大Đại 智Trí 度Độ 論Luận
Quyển 56
龍Long 樹Thụ 菩Bồ 薩Tát 造Tạo 後Hậu 秦Tần 鳩Cưu 摩Ma 羅La 什Thập 譯Dịch

大Đại 智Trí 度Độ 論Luận 釋Thích 顧Cố 視Thị 品Phẩm 第đệ 三tam 十thập (# 卷quyển 五ngũ 十thập 六lục )#

聖thánh 者giả 龍long 樹thụ 造tạo

後hậu 秦tần 龜quy 茲tư 國quốc 三Tam 藏Tạng 鳩Cưu 摩Ma 羅La 什Thập 譯dịch

【# 經Kinh 】#

爾nhĩ 時thời 諸chư 天thiên 王vương 及cập 諸chư 天thiên 。 諸chư 梵Phạm 王Vương 及cập 諸chư 梵Phạm 天Thiên 。 伊y 賒xa 那na 天thiên 及cập 神thần 仙tiên 。 并tinh 諸chư 天thiên 女nữ 。 同đồng 時thời 三tam 反phản 稱xưng 歎thán 。

快khoái 哉tai 。 快khoái 哉tai 。 慧Tuệ 命mạng 須Tu 菩Bồ 提Đề 所sở 說thuyết 法Pháp 。 皆giai 是thị 佛Phật 出xuất 世thế 間gian 。 因nhân 緣duyên 恩ân 力lực 。 演diễn 布bố 是thị 教giáo 。

若nhược 有hữu 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 行hành 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 不bất 遠viễn 離ly 者giả 。 我ngã 輩bối 視thị 是thị 人nhân 如như 佛Phật 。

何hà 以dĩ 故cố 。 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。 雖tuy 無vô 法pháp 可khả 得đắc 。 所sở 謂vị 色sắc 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 。 乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 而nhi 有hữu 三tam 乘thừa 之chi 教giáo 。 聲Thanh 聞Văn 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 。 佛Phật 乘thừa 。

爾nhĩ 時thời

佛Phật 告cáo 諸chư 天thiên 子tử 。

如như 是thị 。 如như 是thị 。 諸chư 天thiên 子tử 。 如như 汝nhữ 所sở 言ngôn 。 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。 雖tuy 無vô 法pháp 可khả 得đắc 。 而nhi 有hữu 三tam 乘thừa 之chi 教giáo 。 所sở 謂vị 聲Thanh 聞Văn 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 。 佛Phật 乘thừa 。

諸chư 天thiên 子tử 。 若nhược 有hữu 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 行hành 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 不bất 遠viễn 離ly 者giả 。 視thị 是thị 人nhân 當đương 如như 佛Phật 。 以dĩ 無vô 所sở 得đắc 故cố 。

何hà 以dĩ 故cố 。 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。 廣quảng 說thuyết 三tam 乘thừa 之chi 教giáo 。 所sở 謂vị 聲Thanh 聞Văn 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 佛Phật 乘thừa 。

檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 中trung 佛Phật 不bất 可khả 得đắc 。 離ly 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 佛Phật 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 。 乃nãi 至chí 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 中trung 佛Phật 不bất 可khả 得đắc 。 離ly 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 佛Phật 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 。 內nội 空không 乃nãi 至chí 無vô 法pháp 有hữu 法pháp 空không 。 四tứ 念niệm 處xứ 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 亦diệc 如như 是thị 。

佛Phật 語ngữ 諸chư 天thiên 子tử 。

菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 若nhược 能năng 學học 是thị 一nhất 切thiết 法pháp 。 所sở 謂vị 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 以dĩ 是thị 事sự 故cố 。 當đương 視thị 是thị 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 如như 佛Phật 。

諸chư 天thiên 子tử 。 我ngã 昔tích 於ư 然nhiên 燈đăng 佛Phật 時thời 。 華hoa 嚴nghiêm 城thành 內nội 。 四tứ 衢cù 道đạo 頭đầu 。 見kiến 佛Phật 聞văn 法Pháp 。 即tức 得đắc 不bất 離ly 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 行hành 。 不bất 離ly 尸Thi 羅La 波Ba 羅La 蜜Mật 。 羼Sằn 提Đề 波Ba 羅La 蜜Mật 。 毘Tỳ 梨Lê 耶Da 波Ba 羅La 蜜Mật 。 禪Thiền 波Ba 羅La 蜜Mật 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 行hành 。

不bất 離ly 內nội 空không 乃nãi 至chí 無vô 法pháp 有hữu 法pháp 空không 。 四tứ 念niệm 處xứ 乃nãi 至chí 八Bát 聖Thánh 道Đạo 分phần/phân 。 不bất 離ly 四tứ 禪thiền 。 四Tứ 無Vô 量Lượng 心Tâm 。 四tứ 無vô 色sắc 定định 。 一nhất 切thiết 三tam 昧muội 門môn 。 一nhất 切thiết 陀đà 憐lân 尼ni 門môn 。 不bất 離ly 四Tứ 無Vô 所Sở 畏Úy 。 佛Phật 十Thập 力Lực 。 四Tứ 無Vô 礙Ngại 智Trí 。 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 大đại 慈từ 大đại 悲bi 。 及cập 餘dư 無vô 量lượng 。 諸chư 佛Phật 法Pháp 行hành 。 亦diệc 無vô 所sở 得đắc 故cố 。

是thị 時thời 。 然nhiên 燈đăng 佛Phật 記ký 我ngã 當đương 來lai 世thế 。 過quá 一nhất 阿a 僧tăng 祇kỳ 劫kiếp 當đương 作tác 佛Phật 。 號hiệu 釋Thích 迦Ca 牟Mâu 尼Ni 。 多Đa 陀Đà 阿A 伽Già 度Độ 。 阿a 羅la 訶ha 。 三Tam 藐Miệu 三Tam 佛Phật 陀Đà 。 鞞bệ 侈xỉ 遮già 羅la 那na 。 脩tu 伽già 度độ 。 路lộ 迦ca 憊# 。 無Vô 上Thượng 士Sĩ 。 調Điều 御Ngự 丈Trượng 夫Phu 。 天Thiên 人Nhân 師Sư 。 佛Phật 。

世Thế 尊Tôn 。

爾nhĩ 時thời 諸chư 天thiên 子tử 白bạch 佛Phật 言ngôn 。

世Thế 尊Tôn 。 希hy 有hữu 。 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 能năng 令linh 諸chư 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 得đắc 薩Tát 婆Bà 若Nhã 。 於ư 色sắc 不bất 取thủ 不bất 捨xả 故cố 。 於ư 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 不bất 取thủ 不bất 捨xả 故cố 。 乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 不bất 取thủ 不bất 捨xả 故cố 。

【# 論luận 】#

釋thích 曰viết 。

人nhân 以dĩ 歡hoan 喜hỷ 之chi 至chí 。 則tắc 三tam 反phản 稱xưng 歎thán 。 是thị 故cố 諸chư 天thiên 。 聞văn 大Đại 德đức 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 說thuyết 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 歡hoan 喜hỷ 言ngôn 。

快khoái 哉tai 。 快khoái 哉tai 。

天thiên 王vương

者giả 。 四tứ 天thiên 處xứ 四Tứ 天Thiên 王Vương 。 三Tam 十Thập 三Tam 天Thiên 王Vương 。 釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 。 乃nãi 至chí 諸chư 梵Phạm 天Thiên 王Vương 。 梵Phạm 天Thiên 已dĩ 上thượng 更cánh 無vô 有hữu 王vương 。

諸chư 天thiên

是thị 欲dục 界giới 天thiên 。

諸chư 梵Phạm

是thị 色sắc 界giới 天thiên 。

伊y 賒xa 那na

是thị 大Đại 自Tự 在Tại 天Thiên 王Vương 。 并tinh 其kỳ 眷quyến 屬thuộc 。

神thần 仙tiên

者giả 。 有hữu 二nhị 種chủng 。

或hoặc 天thiên 。 或hoặc 人nhân 。

天thiên 女nữ

者giả 。 是thị 天Thiên 帝Đế 釋Thích 。 夫phu 人nhân 舍xá 脂chi 等đẳng 諸chư 天thiên 女nữ 。

所sở 以dĩ 歎thán 須Tu 菩Bồ 提Đề 說thuyết 深thâm 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 者giả 。 知tri 其kỳ 承thừa 佛Phật 神thần 力lực 故cố 。

若nhược 能năng 行hành 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 我ngã 等đẳng 當đương 視thị 是thị 人nhân 如như 佛Phật 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 尊tôn 重trọng 法Pháp 故cố 。

法pháp 者giả 。 所sở 謂vị 深thâm 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

深thâm 法Pháp 者giả 。 一nhất 切thiết 法pháp 雖tuy 畢tất 竟cánh 空không 。 而nhi 有hữu 三tam 乘thừa 分phân 別biệt 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 諸chư 法pháp 若nhược 畢tất 竟cánh 空không 。 更cánh 不bất 應ưng 修tu 集tập 。 三tam 乘thừa 功công 德đức 。 則tắc 墮đọa 斷đoạn 滅diệt 中trung 。 若nhược 修tu 三tam 乘thừa 功công 德đức 。 則tắc 是thị 分phân 別biệt 差sai 降giáng/hàng 。 不bất 應ưng 是thị 畢tất 竟cánh 空không 。

是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 雖tuy 畢tất 竟cánh 空không 而nhi 不bất 墮đọa 斷đoạn 滅diệt 。 雖tuy 分phân 別biệt 有hữu 三tam 乘thừa 亦diệc 不bất 生sanh 著trước 心tâm 。 於ư 二nhị 事sự 中trung 不bất 取thủ 定định 相tương/tướng 。

是thị 事sự 甚thậm 深thâm 微vi 妙diệu 。 故cố 諸chư 天thiên 大đại 歡hoan 喜hỷ 。 歎thán 言ngôn 。

快khoái 哉tai 。

佛Phật 然nhiên 其kỳ 讚tán 。 更cánh 說thuyết 甚thậm 深thâm 因nhân 緣duyên 。

從tùng 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 中trung 佛Phật 不bất 可khả 得đắc 。 離ly 此thử 佛Phật 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 。 諸chư 法pháp 和hòa 合hợp 因nhân 緣duyên 故cố 有hữu 佛Phật 。 無vô 有hữu 自tự 性tánh 。

若nhược 菩Bồ 薩Tát 能năng 。 如như 是thị 行hành 者giả 。 當đương 知tri 是thị 菩Bồ 薩Tát 即tức 是thị 佛Phật 。

即tức 是thị 佛Phật

者giả 。 是thị 世thế 界giới 中trung 語ngữ 。 如như 太thái 子tử 雖tuy 未vị 正chánh 位vị 。 必tất 當đương 為vi 王vương 。

此thử 中trung 佛Phật 自tự 引dẫn 本bổn 事sự 以dĩ 為vi 證chứng 。 此thử 菩Bồ 薩Tát 已dĩ 得đắc 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 。 入nhập 菩Bồ 薩Tát 位vị 。 見kiến 十thập 方phương 諸chư 佛Phật 。

諸chư 天thiên 聞văn 佛Phật 。 廣quảng 明minh 已dĩ 所sở 歎thán 義nghĩa 。 解giải 心tâm 轉chuyển 深thâm 。 重trùng 復phục 讚tán 歎thán 。

以dĩ 見kiến 一nhất 切thiết 法pháp 過quá 罪tội 故cố

不bất 取thủ

有hữu 利lợi 益ích 故cố 。

不bất 捨xả

又hựu 以dĩ 一nhất 切thiết 法pháp 畢tất 竟cánh 空không 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 故cố 。

不bất 取thủ

不bất 捨xả

【# 經Kinh 】#

爾nhĩ 時thời 佛Phật 觀quán 四tứ 眾chúng 和hòa 合hợp 。 比Bỉ 丘Khâu 。 比Bỉ 丘Khâu 尼Ni 。 優Ưu 婆Bà 塞Tắc 。 優Ưu 婆Bà 夷Di 。 及cập 諸chư 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 并tinh 四Tứ 天Thiên 王Vương 天Thiên 。 乃nãi 至chí 阿A 迦Ca 尼Ni 吒Tra 諸chư 天thiên 。 皆giai 會hội 坐tọa 。

普phổ 觀quán 已dĩ

佛Phật 告cáo 釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 。

憍kiêu 尸thi 迦ca 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 若nhược 比Bỉ 丘Khâu 。 若nhược 比Bỉ 丘Khâu 尼Ni 。 若nhược 優Ưu 婆Bà 塞Tắc 。 若nhược 優Ưu 婆Bà 夷Di 。 若nhược 諸chư 天thiên 子tử 。 若nhược 諸chư 天thiên 女nữ 。 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 若nhược 聽thính 。 受thọ 持trì 。 親thân 近cận 。 讀đọc 。 誦tụng 。 為vì 他tha 說thuyết 。 正chánh 憶ức 念niệm 。 不bất 離ly 薩Tát 婆Bà 若Nhã 心tâm 。 諸chư 天thiên 子tử 。 是thị 人nhân 。 魔ma 若nhược 魔ma 天thiên 。 不bất 能năng 得đắc 其kỳ 便tiện 。

何hà 以dĩ 故cố 。 是thị 善thiện 男nam 子tử 善thiện 女nữ 人nhân 。 諦đế 了liễu 知tri 色sắc 空không 。 空không 不bất 能năng 得đắc 空không 便tiện 。 無vô 相tướng 不bất 能năng 得đắc 無vô 相tướng 便tiện 。 無vô 作tác 不bất 能năng 得đắc 無vô 作tác 便tiện 。 諦đế 了liễu 知tri 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 空không 。 空không 不bất 能năng 得đắc 空không 便tiện 。 乃nãi 至chí 無vô 作tác 不bất 能năng 得đắc 無vô 作tác 便tiện 。 乃nãi 至chí 諦đế 了liễu 知tri 一nhất 切thiết 種chủng 智trí 空không 。 空không 不bất 能năng 得đắc 空không 便tiện 。 乃nãi 至chí 無vô 作tác 不bất 能năng 得đắc 無vô 作tác 便tiện 。

何hà 以dĩ 故cố 。 是thị 諸chư 法pháp 自tự 性tánh 不bất 可khả 得đắc 。 無vô 事sự 可khả 得đắc 便tiện 。 誰thùy 受thọ 惱não 者giả 。

復phục 次thứ 。 憍kiêu 尸thi 迦ca 。 是thị 善thiện 男nam 子tử 善thiện 女nữ 人nhân 。 若nhược 人nhân 。 非phi 人nhân 不bất 能năng 得đắc 其kỳ 便tiện 。

何hà 以dĩ 故cố 。 是thị 善thiện 男nam 子tử 善thiện 女nữ 人nhân 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 中trung 。 善thiện 修tu 慈từ 心tâm 。 悲bi 。 喜hỷ 。 捨xả 心tâm 。 以dĩ 無vô 所sở 得đắc 故cố 。

憍kiêu 尸thi 迦ca 。 是thị 善thiện 男nam 子tử 。 善thiện 女nữ 人nhân 終chung 不bất 橫hoạnh 死tử 。

何hà 以dĩ 故cố 。 是thị 善thiện 男nam 子tử 善thiện 女nữ 人nhân 。 行hành 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 於ư 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 等đẳng 心tâm 供cung 給cấp 故cố 。

復phục 次thứ 。 憍kiêu 尸thi 迦ca 。 三Tam 千Thiên 大Đại 千Thiên 世Thế 界Giới 。 四Tứ 天Thiên 王Vương 天Thiên 。 三Tam 十Thập 三Tam 天Thiên 。 夜dạ 摩ma 天thiên 。 兜Đâu 率Suất 陀Đà 天Thiên 。 化hóa 樂nhạo/nhạc/lạc 天thiên 。 他Tha 化Hóa 自Tự 在Tại 天Thiên 。 梵Phạm 天Thiên 。 光quang 音âm 天thiên 。 遍biến 淨tịnh 天thiên 。 廣quảng 果quả 天thiên 。 是thị 諸chư 天thiên 中trung 。 有hữu 發phát 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 心tâm 者giả 。 未vị 聞văn 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 未vị 受thọ 持trì 。 親thân 近cận 。 是thị 諸chư 天thiên 子tử 。 今kim 應ưng 聞văn 。 受thọ 持trì 。 親thân 近cận 。 讀đọc 。 誦tụng 。 正chánh 憶ức 念niệm 。 不bất 離ly 薩Tát 婆Bà 若Nhã 心tâm 。

復phục 次thứ 。 憍kiêu 尸thi 迦ca 。 諸chư 善thiện 男nam 子tử 善thiện 女nữ 人nhân 。 聞văn 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 受thọ 持trì 。 親thân 近cận 。 讀đọc 。 誦tụng 。 正chánh 憶ức 念niệm 。 不bất 離ly 薩Tát 婆Bà 若Nhã 心tâm 。 是thị 諸chư 善thiện 男nam 子tử 善thiện 女nữ 人nhân 。 若nhược 在tại 空không 舍xá 。 若nhược 在tại 曠khoáng 野dã 。 若nhược 人nhân 住trú 處xứ 。 終chung 不bất 怖bố 畏úy 。

何hà 以dĩ 故cố 。 是thị 諸chư 善thiện 男nam 子tử 善thiện 女nữ 人nhân 。 明minh 於ư 內nội 空không 。 以dĩ 無vô 所sở 得đắc 故cố 。 明minh 於ư 外ngoại 空không 。 乃nãi 至chí 無vô 法pháp 有hữu 法pháp 空không 。 以dĩ 無vô 所sở 得đắc 故cố 。

【# 論luận 】#

問vấn 曰viết 。

此thử 中trung 佛Phật 觀quán 四tứ 部bộ 眾chúng 已dĩ 。 何hà 以dĩ 告cáo 釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 。

答đáp 曰viết 。

餘dư 品phẩm 中trung 多đa 說thuyết 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 體thể 。 今kim 欲dục 讚tán 般Bát 若Nhã 功công 德đức 。 故cố 命mạng 釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 。 譬thí 如như 先tiên 以dĩ 好hảo/hiếu 寶bảo 示thị 人nhân 。 然nhiên 後hậu 讚tán 寶bảo 所sở 能năng 。

復phục 次thứ 。 普phổ 觀quán 者giả 。 欲dục 令linh 會hội 中trung 眾chúng 生sanh 。 各các 知tri 佛Phật 顧cố 念niệm 則tắc 不bất 自tự 輕khinh 。 不bất 自tự 輕khinh 故cố 堪kham 任nhậm 聽thính 法Pháp 。 是thị 以dĩ 普phổ 觀quán 。 譬thí 如như 王vương 顧cố 眄miện 群quần 下hạ 。 群quần 下hạ 則tắc 欣hân 然nhiên 自tự 慶khánh 。

說thuyết 功công 德đức 故cố 。 應ưng 以dĩ 白bạch 衣y 證chứng 。 白bạch 衣y 中trung 釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 為vi 大đại 。

說thuyết 般Bát 若Nhã 者giả 。 以dĩ 出xuất 家gia 人nhân 為vi 證chứng 。 出xuất 家gia 人nhân 中trung 。 是thị 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 等đẳng 為vi 大đại 。

問vấn 曰viết 。

先tiên 言ngôn

釋thích

是thị 字tự 。

提đề 婆bà 因nhân

是thị 天thiên 主chủ 。 今kim 佛Phật 何hà 以dĩ 不bất 言ngôn 。

釋thích

乃nãi 命mạng 言ngôn 。

憍kiêu 尸thi 迦ca

答đáp 曰viết 。

昔tích 摩Ma 伽Già 陀Đà 國Quốc 中trung 。 有hữu 婆Bà 羅La 門Môn 名danh 摩ma 伽già 。 姓tánh 憍kiêu 尸thi 迦ca 。 有hữu 福phước 德đức 大đại 智trí 慧tuệ 。 知tri 友hữu 三tam 十thập 三tam 人nhân 。 共cộng 修tu 福phước 德đức 。 命mạng 終chung 皆giai 生sanh 。 須Tu 彌Di 山Sơn 頂đảnh 。 第đệ 二nhị 天thiên 上thượng 。 摩ma 伽già 婆Bà 羅La 門Môn 為vi 天thiên 主chủ 。 三tam 十thập 二nhị 人nhân 為vi 輔phụ 臣thần 。 以dĩ 此thử 三tam 十thập 三tam 人nhân 故cố 。 名danh 為vì 三Tam 十Thập 三Tam 天Thiên 。 喚hoán 其kỳ 本bổn 姓tánh 。 故cố 言ngôn 憍kiêu 尸thi 迦ca 。 或hoặc 言ngôn 天thiên 主chủ 。 或hoặc 言ngôn 千thiên 眼nhãn 等đẳng 。 大đại 人nhân 喚hoán 之chi 。 故cố 稱xưng 其kỳ 姓tánh 。

此thử 中trung 所sở 說thuyết

般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật

者giả 。 是thị 十thập 方phương 諸chư 佛Phật 所sở 說thuyết 。 語ngữ 言ngôn 名danh 字tự 。 書thư 寫tả 經Kinh 卷quyển 。 宣tuyên 傳truyền 顯hiển 示thị 實thật 相tướng 智trí 慧tuệ 。

何hà 以dĩ 故cố 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 無vô 諸chư 觀quán 語ngữ 言ngôn 相tương/tướng 。 而nhi 因nhân 語ngữ 言ngôn 。 經Kinh 卷quyển 。 能năng 得đắc 此thử 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 是thị 故cố 以dĩ 名danh 字tự 。 經Kinh 卷quyển 。 名danh 為vi 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

此thử 中trung 略lược 說thuyết 佛Phật 意ý 。

若nhược 能năng 聞văn 。 受thọ 持trì 般Bát 若Nhã 等đẳng 。 當đương 得đắc 種chủng 種chủng 功công 德đức 。 後hậu 當đương 廣quảng 說thuyết 。 欲dục 度độ 眾chúng 生sanh 。 為vi 得đắc 佛Phật 道Đạo 故cố 。 供cúng 養dường 。 受thọ 學học 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 是thị 人nhân 。 魔ma 若nhược 魔ma 天thiên 。 不bất 能năng 得đắc 便tiện 。

問vấn 曰viết 。

何hà 者giả 是thị 魔ma 。 何hà 故cố 惱não 菩Bồ 薩Tát 。 云vân 何hà 得đắc 便tiện 。

答đáp 曰viết 。

魔ma

名danh 自tự 在tại 天thiên 主chủ 。

雖tuy 以dĩ 福phước 德đức 因nhân 緣duyên 生sanh 彼bỉ 。 而nhi 懷hoài 諸chư 邪tà 見kiến 。 以dĩ 欲dục 界giới 眾chúng 生sanh 。 是thị 己kỷ 人nhân 民dân 。 雖tuy 復phục 死tử 生sanh 展triển 轉chuyển 。 不bất 離ly 我ngã 界giới 。 若nhược 復phục 上thượng 生sanh 色sắc 。 無vô 色sắc 界giới 。 還hoàn 來lai 屬thuộc 我ngã 。 若nhược 有hữu 得đắc 外ngoại 道đạo 五ngũ 通thông 。 亦diệc 未vị 出xuất 我ngã 界giới 。 皆giai 不bất 以dĩ 為vi 憂ưu 。 若nhược 佛Phật 及cập 菩Bồ 薩Tát 出xuất 世thế 者giả 。 化hóa 度độ 我ngã 民dân 。 拔bạt 生sanh 死tử 根căn 。 入nhập 無Vô 餘Dư 涅Niết 槃Bàn 。 永vĩnh 不bất 復phục 還hoàn 。 空không 我ngã 境cảnh 界giới 。 是thị 故cố 起khởi 恨hận 讎thù 嫉tật 。

又hựu 見kiến 欲dục 界giới 人nhân 。 皆giai 往vãng 趣thú 佛Phật 。 不bất 來lai 歸quy 己kỷ 。 失thất 供cúng 養dường 故cố 。 心tâm 生sanh 嫉tật 妬đố 。 是thị 以dĩ 以dĩ 佛Phật 。 菩Bồ 薩Tát 名danh 為vi 怨oán 家gia 。

是thị 菩Bồ 薩Tát 入nhập 法pháp 位vị 。 得đắc 法Pháp 性tánh 生sanh 身thân 。 魔ma 雖tuy 起khởi 惡ác 不bất 能năng 壞hoại 敗bại 。 若nhược 未vị 得đắc 阿a 鞞bệ 跋bạt 致trí 者giả 。 魔ma 則tắc 種chủng 種chủng 破phá 壞hoại 。

若nhược 菩Bồ 薩Tát 一nhất 心tâm 。 不bất 惜tích 身thân 命mạng 。 有hữu 方phương 便tiện 求cầu 佛Phật 道Đạo 者giả 。 十thập 方phương 諸chư 佛Phật 。 及cập 諸chư 大đại 菩Bồ 薩Tát 。 皆giai 共cộng 護hộ 持trì 。 以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 故cố 。 能năng 成thành 佛Phật 道Đạo 。

若nhược 為vi 菩Bồ 薩Tát 。 而nhi 有hữu 懈giải 怠đãi 。 貪tham 著trước 世thế 樂lạc 。 不bất 能năng 專chuyên 心tâm 。 勤cần 求cầu 佛Phật 道Đạo 。 是thị 則tắc 自tự 欺khi 。 亦diệc 欺khi 十thập 方phương 諸chư 佛Phật 。 及cập 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 自tự 言ngôn 。

我ngã 為vì 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 故cố 求cầu 佛Phật 道Đạo

而nhi 行hành 雜tạp 行hành 。 壞hoại 菩Bồ 薩Tát 法Pháp 。 以dĩ 是thị 罪tội 故cố 。 諸chư 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 。 所sở 不bất 守thủ 護hộ 。 魔ma 得đắc 其kỳ 便tiện 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 一nhất 切thiết 聖thánh 人nhân 。 已dĩ 入nhập 正chánh 位vị 。 一nhất 心tâm 行hành 道Đạo 。 深thâm 樂nhạo 涅Niết 槃Bàn 。 魔ma 入nhập 邪tà 位vị 。 愛ái 著trước 邪tà 道đạo 。 邪tà 。 正chánh 相tương 違vi 。 是thị 故cố 憎tăng 嫉tật 正chánh 行hạnh 。 狂cuồng 愚ngu 自tự 高cao 。 喚hoán 佛Phật 沙Sa 門Môn 瞿Cù 曇Đàm 。 佛Phật 稱xưng 其kỳ 實thật 名danh 為vi 弊tệ 魔ma 。 以dĩ 相tương 違vi 故cố 名danh 為vi 怨oán 家gia 。

如như 《# 經kinh 》# 說thuyết 魔ma 有hữu 四tứ 種chủng 。

一nhất 者giả 。 煩phiền 惱não 魔ma 。 二nhị 者giả 。 五ngũ 眾chúng 魔ma 。 三tam 者giả 。 死tử 魔ma 。 四tứ 者giả 。 自Tự 在Tại 天Thiên 子Tử 魔ma 。

此thử 中trung 以dĩ 般Bát 若Nhã 力lực 故cố 。 四tứ 魔ma 不bất 能năng 得đắc 便tiện 。

得đắc 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 。 煩phiền 惱não 斷đoạn 則tắc 壞hoại 煩phiền 惱não 魔ma 。 天thiên 魔ma 亦diệc 不bất 能năng 得đắc 其kỳ 便tiện 。 入nhập 無Vô 餘Dư 涅Niết 槃Bàn 故cố 。 則tắc 壞hoại 五ngũ 眾chúng 魔ma 及cập 死tử 魔ma 。

云vân 何hà 為vi

得đắc 便tiện

魔ma 及cập 魔ma 民dân 。 來lai 恐khủng 怖bố 菩Bồ 薩Tát 。 如như 《# 經kinh 》# 中trung 說thuyết 魔ma 作tác 龍long 身thân 。 種chủng 種chủng 異dị 形hình 。 可khả 畏úy 之chi 象tượng 。 夜dạ 來lai 恐khủng 怖bố 行hành 者giả 。 或hoặc 現hiện 上thượng 妙diệu 五ngũ 欲dục 。 壞hoại 亂loạn 菩Bồ 薩Tát 。 或hoặc 轉chuyển 世thế 間gian 人nhân 心tâm 令linh 。 作tác 大đại 供cúng 養dường 。 行hành 者giả 貪tham 著trước 供cúng 養dường 故cố 。 則tắc 失thất 道Đạo 德đức 。 或hoặc 轉chuyển 人nhân 心tâm 令linh 輕khinh 惱não 菩Bồ 薩Tát 。 或hoặc 罵mạ 。 或hoặc 打đả 。 或hoặc 傷thương 。 或hoặc 害hại 。 行hành 者giả 遭tao 苦khổ 。 或hoặc 生sanh 瞋sân 恚khuể 憂ưu 愁sầu 。 如như 是thị 等đẳng 。 魔ma 隨tùy 前tiền 人nhân 意ý 所sở 趣thú 向hướng 。 因nhân 而nhi 壞hoại 之chi 。 是thị 名danh 。

得đắc 便tiện

如như 〈# 魔ma 品phẩm 〉# 中trung 廣quảng 說thuyết 。

問vấn 曰viết 。

魔ma 力lực 甚thậm 大đại 。 肉nhục 身thân 菩Bồ 薩Tát 道Đạo 力lực 尚thượng 少thiểu 。 云vân 何hà 不bất 得đắc 便tiện 。

答đáp 曰viết 。

如như 上thượng 說thuyết 。 為vi 諸chư 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 所sở 護hộ 故cố 。

此thử 中trung 佛Phật 自tự 說thuyết 因nhân 緣duyên 。

是thị 人nhân 善thiện 修tu 諸chư 法pháp 空không 。 亦diệc 不bất 著trước 空không 。

不bất 著trước 空không 者giả 。 云vân 何hà 當đương 得đắc 便tiện 。 譬thí 如như 無vô 瘡sang 則tắc 不bất 受thọ 毒độc 。

無vô 相tướng 。 無vô 作tác 亦diệc 如như 是thị 。

復phục 次thứ 。 一nhất 切thiết 法pháp 實thật 觀quán 。 皆giai 是thị 空không 。 無vô 相tướng 。 無vô 作tác 相tương/tướng 。 皆giai 是thị 空không 。 無vô 相tướng 。 無vô 作tác 相tương/tướng 故cố 。 則tắc 無vô 得đắc 便tiện 。 亦diệc 無vô 受thọ 便tiện 者giả 。 是thị 故cố 空không 不bất 應ưng 得đắc 空không 便tiện 。 無vô 相tướng 不bất 應ưng 得đắc 無vô 相tướng 便tiện 。 無vô 作tác 不bất 應ưng 得đắc 無vô 作tác 便tiện 。 以dĩ 一nhất 相tương/tướng 故cố 。 如như 火hỏa 不bất 能năng 滅diệt 火hỏa 。 得đắc 水thủy 則tắc 滅diệt 。 以dĩ 異dị 相tướng 故cố 。

問vấn 曰viết 。

菩Bồ 薩Tát 住trụ 三tam 解giải 脫thoát 門môn 。 則tắc 是thị 受thọ 便tiện 處xứ 。 與dữ 一nhất 切thiết 法pháp 相tương 違vi 故cố 。

空không 與dữ 有hữu 相tương 違vi 。 無vô 相tướng 與dữ 有hữu 相tương/tướng 相tương 違vi 。 無vô 作tác 與dữ 有hữu 作tác 相tương 違vi 。

答đáp 曰viết 。

此thử 經Kinh 中trung 佛Phật 自tự 說thuyết 。

三tam 解giải 脫thoát 門môn 。 無vô 有hữu 自tự 性tánh 。

又hựu 先tiên 論luận 議nghị 中trung 說thuyết 。 於ư 空không 。 無vô 相tướng 。 無vô 作tác 中trung 亦diệc 不bất 著trước 。

是thị 故cố 雖tuy 住trụ 。 三tam 解giải 脫thoát 門môn 。 魔ma 及cập 魔ma 民dân 。 不bất 得đắc 其kỳ 便tiện 。

問vấn 曰viết 。

餘dư 處xứ 皆giai 言ngôn

菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát

今kim 何hà 以dĩ 言ngôn 。

善thiện 男nam 子tử 善thiện 女nữ 人nhân 。

答đáp 曰viết 。

先tiên 說thuyết 實thật 相tướng 智trí 慧tuệ 難nan 受thọ 。 以dĩ 能năng 受thọ 故cố 。 則tắc 是thị 菩Bồ 薩Tát 摩ma 訶ha 薩tát 。 今kim 說thuyết 供cúng 養dường 。 受thọ 持trì 。 讀đọc 。 誦tụng 等đẳng 。 雜tạp 說thuyết 故cố 。 得đắc 稱xưng 。

善thiện 男nam 子tử 善thiện 女nữ 人nhân 。

復phục 次thứ 。 《# 經kinh 》# 中trung 說thuyết 女nữ 人nhân 有hữu 五ngũ 礙ngại 。

不bất 得đắc 作tác 釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 。 梵Phạm 王Vương 。 魔ma 王vương 。 轉Chuyển 輪Luân 聖Thánh 王Vương 。 佛Phật 。 聞văn 是thị 五ngũ 礙ngại 。 不bất 得đắc 作tác 佛Phật 。 女nữ 人nhân 心tâm 退thoái 。 不bất 能năng 發phát 意ý 。 或hoặc 有hữu 說thuyết 法Pháp 者giả 。 不bất 為vi 女nữ 人nhân 說thuyết 佛Phật 道Đạo 。 是thị 故cố 佛Phật 此thử 間gian 說thuyết 。

善thiện 男nam 子tử 善thiện 女nữ 人nhân 。

女nữ 人nhân 可khả 得đắc 作tác 佛Phật 。 非phi 不bất 轉chuyển 女nữ 身thân 也dã 。 五ngũ 礙ngại 者giả 。 說thuyết 一nhất 身thân 事sự 。

善thiện 男nam 子tử 。 善thiện 女nữ 人nhân 義nghĩa 。 先tiên 已dĩ 廣quảng 說thuyết 。

人nhân 不bất 得đắc 便tiện

者giả 。

人nhân

名danh 若nhược 賊tặc 。 若nhược 官quan 。 若nhược 怨oán 等đẳng 。 欲dục 惱não 亂loạn 菩Bồ 薩Tát 。 求cầu 索sách 其kỳ 便tiện 。

問vấn 曰viết 。

先tiên 說thuyết 不bất 得đắc 便tiện 因nhân 緣duyên 。 何hà 以dĩ 但đãn 說thuyết 空không 。 今kim 說thuyết 人nhân 不bất 得đắc 便tiện 。 但đãn 說thuyết 四Tứ 無Vô 量Lượng 心Tâm 。

答đáp 曰viết 。

有hữu 人nhân 言ngôn 。

先tiên 說thuyết 魔ma 若nhược 魔ma 民dân 。 怨oán 大đại 故cố 法pháp 亦diệc 大đại 。 故cố 說thuyết 空không 。 怨oán 小tiểu 故cố 法pháp 亦diệc 小tiểu 。 故cố 說thuyết 四Tứ 無Vô 量Lượng 心Tâm 。

有hữu 人nhân 言ngôn 。

四Tứ 無Vô 量Lượng 心Tâm 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 常thường 行hành 。 為vi 集tập 諸chư 功công 德đức 故cố 。 後hậu 以dĩ 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 空không 相tướng 。 令linh 除trừ 邪tà 見kiến 。 不bất 著trước 眾chúng 生sanh 。 亦diệc 不bất 著trước 法pháp 。 是thị 二nhị 法pháp 前tiền 後hậu 無vô 在tại 。

復phục 次thứ 。 上thượng 魔ma 作tác 恐khủng 怖bố 事sự 甚thậm 多đa 。 多đa 不bất 現hiện 本bổn 形hình 。 或hoặc 現hiện 雷lôi 震chấn 。 或hoặc 作tác 風phong 雨vũ 。 或hoặc 作tác 病bệnh 痛thống 等đẳng 。 是thị 故cố 說thuyết 諸chư 法pháp 空không 。 令linh 人nhân 來lai 惡ác 口khẩu 罵mạ 詈lị 。 刀đao 杖trượng 。 打đả 斫chước 。 故cố 用dụng 四Tứ 無Vô 量Lượng 心Tâm 。

不bất 橫hoạnh 死tử

者giả 。 所sở 謂vị 無vô 罪tội 而nhi 死tử 。

或hoặc 壽thọ 命mạng 未vị 盡tận 。 錯thác 投đầu 藥dược 故cố 。 或hoặc 不bất 順thuận 藥dược 法pháp 。 或hoặc 無vô 看khán 病bệnh 人nhân 。 或hoặc 飢cơ 渴khát 。 寒hàn 熱nhiệt 等đẳng 夭yểu 命mạng 。 是thị 名danh 橫hoạnh 死tử 。

菩Bồ 薩Tát 從tùng 初sơ 發phát 意ý 來lai 。 於ư 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 中trung 。 常thường 行hành 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。

應ứng 病bệnh 與dữ 藥dược 。 隨tùy 病bệnh 所sở 須tu 。 拯chửng 濟tế 孤cô 窮cùng 。 隨tùy 其kỳ 所sở 乞khất 。 皆giai 給cấp 與dữ 之chi 。 於ư 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 中trung 。 悉tất 皆giai 平bình 等đẳng 。 好hảo/hiếu 心tâm 供cúng 養dường 。 亦diệc 行hành 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 以dĩ 是thị 功công 德đức 故cố 不bất 橫hoạnh 死tử 。

是thị 中trung 略lược 說thuyết 三tam 功công 德đức 已dĩ 。 三Tam 千Thiên 大Đại 千Thiên 世Thế 界Giới 中trung 。 諸chư 天thiên 發phát 心tâm 。 未vị 聞văn 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 者giả 。 先tiên 說thuyết 善thiện 男nam 子tử 。 善thiện 女nữ 人nhân 應ưng 聞văn 。 受thọ 持trì 乃nãi 至chí 正chánh 憶ức 念niệm 。 今kim 說thuyết 因nhân 緣duyên 。

諸chư 天thiên 有hữu 大đại 功công 德đức 。 猶do 尚thượng 供cúng 養dường 。 何hà 況huống 於ư 人nhân 。 雖tuy 一nhất 切thiết 人nhân 天thiên 。 應ưng 聽thính 般Bát 若Nhã 。 能năng 發phát 無vô 上thượng 道Đạo 心tâm 者giả 。 最tối 應ưng 深thâm 心tâm 聽thính 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 般Bát 若Nhã 是thị 佛Phật 道Đạo 之chi 本bổn 故cố 。

問vấn 曰viết 。

此thử 天thiên 發phát 心tâm 。 何hà 以dĩ 不bất 聞văn 般Bát 若Nhã 。

答đáp 曰viết 。

有hữu 人nhân 言ngôn 。

此thử 天thiên 前tiền 世thế 人nhân 中trung 發phát 意ý 。 今kim 生sanh 天thiên 上thượng 。 五ngũ 欲dục 覆phú 心tâm 故cố 不bất 聞văn 。

復phục 次thứ 。 諸chư 天thiên 雖tuy 發phát 無vô 上thượng 道Đạo 心tâm 。 五ngũ 情tình 利lợi 。 五ngũ 欲dục 妙diệu 。 染nhiễm 著trước 深thâm 故cố 。 視thị 東đông 忘vong 西tây 。 不bất 能năng 求cầu 般Bát 若Nhã 。 色sắc 界giới 諸chư 天thiên 。 雖tuy 先tiên 聞văn 法Pháp 發phát 心tâm 。 以dĩ 味vị 著trước 禪thiền 定định 深thâm 故cố 。 不bất 能năng 求cầu 般Bát 若Nhã 。 是thị 故cố 說thuyết 不bất 聞văn 者giả 應ưng 聞văn 。 受thọ 持trì 。

復phục 次thứ 。 先tiên 說thuyết 魔ma 及cập 魔ma 民dân 。 不bất 能năng 得đắc 其kỳ 便tiện 。 是thị 內nội 因nhân 緣duyên 。 所sở 謂vị 空không 三tam 昧muội 。 及cập 四Tứ 無Vô 量Lượng 心Tâm 。 今kim 更cánh 說thuyết 不bất 得đắc 便tiện 。 是thị 外ngoại 因nhân 緣duyên 。 所sở 謂vị 佛Phật 告cáo 諸chư 天thiên 。

汝nhữ 等đẳng 供cúng 養dường 受thọ 持trì 般Bát 若Nhã 。 是thị 善thiện 男nam 子tử 。 善thiện 女nữ 人nhân 亦diệc 受thọ 持trì 供cúng 養dường 是thị 般Bát 若Nhã 。 同đồng 事sự 故cố 。 若nhược 魔ma 來lai 破phá 。 汝nhữ 應ưng 守thủ 護hộ 。

復phục 次thứ 。 受thọ 持trì 般Bát 若Nhã 者giả 。 若nhược 在tại 空không 舍xá 住trụ 。 若nhược 在tại 曠khoáng 野dã 。 若nhược 在tại 人nhân 間gian 住trụ 。

處xứ 空không 舍xá 中trung 。 多đa 諸chư 鬼quỷ 魅mị 及cập 以dĩ 賊tặc 寇khấu 。 眾chúng 惡ác 易dị 來lai 。 故cố 初sơ 說thuyết 。

除trừ 人nhân 住trú 處xứ 及cập 以dĩ 空không 舍xá 。 餘dư 殘tàn 山sơn 澤trạch 樹thụ 林lâm 等đẳng 。 皆giai 是thị 曠khoáng 野dã 。 少thiểu 人nhân 行hành 故cố 。 多đa 諸chư 虎hổ 狼lang 師sư 子tử 。 惡ác 賊tặc 鬼quỷ 魅mị 。

人nhân 所sở 住trú 處xứ 不bất 淨tịnh 故cố 。 魔ma 及cập 鬼quỷ 神thần 尠tiển 來lai 諸chư 難nạn 少thiểu 故cố 。 是thị 以dĩ 後hậu 說thuyết 。

行hành 者giả 於ư 三tam 處xứ 住trụ 。 無vô 所sở 畏úy 懼cụ 。 以dĩ 二nhị 因nhân 緣duyên 故cố 。

一nhất 者giả 。 善thiện 修tu 十thập 八bát 空không 。 二nhị 者giả 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 威uy 德đức 故cố 。

【# 經Kinh 】#

爾nhĩ 時thời 三Tam 千Thiên 大Đại 千Thiên 世Thế 界Giới 中trung 。 諸chư 四Tứ 天Thiên 王Vương 天Thiên 。 三Tam 十Thập 三Tam 天Thiên 。 夜dạ 摩ma 天thiên 。 兜Đâu 率Suất 陀Đà 天Thiên 。 化hóa 樂nhạo/nhạc/lạc 天thiên 。 他Tha 化Hóa 自Tự 在Tại 天Thiên 。 乃nãi 至chí 首thủ 陀đà 婆bà 諸chư 天thiên 。 白bạch 佛Phật 言ngôn 。

世Thế 尊Tôn 。 是thị 善thiện 男nam 子tử 善thiện 女nữ 人nhân 。 能năng 受thọ 持trì 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 親thân 近cận 。 讀đọc 。 誦tụng 。 正chánh 憶ức 念niệm 。 亦diệc 不bất 離ly 薩Tát 婆Bà 若Nhã 心tâm 者giả 。 我ngã 等đẳng 常thường 當đương 守thủ 護hộ 。

何hà 以dĩ 故cố 。

世Thế 尊Tôn 。

以dĩ 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 因nhân 緣duyên 故cố 。 斷đoạn 三tam 惡ác 道đạo 。 斷đoạn 天thiên 人nhân 貧bần 。 斷đoạn 諸chư 災tai 患hoạn 疾tật 病bệnh 飢cơ 餓ngạ 。

以dĩ 菩Bồ 薩Tát 因nhân 緣duyên 故cố 。 便tiện 有hữu 十Thập 善Thiện 道Đạo 出xuất 世thế 間gian 。 四tứ 禪thiền 。 四Tứ 無Vô 量Lượng 心Tâm 。 四tứ 無vô 色sắc 定định 。 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 尸Thi 羅La 波Ba 羅La 蜜Mật 。 羼Sằn 提Đề 波Ba 羅La 蜜Mật 。 毘Tỳ 梨Lê 耶Da 波Ba 羅La 蜜Mật 。 禪Thiền 波Ba 羅La 蜜Mật 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 內nội 空không 乃nãi 至chí 無vô 法pháp 有hữu 法pháp 空không 。 四tứ 念niệm 處xứ 乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。

以dĩ 菩Bồ 薩Tát 因nhân 緣duyên 故cố 。 世thế 間gian 便tiện 有hữu 。 生sanh 剎sát 利lợi 大đại 姓tánh 。 婆Bà 羅La 門Môn 大đại 姓tánh 。 居cư 士sĩ 大đại 家gia 。 諸chư 王vương 及cập 轉Chuyển 輪Luân 聖Thánh 王Vương 。 四Tứ 天Thiên 王Vương 天Thiên 。 乃nãi 至chí 阿A 迦Ca 尼Ni 吒Tra 天Thiên 。

以dĩ 菩Bồ 薩Tát 因nhân 緣duyên 故cố 。 有hữu 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 。 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 果Quả 。 乃nãi 至chí 阿A 羅La 漢Hán 。 阿A 羅La 漢Hán 果Quả 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 道Đạo 。

以dĩ 菩Bồ 薩Tát 因nhân 緣duyên 故cố 。 有hữu 成thành 就tựu 眾chúng 生sanh 。 淨tịnh 佛Phật 世thế 界giới 。 便tiện 有hữu 諸chư 佛Phật 出xuất 現hiện 於ư 世thế 。 便tiện 有hữu 轉chuyển 法Pháp 輪luân 。 知tri 有hữu 佛Phật 寶bảo 。 法Pháp 寶bảo 。 比Bỉ 丘Khâu 僧Tăng 寶bảo 。

世Thế 尊Tôn 。 以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 故cố 。 一nhất 切thiết 世thế 間gian 。 諸chư 天thiên 及cập 人nhân 。 阿a 脩tu 羅la 。 應ưng 守thủ 護hộ 是thị 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。

佛Phật 語ngứ 釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 。

如như 是thị 。 如như 是thị 。 憍kiêu 尸thi 迦ca 。 以dĩ 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 因nhân 緣duyên 故cố 。 斷đoạn 三tam 惡ác 道đạo 。 乃nãi 至chí 三Tam 寶Bảo 出xuất 現hiện 於ư 世thế 。 以dĩ 是thị 故cố 。 諸chư 天thiên 及cập 人nhân 。 阿a 修tu 羅la 常thường 應ưng 守thủ 護hộ 。 供cúng 養dường 。 恭cung 敬kính 。 尊tôn 重trọng 。 讚tán 歎thán 是thị 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。

憍kiêu 尸thi 迦ca 。 供cúng 養dường 恭cung 敬kính 。 尊tôn 重trọng 讚tán 歎thán 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 即tức 是thị 供cúng 養dường 我ngã 。 以dĩ 是thị 故cố 。 是thị 諸chư 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 諸chư 天thiên 及cập 人nhân 。 阿a 修tu 羅la 常thường 應ưng 守thủ 護hộ 。 供cúng 養dường 。 恭cung 敬kính 。 尊tôn 重trọng 。 讚tán 歎thán 。

憍kiêu 尸thi 迦ca 。 若nhược 三Tam 千Thiên 大Đại 千Thiên 世Thế 界Giới 。 滿mãn 中trung 聲Thanh 聞Văn 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 。 譬thí 如như 竹trúc ủy 。 稻đạo 麻ma 叢tùng 林lâm 。 若nhược 有hữu 善thiện 男nam 子tử 善thiện 女nữ 人nhân 。 供cúng 養dường 。 恭cung 敬kính 。 尊tôn 重trọng 。 讚tán 歎thán 。 不bất 如như 供cúng 養dường 。 恭cung 敬kính 。 尊tôn 重trọng 。 讚tán 歎thán 初sơ 發phát 心tâm 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 不bất 離ly 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 所sở 得đắc 福phước 德đức 。

何hà 以dĩ 故cố 。 不bất 以dĩ 聲Thanh 聞Văn 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 因nhân 緣duyên 故cố 有hữu 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 及cập 諸chư 佛Phật 出xuất 現hiện 於ư 世thế 。 以dĩ 有hữu 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 因nhân 緣duyên 故cố 。 有hữu 聲Thanh 聞Văn 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 。 諸chư 佛Phật 出xuất 現hiện 於ư 世thế 。

以dĩ 是thị 故cố 。 憍kiêu 尸thi 迦ca 。 是thị 諸chư 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 一nhất 切thiết 世thế 間gian 。 諸chư 天thiên 及cập 人nhân 。 阿a 修tu 羅la 常thường 應ưng 守thủ 護hộ 。 供cúng 養dường 。 恭cung 敬kính 。 尊tôn 重trọng 。 讚tán 歎thán 。

【# 論luận 】#

釋thích 曰viết 。

爾nhĩ 時thời 諸chư 天thiên 白bạch 佛Phật 。

我ngã 等đẳng 當đương 守thủ 護hộ 是thị 菩Bồ 薩Tát 。 與dữ 我ngã 等đẳng 同đồng 事sự 故cố 。 亦diệc 以dĩ 求cầu 佛Phật 道Đạo 者giả 。 能năng 自tự 捨xả 身thân 樂nhạo 欲dục 。 使sử 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 得đắc 樂lạc 故cố 。

因nhân 菩Bồ 薩Tát 斷đoạn 三tam 惡ác 道đạo

者giả 。 菩Bồ 薩Tát 雖tuy 未vị 離ly 欲dục 。 能năng 遮già 眾chúng 生sanh 。 十thập 不bất 善thiện 故cố 。 斷đoạn 三tam 惡ác 道đạo 。 及cập 天thiên 人nhân 貧bần 。 諸chư 災tai 患hoạn 等đẳng 。

行hành 十Thập 善Thiện 故cố 。 開khai 三tam 善thiện 道đạo 門môn 。

或hoặc 有hữu 菩Bồ 薩Tát 。 見kiến 五ngũ 欲dục 過quá 罪tội 。 能năng 離ly 欲dục 得đắc 四tứ 禪thiền 。 以dĩ 本bổn 願nguyện 故cố 。 起khởi 四Tứ 無Vô 量Lượng 心Tâm 。 欲dục 離ly 種chủng 種chủng 因nhân 緣duyên 身thân 苦khổ 故cố 。 起khởi 四tứ 無vô 色sắc 定định 。

為vì 佛Phật 道Đạo 故cố 。 修tu 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。

是thị 法pháp 亦diệc 自tự 行hành 。 亦diệc 教giáo 人nhân 。 以dĩ 是thị 福phước 德đức 道Đạo 法Pháp 。 於ư 眾chúng 生sanh 中trung 。 展triển 轉chuyển 相tương 教giáo 。 常thường 在tại 世thế 間gian 。

今kim 當đương 說thuyết 是thị 諸chư 善thiện 法Pháp 果quả 報báo 。

生sanh 剎sát 利lợi 大đại 姓tánh 。 乃nãi 至chí 三Tam 寶Bảo 出xuất 現hiện 於ư 世thế 。 如như 先tiên 義nghĩa 中trung 說thuyết 。

今kim 是thị 菩Bồ 薩Tát 。 結kết 業nghiệp 生sanh 身thân 。 在tại 因nhân 緣duyên 中trung 。 無vô 有hữu 力lực 勢thế 。 而nhi 能năng 說thuyết 是thị 善thiện 法Pháp 。 令linh 眾chúng 生sanh 修tu 行hành 。 我ngã 等đẳng 云vân 何hà 。 當đương 不bất 守thủ 護hộ 。 譬thí 如như 太thái 子tử 雖tuy 小tiểu 。 群quần 臣thần 百bá 官quan 。 無vô 不bất 奉phụng 承thừa 。

佛Phật 可khả 諸chư 天thiên 。 述thuật 而nhi 成thành 之chi 。

若nhược 供cúng 養dường 菩Bồ 薩Tát 。 即tức 是thị 供cúng 養dường 佛Phật 。

者giả 。 般Bát 若Nhã 是thị 三tam 世thế 佛Phật 母mẫu 。 若nhược 為vi 般Bát 若Nhã 故cố 。 供cúng 養dường 菩Bồ 薩Tát 。 則tắc 為vi 供cúng 養dường 佛Phật 。

不bất 如như 供cúng 養dường 。 恭cung 敬kính 初sơ 發phát 意ý 菩Bồ 薩Tát

者giả 。

問vấn 曰viết 。

二Nhị 乘Thừa 已dĩ 證chứng 實thật 際tế 。 是thị 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 福phước 田điền 。 何hà 以dĩ 故cố 不bất 如như 。 初sơ 發phát 意ý 菩Bồ 薩Tát 。

答đáp 曰viết 。

以dĩ 三tam 事sự 故cố 不bất 如như 。

一nhất 者giả 。 用dụng 薩Tát 婆Bà 若Nhã 心tâm 行hành 般Bát 若Nhã 。 二nhị 者giả 。 常thường 不bất 離ly 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 等đẳng 諸chư 功công 德đức 。 三tam 者giả 。 由do 是thị 菩Bồ 薩Tát 。 斷đoạn 三tam 惡ác 道đạo 。 出xuất 生sanh 三tam 乘thừa 。 依y 二Nhị 乘Thừa 人nhân 不bất 能năng 。 斷đoạn 三tam 惡ác 道đạo 。 出xuất 生sanh 三tam 乘thừa 。

大Đại 智Trí 度Độ 論Luận 釋Thích 滅Diệt 諍Tranh 亂Loạn 品Phẩm 第đệ 三tam 十thập 一nhất

【# 經Kinh 】#

爾nhĩ 時thời 釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 白bạch 佛Phật 言ngôn 。

世Thế 尊Tôn 。 甚thậm 奇kỳ 希hy 有hữu 。 諸chư 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 若nhược 聞văn 。 受thọ 持trì 。 親thân 近cận 。 讀đọc 。 誦tụng 。 為vì 他tha 人nhân 說thuyết 。 正chánh 憶ức 念niệm 時thời 。 得đắc 如như 是thị 今kim 世thế 功công 德đức 。 亦diệc 成thành 就tựu 眾chúng 生sanh 。 淨tịnh 佛Phật 世thế 界giới 。 從tùng 一nhất 佛Phật 界giới 至chí 一nhất 佛Phật 界giới 。 供cúng 養dường 諸chư 佛Phật 。 所sở 欲dục 供cúng 養dường 之chi 具cụ 。 隨tùy 意ý 即tức 得đắc 。 從tùng 諸chư 佛Phật 聞văn 法Pháp 。 至chí 得đắc 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。 終chung 不bất 中trung 忘vong 。

亦diệc 得đắc 家gia 成thành 就tựu 。 母mẫu 成thành 就tựu 。 生sanh 成thành 就tựu 。 眷quyến 屬thuộc 成thành 就tựu 。 相tương/tướng 成thành 就tựu 。 光quang 明minh 成thành 就tựu 。 眼nhãn 成thành 就tựu 。 耳nhĩ 成thành 就tựu 。 三tam 昧muội 成thành 就tựu 。 陀đà 羅la 尼ni 成thành 就tựu 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 以dĩ 方phương 便tiện 力lực 。 變biến 身thân 如như 佛Phật 。 從tùng 一nhất 界giới 至chí 一nhất 界giới 。 到đáo 無vô 佛Phật 處xứ 。 讚tán 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 乃nãi 至chí 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 讚tán 四tứ 禪thiền 。 四Tứ 無Vô 量Lượng 心Tâm 。 四tứ 無vô 色sắc 定định 。 讚tán 四tứ 念niệm 處xứ 。 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 以dĩ 方phương 便tiện 力lực 說thuyết 法Pháp 。 以dĩ 三tam 乘thừa 法Pháp 。 度độ 脫thoát 眾chúng 生sanh 。 所sở 謂vị 聲Thanh 聞Văn 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 。 佛Phật 乘thừa 。

世Thế 尊Tôn 。 快khoái 哉tai 。 希hy 有hữu 。 受thọ 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 為vi 已dĩ 總tổng 攝nhiếp 五ngũ 波Ba 羅La 蜜Mật 。 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 亦diệc 攝nhiếp 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 果Quả 。 乃nãi 至chí 阿A 羅La 漢Hán 果Quả 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 道Đạo 。 佛Phật 道Đạo 。 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。

佛Phật 告cáo 釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 。

如như 是thị 。 如như 是thị 。 憍kiêu 尸thi 迦ca 。 受thọ 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 為vi 已dĩ 總tổng 攝nhiếp 五ngũ 波Ba 羅La 蜜Mật 。 乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。

復phục 次thứ 。 憍kiêu 尸thi 迦ca 。 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 受thọ 持trì 。 親thân 近cận 。 讀đọc 。 誦tụng 。 為vì 他tha 說thuyết 。 正chánh 憶ức 念niệm 。 是thị 善thiện 男nam 子tử 。 善thiện 女nữ 人nhân 所sở 。 得đắc 今kim 世thế 功công 德đức 。 汝nhữ 一nhất 心tâm 諦đế 聽thính 。

釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 言ngôn 。

唯duy 。

世Thế 尊Tôn 。 受thọ 教giáo 。

佛Phật 告cáo 釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 。

憍kiêu 尸thi 迦ca 。 若nhược 有hữu 外ngoại 道đạo 諸chư 梵Phạm 志Chí 。 若nhược 魔ma 。 若nhược 魔ma 民dân 。 若nhược 增tăng 上thượng 慢mạn 人nhân 。 欲dục 乖quai 錯thác 破phá 壞hoại 菩Bồ 薩Tát 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 心tâm 。 是thị 諸chư 人nhân 適thích 生sanh 此thử 心tâm 。 即tức 時thời 滅diệt 去khứ 。 終chung 不bất 從tùng 願nguyện 。

何hà 以dĩ 故cố 。 憍kiêu 尸thi 迦ca 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 長trường 夜dạ 行hành 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 行hành 尸thi 羅la 。 羼sằn 提đề 。 毘tỳ 梨lê 耶da 。 禪thiền 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

以dĩ 眾chúng 生sanh 長trường 夜dạ 貪tham 諍tranh 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 悉tất 捨xả 內nội 外ngoại 物vật 。 安an 立lập 眾chúng 生sanh 。 於ư 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。 以dĩ 眾chúng 生sanh 長trường 夜dạ 破phá 戒giới 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 悉tất 捨xả 內nội 外ngoại 法pháp 。 安an 立lập 眾chúng 生sanh 於ư 戒giới 。 以dĩ 眾chúng 生sanh 長trường 夜dạ 鬪đấu 諍tranh 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 悉tất 捨xả 內nội 外ngoại 法pháp 。 安an 立lập 眾chúng 生sanh 於ư 忍nhẫn 辱nhục 。 以dĩ 眾chúng 生sanh 長trường 夜dạ 懈giải 怠đãi 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 悉tất 捨xả 內nội 外ngoại 法pháp 。 安an 立lập 眾chúng 生sanh 於ư 精tinh 進tấn 。 以dĩ 眾chúng 生sanh 長trường 夜dạ 亂loạn 心tâm 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 悉tất 捨xả 內nội 外ngoại 法pháp 。 安an 立lập 眾chúng 生sanh 於ư 禪thiền 。 以dĩ 眾chúng 生sanh 長trường 夜dạ 愚ngu 癡si 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 悉tất 捨xả 內nội 外ngoại 法pháp 。 安an 立lập 眾chúng 生sanh 。 於ư 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

以dĩ 眾chúng 生sanh 長trường 夜dạ 。 為vi 愛ái 結kết 故cố 。 流lưu 轉chuyển 生sanh 死tử 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 以dĩ 方phương 便tiện 力lực 故cố 。 斷đoạn 眾chúng 生sanh 愛ái 結kết 。 安an 立lập 於ư 四tứ 禪thiền 。 四Tứ 無Vô 量Lượng 心Tâm 。 四tứ 無vô 色sắc 定định 。 四tứ 念niệm 處xứ 乃nãi 至chí 八Bát 聖Thánh 道Đạo 分phần/phân 。 空không 。 無vô 相tướng 。 無Vô 作Tác 三Tam 昧Muội 。 安an 立lập 眾chúng 生sanh 。 於ư 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 果Quả 。 乃nãi 至chí 阿A 羅La 漢Hán 果Quả 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 道Đạo 。 佛Phật 道Đạo 。

憍kiêu 尸thi 迦ca 。 是thị 為vi 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 得đắc 現hiện 世thế 功công 德đức 。

後hậu 世thế 功công 德đức 。 得đắc 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。 菩Bồ 薩Tát 轉chuyển 法Pháp 輪luân 所sở 願nguyện 滿mãn 足túc 。 入nhập 無Vô 餘Dư 涅Niết 槃Bàn 。 憍kiêu 尸thi 迦ca 。 是thị 為vi 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 後hậu 世thế 功công 德đức 。

復phục 次thứ 。 憍kiêu 尸thi 迦ca 。

善thiện 男nam 子tử 善thiện 女nữ 人nhân 。 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 若nhược 聞văn 。 受thọ 持trì 。 親thân 近cận 。 讀đọc 。 誦tụng 。 為vì 他tha 說thuyết 。 正chánh 憶ức 念niệm 。 其kỳ 所sở 住trú 處xứ 。 魔ma 若nhược 魔ma 民dân 。 若nhược 外ngoại 道đạo 梵Phạm 志Chí 。 增tăng 上thượng 慢mạn 人nhân 。 欲dục 輕khinh 毀hủy 難nạn/nan 問vấn 。 破phá 壞hoại 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 終chung 不bất 能năng 成thành 。 其kỳ 人nhân 惡ác 心tâm 轉chuyển 滅diệt 。 功công 德đức 轉chuyển 增tăng 。 聞văn 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 故cố 。 漸tiệm 以dĩ 三tam 乘thừa 道đạo 。 得đắc 盡tận 眾chúng 苦khổ 。

譬thí 如như 。 憍kiêu 尸thi 迦ca 。 有hữu 藥dược 名danh 摩ma 祇kỳ 。 有hữu 蛇xà 飢cơ 行hành 索sách 食thực 。 見kiến 虫trùng 欲dục 噉đạm 。 虫trùng 趣thú 藥dược 所sở 。 藥dược 氣khí 力lực 故cố 。 蛇xà 不bất 能năng 前tiền 。 即tức 便tiện 還hoàn 去khứ 。

何hà 以dĩ 故cố 。 是thị 藥dược 力lực 能năng 勝thắng 毒độc 故cố 。

憍kiêu 尸thi 迦ca 。 摩ma 祇kỳ 藥dược 有hữu 如như 是thị 力lực 。 是thị 善thiện 男nam 子tử 善thiện 女nữ 人nhân 。 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 若nhược 受thọ 持trì 。 親thân 近cận 。 讀đọc 。 誦tụng 。 為vì 他tha 說thuyết 。 正chánh 憶ức 念niệm 。 若nhược 有hữu 種chủng 種chủng 鬪đấu 諍tranh 起khởi 。 欲dục 來lai 破phá 壞hoại 者giả 。 以dĩ 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 威uy 力lực 故cố 。 隨tùy 所sở 起khởi 處xứ 。 即tức 疾tật 消tiêu 滅diệt 。 其kỳ 人nhân 即tức 生sanh 善thiện 心tâm 。 增tăng 益ích 功công 德đức 。

何hà 以dĩ 故cố 。 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 能năng 滅diệt 諸chư 法pháp 諍tranh 亂loạn 。 何hà 等đẳng 諸chư 法pháp 。

所sở 謂vị 婬dâm 。 怒nộ 。 癡si 。 無vô 明minh 乃nãi 至chí 大đại 苦khổ 聚tụ 。 諸chư 蓋cái 。 結kết 。 使sử 。 纏triền 。 我ngã 見kiến 。 人nhân 見kiến 。 眾chúng 生sanh 見kiến 。 斷đoạn 見kiến 。 常thường 見kiến 。 垢cấu 見kiến 。 淨tịnh 見kiến 。 有hữu 見kiến 。 無vô 見kiến 。 如như 是thị 一nhất 切thiết 諸chư 見kiến 。 慳san 貪tham 。 犯phạm 戒giới 。 瞋sân 恚khuể 。 懈giải 怠đãi 。 亂loạn 意ý 。 無vô 智trí 。 常thường 想tưởng 。 樂lạc 想tưởng 。 淨tịnh 想tưởng 。 我ngã 想tưởng 。 如như 是thị 等đẳng 愛ái 行hành 。

著trước 色sắc 。 著trước 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 。 著trước 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 尸Thi 羅La 波Ba 羅La 蜜Mật 。 羼Sằn 提Đề 波Ba 羅La 蜜Mật 。 毘Tỳ 梨Lê 耶Da 波Ba 羅La 蜜Mật 。 禪Thiền 波Ba 羅La 蜜Mật 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 著trước 內nội 空không 。 外ngoại 空không 。 內nội 外ngoại 空không 。 乃nãi 至chí 無vô 法pháp 有hữu 法pháp 空không 。 著trước 四tứ 念niệm 處xứ 。 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 著trước 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 著trước 涅Niết 槃Bàn 。

是thị 一nhất 切thiết 法pháp 諍tranh 亂loạn 。 盡tận 能năng 滅diệt 。 不bất 令linh 增tăng 長trưởng 。

【# 論luận 】#

釋thích 曰viết 。

聞văn

者giả 。 若nhược 從tùng 佛Phật 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 。 若nhược 餘dư 說thuyết 法Pháp 人nhân 邊biên 。 聞văn 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 是thị 十thập 方phương 三tam 世thế 諸chư 佛Phật 法Pháp 寶bảo 藏tạng 。 聞văn 已dĩ 。 用dụng 信tín 力lực 故cố 。

受thọ

念niệm 力lực 故cố 。

持trì

得đắc 氣khí 味vị 故cố 。 常thường 來lai 承thừa 奉phụng 。 諮tư 受thọ 故cố 。

親thân 近cận

親thân 近cận 已dĩ 。 或hoặc 看khán 文văn 。 或hoặc 口khẩu 受thọ 。 故cố 言ngôn 。

讀đọc

為vi 常thường 得đắc 不bất 忘vong 故cố 。

誦tụng

宣tuyên 傳truyền 未vị 聞văn 。 故cố 言ngôn 。

為vì 他tha 說thuyết

聖thánh 人nhân 經kinh 書thư 。 直trực 說thuyết 難nan 了liễu 故cố 解giải 義nghĩa 。 觀quán 諸chư 佛Phật 法Pháp 。 不bất 可khả 思tư 議nghị 。 有hữu 大đại 悲bi 於ư 眾chúng 生sanh 故cố 說thuyết 法Pháp 。 不bất 以dĩ 邪tà 見kiến 戲hí 論luận 求cầu 佛Phật 法Pháp 。 如như 佛Phật 意ý 旨chỉ 不bất 著trước 故cố 。 說thuyết 法Pháp 亦diệc 不bất 著trước 。 除trừ 四tứ 顛điên 倒đảo 。 等đẳng 諸chư 邪tà 憶ức 念niệm 故cố 。 住trụ 四tứ 念niệm 處xứ 正chánh 憶ức 念niệm 中trung 。 但đãn 為vi 得đắc 道Đạo 故cố 。 不bất 為vi 戲hí 論luận 。 名danh 為vi 。

正chánh 憶ức 念niệm

正chánh 憶ức 念niệm 是thị 一nhất 切thiết 善thiện 法Pháp 之chi 根căn 本bổn 。 修tu 習tập 行hành 者giả 初sơ 入nhập 。 名danh 為vi 。

正chánh 憶ức 念niệm

常thường 行hành 得đắc 禪thiền 定định 故cố 名danh 為vi 。

修tu

今kim 世thế 功công 德đức

者giả 。 如như 先tiên 說thuyết 義nghĩa 。 今kim 釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 。 更cánh 說thuyết 今kim 世thế 功công 德đức 。 所sở 謂vị 。

教giáo 化hóa 眾chúng 生sanh 。 乃nãi 至chí 令linh 眾chúng 生sanh 得đắc 三tam 乘thừa 。

先tiên 說thuyết 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 攝nhiếp 三tam 乘thừa 。 令linh 解giải 其kỳ 義nghĩa 。 是thị 故cố 言ngôn 。

般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。 攝nhiếp 五ngũ 波Ba 羅La 蜜Mật 。 乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。

佛Phật 可khả 其kỳ 所sở 說thuyết 者giả 。 欲dục 令linh 人nhân 信tín 故cố 。

所sở 得đắc 今kim 世thế 功công 德đức 。 汝nhữ 一nhất 心tâm 諦đế 聽thính 。

者giả 。 上thượng 略lược 說thuyết 今kim 世thế 功công 德đức 。 佛Phật 今kim 欲dục 廣quảng 說thuyết 其kỳ 事sự 。 難nan 信tín 故cố 言ngôn 。

一nhất 心tâm 諦đế 聽thính

復phục 次thứ 。 因nhân 小tiểu 果quả 大đại 。 難nan 信tín 故cố 言ngôn 。

一nhất 心tâm 諦đế 聽thính

帝Đế 釋Thích 雖tuy 信tín 受thọ 。 人nhân 不bất 知tri 故cố 。 言ngôn 。

唯duy 。

世Thế 尊Tôn 。

是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 雖tuy 不bất 可khả 破phá 壞hoại 。 而nhi 宣tuyên 示thị 實thật 相tướng 語ngữ 言ngôn 可khả 破phá 。 語ngữ 言ngôn 破phá 故cố 。 信tín 心tâm 未vị 定định 者giả 亦diệc 可khả 破phá 。 是thị 故cố 說thuyết 。

若nhược 外ngoại 道đạo 梵Phạm 志Chí 等đẳng 來lai 。 欲dục 破phá 壞hoại 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

梵Phạm 志Chí

者giả 。 是thị 一nhất 切thiết 出xuất 家gia 外ngoại 道đạo 。 若nhược 有hữu 承thừa 用dụng 其kỳ 法pháp 者giả 。 亦diệc 名danh 梵Phạm 志Chí 。 梵Phạm 志Chí 愛ái 著trước 其kỳ 法pháp 。 聞văn 實thật 相tướng 空không 法pháp 。 不bất 信tín 故cố 欲dục 破phá 壞hoại 。

魔ma 若nhược 魔ma 民dân

如như 先tiên 說thuyết 。

增tăng 上thượng 慢mạn 人nhân

者giả 。 是thị 佛Phật 弟đệ 子tử 。 得đắc 禪thiền 定định 未vị 得đắc 聖thánh 道Đạo 。 自tự 謂vị 已dĩ 得đắc 。 是thị 人nhân 聞văn 無vô 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 。 乃nãi 至chí 無vô 阿A 羅La 漢Hán 。 無vô 道đạo 。 無vô 涅Niết 槃Bàn 。 便tiện 發phát 增tăng 上thượng 慢mạn 。 生sanh 忿phẫn 惱não 心tâm 。 欲dục 破phá 是thị 實thật 相tướng 空không 法pháp 。

是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 神thần 力lực 故cố 。 令linh 彼bỉ 惡ác 心tâm 。 即tức 時thời 滅diệt 去khứ 。 終chung 不bất 成thành 願nguyện 。

如như 人nhân 以dĩ 手thủ 障chướng 鉾mâu 。 但đãn 自tự 傷thương 其kỳ 手thủ 。 鉾mâu 無vô 所sở 損tổn 。

何hà 以dĩ 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 於ư 內nội 外ngoại 法pháp 不bất 著trước 。

眾chúng 生sanh 從tùng 無vô 始thỉ 世thế 界giới 來lai 。 常thường 著trước 內nội 外ngoại 法pháp 故cố 起khởi 鬪đấu 諍tranh 。 菩Bồ 薩Tát 捨xả 內nội 外ngoại 著trước 處xứ 。 自tự 安an 立lập 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 教giáo 化hóa 眾chúng 生sanh 。 令linh 捨xả 內nội 外ngoại 鬪đấu 法pháp 。 安an 立lập 眾chúng 生sanh 。 於ư 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 是thị 無vô 量lượng 世thế 修tu 集tập 福phước 德đức 力lực 。 鬪đấu 諍tranh 根căn 盡tận 故cố 。 雖tuy 有hữu 鬪đấu 亂loạn 事sự 來lai 。 不bất 能năng 得đắc 便tiện 。

譬thí 如như 毒độc 蛇xà 。 欲dục 食thực 蝦hà 蟇# 。 常thường 隨tùy 逐trục 之chi 。 蝦hà 蟇# 到đáo 摩ma 祇kỳ 藥dược 所sở 。 蛇xà 聞văn 藥dược 氣khí 。 毒độc 即tức 消tiêu 歇hiết 。 是thị 壞hoại 法pháp 惡ác 人nhân 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 欲dục 壞hoại 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 人nhân 。 常thường 隨tùy 逐trục 之chi 。 以dĩ 般Bát 若Nhã 力lực 勢thế 故cố 。 瞋sân 恚khuể 。 邪tà 見kiến 之chi 毒độc 。 即tức 時thời 消tiêu 滅diệt 。

有hữu 降hàng 伏phục 得đắc 道Đạo 者giả 。 有hữu 作tác 弟đệ 子tử 者giả 。 有hữu 復phục 道đạo 還hoàn 去khứ 者giả 。

是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 能năng 破phá 無vô 明minh 。 等đẳng 諸chư 結kết 使sử 。 滅diệt 諸chư 斷đoạn 常thường 邪tà 見kiến 等đẳng 。 能năng 滅diệt 著trước 五ngũ 眾chúng 。 乃nãi 至chí 涅Niết 槃Bàn 。 何hà 況huống 瞋sân 恚khuể 。 嫉tật 妬đố 。 鬪đấu 亂loạn 之chi 事sự 。 而nhi 不bất 能năng 滅diệt 。

【# 經Kinh 】#

復phục 次thứ 。 憍kiêu 尸thi 迦ca 。 三Tam 千Thiên 大Đại 千Thiên 世Thế 界Giới 中trung 。 諸chư 四Tứ 天Thiên 王Vương 天Thiên 。 諸chư 釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 。 諸chư 梵Phạm 天Thiên 王Vương 。 乃nãi 至chí 阿A 迦Ca 尼Ni 吒Tra 天Thiên 。 常thường 守thủ 護hộ 是thị 善thiện 男nam 子tử 善thiện 女nữ 人nhân 。 能năng 受thọ 持trì 。 供cúng 養dường 。 讀đọc 。 誦tụng 。 為vì 他tha 說thuyết 。 正chánh 憶ức 念niệm 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 者giả 。 十thập 方phương 現hiện 在tại 諸chư 佛Phật 。 亦diệc 共cộng 擁ủng 護hộ 。 是thị 善thiện 男nam 子tử 善thiện 女nữ 人nhân 。 能năng 聞văn 。 受thọ 持trì 。 供cúng 養dường 。 讀đọc 。 誦tụng 。 為vì 他tha 說thuyết 。 正chánh 憶ức 念niệm 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 者giả 。

是thị 善thiện 男nam 子tử 善thiện 女nữ 人nhân 。 不bất 善thiện 法Pháp 滅diệt 。 善thiện 法Pháp 轉chuyển 增tăng 。 所sở 謂vị 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 轉chuyển 增tăng 。 以dĩ 無vô 所sở 得đắc 故cố 。 乃nãi 至chí 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 轉chuyển 增tăng 。 以dĩ 無vô 所sở 得đắc 故cố 。 內nội 空không 轉chuyển 增tăng 。 乃nãi 至chí 無vô 法pháp 。 有hữu 法pháp 空không 轉chuyển 增tăng 。 以dĩ 無vô 所sở 得đắc 故cố 。 四tứ 念niệm 處xứ 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 轉chuyển 增tăng 。 以dĩ 無vô 所sở 得đắc 故cố 。 諸chư 三tam 昧muội 門môn 。 諸chư 陀đà 羅la 尼ni 門môn 。 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 轉chuyển 增tăng 。 以dĩ 無vô 所sở 得đắc 故cố 。

是thị 善thiện 男nam 子tử 。 善thiện 女nữ 人nhân 所sở 說thuyết 。 人nhân 皆giai 信tín 受thọ 。

親thân 友hữu 堅kiên 固cố 。 不bất 說thuyết 無vô 益ích 之chi 語ngữ 。 不bất 為vi 瞋sân 恚khuể 所sở 覆phú 。 不bất 為vi 憍kiêu 慢mạn 。 慳san 貪tham 。 嫉tật 妬đố 所sở 覆phú 。

是thị 人nhân 自tự 不bất 殺sát 生sanh 。 教giáo 人nhân 不bất 殺sát 生sanh 。 讚tán 不bất 殺sát 生sanh 法pháp 。 亦diệc 歡hoan 喜hỷ 讚tán 歎thán 。 不bất 殺sát 生sanh 者giả 。 自tự 遠viễn 離ly 不bất 與dữ 取thủ 。 亦diệc 教giáo 人nhân 遠viễn 。 離ly 不bất 與dữ 取thủ 。 讚tán 遠viễn 離ly 不bất 與dữ 取thủ 法pháp 。 亦diệc 歡hoan 喜hỷ 讚tán 歎thán 。 遠viễn 離ly 不bất 與dữ 取thủ 者giả 。 自tự 不bất 邪tà 婬dâm 。 教giáo 人nhân 不bất 邪tà 婬dâm 。 讚tán 不bất 邪tà 婬dâm 法pháp 。 亦diệc 歡hoan 喜hỷ 讚tán 歎thán 。 不bất 邪tà 婬dâm 者giả 。 自tự 不bất 妄vọng 語ngữ 。 教giáo 人nhân 不bất 妄vọng 語ngữ 。 讚tán 不bất 妄vọng 語ngữ 法pháp 。 亦diệc 歡hoan 喜hỷ 讚tán 歎thán 。 不bất 妄vọng 語ngữ 者giả 。 兩lưỡng 舌thiệt 。 惡ác 口khẩu 。 無vô 利lợi 益ích 語ngữ 。 亦diệc 如như 是thị 。 自tự 不bất 貪tham 教giáo 人nhân 不bất 貪tham 。 讚tán 不bất 貪tham 法pháp 。 亦diệc 歡hoan 喜hỷ 讚tán 歎thán 不bất 貪tham 者giả 。 不bất 瞋sân 惱não 。 不bất 邪tà 見kiến 。 亦diệc 如như 是thị 。

自tự 行hành 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 教giáo 人nhân 行hành 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 讚tán 行hành 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 法pháp 。 亦diệc 歡hoan 喜hỷ 讚tán 歎thán 。 行hành 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 者giả 。 自tự 行hành 尸Thi 羅La 波Ba 羅La 蜜Mật 。 教giáo 人nhân 行hành 尸Thi 羅La 波Ba 羅La 蜜Mật 。 讚tán 尸Thi 羅La 波Ba 羅La 蜜Mật 。 亦diệc 歡hoan 喜hỷ 讚tán 歎thán 。 行hành 尸Thi 羅La 波Ba 羅La 蜜Mật 者giả 。 自tự 行hành 羼Sằn 提Đề 波Ba 羅La 蜜Mật 。 教giáo 人nhân 行hành 羼Sằn 提Đề 波Ba 羅La 蜜Mật 。 讚tán 羼Sằn 提Đề 波Ba 羅La 蜜Mật 。 亦diệc 歡hoan 喜hỷ 讚tán 歎thán 。 行hành 羼Sằn 提Đề 波Ba 羅La 蜜Mật 者giả 。 自tự 行hành 毘Tỳ 梨Lê 耶Da 波Ba 羅La 蜜Mật 。 教giáo 人nhân 行hành 毘Tỳ 梨Lê 耶Da 波Ba 羅La 蜜Mật 。 讚tán 毘Tỳ 梨Lê 耶Da 波Ba 羅La 蜜Mật 。 亦diệc 歡hoan 喜hỷ 讚tán 歎thán 。 行hành 毘Tỳ 梨Lê 耶Da 波Ba 羅La 蜜Mật 者giả 。 自tự 行hành 禪Thiền 波Ba 羅La 蜜Mật 。 教giáo 人nhân 行hành 禪Thiền 波Ba 羅La 蜜Mật 。 讚tán 禪Thiền 波Ba 羅La 蜜Mật 。 亦diệc 歡hoan 喜hỷ 讚tán 歎thán 。 行hành 禪Thiền 波Ba 羅La 蜜Mật 者giả 。 自tự 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 教giáo 人nhân 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 讚tán 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 亦diệc 歡hoan 喜hỷ 讚tán 歎thán 。 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 者giả 。

自tự 修tu 內nội 空không 。 教giáo 人nhân 修tu 內nội 空không 。 讚tán 內nội 空không 。 亦diệc 歡hoan 喜hỷ 讚tán 歎thán 。 修tu 內nội 空không 者giả 。 乃nãi 至chí 自tự 修tu 無vô 法pháp 有hữu 法pháp 空không 。 教giáo 人nhân 修tu 無vô 法pháp 有hữu 法pháp 空không 。 讚tán 無vô 法pháp 有hữu 法pháp 空không 。 亦diệc 歡hoan 喜hỷ 讚tán 歎thán 。 修tu 無vô 法pháp 有hữu 法pháp 空không 者giả 。

自tự 入nhập 一nhất 切thiết 三tam 昧muội 中trung 。 教giáo 人nhân 入nhập 一nhất 切thiết 三tam 昧muội 中trung 。 讚tán 一nhất 切thiết 三tam 昧muội 。 亦diệc 歡hoan 喜hỷ 讚tán 歎thán 。 入nhập 一nhất 切thiết 三tam 昧muội 者giả 。

自tự 得đắc 陀đà 羅la 尼ni 。 教giáo 人nhân 得đắc 陀đà 羅la 尼ni 。 讚tán 陀đà 羅la 尼ni 。 亦diệc 歡hoan 喜hỷ 讚tán 歎thán 。 得đắc 陀đà 羅la 尼ni 者giả 。

自tự 入nhập 初sơ 禪thiền 。 教giáo 人nhân 入nhập 初sơ 禪thiền 。 讚tán 初sơ 禪thiền 。 亦diệc 歡hoan 喜hỷ 讚tán 歎thán 。 入nhập 初sơ 禪thiền 者giả 。 二nhị 禪thiền 。 三tam 禪thiền 。 四tứ 禪thiền 亦diệc 如như 是thị 。

自tự 入nhập 慈từ 心tâm 中trung 。 教giáo 人nhân 入nhập 慈từ 心tâm 中trung 。 讚tán 慈từ 心tâm 。 亦diệc 歡hoan 喜hỷ 讚tán 歎thán 。 入nhập 慈từ 心tâm 者giả 。 悲bi 。 喜hỷ 。 捨xả 心tâm 亦diệc 如như 是thị 。

自tự 入nhập 無vô 邊biên 空không 處xứ 。 教giáo 人nhân 入nhập 無vô 邊biên 空không 處xứ 。 讚tán 無vô 邊biên 空không 處xứ 。 亦diệc 歡hoan 喜hỷ 讚tán 歎thán 。 入nhập 無vô 邊biên 空không 處xứ 者giả 。 無Vô 邊Biên 識Thức 處Xứ 。 無Vô 所Sở 有Hữu 處Xứ 。 非Phi 有Hữu 想Tưởng 非Phi 無Vô 想Tưởng 處Xứ 亦diệc 如như 是thị 。

自tự 修tu 四Tứ 念Niệm 處Xứ 。 教giáo 人nhân 修tu 四Tứ 念Niệm 處Xứ 。 讚tán 四tứ 念niệm 處xứ 。 亦diệc 歡hoan 喜hỷ 讚tán 歎thán 。 修tu 四Tứ 念Niệm 處Xứ 者giả 。 四tứ 正chánh 勤cần 。 四Tứ 如Như 意Ý 足Túc 。 五ngũ 根căn 。 五Ngũ 力Lực 。 七thất 覺giác 分phần/phân 。 八Bát 聖Thánh 道Đạo 分Phần 亦diệc 如như 是thị 。

自tự 修tu 空không 。 無vô 相tướng 。 無Vô 作Tác 三Tam 昧Muội 。 教giáo 人nhân 修tu 空không 。 無vô 相tướng 。 無Vô 作Tác 三Tam 昧Muội 。 讚tán 空không 。 無vô 相tướng 。 無Vô 作Tác 三Tam 昧Muội 。 亦diệc 歡hoan 喜hỷ 讚tán 歎thán 修tu 空không 。 無vô 相tướng 。 無Vô 作Tác 三Tam 昧Muội 者giả 。

自tự 入nhập 八Bát 解Giải 脫Thoát 中trung 。 教giáo 人nhân 入nhập 八Bát 解Giải 脫Thoát 。 讚tán 八bát 解giải 脫thoát 。 亦diệc 歡hoan 喜hỷ 讚tán 歎thán 。 入nhập 八Bát 解Giải 脫Thoát 者giả 。

自tự 入nhập 九cửu 次thứ 第đệ 定định 中trung 。 教giáo 人nhân 入nhập 九cửu 次thứ 第đệ 定định 。 讚tán 九cửu 次thứ 第đệ 定định 。 亦diệc 歡hoan 喜hỷ 讚tán 歎thán 。 入nhập 九cửu 次thứ 第đệ 定định 者giả 。

自tự 修tu 佛Phật 十Thập 力Lực 。 四Tứ 無Vô 所Sở 畏Úy 。 四Tứ 無Vô 礙Ngại 智Trí 。 大đại 慈từ 大đại 悲bi 。 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 亦diệc 如như 是thị 。 自tự 行hành 不bất 謬mậu 錯thác 法pháp 。 自tự 行hành 常thường 捨xả 法pháp 。 教giáo 人nhân 行hành 不bất 謬mậu 錯thác 法pháp 。 常thường 捨xả 法pháp 。 讚tán 不bất 謬mậu 錯thác 法pháp 。 常thường 捨xả 法pháp 。 亦diệc 歡hoan 喜hỷ 讚tán 歎thán 。 行hành 不bất 謬mậu 錯thác 法pháp 。 常thường 捨xả 法pháp 者giả 。

自tự 得đắc 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 教giáo 人nhân 得đắc 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 讚tán 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 亦diệc 歡hoan 喜hỷ 讚tán 歎thán 。 得đắc 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 者giả 。

是thị 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 行hành 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 時thời 。 所sở 有hữu 布bố 施thí 。 與dữ 眾chúng 生sanh 共cộng 已dĩ 。 迴hồi 向hướng 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。 以dĩ 無vô 所sở 得đắc 故cố 。 所sở 有hữu 持trì 戒giới 。 忍nhẫn 辱nhục 。 精tinh 進tấn 。 禪thiền 定định 。 智trí 慧tuệ 。 與dữ 眾chúng 生sanh 共cộng 已dĩ 。 迴hồi 向hướng 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。 是thị 亦diệc 無vô 所sở 得đắc 故cố 。

是thị 善thiện 男nam 子tử 。 善thiện 女nữ 人nhân 如như 是thị 。 行hành 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 時thời 。 作tác 是thị 念niệm 。

我ngã 若nhược 不bất 布bố 施thí 。 當đương 生sanh 貧bần 窮cùng 家gia 。 不bất 能năng 成thành 就tựu 眾chúng 生sanh 。 淨tịnh 佛Phật 世thế 界giới 。 亦diệc 不bất 能năng 得đắc 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 我ngã 若nhược 不bất 持trì 戒giới 。 當đương 生sanh 三tam 惡ác 道đạo 中trung 。 尚thượng 不bất 得đắc 人nhân 身thân 。 何hà 況huống 能năng 成thành 就tựu 眾chúng 生sanh 。 淨tịnh 佛Phật 世thế 界giới 。 得đắc 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 我ngã 若nhược 不bất 修tu 忍nhẫn 辱nhục 。 則tắc 當đương 諸chư 根căn 毀hủy 壞hoại 。 色sắc 不bất 具cụ 足túc 。 不bất 能năng 得đắc 菩Bồ 薩Tát 具cụ 足túc 色sắc 身thân 。 眾chúng 生sanh 見kiến 者giả 。 必tất 至chí 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。 亦diệc 不bất 能năng 得đắc 。 以dĩ 具cụ 足túc 色sắc 身thân 成thành 就tựu 眾chúng 生sanh 。 淨tịnh 佛Phật 世thế 界giới 。 得đắc 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 我ngã 若nhược 懈giải 怠đãi 。 不bất 能năng 得đắc 菩Bồ 薩Tát 道Đạo 。 亦diệc 不bất 能năng 得đắc 。 成thành 就tựu 眾chúng 生sanh 。 淨tịnh 佛Phật 世thế 界giới 。 得đắc 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 我ngã 若nhược 亂loạn 心tâm 。 不bất 能năng 得đắc 生sanh 諸chư 禪thiền 定định 。 不bất 能năng 以dĩ 此thử 禪thiền 定định 成thành 就tựu 眾chúng 生sanh 。 淨tịnh 佛Phật 世thế 界giới 。 得đắc 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 我ngã 若nhược 無vô 智trí 。 不bất 能năng 得đắc 方phương 便tiện 智trí 。 以dĩ 方phương 便tiện 智trí 過quá 聲Thanh 聞Văn 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 地Địa 。 成thành 就tựu 眾chúng 生sanh 。 淨tịnh 佛Phật 世thế 界giới 。 得đắc 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。

是thị 菩Bồ 薩Tát 復phục 作tác 是thị 思tư 惟duy 。

我ngã 不bất 應ưng 隨tùy 慳san 貪tham 故cố 不phủ 。 具cụ 足túc 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 不bất 應ưng 隨tùy 犯phạm 戒giới 故cố 不bất 具cụ 足túc 。 尸Thi 羅La 波Ba 羅La 蜜Mật 。 不bất 應ưng 隨tùy 瞋sân 恚khuể 故cố 不bất 具cụ 足túc 。 羼Sằn 提Đề 波Ba 羅La 蜜Mật 。 不bất 應ưng 隨tùy 懈giải 怠đãi 故cố 不bất 具cụ 足túc 。 毘Tỳ 梨Lê 耶Da 波Ba 羅La 蜜Mật 。 不bất 應ưng 隨tùy 亂loạn 意ý 故cố 不bất 具cụ 足túc 。 禪Thiền 波Ba 羅La 蜜Mật 。 不bất 應ưng 隨tùy 癡si 心tâm 故cố 不bất 具cụ 足túc 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 若nhược 不bất 具cụ 足túc 。 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 尸Thi 羅La 波Ba 羅La 蜜Mật 。 羼Sằn 提Đề 波Ba 羅La 蜜Mật 。 毘Tỳ 梨Lê 耶Da 波Ba 羅La 蜜Mật 。 禪Thiền 波Ba 羅La 蜜Mật 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 我ngã 終chung 不bất 能năng 。 出xuất 到đáo 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。

如như 是thị 善thiện 男nam 子tử 善thiện 女nữ 人nhân 。 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 受thọ 持trì 。 親thân 近cận 。 讀đọc 。 誦tụng 。 為vì 他tha 說thuyết 。 正chánh 憶ức 念niệm 。 亦diệc 不bất 離ly 薩Tát 婆Bà 若Nhã 心tâm 。 得đắc 是thị 今kim 世thế 。 後hậu 世thế 功công 德đức 。

釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 白bạch 佛Phật 言ngôn 。

世Thế 尊Tôn 。 希hy 有hữu 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 為vi 迴hồi 向hướng 薩Tát 婆Bà 若Nhã 心tâm 故cố 。 亦diệc 為vi 不bất 高cao 心tâm 故cố 。

佛Phật 告cáo 釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 。

憍kiêu 尸thi 迦ca 。 云vân 何hà 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 為vi 迴hồi 向hướng 薩Tát 婆Bà 若Nhã 心tâm 故cố 。 亦diệc 為vi 不bất 高cao 心tâm 故cố 。

釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 白bạch 佛Phật 言ngôn 。

世Thế 尊Tôn 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 若nhược 行hành 世thế 間gian 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 布bố 施thí 諸chư 佛Phật 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 。 聲Thanh 聞Văn 。 及cập 諸chư 貧bần 窮cùng 。 乞khất 匂# 。 行hành 路lộ 人nhân 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 無vô 方phương 便tiện 故cố 生sanh 高cao 心tâm 。 若nhược 行hành 世thế 間gian 尸Thi 羅La 波Ba 羅La 蜜Mật 。 言ngôn 我ngã 行hành 尸Thi 羅La 波Ba 羅La 蜜Mật 。 我ngã 能năng 具cụ 足túc 。 尸Thi 羅La 波Ba 羅La 蜜Mật 。 無vô 方phương 便tiện 故cố 生sanh 高cao 心tâm 。 言ngôn 我ngã 行hành 羼Sằn 提Đề 波Ba 羅La 蜜Mật 。 毘Tỳ 梨Lê 耶Da 波Ba 羅La 蜜Mật 。 禪Thiền 波Ba 羅La 蜜Mật 。 我ngã 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 我ngã 修tu 般Bát 若Nhã 。 波Ba 羅La 蜜Mật 以dĩ 是thị 世thế 間gian 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 無vô 方phương 便tiện 故cố 生sanh 高cao 心tâm 。

世Thế 尊Tôn 。 菩Bồ 薩Tát 修tu 世thế 間gian 四tứ 念niệm 處xứ 時thời 。 自tự 念niệm 言ngôn 。

我ngã 修tu 四Tứ 念Niệm 處Xứ 。 我ngã 具cụ 足túc 四tứ 念niệm 處xứ 。 無vô 方phương 便tiện 力lực 。 故cố 生sanh 高cao 心tâm 。 我ngã 修tu 四tứ 正chánh 懃cần 。 四Tứ 如Như 意Ý 足Túc 。 五ngũ 根căn 。 五Ngũ 力Lực 。 七thất 覺giác 分phần/phân 。 八Bát 聖Thánh 道Đạo 分Phần 。 自tự 念niệm 言ngôn 。

我ngã 修tu 空không 。 無vô 相tướng 。 無Vô 作Tác 三Tam 昧Muội 。 我ngã 修tu 一nhất 切thiết 三tam 昧muội 門môn 。 當đương 得đắc 一nhất 切thiết 。 陀đà 羅la 尼ni 門môn 。 我ngã 修tu 佛Phật 十Thập 力Lực 。 四Tứ 無Vô 所Sở 畏Úy 。 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 我ngã 當đương 成thành 就tựu 眾chúng 生sanh 。 我ngã 當đương 淨tịnh 佛Phật 世thế 界giới 。 我ngã 當đương 得đắc 一nhất 切thiết 種chủng 智trí 。 著trước 吾ngô 我ngã 無vô 方phương 便tiện 力lực 。 故cố 生sanh 高cao 心tâm 。

世Thế 尊Tôn 。 如như 是thị 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 行hành 世thế 間gian 善thiện 法Pháp 。 著trước 吾ngô 我ngã 故cố 生sanh 高cao 心tâm 。

世Thế 尊Tôn 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 行hành 出xuất 世thế 間gian 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 不bất 得đắc 施thí 者giả 。 不bất 得đắc 受thọ 者giả 。 不bất 得đắc 施thí 物vật 。 如như 是thị 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 行hành 出xuất 世thế 間gian 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 為vi 迴hồi 向hướng 薩Tát 婆Bà 若Nhã 故cố 。 亦diệc 不bất 生sanh 高cao 心tâm 。 行hành 尸Thi 羅La 波Ba 羅La 蜜Mật 。 尸thi 羅la 不bất 可khả 得đắc 。 行hành 羼Sằn 提Đề 波Ba 羅La 蜜Mật 。 羼sằn 提đề 不bất 可khả 得đắc 。 行hành 毘Tỳ 梨Lê 耶Da 波Ba 羅La 蜜Mật 。 毘tỳ 梨lê 耶da 不bất 可khả 得đắc 。 行hành 禪Thiền 波Ba 羅La 蜜Mật 。 禪thiền 不bất 可khả 得đắc 。 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 般Bát 若Nhã 不bất 可khả 得đắc 。 修tu 四Tứ 念Niệm 處Xứ 。 四tứ 念niệm 處xử 不bất 可khả 得đắc 。 乃nãi 至chí 修tu 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 不bất 可khả 得đắc 。 修tu 大đại 慈từ 大đại 悲bi 。 大đại 慈từ 大đại 悲bi 不bất 可khả 得đắc 。 乃nãi 至chí 修tu 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 不bất 可khả 得đắc 。

世Thế 尊Tôn 。 如như 是thị 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 為vi 迴hồi 向hướng 薩Tát 婆Bà 若Nhã 故cố 。 亦diệc 為vi 不bất 生sanh 高cao 心tâm 故cố 。

【# 論luận 】#

問vấn 曰viết 。

先tiên 已dĩ 說thuyết 魔ma 若nhược 魔ma 民dân 等đẳng 三tam 種chủng 人nhân 欲dục 破phá 壞hoại 般Bát 若Nhã 。 今kim 何hà 以dĩ 故cố 重trùng 說thuyết 。

答đáp 曰viết 。

佛Phật 先tiên 說thuyết 三tam 種chủng 人nhân 來lai 求cầu 便tiện 恐khủng 怖bố 。 欲dục 令linh 愁sầu 惱não 。

中trung 來lai 者giả 。 不bất 為vi 惱não 人nhân 。 但đãn 欲dục 破phá 毀hủy 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 不bất 隨tùy 其kỳ 願nguyện 。 不bất 能năng 得đắc 破phá 。

後hậu 來lai 三tam 種chủng 人nhân 。 雖tuy 欲dục 生sanh 心tâm 破phá 壞hoại 。 即tức 時thời 滅diệt 去khứ 。

所sở 語ngữ 人nhân 皆giai 信tín 受thọ

者giả 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 常thường 令linh 不bất 善thiện 法Pháp 斷đoạn 滅diệt 。 善thiện 法Pháp 轉chuyển 增tăng 。 所sở 謂vị 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 是thị 人nhân 修tu 集tập 福phước 德đức 。 智trí 慧tuệ 故cố 。 成thành 大đại 威uy 德đức 。 設thiết 使sử 妄vọng 語ngữ 。 人nhân 皆giai 信tín 受thọ 。 何hà 況huống 實thật 語ngữ 。

親thân 友hữu 堅kiên 固cố

者giả 。 是thị 人nhân 於ư 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 中trung 。 深thâm 有hữu 慈từ 悲bi 心tâm 。 何hà 況huống 親thân 友hữu 於ư 我ngã 有hữu 益ích 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 愛ái 敬kính 佛Phật 道Đạo 。 知tri 身thân 口khẩu 無vô 常thường 故cố 。 不bất 說thuyết 無vô 益ích 之chi 言ngôn 。

以dĩ 善thiện 法Pháp 增tăng 長trưởng 故cố 。 瞋sân 恚khuể 等đẳng 煩phiền 惱não 不bất 能năng 覆phú 心tâm 。 行hành 者giả 作tác 是thị 念niệm 。

結kết 使sử 雖tuy 起khởi 。 智trí 慧tuệ 思tư 惟duy 。 不bất 令linh 覆phú 心tâm 。 結kết 使sử 若nhược 起khởi 。 今kim 世thế 不bất 善thiện 。 後hậu 世thế 不bất 善thiện 。 妨phương 於ư 佛Phật 道Đạo 。 設thiết 使sử 心tâm 起khởi 結kết 使sử 。 不bất 起khởi 口khẩu 業nghiệp 。 設thiết 口khẩu 業nghiệp 起khởi 。 不bất 成thành 身thân 業nghiệp 。 設thiết 身thân 業nghiệp 起khởi 。 不bất 至chí 大đại 惡ác 。 如như 凡phàm 夫phu 人nhân 也dã 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 雖tuy 卑ty 陋lậu 鄙bỉ 賤tiện 。 以dĩ 行hành 勝thắng 法Pháp 故cố 。 得đắc 在tại 勝thắng 人nhân 數số 中trung 。 是thị 今kim 世thế 功công 德đức 。

是thị 人nhân 深thâm 樂nhạo/nhạc/lạc 善thiện 法Pháp 故cố 。 能năng 於ư 善thiện 法Pháp 。 四tứ 種chủng 正chánh 行hạnh 求cầu 。 二Nhị 乘Thừa 人nhân 不bất 能năng 具cụ 足túc 四tứ 行hành 。 以dĩ 不bất 深thâm 樂nhạo/nhạc/lạc 善thiện 法Pháp 故cố 。 所sở 謂vị 自tự 不bất 殺sát 生sanh 。 慈từ 悲bi 一nhất 切thiết 。 深thâm 自tự 利lợi 故cố 。 亦diệc 教giáo 他tha 。 慈từ 是thị 一nhất 切thiết 賢hiền 聖thánh 法pháp 故cố 。 常thường 讚tán 歎thán 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 常thường 欲dục 令linh 人nhân 得đắc 樂lạc 故cố 。 見kiến 有hữu 不bất 殺sát 者giả 。 歡hoan 喜hỷ 愛ái 樂nhạo 。

乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 亦diệc 如như 是thị 。

上thượng 四tứ 種chủng 行hành 廣quảng 說thuyết 。 今kim 略lược 說thuyết 一nhất 切thiết 功công 德đức 。 總tổng 攝nhiếp 入nhập 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。 所sở 得đắc 果quả 報báo 。 與dữ 眾chúng 生sanh 共cộng 之chi 。

是thị 菩Bồ 薩Tát 未vị 入nhập 正chánh 位vị 。 諸chư 煩phiền 惱não 未vị 盡tận 故cố 。 或hoặc 時thời 起khởi 慳san 。 等đẳng 諸chư 煩phiền 惱não 。

爾nhĩ 時thời 應ưng 作tác 是thị 思tư 惟duy 。 諫gián 喻dụ 其kỳ 心tâm 。

若nhược 不bất 布bố 施thí 。 我ngã 自tự 失thất 四tứ 事sự 功công 德đức 。 所sở 謂vị 。

後hậu 身thân 生sanh 貧bần 窮cùng 。 貧bần 窮cùng 故cố 自tự 。 不bất 能năng 利lợi 益ích 。 何hà 能năng 利lợi 他tha 。

若nhược 不bất 利lợi 他tha 。 則tắc 不bất 能năng 成thành 就tựu 眾chúng 生sanh 。 若nhược 不bất 能năng 成thành 就tựu 眾chúng 生sanh 。 亦diệc 不bất 能năng 淨tịnh 佛Phật 世thế 界giới 。

何hà 以dĩ 故cố 。 以dĩ 眾chúng 生sanh 淨tịnh 故cố 。 世thế 界giới 清thanh 淨tịnh 。

若nhược 不bất 具cụ 足túc 。 是thị 等đẳng 眾chúng 事sự 。 云vân 何hà 當đương 得đắc 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。

以dĩ 要yếu 言ngôn 之chi 。 無vô 方phương 便tiện 者giả 。 雖tuy 行hành 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 內nội 不bất 能năng 離ly 我ngã 心tâm 。 外ngoại 取thủ 諸chư 法pháp 相tướng 。 所sở 謂vị 我ngã 是thị 施thí 者giả 。 彼bỉ 是thị 受thọ 者giả 。 是thị 布bố 施thí 物vật 。 是thị 因nhân 緣duyên 故cố 。 不bất 能năng 到đáo 佛Phật 道Đạo 。

與dữ 此thử 相tương 違vi 。 是thị 有hữu 方phương 便tiện 。

問vấn 曰viết 。

若nhược 世thế 間gian 波Ba 羅La 蜜Mật 等đẳng 。 非phi 是thị 正Chánh 道Đạo 。 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。 佛Phật 何hà 以dĩ 說thuyết 。

答đáp 曰viết 。

此thử 是thị 行hành 者giả 初sơ 門môn 。 與dữ 正Chánh 道Đạo 相tương 似tự 故cố 。 先tiên 行hành 相tương 似tự 法pháp 。 後hậu 得đắc 真chân 道đạo 。

大Đại 智Trí 度Độ 論Luận 卷quyển 第đệ 五ngũ 十thập 六lục

Print Friendly, PDF & Email