhị 。 一nhất 者giả 因nhân 果quả 相tương/tướng 屬thuộc 一nhất 故cố 。 諸chư 行hành 相tương 續tục 前tiền 後hậu 異dị 故cố 。 二nhị 者giả 所sở 餘dư 作tác 者giả 受thọ 者giả 。 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 若nhược 於ư 此thử 論luận 不bất 受thọ 不bất 執chấp 。 以dĩ 中trung 道Đạo 行hạnh 如như 唯duy 因nhân 果quả 而nhi 正chánh 記ký 別biệt 。 亦diệc 無vô 過quá 失thất 。

復phục 次thứ 一nhất 切thiết 無vô 我ngã 。 無vô 有hữu 差sai 別biệt 。 總tổng 名danh 為vi 空không 。 謂vị 補bổ 特đặc 伽già 羅la 無vô 我ngã 。 及cập 法pháp 無vô 我ngã 。 補bổ 特đặc 伽già 羅la 無vô 我ngã 者giả 。 謂vị 離ly 一nhất 切thiết 緣duyên 生sanh 行hành 。 外ngoại 別biệt 有hữu 實thật 我ngã 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 法pháp 無vô 我ngã 者giả 。 謂vị 即tức 一nhất 切thiết 。 緣duyên 生sanh 諸chư 行hành 性tánh 。 非phi 實thật 我ngã 。 是thị 無vô 常thường 故cố 。 如như 是thị 二nhị 種chủng 。 略lược 攝nhiếp 為vi 一nhất 。 彼bỉ 處xứ 說thuyết 此thử 名danh 為vi 大đại 空không 。 謂vị 若nhược 有hữu 離ly 世thế 俗tục 言ngôn 說thuyết 妄vọng 見kiến 為vi 依y 。 起khởi 如như 是thị 見kiến 。 立lập 如như 是thị 論luận 。 謂vị 有hữu 別biệt 物vật 異dị 緣duyên 生sanh 法pháp 。 或hoặc 緣duyên 生sanh 法pháp 異dị 彼bỉ 屬thuộc 彼bỉ 。 此thử 依y 妄vọng 見kiến 非phi 住trụ 梵Phạm 行hạnh 。

何hà 以dĩ 故cố 。 由do 如như 是thị 見kiến 依y 止chỉ 初sơ 空không 所sở 治trị 見kiến 轉chuyển 。 非phi 此thử 見kiến 者giả 應ưng 解giải 脫thoát 故cố 。 或hoặc 復phục 即tức 於ư 名danh 色sắc 所sở 攝nhiếp 。 緣duyên 生sanh 法pháp 中trung 。 依y 如như 前tiền 說thuyết 三tam 種chủng 妄vọng 見kiến 。 起khởi 如như 是thị 見kiến 。 立lập 如như 是thị 論luận 。 命mạng 即tức 是thị 身thân 。 乃nãi 至chí 廣quảng 說thuyết 。 如như 是thị 亦diệc 非phi 安an 住trụ 梵Phạm 行hạnh 。

何hà 以dĩ 故cố 。 由do 如như 是thị 見kiến 依y 第đệ 二nhị 空không 所sở 治trị 見kiến 轉chuyển 非phi 此thử 見kiến 者giả 。 應ưng 解giải 脫thoát 故cố 。 遠viễn 離ly 如như 是thị 。 二nhị 邪tà 見kiến 邊biên 。 唯duy 見kiến 因nhân 果quả 名danh 中trung 道Đạo 行hạnh 。 所sở 知tri 真Chân 如Như 。 名danh 如như 實thật 性tánh 。 能năng 知tri 真Chân 如Như 。 名danh 無vô 倒đảo 性tánh 。 於ư 有hữu 諸chư 行hành 。 假giả 施thi 設thiết 有hữu 。 謂vị 是thị 諸chư 行hành 。 諸chư 行hành 屬thuộc 彼bỉ 。 若nhược 依y 勝thắng 義nghĩa 。 有hữu 如như 是thị 者giả 。 彼bỉ 一nhất 切thiết 行hành 若nhược 滅diệt 若nhược 斷đoạn 。 云vân 何hà 可khả 說thuyết 此thử 是thị 諸chư 行hành 。 或hoặc 行hành 屬thuộc 彼bỉ 。 由do 於ư 爾nhĩ 時thời 如như 是thị 二nhị 種chủng 。 不bất 可khả 得đắc 故cố 。

復phục 次thứ 由do 二nhị 因nhân 緣duyên 。 當đương 知tri 施thi 設thiết 所sở 有hữu 緣duyên 起khởi 一nhất 切thiết 種chủng 相tương/tướng 。 謂vị 總tổng 標tiêu 舉cử 。 或hoặc 別biệt 分phân 別biệt 。 云vân 何hà 為vi 二nhị 。 一nhất 如như 所sở 有hữu 性tánh 故cố 。 二nhị 盡tận 所sở 有hữu 性tánh 故cố 。 云vân 何hà 如như 所sở 有hữu 性tánh 。 謂vị 無vô 明minh 等đẳng 。 諸chư 緣duyên 生sanh 法pháp 。 漸tiệm 次thứ 相tương 稱xứng 因nhân 果quả 體thể 性tánh 。 及cập 有hữu 此thử 因nhân 未vị 斷đoạn 故cố 。 有hữu 彼bỉ 果quả 未vị 斷đoạn 。 此thử 未vị 斷đoạn 因nhân 生sanh 故cố 。 彼bỉ 未vị 斷đoạn 果quả 生sanh 。 如như 是thị 名danh 為vi 。 如như 所sở 有hữu 性tánh 。 云vân 何hà 盡tận 所sở 有hữu 性tánh 。 謂vị 無vô 明minh 等đẳng 諸chư 緣duyên 生sanh 行hành 一nhất 切thiết 種chủng 相tương/tướng 。 如như 彼bỉ 無vô 明minh 。 是thị 前tiền 際tế 無vô 智trí 。 乃nãi 至chí 廣quảng 說thuyết 。 差sai 別biệt 體thể 相tướng 。 廣quảng 分phân 別biệt 名danh 。 應ưng 知tri 如như 前tiền 。 攝nhiếp 異dị 門môn 分phần/phân 。 建kiến 立lập 分phân 別biệt 。 如như 前tiền 應ưng 知tri 。 如như 是thị 名danh 為vi 。 盡tận 所sở 有hữu 性tánh 。 即tức 依y 如như 是thị 如như 所sở 有hữu 性tánh 。 盡tận 所sở 有hữu 性tánh 。 若nhược 總tổng 標tiêu 舉cử 。 若nhược 別biệt 分phân 別biệt 。 先tiên 總tổng 標tiêu 舉cử 。 說thuyết 名danh 為vi 初sơ 後hậu 。 即tức 於ư 此thử 復phục 廣quảng 開khai 示thị 。 說thuyết 名danh 分phân 別biệt 。

復phục 次thứ 由do 二nhị 因nhân 緣duyên 。 自tự 作tác 苦khổ 樂lạc 。 不bất 可khả 施thi 設thiết 。 不bất 可khả 記ký 別biệt 。 如như 是thị 他tha 作tác 。 俱câu 作tác 。 俱câu 非phi 所sở 作tác 。 無vô 因nhân 而nhi 生sanh 。 當đương 知tri 亦diệc 爾nhĩ 。 云vân 何hà 為vi 二nhị 。 一nhất 者giả 諸chư 行hành 如như 前tiền 所sở 說thuyết 。 無vô 作tác 用dụng 故cố 。 二nhị 者giả 有hữu 餘dư 作tác 者giả 。 有hữu 情tình 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 此thử 中trung 諸chư 行hành 。 無vô 作tác 用dụng 故cố 。 此thử 受thọ 此thử 領lãnh 自tự 作tác 苦khổ 樂lạc 。 不bất 應ưng 道Đạo 理lý 。 又hựu 彼bỉ 有hữu 餘dư 作tác 者giả 。 有hữu 情tình 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 餘dư 受thọ 餘dư 領lãnh 。 不bất 應ưng 道Đạo 理lý 。 受thọ 所sở 渴khát 愛ái 攝nhiếp 受thọ 他tha 受thọ 。 亦diệc 不bất 應ưng 理lý 。 有hữu 諸chư 緣duyên 故cố 。 諸chư 受thọ 得đắc 生sanh 故cố 。 無vô 因nhân 生sanh 亦diệc 不bất 應ưng 理lý 。 是thị 故cố 遠viễn 離ly 前tiền 之chi 三tam 種chủng 惡ác 因nhân 論luận 邊biên 。 後hậu 之chi 一nhất 種chủng 無vô 因nhân 論luận 邊biên 。 覺giác 了liễu 如như 前tiền 中trung 道Đạo 行hạnh 教giáo 。 勤cần 修tu 正chánh 行hạnh 。 能năng 盡tận 眾chúng 苦khổ 。

瑜Du 伽Già 師Sư 地Địa 論Luận 卷quyển 第đệ 九cửu 十thập 三tam