大Đại 智Trí 度Độ 論Luận
Quyển 54
龍Long 樹Thụ 菩Bồ 薩Tát 造Tạo 後Hậu 秦Tần 鳩Cưu 摩Ma 羅La 什Thập 譯Dịch

大Đại 智Trí 度Độ 論Luận 釋Thích 天Thiên 主Chủ 品Phẩm 第đệ 二nhị 十thập 七thất 。 卷quyển 五ngũ 十thập 四tứ )#

聖thánh 者giả 龍long 樹thụ 造tạo

後hậu 秦tần 龜quy 茲tư 國quốc 三Tam 藏Tạng 鳩Cưu 摩Ma 羅La 什Thập 譯dịch

【# 經Kinh 】#

爾nhĩ 時thời 三Tam 千Thiên 大Đại 千Thiên 世Thế 界Giới 。 諸chư 四Tứ 天Thiên 王Vương 天Thiên 等đẳng 。 各các 與dữ 無vô 數số 。 百bách 千thiên 億ức 諸chư 天thiên 。 俱câu 來lai 在tại 會hội 中trung 。

三Tam 千Thiên 大Đại 千Thiên 世Thế 界Giới 。 諸chư 釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 。 等đẳng 諸chư 忉Đao 利Lợi 天Thiên 。 須tu 夜dạ 魔ma 天thiên 王vương 等đẳng 諸chư 夜dạ 魔ma 天thiên 。 刪San 兜Đâu 率Suất 陀đà 。 天thiên 王vương 等đẳng 諸chư 。 兜Đâu 率Suất 陀Đà 天Thiên 。 須tu 涅niết 蜜mật 陀đà 天thiên 王vương 等đẳng 諸chư 妙diệu 化hóa 天thiên 。 婆bà 舍xá 跋bạt 提đề 天thiên 王vương 等đẳng 諸chư 自tự 在tại 行hành 天thiên 。 各các 與dữ 無vô 數số 。 百bách 千thiên 億ức 諸chư 天thiên 。 俱câu 來lai 在tại 會hội 中trung 。

三Tam 千Thiên 大Đại 千Thiên 世Thế 界Giới 。 諸chư 梵Phạm 天Thiên 王Vương 。 乃nãi 至chí 首thủ 陀đà 婆bà 諸chư 天thiên 等đẳng 。 各các 與dữ 無vô 數số 。 百bách 千thiên 億ức 諸chư 天thiên 。 俱câu 來lai 在tại 會hội 中trung 。

是thị 諸chư 四Tứ 天Thiên 王Vương 天Thiên 。 乃nãi 至chí 首thủ 陀đà 婆bà 諸chư 天thiên 。 業nghiệp 報báo 生sanh 身thân 光quang 明minh 。 於ư 佛Phật 常thường 光quang 。 百bách 分phần 。 千thiên 分phần 。 萬vạn 億ức 分phần/phân 不bất 能năng 及cập 一nhất 。 乃nãi 至chí 不bất 可khả 。 以dĩ 算toán 數số 譬thí 喻dụ 為vi 比tỉ 。

世Thế 尊Tôn 光quang 明minh 最tối 勝thắng 。 最tối 妙diệu 。 最tối 上thượng 第đệ 一nhất 。 諸chư 天thiên 業nghiệp 報báo 光quang 明minh 。 在tại 佛Phật 常thường 光quang 邊biên 不bất 照chiếu 不bất 現hiện 。 譬thí 如như 焦tiêu 炷chú 比tỉ 。 閻Diêm 浮Phù 檀Đàn 金kim 。

爾nhĩ 時thời 釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 。 白bạch 大Đại 德đức 須Tu 菩Bồ 提Đề 。

是thị 三Tam 千Thiên 大Đại 千Thiên 世Thế 界Giới 。 諸chư 四Tứ 天Thiên 王Vương 天Thiên 。 乃nãi 至chí 首thủ 陀đà 婆bà 諸chư 天thiên 。 一nhất 切thiết 和hòa 合hợp 。 欲dục 聽thính 須Tu 菩Bồ 提Đề 說thuyết 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 義nghĩa 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 云vân 何hà 應ưng 住trụ 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。 何hà 等đẳng 是thị 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 云vân 何hà 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 應ưng 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 語ngứ 釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 言ngôn 。

憍kiêu 尸thi 迦ca 。 我ngã 今kim 當đương 承thừa 順thuận 佛Phật 意ý 。 承thừa 佛Phật 神thần 力lực 。 為vì 諸chư 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 說thuyết 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 如như 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 所sở 應ưng 住trụ 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。

諸chư 天thiên 子tử 。 今kim 未vị 發phát 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 心tâm 者giả 。 應ưng 當đương 發phát 。 諸chư 天thiên 子tử 。 若nhược 入nhập 聲Thanh 聞Văn 正chánh 位vị 。 是thị 人nhân 不bất 能năng 。 發phát 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 心tâm 。

何hà 以dĩ 故cố 。 與dữ 生sanh 死tử 作tác 障chướng 隔cách 故cố 。 是thị 人nhân 若nhược 發phát 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 心tâm 者giả 。 我ngã 亦diệc 隨tùy 喜hỷ 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 上thượng 人nhân 應ưng 更cánh 求cầu 上thượng 法pháp 。 我ngã 終chung 不bất 斷đoạn 其kỳ 功công 德đức 。

憍kiêu 尸thi 迦ca 。 何hà 等đẳng 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 應ưng 薩Tát 婆Bà 若Nhã 心tâm 。 念niệm 色sắc 無vô 常thường 。 念niệm 色sắc 苦khổ 。 念niệm 色sắc 空không 。 念niệm 色sắc 無vô 我ngã 。 念niệm 色sắc 如như 病bệnh 。 如như 疽thư 。 癰ung 。 瘡sang 。 如như 箭tiễn 入nhập 身thân 。 痛thống 。 惱não 。 衰suy 。 壞hoại 。 憂ưu 。 畏úy 。 不bất 安an 。 以dĩ 無vô 所sở 得đắc 故cố 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 亦diệc 如như 是thị 。 眼nhãn 。 耳nhĩ 。 鼻tị 。 舌thiệt 。 身thân 。 意ý 。 地địa 種chủng 。 水thủy 。 火hỏa 。 風phong 。 空không 。 識thức 種chủng 。 觀quán 無vô 常thường 乃nãi 至chí 憂ưu 。 畏úy 。 不bất 安an 。 是thị 亦diệc 無vô 所sở 得đắc 故cố 。

觀quán 色sắc 寂tịch 滅diệt 。 離ly 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 不bất 垢cấu 不bất 淨tịnh 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 亦diệc 如như 是thị 。

觀quán 地địa 種chủng 乃nãi 至chí 識thức 種chủng 寂tịch 滅diệt 。 離ly 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 不bất 垢cấu 不bất 淨tịnh 。 亦diệc 無vô 所sở 得đắc 故cố 。

復phục 次thứ 。 憍kiêu 尸thi 迦ca 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 應ưng 薩Tát 婆Bà 若Nhã 心tâm 。 觀quán 無vô 明minh 緣duyên 諸chư 行hành 。 乃nãi 至chí 老lão 死tử 。 因nhân 緣duyên 大đại 苦khổ 聚tụ 集tập 。 亦diệc 無vô 所sở 得đắc 故cố 。

觀quán 無vô 明minh 滅diệt 故cố 諸chư 行hành 滅diệt 。 乃nãi 至chí 生sanh 滅diệt 故cố 老lão 死tử 滅diệt 。 老lão 死tử 滅diệt 故cố 。 憂ưu 悲bi 愁sầu 惱não 大đại 苦khổ 聚tụ 滅diệt 。 以dĩ 無vô 所sở 得đắc 故cố 。

復phục 次thứ 。 憍kiêu 尸thi 迦ca 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 應ưng 薩Tát 婆Bà 若Nhã 心tâm 。 修tu 四Tứ 念Niệm 處Xứ 。 以dĩ 無vô 所sở 得đắc 故cố 。 乃nãi 至chí 修tu 佛Phật 十Thập 力Lực 。 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 以dĩ 無vô 所sở 得đắc 故cố 。

復phục 次thứ 。 憍kiêu 尸thi 迦ca 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 應ưng 薩Tát 婆Bà 若Nhã 心tâm 。 行hành 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 以dĩ 無vô 所sở 得đắc 故cố 。 行hành 尸Thi 羅La 波Ba 羅La 蜜Mật 。 羼Sằn 提Đề 波Ba 羅La 蜜Mật 。 毘Tỳ 梨Lê 耶Da 波Ba 羅La 蜜Mật 。 禪Thiền 波Ba 羅La 蜜Mật 。 以dĩ 無vô 所sở 得đắc 故cố 。

復phục 次thứ 。 憍kiêu 尸thi 迦ca 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 時thời 。 作tác 是thị 觀quán 。

但đãn 諸chư 法pháp 諸chư 法pháp 。 共cộng 相tương 因nhân 緣duyên 。 潤nhuận 益ích 增tăng 長trưởng 。 分phân 別biệt 校giảo 計kế 。 是thị 中trung 無vô 我ngã 。 無vô 我ngã 所sở 。

菩Bồ 薩Tát 迴hồi 向hướng 心tâm 不bất 在tại 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 心tâm 中trung 。 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 不bất 在tại 迴hồi 向hướng 心tâm 中trung 。 迴hồi 向hướng 心tâm 於ư 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 於ư 迴hồi 向hướng 心tâm 中trung 。 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 。

菩Bồ 薩Tát 雖tuy 觀quán 一nhất 切thiết 法pháp 。 亦diệc 無vô 法pháp 可khả 得đắc 。 是thị 名danh 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 。 問vấn 大Đại 德đức 須Tu 菩Bồ 提Đề 。

云vân 何hà 菩Bồ 薩Tát 。 迴hồi 向hướng 心tâm 不bất 在tại 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 心tâm 中trung 。 云vân 何hà 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 不bất 在tại 迴hồi 向hướng 心tâm 中trung 。 云vân 何hà 迴hồi 向hướng 。 心tâm 於ư 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 云vân 何hà 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 於ư 迴hồi 向hướng 心tâm 中trung 不bất 可khả 得đắc 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 語ngứ 釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 言ngôn 。

憍kiêu 尸thi 迦ca 。 迴hồi 向hướng 心tâm 。 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 非phi 心tâm 。 是thị 非phi 心tâm 相tương/tướng 。 非phi 心tâm 相tương/tướng 中trung 不bất 可khả 迴hồi 向hướng 。 是thị 非phi 心tâm 相tương/tướng 常thường 非phi 心tâm 相tương/tướng 。 不bất 可khả 思tư 議nghị 相tướng 。 常thường 不bất 可khả 思tư 議nghị 相tướng 。 是thị 名danh 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

爾nhĩ 時thời 佛Phật 讚tán 須Tu 菩Bồ 提Đề 言ngôn 。

善thiện 哉tai 善thiện 哉tai 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 汝nhữ 為vì 諸chư 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 說thuyết 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 安an 慰úy 諸chư 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 心tâm 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 白bạch 佛Phật 言ngôn 。

世Thế 尊Tôn 。 我ngã 應ưng 報báo 恩ân 。 不bất 應ưng 不bất 報báo 恩ân 。 過quá 去khứ 諸chư 佛Phật 。 及cập 諸chư 弟đệ 子tử 。 為vì 諸chư 菩Bồ 薩Tát 說thuyết 。 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 示thị 。 教giáo 。 利lợi 。 喜hỷ 。 世Thế 尊Tôn 爾nhĩ 時thời 。 亦diệc 在tại 中trung 學học 。 得đắc 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。 我ngã 今kim 亦diệc 當đương 。 為vì 諸chư 菩Bồ 薩Tát 說thuyết 。 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 示thị 。 教giáo 。 利lợi 。 喜hỷ 。 令linh 得đắc 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。

【# 論luận 】#

問vấn 曰viết 。

初sơ 品phẩm 中trung 佛Phật 放phóng 。 殊thù 勝thắng 光quang 明minh 。 諸chư 天thiên 大đại 集tập 。 此thử 間gian 何hà 以dĩ 更cánh 說thuyết 。

答đáp 曰viết 。

有hữu 人nhân 言ngôn 。

此thử 是thị 後hậu 會hội 。

有hữu 人nhân 言ngôn 。

即tức 是thị 前tiền 會hội 。

天thiên 以dĩ 須Tu 菩Bồ 提Đề 善thiện 能năng 。 說thuyết 深thâm 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 諸chư 天thiên 歡hoan 喜hỷ 。 以dĩ 是thị 故cố 佛Phật 微vi 笑tiếu 。 常thường 光quang 益ích 更cánh 發phát 明minh 。 諸chư 天thiên 光quang 明minh 不bất 復phục 現hiện 。 如như 日nhật 出xuất 時thời 。 星tinh 。 月nguyệt 。 燈đăng 。 燭chúc 。 無vô 復phục 光quang 明minh 。 譬thí 如như 焦tiêu 炷chú 在tại 閻Diêm 浮Phù 檀Đàn 金kim 邊biên 。

四Tứ 天Thiên 王Vương 天Thiên

者giả 。 東đông 方phương 名danh 提đề 多đa 羅la 吒tra (# 秦tần 言ngôn 治trị 國quốc )# 。 主chủ 乾càn 闥thát 婆bà 及cập 毘tỳ 舍xá 闍xà 。 南nam 方phương 名danh 毘tỳ 流lưu 離ly (# 秦tần 言ngôn 增tăng 長trưởng 。 主chủ 拘câu 槃bàn 茶trà 及cập 薜bệ 荔lệ 多đa 。 西tây 方phương 名danh 毘tỳ 流lưu 波ba 叉xoa (# 秦tần 言ngôn 雜tạp 語ngữ )# 。 主chủ 諸chư 龍long 王vương 及cập 富phú 多đa 那na 。 北bắc 方phương 名danh 鞞bệ 沙Sa 門Môn 秦tần 言ngôn 多đa 聞văn )# 。 主chủ 夜dạ 叉xoa 及cập 羅la 剎sát 。

釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 。

釋Thích 迦Ca

秦tần 言ngôn 能năng 。

提đề 婆bà

秦tần 言ngôn 天thiên 。

因nhân 提đề

秦tần 言ngôn 主chủ 。

合hợp 而nhi 言ngôn 之chi 。

釋thích 提đề 婆bà 那na 民dân 。

須tu 夜dạ 磨ma

夜Dạ 摩Ma 天Thiên 王Vương 名danh 也dã 。 秦tần 言ngôn 妙diệu 善thiện 。

刪San 兜Đâu 率Suất 陀đà

兜Đâu 率Suất 陀Đà 天Thiên 王Vương 名danh 也dã 。 秦tần 言ngôn 妙diệu 足túc 。

須tu 涅niết 蜜mật 陀đà

秦tần 言ngôn 化hóa 樂nhạo/nhạc/lạc 。

婆bà 舍xá 跋bạt 提đề

秦tần 言ngôn 他Tha 化Hóa 自Tự 在Tại 天Thiên 。

此thử 間gian 一nhất 梵Phạm 天Thiên 王Vương 名danh 尸thi 棄khí 。 秦tần 言ngôn 火hỏa 。

從tùng 梵Phạm 天Thiên 乃nãi 至chí

首thủ 陀đà 婆bà 天thiên

秦tần 言ngôn 淨tịnh 居cư 天thiên 。

業nghiệp 報báo 生sanh 身thân 光quang

者giả 。 欲dục 界giới 天thiên 以dĩ 燈đăng 燭chúc 。 明minh 珠châu 等đẳng 施thí 。 及cập 布bố 施thí 。 持trì 戒giới 。 禪thiền 定định 等đẳng 清thanh 淨tịnh 故cố 。 身thân 常thường 光quang 明minh 。 不bất 須tu 日nhật 月nguyệt 。

色sắc 界giới 天thiên 行hành 禪thiền 離ly 欲dục 。 修tu 習tập 火hỏa 三tam 昧muội 故cố 。 身thân 常thường 出xuất 妙diệu 光quang 。 勝thắng 於ư 日nhật 月nguyệt 。 及cập 欲dục 界giới 報báo 光quang 明minh 。 離ly 欲dục 天thiên 。 取thủ 要yếu 言ngôn 之chi 。 是thị 諸chư 天thiên 光quang 明minh 。 皆giai 由do 心tâm 清thanh 淨tịnh 故cố 得đắc 。

佛Phật 常thường 光quang 明minh

者giả 。 面diện 各các 一nhất 丈trượng 。

諸chư 天thiên 光quang 明minh 大đại 者giả 。 雖tuy 無vô 量lượng 由do 旬tuần 。 於ư 佛Phật 光quang 邊biên 蔽tế 而nhi 不bất 現hiện 。

釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 。 見kiến 佛Phật 神thần 力lực 光quang 明minh 。 作tác 是thị 念niệm 。

佛Phật 光quang 明minh 能năng 蔽tế 諸chư 天thiên 光quang 。 智trí 慧tuệ 之chi 明minh 。 亦diệc 當đương 能năng 破phá 我ngã 等đẳng 愚ngu 闇ám 。

又hựu 以dĩ 佛Phật 命mạng 須Tu 菩Bồ 提Đề 說thuyết 般Bát 若Nhã 。 是thị 故cố 言ngôn 。

一nhất 切thiết 諸chư 天thiên 。 皆giai 大đại 集tập 會hội 。 欲dục 聽thính 須Tu 菩Bồ 提Đề 說thuyết 般Bát 若Nhã 義nghĩa 。

今kim 大đại 福phước 德đức 。 諸chư 天thiên 皆giai 集tập 。 欲dục 聞văn 般Bát 若Nhã 義nghĩa 。

云vân 何hà 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật

者giả 。 是thị 問vấn 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 體thể 。

云vân 何hà 行hành

者giả 。 是thị 問vấn 初sơ 入nhập 方phương 便tiện 行hành 。

云vân 何hà 住trụ

者giả 。 問vấn 深thâm 入nhập 究cứu 竟cánh 住trụ 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 受thọ 其kỳ 語ngữ 。 作tác 是thị 答đáp 。

若nhược 人nhân 飢cơ 渴khát 。 給cấp 足túc 飲ẩm 食thực 。 感cảm 恩ân 則tắc 深thâm 。 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 如như 是thị 。 發phát 心tâm 求cầu 佛Phật 道Đạo 。 為vì 是thị 人nhân 說thuyết 般Bát 若Nhã 。 則tắc 大đại 得đắc 利lợi 益ích 。 感cảm 恩ân 亦diệc 深thâm 。 是thị 故cố 說thuyết 般Bát 若Nhã 。

未vị 發phát 心tâm 者giả 當đương 發phát 。 已dĩ 入nhập 聖thánh 道Đạo 者giả 。 則tắc 不bất 堪kham 任nhậm 。 以dĩ 漏lậu 盡tận 。 無vô 有hữu 後hậu 生sanh 故cố 。 如như 是thị 等đẳng 因nhân 緣duyên 。 故cố 言ngôn 。

不bất 任nhậm

問vấn 曰viết 。

若nhược 是thị 人nhân 不bất 任nhậm 者giả 。 何hà 以dĩ 故cố 言ngôn 。

是thị 人nhân 若nhược 發phát 心tâm 者giả 。 我ngã 亦diệc 隨tùy 喜hỷ 。 不bất 障chướng 其kỳ 功công 德đức 。 上thượng 人nhân 應ưng 更cánh 求cầu 上thượng 法pháp 。

答đáp 曰viết 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 雖tuy 是thị 小Tiểu 乘Thừa 。 常thường 習tập 行hành 空không 故cố 。 不bất 著trước 聲Thanh 聞Văn 道đạo 。 以dĩ 是thị 故cố 假giả 設thiết 言ngôn 。

若nhược 發phát 心tâm

有hữu 何hà 咎cữu 。 此thử 中trung 須Tu 菩Bồ 提Đề 自tự 說thuyết 二nhị 因nhân 緣duyên 。

一nhất 者giả 。 不bất 障chướng 其kỳ 福phước 德đức 心tâm 。 二nhị 者giả 。 上thượng 人nhân 應ưng 更cánh 求cầu 上thượng 法pháp 。

以dĩ 是thị 故cố 。 上thượng 人nhân 求cầu 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。 無vô 咎cữu 。 若nhược 上thượng 人nhân 求cầu 小tiểu 法pháp 是thị 可khả 恥sỉ 。

以dĩ 中trung 間gian 傍bàng 及cập 餘dư 事sự 故cố 更cánh 稱xưng 問vấn 。

何hà 等đẳng 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật

者giả 。 所sở 謂vị 應ưng 薩Tát 婆Bà 若Nhã 心tâm 。 觀quán 色sắc 無vô 常thường 。 苦khổ 。 空không 。 無vô 我ngã 。 如như 先tiên 說thuyết 。

觀quán 五ngũ 眾chúng 能năng 生sanh 諸chư 惱não 。 故cố 言ngôn 。

如như 病bệnh

有hữu 人nhân 聞văn 五ngũ 眾chúng 如như 病bệnh 。 謂vị 為vi 輕khinh 微vi 。 故cố 言ngôn 。

如như 癰ung 疽thư

有hữu 人nhân 以dĩ 癰ung 疽thư 雖tuy 難nạn/nan 愈dũ 。 猶do 或hoặc 可khả 差sai 。 故cố 言ngôn 。

如như 箭tiễn 鏑# 入nhập 體thể 。 不bất 可khả 得đắc 出xuất 。

有hữu 人nhân 以dĩ 箭tiễn 鏑# 在tại 體thể 。 雖tuy 沈trầm 深thâm 難nạn/nan 拔bạt 。 良lương 方phương 妙diệu 術thuật 。 猶do 可khả 令linh 出xuất 。 故cố 言ngôn 常thường 。

痛thống

惱não

如như 人nhân 著trước

衰suy

常thường 有hữu 不bất 吉cát 。 五ngũ 眾chúng 亦diệc 如như 是thị 。 若nhược 人nhân 隨tùy 逐trục 。 則tắc 無vô 安an 隱ẩn 。

以dĩ 有hữu

衰suy

故cố 常thường 懷hoài

憂ưu 怖bố

是thị 五ngũ 眾chúng 如như 與dữ 師sư 子tử 虎hổ 狼lang 共cộng 住trú 。 常thường 懷hoài 。

憂ưu 畏úy

是thị 五ngũ 眾chúng 無vô 常thường 虛hư 誑cuống 等đẳng 過quá 故cố 。 常thường 。

不bất 安an 隱ẩn

問vấn 曰viết 。

五ngũ 眾chúng 但đãn 有hữu 此thử 十thập 五ngũ 種chủng 惡ác 。 更cánh 有hữu 餘dư 事sự 。

答đáp 曰viết 。

略lược 說thuyết 則tắc 十thập 五ngũ 。 廣quảng 說thuyết 則tắc 無vô 量lượng 無vô 邊biên 。 如như 《# 雜tạp 阿a 含hàm 》# 中trung 呵ha 五ngũ 眾chúng 有hữu 百bách 種chủng 罪tội 過quá 。

問vấn 曰viết 。

何hà 以dĩ 常thường 說thuyết 無vô 常thường 。 苦khổ 。 空không 。 無vô 我ngã 。 或hoặc 時thời 說thuyết 八bát 事sự 。 如như 病bệnh 。 如như 癰ung 。 疽thư 等đẳng 。 餘dư 七thất 事sự 少thiểu 有hữu 說thuyết 處xứ 。

答đáp 曰viết 。

人nhân 有hữu 上thượng 。 中trung 。 下hạ 。

為vi 利lợi 根căn 故cố 說thuyết 四tứ 。 即tức 入nhập 苦Khổ 諦Đế 。

中trung 根căn 者giả 說thuyết 四tứ 。 則tắc 不bất 能năng 生sanh 厭yếm 心tâm 。 說thuyết 如như 病bệnh 。 如như 癰ung 等đẳng 八bát 事sự 。 則tắc 生sanh 厭yếm 心tâm 。

鈍độn 根căn 人nhân 聞văn 是thị 八bát 事sự 。 猶do 不bất 生sanh 厭yếm 。 更cánh 為vi 說thuyết 痛thống 。 惱não 等đẳng 七thất 事sự 。 然nhiên 後hậu 乃nãi 厭yếm 。

利lợi 根căn 易dị 度độ 故cố 。 常thường 多đa 說thuyết 四tứ 事sự 。 鈍độn 根căn 人nhân 時thời 有hữu 可khả 度độ 者giả 。 故cố 希hy 說thuyết 餘dư 事sự 。

上thượng 八bát 事sự 名danh 為vi

聖thánh 行hành

餘dư 七thất 事sự 凡phàm 夫phu 。 聖thánh 人nhân 共cộng 行hành 。

初sơ 四tứ 入nhập 十thập 六lục 聖thánh 行hành 故cố 。 般Bát 若Nhã 中trung 常thường 說thuyết 。 又hựu 說thuyết 般Bát 若Nhã 。 為vi 菩Bồ 薩Tát 利lợi 根căn 故cố 。 多đa 說thuyết 聖thánh 行hành 。

今kim 問vấn 。

云vân 何hà 是thị 初sơ 行hành 法pháp

故cố 。 此thử 中trung 都đô 說thuyết 。

十thập 二nhị 入nhập 乃nãi 至chí 六lục 種chủng 等đẳng 。 亦diệc 應ưng 如như 是thị 呵ha 。 十thập 八bát 界giới 等đẳng 。 亦diệc 應ưng 具cụ 說thuyết 。 誦tụng 者giả 忘vong 失thất 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 此thử 十thập 八bát 界giới 等đẳng 諸chư 法pháp 。 皆giai 是thị 五ngũ 眾chúng 別biệt 名danh 故cố 。 不bất 應ưng 不bất 說thuyết 。

若nhược 行hành 者giả 觀quán 五ngũ 眾chúng 等đẳng 寂tịch 滅diệt 。 遠viễn 離ly 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 不bất 垢cấu 不bất 淨tịnh 等đẳng 。 此thử 但đãn 為vì 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 故cố 。 不bất 合hợp 上thượng 十thập 五ngũ 說thuyết 。 十thập 五ngũ 事sự 三tam 乘thừa 共cộng 故cố 。

聲Thanh 聞Văn 人nhân 智trí 力lực 薄bạc 故cố 。 初sơ 始thỉ 不bất 能năng 觀quán 五ngũ 眾chúng 若nhược 遠viễn 離ly 。 若nhược 寂tịch 滅diệt 等đẳng 。 但đãn 能năng 觀quán 無vô 常thường 等đẳng 。 入nhập 第đệ 三tam 諦đế 。 乃nãi 能năng 觀quán 寂tịch 滅diệt 。 菩Bồ 薩Tát 利lợi 根căn 故cố 。 初sơ 觀quán 五ngũ 眾chúng 。 便tiện 得đắc 寂tịch 滅diệt 相tương/tướng 。

用dụng 無vô 所sở 得đắc

者giả 。 常thường 用dụng 無vô 所sở 得đắc 空không 慧tuệ 。 觀quán 諸chư 法pháp 相tướng 。

復phục 次thứ 。 釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 。 問vấn 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 相tướng 。 不bất 問vấn 五ngũ 眾chúng 患hoạn 厭yếm 事sự 。 但đãn 說thuyết 般Bát 若Nhã 相tương/tướng 。

般Bát 若Nhã 相tương/tướng

者giả 。 不bất 離ly 五ngũ 眾chúng 有hữu 涅Niết 槃Bàn 。 不bất 離ly 涅Niết 槃Bàn 有hữu 五ngũ 眾chúng 。 五ngũ 眾chúng 實thật 相tướng 即tức 是thị 涅Niết 槃Bàn 。

是thị 故cố 初sơ 發phát 。 心tâm 鈍độn 根căn 者giả 。 先tiên 用dụng 無vô 常thường 等đẳng 觀quán 。 然nhiên 後hậu 觀quán 五ngũ 眾chúng 寂tịch 滅diệt 等đẳng 。

十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 亦diệc 如như 是thị 。

復phục 次thứ 。 修tu 四Tứ 念Niệm 處Xứ 。 乃nãi 至chí 八Bát 聖Thánh 道Đạo 分phần/phân 。 是thị 共cộng 法pháp 。 應ưng 薩Tát 婆Bà 若Nhã 心tâm 。 以dĩ 無vô 所sở 得đắc 者giả 。 是thị 名danh 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 相tương/tướng 。 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 獨độc 是thị 大Đại 乘Thừa 法Pháp 。

問vấn 曰viết 。

應ưng 說thuyết 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 相tương/tướng 行hành 。 何hà 以dĩ 故cố 中trung 間gian 說thuyết 。

諸chư 法pháp 諸chư 法pháp 更cánh 相tương 因nhân 緣duyên 潤nhuận 益ích 增tăng 長trưởng

答đáp 曰viết 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 上thượng 先tiên 說thuyết

諸chư 法pháp 無vô 常thường 等đẳng 過quá

後hậu 說thuyết 。

諸chư 法pháp 遠viễn 離ly 。 寂tịch 滅diệt 。 無vô 所sở 得đắc 空không 。

然nhiên 後hậu 說thuyết 。

諸chư 法pháp 雖tuy 空không 。 從tùng 因nhân 緣duyên 和hòa 合hợp 故cố 有hữu 。

次thứ 說thuyết 。

四tứ 念niệm 處xứ 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 行hành 佛Phật 道Đạo

聽thính 者giả 作tác 是thị 念niệm 。

上thượng 說thuyết 遠viễn 離ly 。 寂tịch 滅diệt 。 空không 故cố 。 知tri 非phi 常thường 。 說thuyết 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 故cố 。 知tri 不bất 滅diệt 。 而nhi 無vô 知tri 者giả 。 見kiến 者giả 。 誰thùy 修tu 行hành 是thị 諸chư 法pháp 得đắc 佛Phật 。

是thị 故cố 說thuyết 菩Bồ 薩Tát 作tác 是thị 念niệm 。

諸chư 法pháp 空không 。 無vô 我ngã 。 無vô 眾chúng 生sanh 。 而nhi 從tùng 因nhân 緣duyên 故cố 。 有hữu 四tứ 大đại 。 六lục 識thức 。 是thị 十thập 法pháp 各các 各các 有hữu 力lực 。 能năng 生sanh 能năng 起khởi 。 能năng 有hữu 所sở 作tác 。 如như 地địa 能năng 持trì 。 水thủy 能năng 爛lạn 。 火hỏa 能năng 消tiêu 。 風phong 能năng 迴hồi 轉chuyển 。 識thức 能năng 分phân 別biệt 。 是thị 十thập 法pháp 各các 有hữu 所sở 作tác 。 眾chúng 生sanh 顛điên 倒đảo 故cố 。 謂vị 是thị 人nhân 作tác 。 我ngã 作tác 。 如như 皮bì 骨cốt 和hòa 合hợp 故cố 有hữu 語ngữ 聲thanh 。 或hoặc 者giả 謂vị 人nhân 語ngữ 。 如như 火hỏa 燒thiêu 乾can 竹trúc 林lâm 。 出xuất 大đại 音âm 聲thanh 。 此thử 中trung 無vô 有hữu 作tác 者giả 。 又hựu 如như 木mộc 人nhân 。 幻huyễn 人nhân 。 化hóa 人nhân 。 雖tuy 能năng 動động 作tác 。 無vô 有hữu 作tác 者giả 。 此thử 十thập 法Pháp 亦diệc 如như 是thị 。

前tiền 生sanh 法pháp 。 後hậu 生sanh 法pháp 。 因nhân 緣duyên 。 或hoặc 共cộng 生sanh 因nhân 緣duyên 。 或hoặc 相tương 應ứng 因nhân 緣duyên 。 或hoặc 報báo 因nhân 緣duyên 等đẳng 。 常thường 修tu 常thường 集tập 因nhân 緣duyên 。 令linh 果quả 報báo 增tăng 長trưởng 。 如như 春xuân 殖thực 果quả 樹thụ 。 隨tùy 時thời 溉cái 灌quán 。 華hoa 果quả 繁phồn 茂mậu 。

以dĩ 智trí 慧tuệ 分phần 別biệt 。 知tri 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 無vô 有hữu 作tác 者giả 。

菩Bồ 薩Tát 初sơ 發phát 意ý 迴hồi 向hướng 。 與dữ 佛Phật 心tâm 作tác 因nhân 緣duyên 。 而nhi 初sơ 發phát 意ý 迴hồi 向hướng 時thời 。 未vị 有hữu 佛Phật 心tâm 。 佛Phật 心tâm 中trung 無vô 初sơ 迴hồi 向hướng 心tâm 。 雖tuy 無vô 而nhi 能năng 作tác 因nhân 緣duyên 。

問vấn 曰viết 。

若nhược 初sơ 發phát 心tâm 迴hồi 向hướng 。 時thời 無vô 菩Bồ 提Đề 心tâm 者giả 。 何hà 所sở 迴hồi 向hướng 。

答đáp 曰viết 。

般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 實thật 相tướng 中trung 。 諸chư 法pháp 非phi 常thường 相tương/tướng 。 非phi 無vô 常thường 相tương/tướng 。 非phi 有hữu 相tương/tướng 。 非phi 無vô 相tướng 。 故cố 不bất 應ưng 難nan 言ngôn 。

迴hồi 向hướng 心tâm 已dĩ 滅diệt 無vô 所sở 有hữu 。 云vân 何hà 與dữ 菩Bồ 提Đề 作tác 因nhân 。

若nhược 諸chư 法pháp 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 非phi 不bất 生sanh 非phi 不bất 滅diệt 。 云vân 何hà 以dĩ 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 作tác 難nạn/nan 。

無vô 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 何hà 所sở 迴hồi 向hướng 。

復phục 次thứ 。 佛Phật 自tự 說thuyết 菩Bồ 提Đề 相tương/tướng 。

非phi 過quá 去khứ 。 非phi 未vị 來lai 。 非phi 現hiện 在tại 。

云vân 何hà 難nạn/nan 言ngôn 。

未vị 來lai 無vô 菩Bồ 提Đề 故cố 。 何hà 所sở 迴hồi 向hướng 。

復phục 次thứ 。 如như 〈# 如như 品phẩm 〉# 中trung 說thuyết 。

過quá 去khứ 世thế 不bất 離ly 未vị 來lai 世thế 。 未vị 來lai 世thế 不bất 離ly 過quá 去khứ 世thế 。 過quá 去khứ 世thế 如như 。 未vị 來lai 世thế 如như 。 一nhất 如như 無vô 二nhị 。

云vân 何hà 說thuyết 。

菩Bồ 提Đề 心tâm 不bất 在tại 迴hồi 向hướng 心tâm 中trung 。 迴hồi 向hướng 心tâm 不bất 在tại 。 菩Bồ 提Đề 心tâm 中trung 。

但đãn 菩Bồ 薩Tát 聞văn 是thị 。 讚tán 歎thán 佛Phật 法Pháp 。 發phát 心tâm 愛ái 樂nhạo 。 我ngã 所sở 有hữu 功công 德đức 。 皆giai 迴hồi 向hướng 佛Phật 道Đạo 。 從tùng 發phát 心tâm 已dĩ 來lai 。 乃nãi 至chí 佛Phật 道Đạo 。 修tu 是thị 功công 德đức 。 不bất 休hưu 不bất 息tức 。 用dụng 如như 幻huyễn 。 如như 夢mộng 無vô 所sở 得đắc 故cố 。 是thị 名danh 。

菩Bồ 薩Tát 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật

能năng 知tri 諸chư 法pháp 。 因nhân 緣duyên 生sanh 果quả 報báo 而nhi 。 無vô 有hữu 定định 相tướng 。

釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 難nạn/nan 。

何hà 以dĩ 故cố 迴hồi 向hướng 心tâm 不bất 在tại 菩Bồ 提Đề 心tâm 中trung 可khả 得đắc 。 菩Bồ 提Đề 心tâm 不bất 在tại 迴hồi 向hướng 心tâm 中trung 可khả 得đắc 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 不bất 以dĩ 世thế 諦đế 如như 幻huyễn 。 如như 夢mộng 說thuyết 。 但đãn 以dĩ 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諦đế 說thuyết 。

是thị 二nhị 心tâm 皆giai 空không 。 非phi 心tâm 相tương/tướng 。

何hà 以dĩ 故cố 。 諸chư 法pháp 畢tất 竟cánh 空không 中trung 。 無vô 是thị 心tâm 非phi 心tâm 。 如như 是thị 法pháp 。 云vân 何hà 可khả 有hữu 迴hồi 向hướng 。 若nhược 有hữu 二nhị 法pháp 。 可khả 有hữu 迴hồi 向hướng 。 譬thí 如như 乘thừa 車xa 西tây 行hành 。 南nam 有hữu 止chỉ 宿túc 處xứ 。 故cố 迴hồi 車xa 趣thú 向hướng 。 車xa 與dữ 迴hồi 向hướng 處xứ 異dị 故cố 。 可khả 有hữu 迴hồi 向hướng 。 不bất 得đắc 但đãn 有hữu 車xa 而nhi 言ngôn 迴hồi 向hướng 。 無vô 異dị 故cố 。

非phi 心tâm 相tương/tướng 常thường 非phi 心tâm 相tương/tướng

者giả 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 意ý 謂vị 。

是thị 心tâm 相tương/tướng 如như 常thường 住trụ 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 不bất 垢cấu 不bất 淨tịnh 。

以dĩ 非phi 心tâm 相tương/tướng 故cố 非phi 心tâm 。 亦diệc 無vô 是thị 非phi 心tâm 。 是thị 故cố 說thuyết 不bất 可khả 思tư 議nghị 。 不bất 可khả 思tư 議nghị 。 亦diệc 常thường 不bất 可khả 思tư 議nghị 。 不bất 可khả 籌trù 量lượng 思tư 惟duy 取thủ 相tương/tướng 。

以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 故cố 。 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。 所sở 因nhân 心tâm 似tự 果quả 。 不bất 似tự 則tắc 不bất 能năng 生sanh 。 若nhược 初sơ 心tâm 不bất 淨tịnh 。 後hậu 不bất 能năng 發phát 淨tịnh 心tâm 。 如như 鍊luyện 鐵thiết 不bất 能năng 成thành 金kim 。

佛Phật 以dĩ 須Tu 菩Bồ 提Đề 深thâm 入nhập 因nhân 緣duyên 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。 此thử 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 名danh 也dã 。 以dĩ 能năng 深thâm 得đắc 諸chư 法pháp 因nhân 緣duyên 故cố 。 即tức 以dĩ 為vi 名danh 。 無vô 有hữu 違vi 錯thác 故cố 。 於ư 大đại 眾chúng 中trung 讚tán 言ngôn 。

善thiện 哉tai 善thiện 哉tai 。 汝nhữ 是thị 小Tiểu 乘Thừa 人nhân 。 而nhi 能năng 善thiện 說thuyết 深thâm 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

安an 慰úy 諸chư 菩Bồ 薩Tát 心tâm

者giả 。 以dĩ 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 教giáo 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 汝nhữ 莫mạc 自tự 以dĩ 煩phiền 惱não 未vị 盡tận 。 未vị 成thành 佛Phật 道đạo 故cố 而nhi 自tự 懈giải 廢phế 。 諸chư 法pháp 無vô 礙ngại 。 初sơ 心tâm 後hậu 心tâm 無vô 有hữu 異dị 相tương/tướng 。 但đãn 勤cần 精tinh 進tấn 。 則tắc 成thành 佛Phật 道Đạo 。

我ngã 應ưng 報báo 恩ân

者giả 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 作tác 是thị 念niệm 。

我ngã 行hành 此thử 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 。 得đắc 脫thoát 老lão 。 病bệnh 。 死tử 。 苦khổ 。 我ngã 云vân 何hà 不bất 念niệm 是thị 法pháp 大đại 恩ân 。

以dĩ 是thị 故cố 常thường 樂nhạo 說thuyết 法Pháp 。

復phục 次thứ 。 佛Phật 有hữu 大đại 悲bi 心tâm 。 樂nhạo 說thuyết 法pháp 度độ 眾chúng 生sanh 。 我ngã 以dĩ 佛Phật 恩ân 故cố 得đắc 道Đạo 。 我ngã 亦diệc 助trợ 佛Phật 說thuyết 法pháp 度độ 眾chúng 生sanh 。 是thị 為vi 報báo 恩ân 。

又hựu 知tri 今kim 世Thế 尊Tôn 因nhân 過quá 去khứ 諸chư 佛Phật 。 得đắc 成thành 佛Phật 道Đạo 。 是thị 故cố 我ngã 亦diệc 愛ái 敬kính 過quá 去khứ 佛Phật 。 如như 子tử 愛ái 敬kính 父phụ 故cố 。 亦diệc 愛ái 重trọng 於ư 祖tổ 。 又hựu 亦diệc 愛ái 敬kính 過quá 去khứ 諸chư 菩Bồ 薩Tát 及cập 弟đệ 子tử 。 能năng 說thuyết 法Pháp 教giáo 示thị 故cố 。 今kim 世Thế 尊Tôn 亦diệc 因nhân 此thử 得đắc 成thành 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 深thâm 心tâm 信tín 三Tam 寶Bảo 故cố 。 說thuyết 我ngã 知tri 今kim 世Thế 尊Tôn 及cập 法pháp 。 過quá 去khứ 諸chư 佛Phật 。 及cập 弟đệ 子tử 恩ân 。

法pháp 即tức 是thị 法Pháp 寶bảo 。 今kim 佛Phật 。 過quá 佛Phật 即tức 是thị 佛Phật 寶bảo 。 諸chư 菩Bồ 薩Tát 及cập 弟đệ 子tử 。 即tức 是thị 僧Tăng 寶bảo 。

六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 如như 先tiên 說thuyết 。

示thị

者giả 。 示thị 人nhân 好hảo 醜xú 。 善thiện 不bất 善thiện 。 應ưng 行hành 不bất 應ưng 行hành 。 生sanh 死tử 為vi 醜xú 。 涅Niết 槃Bàn 安an 隱ẩn 為vi 好hảo/hiếu 。

分phân 別biệt 三tam 乘thừa 。 分phân 別biệt 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 如như 是thị 等đẳng 名danh 示thị 。

教giáo

者giả 。 教giáo 言ngôn 汝nhữ 捨xả 惡ác 行hành 善thiện 。 是thị 名danh 教giáo 。

利lợi

者giả 。 未vị 得đắc 善thiện 法Pháp 味vị 故cố 。 心tâm 則tắc 退thoái 沒một 。 為vi 說thuyết 法Pháp 引dẫn 導đạo 令linh 出xuất 。 汝nhữ 莫mạc 於ư 因nhân 時thời 求cầu 果quả 。 汝nhữ 今kim 雖tuy 勤cần 苦khổ 。 果quả 報báo 出xuất 時thời 。 大đại 得đắc 利lợi 益ích 。 令linh 其kỳ 心tâm 利lợi 故cố 名danh 利lợi 。

喜hỷ

者giả 。 隨tùy 其kỳ 所sở 行hành 。 而nhi 讚tán 歎thán 之chi 。 令linh 其kỳ 心tâm 喜hỷ 。 若nhược 樂nhạo/nhạc/lạc 布bố 施thí 者giả 。 讚tán 布bố 施thí 則tắc 喜hỷ 。 故cố 名danh 喜hỷ 。

以dĩ 此thử 四tứ 事sự 。 莊trang 嚴nghiêm 說thuyết 法Pháp 。

【# 經Kinh 】#

爾nhĩ 時thời 須Tu 菩Bồ 提Đề 語ngứ 釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 言ngôn 。

憍kiêu 尸thi 迦ca 。 汝nhữ 今kim 當đương 聽thính 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。 如như 所sở 應ưng 住trụ 。 所sở 不bất 應ưng 住trụ 。

憍kiêu 尸thi 迦ca 。 色sắc 。 色sắc 空không 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 。 識thức 空không 。 菩Bồ 薩Tát 。 菩Bồ 薩Tát 空không 。 是thị 色sắc 空không 。 菩Bồ 薩Tát 空không 。 不bất 二nhị 不bất 別biệt 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 空không 。 菩Bồ 薩Tát 空không 。 不bất 二nhị 不bất 別biệt 。 憍kiêu 尸thi 迦ca 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。 應ưng 如như 是thị 住trụ 。

復phục 次thứ 。 眼nhãn 。 眼nhãn 空không 。 乃nãi 至chí 意ý 。 意ý 空không 。 菩Bồ 薩Tát 。 菩Bồ 薩Tát 空không 。 眼nhãn 空không 乃nãi 至chí 菩Bồ 薩Tát 。 空không 不bất 二nhị 不bất 別biệt 。

六lục 塵trần 亦diệc 如như 是thị 。

地địa 種chủng 。 地địa 種chủng 空không 。 乃nãi 至chí 識thức 種chủng 。 識thức 種chủng 空không 。 菩Bồ 薩Tát 。 菩Bồ 薩Tát 空không 。 憍kiêu 尸thi 迦ca 。 地địa 種chủng 空không 乃nãi 至chí 識thức 種chủng 空không 。 菩Bồ 薩Tát 空không 。 不bất 二nhị 不bất 別biệt 。 憍kiêu 尸thi 迦ca 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。 應ưng 如như 是thị 住trụ 。

無vô 明minh 。 無vô 明minh 空không 。 乃nãi 至chí 老lão 死tử 。 老lão 死tử 空không 。 無vô 明minh 滅diệt 。 無vô 明minh 滅diệt 空không 。 乃nãi 至chí 老lão 死tử 滅diệt 。 老lão 死tử 滅diệt 空không 。 菩Bồ 薩Tát 。 菩Bồ 薩Tát 空không 。 憍kiêu 尸thi 迦ca 。 無vô 明minh 空không 乃nãi 至chí 老lão 死tử 空không 。 無vô 明minh 滅diệt 空không 乃nãi 至chí 老lão 死tử 滅diệt 空không 。 菩Bồ 薩Tát 空không 。 不bất 二nhị 不bất 別biệt 。 憍kiêu 尸thi 迦ca 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。 應ưng 如như 是thị 住trụ 。

檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 乃nãi 至chí 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 內nội 空không 乃nãi 至chí 無vô 法pháp 有hữu 法pháp 空không 。 四tứ 念niệm 處xứ 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 一nhất 切thiết 三tam 昧muội 門môn 。 一nhất 切thiết 陀đà 羅la 尼ni 門môn 。 聲Thanh 聞Văn 乘thừa 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 乘Thừa 。 佛Phật 乘thừa 。 聲Thanh 聞Văn 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 。 菩Bồ 薩Tát 。 佛Phật 。 亦diệc 如như 是thị 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 空không 。 菩Bồ 薩Tát 。 菩Bồ 薩Tát 空không 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 空không 。 菩Bồ 薩Tát 空không 。 不bất 二nhị 不bất 別biệt 。 憍kiêu 尸thi 迦ca 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。 應ưng 如như 是thị 住trụ 。

爾nhĩ 時thời 釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 。 問vấn 須Tu 菩Bồ 提Đề 。

云vân 何hà 菩Bồ 薩Tát 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。 所sở 不bất 應ưng 住trụ 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 言ngôn 。

憍kiêu 尸thi 迦ca 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 不bất 應ưng 色sắc 中trung 住trụ 。 以dĩ 有hữu 所sở 得đắc 故cố 。 不bất 應ưng 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 中trung 住trụ 。 以dĩ 有hữu 所sở 得đắc 故cố 。 不bất 應ưng 眼nhãn 中trung 住trụ 。 乃nãi 至chí 不bất 應ưng 意ý 中trung 住trụ 。 不bất 應ưng 色sắc 中trung 住trụ 。 乃nãi 至chí 不bất 應ưng 法pháp 中trung 住trụ 。 眼nhãn 識thức 乃nãi 至chí 意ý 識thức 。 眼nhãn 觸xúc 乃nãi 至chí 意ý 觸xúc 。 眼nhãn 觸xúc 因nhân 緣duyên 生sanh 受thọ 。 乃nãi 至chí 意ý 觸xúc 。 因nhân 緣duyên 生sanh 受thọ 中trung 不bất 應ưng 住trụ 。 以dĩ 有hữu 所sở 得đắc 故cố 。 地địa 種chủng 乃nãi 至chí 識thức 種chủng 中trung 不bất 應ưng 住trụ 。 以dĩ 有hữu 所sở 得đắc 故cố 。 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 乃nãi 至chí 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 四tứ 念niệm 處xứ 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 中trung 不bất 應ưng 住trụ 。 以dĩ 有hữu 所sở 得đắc 故cố 。 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 果Quả 。 中trung 不bất 應ưng 住trụ 。 以dĩ 有hữu 所sở 得đắc 故cố 。 乃nãi 至chí 阿A 羅La 漢Hán 果Quả 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 道Đạo 。 菩Bồ 薩Tát 道Đạo 。 佛Phật 道Đạo 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 不bất 應ưng 住trụ 。 以dĩ 有hữu 所sở 得đắc 故cố 。

復phục 次thứ 。 憍kiêu 尸thi 迦ca 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 色sắc 是thị 常thường 不bất 應ưng 住trụ 。 色sắc 是thị 無vô 常thường 不bất 應ưng 住trụ 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 亦diệc 如như 是thị 。 色sắc 若nhược 樂lạc 若nhược 苦khổ 。 若nhược 淨tịnh 若nhược 不bất 淨tịnh 。 若nhược 我ngã 若nhược 無vô 我ngã 。 若nhược 空không 若nhược 不bất 空không 。 若nhược 寂tịch 滅diệt 若nhược 不bất 寂tịch 滅diệt 。 若nhược 離ly 若nhược 不bất 離ly 不bất 應ưng 住trụ 。 以dĩ 有hữu 所sở 得đắc 故cố 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 亦diệc 如như 是thị 。

復phục 次thứ 。 憍kiêu 尸thi 迦ca 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 果Quả 無vô 為vi 相tương/tướng 。 斯Tư 陀Đà 含Hàm 果Quả 無vô 為vi 相tương/tướng 。 阿A 那Na 含Hàm 果Quả 無vô 為vi 相tương/tướng 。 阿A 羅La 漢Hán 果Quả 無vô 為vi 相tương/tướng 。 不bất 應ưng 住trụ 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 道Đạo 無vô 為vi 相tương/tướng 。 佛Phật 道Đạo 無vô 為vi 相tương/tướng 。 不bất 應ưng 住trụ 。 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 福phước 田điền 不bất 應ưng 住trụ 。 斯Tư 陀Đà 含Hàm 。 阿A 那Na 含Hàm 。 阿A 羅La 漢Hán 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 。 佛Phật 福phước 田điền 不bất 應ưng 住trụ 。

復phục 次thứ 。 憍kiêu 尸thi 迦ca 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 初Sơ 地Địa 中trung 不bất 應ưng 住trụ 。 以dĩ 有hữu 所sở 得đắc 故cố 。 乃nãi 至chí 第đệ 十Thập 地Địa 。 中trung 不bất 應ưng 住trụ 。 以dĩ 有hữu 所sở 得đắc 故cố 。

復phục 次thứ 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 住trụ 初sơ 發phát 心tâm 中trung 。 我ngã 當đương 具cụ 足túc 。 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 不bất 應ưng 住trụ 。 乃nãi 至chí 我ngã 當đương 具cụ 足túc 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 不bất 應ưng 住trụ 。 具cụ 足túc 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 當đương 入nhập 菩Bồ 薩Tát 位vị 。 不bất 應ưng 住trụ 。 入nhập 菩Bồ 薩Tát 位vị 已dĩ 。 當đương 住trụ 阿a 鞞bệ 跋bạt 致trí 地địa 。 不bất 應ưng 住trụ 。 菩Bồ 薩Tát 當đương 具cụ 。 足túc 五ngũ 神thần 通thông 。 不bất 應ưng 住trụ 。 以dĩ 有hữu 所sở 得đắc 故cố 。

菩Bồ 薩Tát 住trụ 五ngũ 神thần 通thông 已dĩ 。 我ngã 當đương 遊du 無vô 量lượng 阿a 僧tăng 祇kỳ 佛Phật 界giới 。 禮lễ 敬kính 供cúng 養dường 。 諸chư 佛Phật 聽thính 法Pháp 。 聽thính 法Pháp 已dĩ 為vì 他tha 人nhân 說thuyết 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 如như 是thị 不bất 應ưng 住trụ 。 以dĩ 有hữu 所sở 得đắc 故cố 。

如như 諸chư 佛Phật 世thế 界giới 嚴nghiêm 淨tịnh 。 我ngã 亦diệc 當đương 莊trang 嚴nghiêm 世thế 界giới 。 不bất 應ưng 住trụ 。 以dĩ 有hữu 所sở 得đắc 故cố 。

成thành 就tựu 眾chúng 生sanh 。 令linh 入nhập 佛Phật 道Đạo 。 不bất 應ưng 住trụ 。 到đáo 無vô 量lượng 阿a 僧tăng 祇kỳ 世thế 界giới 諸chư 佛Phật 所sở 。 尊tôn 重trọng 愛ái 敬kính 供cúng 養dường 。 以dĩ 香hương 華hoa 。 瓔anh 珞lạc 。 澤trạch 香hương 。 搗đảo 香hương 。 幢tràng 幡phan 。 華hoa 蓋cái 。 百bách 千thiên 億ức 種chủng 寶bảo 衣y 。 供cúng 養dường 諸chư 佛Phật 。 不bất 應ưng 住trụ 。 以dĩ 有hữu 所sở 得đắc 故cố 。

我ngã 當đương 令linh 無vô 量lượng 阿a 僧tăng 祇kỳ 眾chúng 生sanh 。 發phát 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 如như 是thị 菩Bồ 薩Tát 不bất 應ưng 住trụ 。 我ngã 當đương 生sanh 五ngũ 眼nhãn 。

肉nhục 眼nhãn 。 天thiên 眼nhãn 。 慧tuệ 眼nhãn 。 法Pháp 眼nhãn 。 佛Phật 眼nhãn 。 不bất 應ưng 住trụ 。 我ngã 當đương 生sanh 一nhất 切thiết 三tam 昧muội 門môn 。 不bất 應ưng 住trụ 。 隨tùy 所sở 欲dục 遊du 戲hí 諸chư 三tam 昧muội 。 不bất 應ưng 住trụ 。 我ngã 當đương 生sanh 一nhất 切thiết 陀đà 羅la 尼ni 門môn 。 不bất 應ưng 住trụ 。 我ngã 當đương 得đắc 佛Phật 十Thập 力Lực 。 不bất 應ưng 住trụ 。 我ngã 當đương 得đắc 四Tứ 無Vô 所Sở 畏Úy 。 四Tứ 無Vô 礙Ngại 智Trí 。 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 不bất 應ưng 住trụ 。 我ngã 當đương 具cụ 足túc 。 大đại 慈từ 大đại 悲bi 。 不bất 應ưng 住trụ 。 我ngã 當đương 具cụ 足túc 。 三tam 十thập 二nhị 相tướng 。 不bất 應ưng 住trụ 。 我ngã 當đương 具cụ 足túc 。 八bát 十thập 隨tùy 形hình 好hảo 。 不bất 應ưng 住trụ 。 以dĩ 有hữu 所sở 得đắc 故cố 。

是thị 八bát 人nhân 。 是thị 信tín 行hành 人nhân 。 是thị 法pháp 行hành 人nhân 。 如như 是thị 不bất 應ưng 住trụ 。 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 極cực 七thất 世thế 生sanh 不bất 應ưng 住trụ 。 家gia 家gia 不bất 應ưng 住trụ 。 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 命mạng 終chung 垢cấu 盡tận 不bất 應ưng 住trụ 。 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 中trung 間gian 入nhập 涅Niết 槃Bàn 不phủ 應ưng 住trụ 。 是thị 人nhân 向hướng 斯Tư 陀Đà 含Hàm 。 果quả 證chứng 不bất 應ưng 住trụ 。 是thị 人nhân 斯Tư 陀Đà 含Hàm 一nhất 往vãng 來lai 入nhập 涅Niết 槃Bàn 不phủ 應ưng 住trụ 。 是thị 人nhân 向hướng 阿A 那Na 含Hàm 。 果quả 證chứng 不bất 應ưng 住trụ 。 斯Tư 陀Đà 含Hàm 一nhất 種chủng 不bất 應ưng 住trụ 。 是thị 人nhân 阿A 那Na 含Hàm 彼bỉ 間gian 入nhập 涅Niết 槃Bàn 不phủ 應ưng 住trụ 。 是thị 人nhân 向hướng 阿A 羅La 漢Hán 。 果quả 證chứng 不bất 應ưng 住trụ 。 是thị 人nhân 阿A 羅La 漢Hán 今kim 世thế 入nhập 無Vô 餘Dư 涅Niết 槃Bàn 不bất 應ưng 住trụ 。 是thị 辟Bích 支Chi 佛Phật 不bất 應ưng 住trụ 。 過quá 聲Thanh 聞Văn 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 地Địa 。 我ngã 當đương 住trụ 菩Bồ 薩Tát 地Địa 。 不bất 應ưng 住trụ 。 道đạo 種chủng 智trí 中trung 不bất 應ưng 住trụ 。 以dĩ 有hữu 所sở 得đắc 故cố 。 一nhất 切thiết 種chủng 。 一nhất 切thiết 法pháp 知tri 已dĩ 。 斷đoạn 諸chư 煩phiền 惱não 及cập 習tập 。 不bất 應ưng 住trụ 。 佛Phật 得đắc 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。 當đương 轉chuyển 法Pháp 輪luân 。 不bất 應ưng 住trụ 。 作tác 佛Phật 事sự 。 度độ 無vô 量lượng 阿a 僧tăng 祇kỳ 眾chúng 生sanh 入nhập 涅Niết 槃Bàn 。 不bất 應ưng 住trụ 。

四Tứ 如Như 意Ý 足Túc 。 中trung 不bất 應ưng 住trụ 。 入nhập 是thị 三tam 昧muội 。 住trụ 如như 恆Hằng 河Hà 沙sa 等đẳng 劫kiếp 壽thọ 。 不bất 應ưng 住trụ 。 我ngã 當đương 得đắc 壽thọ 命mạng 無vô 殃ương 數số 劫kiếp 。 不bất 應ưng 住trụ 。 三tam 十thập 二nhị 相tướng 。 一nhất 一nhất 相tướng 百bách 福phước 莊trang 嚴nghiêm 。 不bất 應ưng 住trụ 。 我ngã 一nhất 世thế 界giới 如như 十thập 方phương 恆Hằng 河Hà 。 沙sa 等đẳng 世thế 界giới 。 不bất 應ưng 住trụ 。 我ngã 三Tam 千Thiên 大Đại 千Thiên 世Thế 界Giới 。 純thuần 是thị 金kim 鋼cương 。 不bất 應ưng 住trụ 。 使sử 我ngã 菩Bồ 提Đề 樹thụ 。 當đương 出xuất 如như 是thị 香hương 。 眾chúng 生sanh 聞văn 者giả 。 無vô 有hữu 婬dâm 欲dục 。 瞋sân 恚khuể 。 愚ngu 癡si 。 亦diệc 無vô 聲Thanh 聞Văn 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 心tâm 。 是thị 一nhất 切thiết 人nhân 。 必tất 當đương 得đắc 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。 若nhược 眾chúng 生sanh 聞văn 是thị 香hương 者giả 。 身thân 病bệnh 。 意ý 病bệnh 皆giai 悉tất 除trừ 盡tận 。 不bất 應ưng 住trụ 。

當đương 使sử 我ngã 世thế 界giới 中trung 無vô 有hữu 色sắc 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 名danh 字tự 。 不bất 應ưng 住trụ 。 當đương 使sử 我ngã 世thế 界giới 中trung 無vô 有hữu 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 名danh 字tự 。 乃nãi 至chí 無vô 有hữu 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 名danh 字tự 。 當đương 使sử 我ngã 世thế 界giới 中trung 無vô 有hữu 四tứ 念niệm 處xứ 名danh 字tự 。 乃nãi 至chí 無vô 有hữu 。 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 名danh 字tự 。 亦diệc 無vô 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 名danh 字tự 。 乃nãi 至chí 無vô 有hữu 佛Phật 名danh 字tự 。 不bất 應ưng 住trụ 。 以dĩ 有hữu 所sở 得đắc 故cố 。

何hà 以dĩ 故cố 。 諸chư 佛Phật 得đắc 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 時thời 。 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 無vô 所sở 得đắc 故cố 。

如như 是thị 。 憍kiêu 尸thi 迦ca 。 菩Bồ 薩Tát 於ư 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 不bất 應ưng 住trụ 。 以dĩ 無vô 所sở 得đắc 故cố 。

爾nhĩ 時thời 舍Xá 利Lợi 弗Phất 心tâm 念niệm 。

菩Bồ 薩Tát 今kim 云vân 何hà 應ưng 住trụ 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 知tri 舍Xá 利Lợi 弗Phất 心tâm 所sở 念niệm 。 語ngứ 舍Xá 利Lợi 弗Phất 言ngôn 。

於ư 汝nhữ 意ý 云vân 何hà 。 諸chư 佛Phật 何hà 所sở 住trụ 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 語ngữ 須Tu 菩Bồ 提Đề 。

諸chư 佛Phật 無vô 有hữu 住trụ 處xứ 。 諸chư 佛Phật 不bất 色sắc 中trung 住trụ 。 不bất 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 中trung 住trụ 。 不bất 有hữu 為vi 性tánh 中trung 住trụ 。 不bất 無vô 為vi 性tánh 中trung 住trụ 。 不bất 四tứ 念niệm 處xứ 中trung 住trụ 。 乃nãi 至chí 不bất 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 中trung 住trụ 。 不bất 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 中trung 住trụ 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。 應ưng 如như 是thị 住trụ 。 如như 諸chư 佛Phật 住trụ 。 於ư 諸chư 法pháp 中trung 。 非phi 住trụ 非phi 不bất 住trụ 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。 應ưng 如như 是thị 學học 。

我ngã 當đương 住trụ 不bất 住trụ 法pháp 故cố 。

【# 論luận 】#

者giả 言ngôn 。

般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 住trụ 者giả 。 所sở 謂vị 五ngũ 眾chúng 。 五ngũ 眾chúng 相tướng 空không 。

五ngũ 眾chúng 相tướng 空không

者giả 。 以dĩ 十thập 八bát 空không 觀quán 故cố 。

復phục 次thứ 。 《# 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 經Kinh 。 》# 中trung 說thuyết 空không 義nghĩa 。 五ngũ 眾chúng 相tướng 空không 。 但đãn 凡phàm 夫phu 顛điên 倒đảo 故cố 。 取thủ 五ngũ 眾chúng 相tướng 。 五ngũ 眾chúng 和hòa 合hợp 中trung 取thủ 菩Bồ 薩Tát 相tương/tướng 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。 以dĩ 眾chúng 生sanh 空không 除trừ 眾chúng 生sanh 。 即tức 是thị 無vô 菩Bồ 薩Tát 相tương/tướng 。 以dĩ 法pháp 空không 除trừ 五ngũ 眾chúng 。 則tắc 無vô 五ngũ 眾chúng 相tướng 。 二nhị 空không 無vô 有hữu 別biệt 異dị 。 故cố 言ngôn 。

五ngũ 眾chúng 空không 。 菩Bồ 薩Tát 空không 。 無vô 二nhị 無vô 別biệt 。

如như 栴chiên 檀đàn 火hỏa 滅diệt 。 糞phẩn 草thảo 木mộc 火hỏa 滅diệt 。 滅diệt 法pháp 無vô 異dị 。 取thủ 未vị 滅diệt 時thời 相tương/tướng 於ư 滅diệt 時thời 說thuyết 。 故cố 有hữu 別biệt 異dị 。 於ư 滅diệt 中trung 則tắc 無vô 異dị 。

乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 亦diệc 如như 是thị 。

不bất 應ưng 住trụ

者giả 。 所sở 謂vị 五ngũ 眾chúng 中trung 不bất 應ưng 住trụ 。

問vấn 曰viết 。

應ưng 說thuyết 如như 住trụ 義nghĩa 。 何hà 以dĩ 故cố 說thuyết 。

不bất 住trụ

答đáp 曰viết 。

若nhược 能năng 於ư 五ngũ 眾chúng 中trung 心tâm 離ly 不bất 住trụ 。 則tắc 是thị 住trụ 義nghĩa 。 是thị 故cố 說thuyết 。

以dĩ 有hữu 所sở 得đắc 故cố 不bất 應ưng 住trụ 。

乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 亦diệc 如như 是thị 。

先tiên 說thuyết 五ngũ 眾chúng 中trung 不bất 應ưng 住trụ 。 不bất 知tri 以dĩ 何hà 門môn 不bất 應ưng 住trụ 。 今kim 說thuyết 。

常thường 。 無vô 常thường 等đẳng 門môn 中trung 不bất 應ưng 住trụ 。 乃nãi 至chí 遠viễn 離ly 不bất 應ưng 住trụ 。

問vấn 曰viết 。

須Tu 陀Đà 洹Hoàn 果Quả 。 等đẳng 無vô 為vi 相tương/tướng 不bất 應ưng 住trụ 。 有hữu 何hà 次thứ 第đệ 。

答đáp 曰viết 。

菩Bồ 薩Tát 先tiên 觀quán 諸chư 法pháp 空không 無vô 所sở 有hữu 。 心tâm 退thoái 沒một 欲dục 取thủ 涅Niết 槃Bàn 。 涅Niết 槃Bàn 即tức 是thị 無vô 為vi 相tương/tướng 。 是thị 故cố 今kim 說thuyết 。

須Tu 陀Đà 洹Hoàn 果Quả 。 等đẳng 無vô 為vi 相tương/tướng 不bất 應ưng 住trụ 。

若nhược 是thị 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 。 果quả 無vô 為vi 相tương/tướng 。 則tắc 無vô 法pháp 可khả 著trước 。 何hà 所sở 愛ái 。 何hà 所sở 取thủ 。 若nhược 是thị 有hữu 為vi 相tương/tướng 。 有hữu 為vi 相tương/tướng 則tắc 虛hư 誑cuống 無vô 實thật 。 亦diệc 不bất 應ưng 住trụ 。 是thị 故cố 說thuyết 。

須Tu 陀Đà 洹Hoàn 果Quả 。 無vô 為vi 相tương/tướng 不bất 應ưng 住trụ 。 乃nãi 至chí 佛Phật 無vô 為vi 相tương/tướng 不bất 應ưng 住trụ 亦diệc 如như 是thị 。

如như 菩Bồ 薩Tát 欲dục 行hành 佛Phật 道Đạo 。 初sơ 行hành 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 應ưng 求cầu 福phước 田điền 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 福phước 田điền 因nhân 緣duyên 功công 德đức 故cố 。 所sở 願nguyện 得đắc 滿mãn 。 如như 種chủng 良lương 田điền 。 則tắc 所sở 收thu 益ích 多đa 。 如như 佛Phật 說thuyết 餘dư 田điền 果quả 報báo 有hữu 量lượng 。 賢hiền 聖thánh 田điền 無vô 量lượng 。 果quả 報báo 亦diệc 無vô 量lượng 。 菩Bồ 薩Tát 聞văn 是thị 。 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 等đẳng 福phước 田điền 果quả 報báo 無vô 量lượng 故cố 。 便tiện 欲dục 作tác 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 。 以dĩ 是thị 故cố 說thuyết 。

須Tu 陀Đà 洹Hoàn 福phước 田điền 不bất 應ưng 住trụ 。 乃nãi 至chí 辟Bích 支Chi 佛Phật 亦diệc 如như 是thị 。

問vấn 曰viết 。

二Nhị 乘Thừa 小tiểu 故cố 。 應ưng 過quá 不bất 住trụ 。 佛Phật 福phước 田điền 何hà 故cố 不bất 住trụ 。

答đáp 曰viết 。

菩Bồ 薩Tát 法pháp 。 於ư 諸chư 法pháp 應ưng 平bình 等đẳng 。 若nhược 以dĩ 佛Phật 為vi 大đại 。 眾chúng 生sanh 為vi 小tiểu 。 則tắc 破phá 等đẳng 法pháp 相tướng 。

復phục 次thứ 。 空không 故cố 。 一nhất 切thiết 處xứ 不bất 應ưng 住trụ 。

復phục 次thứ 。 菩Bồ 薩Tát 應ưng 等đẳng 心tâm 布bố 施thí 。 若nhược 分phân 別biệt 福phước 田điền 。 則tắc 破phá 大đại 悲bi 。 亦diệc 破phá 三tam 分phần/phân 清thanh 淨tịnh 布bố 施thí 。

初Sơ 地Địa 中trung 不bất 應ưng 住trụ

者giả 。 若nhược 不bất 捨xả 初Sơ 地Địa 。 則tắc 不bất 得đắc 二nhị 地địa 。 求cầu 大đại 益ích 故cố 。 應ưng 捨xả 小tiểu 利lợi 。

復phục 次thứ 。 以dĩ 著trước 心tâm 取thủ 相tương/tướng 故cố 。 不bất 應ưng 住trụ 。

乃nãi 至chí 第đệ 十Thập 地Địa 亦diệc 如như 是thị 。

問vấn 曰viết 。

若nhược 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 法pháp 。 從tùng 初sơ 發phát 心tâm 。 應ưng 行hành 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 行hành 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 故cố 入nhập 法pháp 位vị 。 入nhập 法pháp 位vị 故cố 應ưng 住trụ 阿a 鞞bệ 跋bạt 致trí 地địa 。 住trụ 阿a 鞞bệ 跋bạt 致trí 地địa 已dĩ 。 應ưng 起khởi 五ngũ 神thần 通thông 。 供cúng 養dường 十thập 方phương 諸chư 佛Phật 。 如như 後hậu 廣quảng 說thuyết 。 今kim 何hà 以dĩ 故cố 皆giai 言ngôn 。

不bất 應ưng 住trụ

答đáp 曰viết 。

不bất 破phá 清thanh 淨tịnh 住trụ 。 但đãn 破phá 計kế 我ngã 邪tà 見kiến 取thủ 相tương/tướng 心tâm 住trụ 。 譬thí 如như 治trị 田điền 。 去khứ 其kỳ 穢uế 草thảo 。

復phục 次thứ 。 為vi 斷đoạn 法pháp 愛ái 故cố 。 不bất 應ưng 住trụ 。 不bất 欲dục 違vi 諸chư 佛Phật 說thuyết 畢tất 竟cánh 空không 智trí 慧tuệ 故cố 。 不bất 應ưng 住trụ 。 若nhược 以dĩ 方phương 便tiện 不bất 著trước 心tâm 。 憐lân 愍mẫn 眾chúng 生sanh 故cố 。 雖tuy 住trụ 。 無vô 咎cữu 。

乃nãi 至chí 八bát 十thập 種chủng 隨tùy 形hình 好hảo 。 亦diệc 如như 是thị 。

八bát 人nhân

者giả 。 所sở 謂vị 見kiến 諦Đế 道đạo 中trung 信tín 行hành 。 法pháp 行hành 。

須Tu 陀Đà 洹Hoàn 。 極cực 久cửu 七thất 世thế 生sanh 。 有hữu 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 。 今kim 世thế 煩phiền 惱não 盡tận 。 得đắc 阿A 羅La 漢Hán 。

有hữu 家gia 家gia 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 。 三tam 世thế 生sanh 。 三tam 世thế 生sanh 已dĩ 入nhập 涅Niết 槃Bàn 。 有hữu 中trung 間gian 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 。 除trừ 第đệ 三tam 。 餘dư 中trung 間gian 入nhập 涅Niết 槃Bàn 。 住trụ 六lục 無vô 礙ngại 。 五ngũ 解giải 脫thoát 中trung 者giả 。 皆giai 是thị 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 。 向hướng 斯Tư 陀Đà 含Hàm 。

斷đoạn 欲dục 界giới 六lục 種chủng 結kết 。 生sanh 天thiên 上thượng 。 從tùng 天thiên 上thượng 來lai 生sanh 人nhân 間gian 。 入nhập 涅Niết 槃Bàn 。 名danh 斯Tư 陀Đà 含Hàm 。

斷đoạn 欲dục 界giới 第đệ 七thất 分phần 結kết 。 名danh 向hướng 阿A 那Na 含Hàm 。 斷đoạn 第đệ 八bát 分phần/phân 結kết 。 亦diệc 名danh 向hướng 阿A 那Na 含Hàm 。 又hựu 名danh 一nhất 種chủng 子tử 斯Tư 陀Đà 含Hàm 。 此thử 間gian 死tử 。 彼bỉ 間gian 生sanh 。 入nhập 涅Niết 槃Bàn 。

能năng 斷đoạn 欲dục 界giới 一nhất 切thiết 結kết 使sử 。 名danh 阿A 那Na 含Hàm 。 此thử 間gian 死tử 。 生sanh 色sắc 無vô 色sắc 界giới 。 入nhập 涅Niết 槃Bàn 。 更cánh 不bất 復phục 來lai 生sanh 。

有hữu 今kim 世thế 滅diệt 阿A 那Na 含Hàm 。 有hữu 中trung 陰ấm 滅diệt 阿A 那Na 含Hàm 。 有hữu 即tức 生sanh 時thời 入nhập 涅Niết 槃Bàn 阿A 那Na 含Hàm 。 有hữu 生sanh 已dĩ 修tu 起khởi 諸chư 行hành 入nhập 涅Niết 槃Bàn 阿A 那Na 含Hàm 。 有hữu 不bất 勤cần 求cầu 諸chư 行hành 入nhập 涅Niết 槃Bàn 阿A 那Na 含Hàm 。 有hữu 上thượng 行hành 乃nãi 至chí 阿a 迦ca 貳nhị 吒tra 阿A 那Na 含Hàm 。 有hữu 生sanh 無vô 色sắc 界giới 。 入nhập 涅Niết 槃Bàn 阿A 那Na 含Hàm 。 有hữu 得đắc 身thân 證chứng 入nhập 涅Niết 槃Bàn 阿A 那Na 含Hàm 。 是thị 名danh 阿A 那Na 含Hàm 。 亦diệc 名danh 向hướng 阿A 羅La 漢Hán 。

阿A 羅La 漢Hán 有hữu 九cửu 種chủng 。 漏lậu 盡tận 捨xả 身thân 時thời 。 名danh 入nhập 無Vô 餘Dư 涅Niết 槃Bàn 。

過quá 聲Thanh 聞Văn 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 地Địa 。 住trụ 菩Bồ 薩Tát 地Địa 。 道đạo 種chủng 智trí 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 斷đoạn 一nhất 切thiết 煩phiền 惱não 及cập 習tập 。 成thành 佛Phật 轉chuyển 法Pháp 輪luân 。 三tam 十thập 二nhị 相tướng 。 莊trang 嚴nghiêm 世thế 界giới 。 度độ 無vô 量lượng 眾chúng 生sanh 。 無vô 量lượng 壽thọ 命mạng 。 皆giai 如như 先tiên 論luận 議nghị 中trung 說thuyết 。

聲Thanh 聞Văn 人nhân 善thiện 修tu 。 四Tứ 如Như 意Ý 足Túc 。 得đắc 是thị 三tam 昧muội 力lực 。 能năng 住trụ 壽thọ 若nhược 一nhất 劫kiếp 。 若nhược 減giảm 一nhất 劫kiếp 。 菩Bồ 薩Tát 善thiện 修tu 四tứ 。 如Như 意Ý 三Tam 昧Muội 。 若nhược 欲dục 如như 恆Hằng 河Hà 沙sa 劫kiếp 壽thọ 。 亦diệc 得đắc 如như 意ý 。

三Tam 千Thiên 大Đại 千Thiên 世Thế 界Giới 。 純thuần 是thị 金kim 剛cang

者giả 。 餘dư 世thế 界giới 雖tuy 底để 有hữu 金kim 剛cang 。 及cập 佛Phật 所sở 行hành 所sở 坐tọa 處xứ 有hữu 金kim 剛cang 。 而nhi 餘dư 處xứ 皆giai 無vô 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 所sở 。 願nguyện 世thế 界giới 皆giai 是thị 金kim 剛cang 。

菩Bồ 提Đề 樹thụ 香hương 度độ 眾chúng 生sanh

者giả 。 如như 先tiên 義nghĩa 中trung 說thuyết 。

問vấn 曰viết 。

此thử 中trung 事sự 雖tuy 希hy 有hữu 。 皆giai 可khả 信tín 。 無vô 有hữu 色sắc 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 名danh 字tự 。 無vô 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 名danh 字tự 乃nãi 至chí 佛Phật 名danh 字tự 。 是thị 難nan 可khả 信tín 。

答đáp 曰viết 。

有hữu 世thế 界giới 。 大đại 福phước 德đức 智trí 慧tuệ 人nhân 生sanh 處xứ 。 樹thụ 木mộc 。 虛hư 空không 。 土thổ/độ 地địa 。 山sơn 水thủy 等đẳng 。 常thường 出xuất 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 之chi 音âm 。 所sở 有hữu 法pháp 皆giai 是thị 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 不bất 淨tịnh 不bất 垢cấu 。 空không 。 無vô 相tướng 。 無vô 作tác 等đẳng 。 眾chúng 生sanh 生sanh 便tiện 聞văn 是thị 音âm 。 自tự 然nhiên 得đắc 無Vô 生Sanh 法Pháp 忍Nhẫn 。

如như 是thị 世thế 界giới 中trung 。 不bất 須tu 分phân 別biệt 說thuyết 諸chư 法pháp 名danh 字tự 。 所sở 謂vị 是thị 五ngũ 眾chúng 。 十thập 二nhị 入nhập 等đẳng 。 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 乃nãi 至chí 諸chư 佛Phật 。 是thị 世thế 界giới 中trung 眾chúng 生sanh 。 皆giai 有hữu 三tam 十thập 二nhị 相tướng 。 八bát 十thập 隨tùy 形hình 好hảo 莊trang 嚴nghiêm 身thân 。 無vô 量lượng 光quang 明minh 。 一nhất 種chủng 道đạo 。 一nhất 種chủng 果quả 。

是thị 中trung 不bất 應ưng 住trụ

者giả 。 菩Bồ 薩Tát 自tự 念niệm 。

我ngã 能năng 生sanh 如như 是thị 世thế 界giới 。 則tắc 生sanh 高cao 心tâm 。 以dĩ 是thị 故cố 不bất 應ưng 取thủ 相tương/tướng 住trụ 。

此thử 中trung 須Tu 菩Bồ 提Đề 自tự 說thuyết 不bất 住trụ 因nhân 緣duyên 。

諸chư 佛Phật 得đắc 佛Phật 道Đạo 時thời 。 於ư 諸chư 法pháp 中trung 。 不bất 得đắc 定định 實thật 相tướng 故cố 。 當đương 何hà 所sở 住trụ 。

今kim 舍Xá 利Lợi 弗Phất 作tác 是thị 念niệm 。

若nhược 都đô 無vô 所sở 住trụ 。 當đương 住trú 何hà 處xứ 。 得đắc 成thành 佛Phật 道Đạo 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 知tri 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 心tâm 之chi 所sở 念niệm 。 語ngứ 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。

諸chư 菩Bồ 薩Tát 皆giai 是thị 佛Phật 子tử 。 子tử 法pháp 應ưng 如như 父phụ 所sở 行hành 。

諸chư 佛Phật 心tâm 於ư 一nhất 切thiết 。 法pháp 中trung 無vô 所sở 住trụ 。 所sở 謂vị 色sắc 乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 應ưng 如như 是thị 學học 。 用dụng 無vô 所sở 住trụ 心tâm 。 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

如như 諸chư 佛Phật 無vô 所sở 住trụ 心tâm 中trung 亦diệc 不bất 住trụ 。 非phi 不bất 住trụ 心tâm 中trung 亦diệc 不bất 住trụ 。 畢tất 竟cánh 清thanh 淨tịnh 故cố 。

諸chư 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 應ưng 隨tùy 佛Phật 住trụ 。 畢tất 竟cánh 清thanh 淨tịnh 故cố 。 諸chư 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 應ưng 隨tùy 佛Phật 學học 。

【# 經Kinh 】#

爾nhĩ 時thời 會hội 中trung 有hữu 諸chư 天thiên 子tử 作tác 是thị 念niệm 。

諸chư 夜dạ 叉xoa 言ngôn 語ngữ 字tự 句cú 所sở 說thuyết 。 尚thượng 可khả 了liễu 知tri 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 所sở 說thuyết 言ngôn 語ngữ 論luận 義nghĩa 。 解giải 釋thích 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 了liễu 不bất 可khả 知tri 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 知tri 諸chư 天thiên 子tử 心tâm 所sở 念niệm 。 語ngữ 諸chư 天thiên 子tử 。

不bất 解giải 不bất 知tri 耶da 。

諸chư 天thiên 子tử 言ngôn 。

大đại 德đức 。 不bất 解giải 不bất 知tri 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 語ngữ 諸chư 天thiên 子tử 。

汝nhữ 等đẳng 法pháp 應ưng 不bất 知tri 。 我ngã 無vô 所sở 論luận 說thuyết 。 乃nãi 至chí 不bất 說thuyết 一nhất 字tự 。 亦diệc 無vô 聽thính 者giả 。

何hà 以dĩ 故cố 。 諸chư 字tự 非phi 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 無vô 聽thính 者giả 。 諸chư 佛Phật 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。 無vô 字tự 無vô 說thuyết 。

諸chư 天thiên 子tử 。 如như 佛Phật 化hóa 作tác 化hóa 人nhân 。 是thị 化hóa 人nhân 復phục 化hóa 作tác 四tứ 部bộ 眾chúng 。 比Bỉ 丘Khâu 。 比Bỉ 丘Khâu 尼Ni 。 優Ưu 婆Bà 塞Tắc 。 優Ưu 婆Bà 夷Di 。 化hóa 人nhân 於ư 四tứ 部bộ 眾chúng 中trung 說thuyết 法Pháp 。 於ư 汝nhữ 意ý 云vân 何hà 。 是thị 中trung 有hữu 說thuyết 者giả 。 有hữu 聽thính 者giả 。 有hữu 知tri 者giả 不phủ 。

諸chư 天thiên 子tử 言ngôn 。

不phủ 也dã 。

大đại 德đức 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 言ngôn 。

一nhất 切thiết 法pháp 皆giai 如như 化hóa 。 此thử 中trung 無vô 說thuyết 者giả 。 無vô 聽thính 者giả 。 無vô 知tri 者giả 。

諸chư 天thiên 子tử 。 譬thí 如như 人nhân 夢mộng 中trung 。 見kiến 佛Phật 說thuyết 法Pháp 。 於ư 汝nhữ 意ý 云vân 何hà 。 是thị 中trung 有hữu 說thuyết 者giả 。 有hữu 聽thính 者giả 。 有hữu 知tri 者giả 不phủ 。

諸chư 天thiên 子tử 言ngôn 。

不phủ 也dã 。

大đại 德đức 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 語ngữ 諸chư 天thiên 子tử 。

一nhất 切thiết 法pháp 皆giai 如như 夢mộng 。 無vô 說thuyết 。 無vô 聽thính 。 無vô 知tri 者giả 。

諸chư 天thiên 子tử 。 譬thí 如như 二nhị 人nhân 。 在tại 大đại 深thâm 澗giản 。 各các 住trụ 一nhất 面diện 。 讚tán 佛Phật 法Pháp 眾Chúng 。 有hữu 二nhị 嚮hướng 出xuất 。 於ư 諸chư 天thiên 子tử 意ý 云vân 何hà 。 是thị 二nhị 人nhân 嚮hướng 展triển 轉chuyển 相tương/tướng 解giải 不phủ 。

諸chư 天thiên 子tử 言ngôn 。

不phủ 也dã 。

大đại 德đức 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 語ngữ 諸chư 天thiên 子tử 。

一nhất 切thiết 法Pháp 亦diệc 如như 是thị 。 無vô 說thuyết 。 無vô 聽thính 。 無vô 知tri 者giả 。

諸chư 天thiên 子tử 。 譬thí 如như 工công 幻huyễn 師sư 。 於ư 四tứ 衢cù 道đạo 中trung 。 化hóa 作tác 佛Phật 及cập 四tứ 部bộ 眾chúng 。 於ư 中trung 說thuyết 法Pháp 。 於ư 諸chư 天thiên 子tử 意ý 云vân 何hà 。 是thị 中trung 有hữu 說thuyết 者giả 。 有hữu 聽thính 者giả 。 有hữu 知tri 者giả 不phủ 。

諸chư 天thiên 子tử 言ngôn 。

不phủ 也dã 。

大đại 德đức 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 語ngữ 諸chư 天thiên 子tử 。

一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 如như 幻huyễn 。 無vô 說thuyết 者giả 。 無vô 聽thính 者giả 。 無vô 知tri 者giả 。

爾nhĩ 時thời 諸chư 天thiên 子tử 心tâm 念niệm 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 所sở 說thuyết 。 欲dục 令linh 易dị 解giải 。 轉chuyển 深thâm 轉chuyển 妙diệu 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 知tri 諸chư 天thiên 子tử 心tâm 所sở 念niệm 。 語ngữ 諸chư 天thiên 子tử 言ngôn 。

色sắc 非phi 深thâm 非phi 妙diệu 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 非phi 深thâm 非phi 妙diệu 。 色sắc 性tánh 非phi 深thâm 非phi 妙diệu 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 性tánh 非phi 深thâm 非phi 妙diệu 。 眼nhãn 性tánh 乃nãi 至chí 意ý 性tánh 。 色sắc 性tánh 乃nãi 至chí 法pháp 性tánh 。 眼nhãn 界giới 性tánh 乃nãi 至chí 意ý 界giới 性tánh 。 眼nhãn 識thức 乃nãi 至chí 意ý 識thức 。 眼nhãn 觸xúc 乃nãi 至chí 意ý 觸xúc 。 眼nhãn 觸xúc 因nhân 緣duyên 生sanh 受thọ 乃nãi 至chí 意ý 觸xúc 。 因nhân 緣duyên 生sanh 受thọ 。 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 乃nãi 至chí 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 內nội 空không 乃nãi 至chí 無vô 法pháp 有hữu 法pháp 空không 。 四tứ 念niệm 處xứ 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 一nhất 切thiết 諸chư 三tam 昧muội 門môn 。 一nhất 切thiết 陀đà 羅la 尼ni 門môn 。 乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 性tánh 非phi 深thâm 非phi 妙diệu 。

諸chư 天thiên 子tử 復phục 作tác 是thị 念niệm 。

是thị 所sở 說thuyết 法Pháp 中trung 。 不bất 說thuyết 色sắc 。 不bất 說thuyết 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 。 不bất 說thuyết 眼nhãn 乃nãi 至chí 意ý 觸xúc 。 因nhân 緣duyên 生sanh 受thọ 。 不bất 說thuyết 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 乃nãi 至chí 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 不bất 說thuyết 內nội 空không 乃nãi 至chí 無vô 法pháp 有hữu 法pháp 空không 。 不bất 說thuyết 四Tứ 念Niệm 處Xứ 。 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 不bất 說thuyết 陀đà 羅la 尼ni 門môn 。 三tam 昧muội 門môn 。 乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 不bất 說thuyết 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 。 果quả 乃nãi 至chí 阿A 羅La 漢Hán 果Quả 。 不bất 說thuyết 辟Bích 支Chi 佛Phật 道Đạo 。 不bất 說thuyết 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 道Đạo 。 是thị 法pháp 中trung 不phủ 。 說thuyết 名danh 字tự 語ngữ 言ngôn 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 知tri 諸chư 天thiên 子tử 心tâm 所sở 念niệm 。 語ngữ 諸chư 天thiên 子tử 言ngôn 。

如như 是thị 。 如như 是thị 。 諸chư 天thiên 子tử 。 是thị 法pháp 中trung 。 諸chư 佛Phật 得đắc 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。 不bất 可khả 說thuyết 相tướng 。 是thị 中trung 亦diệc 無vô 說thuyết 者giả 。 無vô 聽thính 者giả 。 無vô 知tri 者giả 。 以dĩ 是thị 故cố 。 諸chư 天thiên 子tử 。

善thiện 男nam 子tử 。 善thiện 女nữ 人nhân 欲dục 住trụ 。 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 果Quả 。 欲dục 證chứng 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 果Quả 者giả 。 是thị 人nhân 不bất 離ly 是thị 忍nhẫn 。 斯Tư 陀Đà 含Hàm 。 阿A 那Na 含Hàm 。 阿A 羅La 漢Hán 果Quả 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 道Đạo 。 佛Phật 道Đạo 。 欲dục 住trụ 。 欲dục 證chứng 。 不bất 離ly 是thị 忍nhẫn 。 如như 是thị 。 諸chư 天thiên 子tử 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 從tùng 初sơ 發phát 心tâm 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。 應ưng 如như 是thị 住trụ 。 以dĩ 無vô 說thuyết 。 無vô 聽thính 故cố 。

【# 論luận 】#

問vấn 曰viết 。

諸chư 夜dạ 叉xoa 語ngữ 雖tuy 隱ẩn 覆phú 不bất 正chánh 。 而nhi 事sự 則tắc 鄙bỉ 近cận 。 說thuyết 深thâm 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 雖tuy 用dụng 常thường 辭từ 。 而nhi 幽u 旨chỉ 玄huyền 遠viễn 。 事sự 異dị 趣thú 乖quai 。 何hà 以dĩ 相tương/tướng 況huống 。

答đáp 曰viết 。

諸chư 天thiên 適thích 以dĩ 人nhân 所sở 不bất 解giải 況huống 已dĩ 未vị 悟ngộ 。 不bất 必tất 事sự 趣thú 皆giai 同đồng 以dĩ 為ví 喻dụ 也dã 。

有hữu 人nhân 言ngôn 。

天thiên 帝đế 九cửu 百bách 九cửu 十thập 九cửu 門môn 。 門môn 皆giai 以dĩ 十thập 六lục 青thanh 衣y 夜dạ 叉xoa 守thủ 之chi 。 此thử 諸chư 夜dạ 叉xoa 語ngữ 言ngôn 浮phù 偽ngụy 。 情tình 趣thú 妖yêu 諂siểm 。 諸chư 天thiên 賤tiện 之chi 。 不bất 以dĩ 在tại 意ý 。 是thị 故cố 不bất 解giải 其kỳ 言ngôn 。 而nhi 其kỳ 意ý 況huống 。 可khả 不bất 須tu 言ngôn 辯biện 而nhi 識thức 。 故cố 言ngôn 尚thượng 可khả 了liễu 知tri 。 今kim 聞văn 深thâm 般Bát 若Nhã 。 言ngôn 似tự 可khả 及cập 。 而nhi 玄huyền 旨chỉ 幽u 邃thúy 。 尋tầm 之chi 雖tuy 深thâm 而nhi 失thất 之chi 逾du 遠viễn 。 故cố 以dĩ 夜dạ 叉xoa 言ngôn 況huống 其kỳ 叵phả 知tri 。

又hựu 以dĩ 夜dạ 叉xoa 語ngữ 雖tuy 難nan 解giải 。 眼nhãn 見kiến 相tương/tướng 。 傳truyền 以dĩ 其kỳ 言ngôn 。 度độ 其kỳ 心tâm 。 則tắc 皆giai 可khả 知tri 。 譬thí 如như 深thâm 淵uyên 駛sử 水thủy 。 得đắc 船thuyền 可khả 渡độ 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 所sở 說thuyết 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 畢tất 竟cánh 空không 義nghĩa 。 無vô 有hữu 定định 相tướng 。 不bất 可khả 取thủ 。 不bất 可khả 傳truyền 譯dịch 得đắc 悟ngộ 。 不bất 得đắc 言ngôn 。

有hữu

不bất 得đắc 言ngôn 。

無vô

不bất 得đắc 言ngôn 。

有hữu 無vô

不bất 得đắc 言ngôn 。

非phi 有hữu 非phi 無vô

非phi 非phi 有hữu 非phi 非phi 無vô

亦diệc 無vô 。 一nhất 切thiết 心tâm 行hành 處xứ 滅diệt 。 言ngôn 語ngữ 道đạo 斷đoạn 故cố 。

是thị 故cố 諸chư 天thiên 。 子tử 驚kinh 疑nghi 迷mê 悶muộn 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 答đáp 諸chư 天thiên 子tử 。

汝nhữ 所sở 不bất 解giải 者giả 。 汝nhữ 自tự 應ưng 爾nhĩ 。 是thị 法pháp 無vô 所sở 一nhất 說thuyết 。 乃nãi 至chí 不bất 說thuyết 一nhất 字tự 可khả 著trước 可khả 取thủ 。 無vô 字tự 無vô 語ngữ 。 是thị 諸chư 佛Phật 道Đạo 。

何hà 以dĩ 故cố 。 是thị 名danh 字tự 皆giai 空không 。 虛hư 誑cuống 無vô 實thật 。 如như 破phá 色sắc 名danh 字tự 中trung 說thuyết 。 用dụng 名danh 字tự 則tắc 有hữu 語ngữ 言ngôn 。 若nhược 無vô 名danh 字tự 。 則tắc 無vô 語ngữ 言ngôn 。

諸chư 天thiên 子tử 作tác 是thị 念niệm 。

若nhược 無vô 說thuyết 。 若nhược 無vô 聽thính 。 今kim 日nhật 和hòa 合hợp 聚tụ 會hội 。 為vi 何hà 所sở 作tác 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 欲dục 解giải 此thử 義nghĩa 故cố 。 以dĩ 譬thí 喻dụ 明minh 之chi 。

諸chư 天thiên 子tử 復phục 作tác 是thị 念niệm 。

欲dục 以dĩ 譬thí 喻dụ 解giải 悟ngộ 我ngã 等đẳng 。 而nhi 此thử 譬thí 喻dụ 轉chuyển 更cánh 深thâm 妙diệu 。

譬thí 喻dụ 以dĩ 麁thô 喻dụ 細tế 。 以dĩ 定định 事sự 明minh 不bất 定định 。 今kim 此thử 譬thí 喻dụ 亦diệc 微vi 妙diệu 無vô 定định 相tương/tướng 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 知tri 諸chư 天thiên 子tử 心tâm 。 於ư 深thâm 般Bát 若Nhã 中trung 迷mê 沒một 。 不bất 能năng 自tự 出xuất 。 是thị 故cố 說thuyết 。

般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 不bất 異dị 五ngũ 眾chúng 。 五ngũ 眾chúng 實thật 相tướng 即tức 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 今kim 是thị 五ngũ 眾chúng 非phi 深thâm 非phi 妙diệu 。 乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 非phi 深thâm 非phi 妙diệu 。

諸chư 天thiên 子tử 爾nhĩ 時thời 深thâm 知tri 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 口khẩu 雖tuy 說thuyết 色sắc 。 心tâm 無vô 所sở 說thuyết 。 乃nãi 至chí 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 亦diệc 如như 是thị 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 知tri 諸chư 天thiên 子tử 心tâm 。

答đáp 言ngôn 。

如như 是thị 。 如như 是thị 。 非phi 我ngã 獨độc 爾nhĩ 。 佛Phật 得đắc 菩Bồ 提Đề 。 時thời 亦diệc 無vô 說thuyết 。 寂tịch 滅diệt 相tương/tướng 實thật 無vô 說thuyết 者giả 。 聽thính 者giả 。 是thị 故cố 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 果Quả 。 乃nãi 至chí 佛Phật 道Đạo 。 皆giai 因nhân 無vô 為vi 法pháp 而nhi 有hữu 。 離ly 是thị 法pháp 。 離ly 是thị 忍nhẫn 。 則tắc 無vô 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 。 乃nãi 至chí 佛Phật 道Đạo 亦diệc 如như 是thị 。 菩Bồ 薩Tát 初sơ 發phát 。 心tâm 乃nãi 至chí 得đắc 佛Phật 。 於ư 其kỳ 中trung 間gian 。 一nhất 切thiết 法pháp 無vô 說thuyết 。 無vô 聞văn 。

諸chư 觀quán 滅diệt 故cố 。 語ngữ 言ngôn 斷đoạn 故cố 。

不bất 可khả 說thuyết

不bất 可khả 說thuyết 故cố 。

不bất 可khả 聽thính

不bất 可khả 聽thính 故cố 。

不bất 可khả 知tri

不bất 可khả 知tri 故cố 。 於ư 一nhất 切thiết 法pháp 。 無vô 受thọ 無vô 著trước 。 則tắc 入nhập 涅Niết 槃Bàn 。

大Đại 智Trí 度Độ 論Luận 卷quyển 第đệ 五ngũ 十thập 四tứ