大Đại 智Trí 度Độ 論Luận
Quyển 52
龍Long 樹Thụ 菩Bồ 薩Tát 造Tạo 後Hậu 秦Tần 鳩Cưu 摩Ma 羅La 什Thập 譯Dịch

大Đại 智Trí 度Độ 論Luận 釋Thích 會Hội 宗Tông 品Phẩm 第đệ 二nhị 十thập 四tứ 。 卷quyển 五ngũ 十thập 二nhị )#

聖thánh 者giả 龍long 樹thụ 造tạo

後hậu 秦tần 龜quy 茲tư 國quốc 三Tam 藏Tạng 鳩Cưu 摩Ma 羅La 什Thập 譯dịch

【# 經Kinh 】#

爾nhĩ 時thời 慧tuệ 命mạng 富Phú 樓Lâu 那Na 彌Di 多Đa 羅La 尼Ni 子Tử 白bạch 佛Phật 言ngôn 。

世Thế 尊Tôn 。 佛Phật 使sử 須Tu 菩Bồ 提Đề 為vì 諸chư 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 說thuyết 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 今kim 乃nãi 說thuyết 摩Ma 訶Ha 衍Diên 為vi 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 白bạch 佛Phật 言ngôn 。

世Thế 尊Tôn 。 我ngã 說thuyết 摩Ma 訶Ha 衍Diên 。 將tương 無vô 離ly 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

佛Phật 言ngôn 。

不phủ 也dã 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 汝nhữ 說thuyết 摩Ma 訶Ha 衍Diên 。 隨tùy 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 不bất 離ly 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

何hà 以dĩ 故cố 。 一nhất 切thiết 所sở 有hữu 善thiện 法Pháp 。 助trợ 道Đạo 法Pháp 。 若nhược 聲Thanh 聞Văn 法Pháp 。 若nhược 辟Bích 支Chi 佛Phật 法pháp 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 法pháp 。 若nhược 佛Phật 法Pháp 。 是thị 一nhất 切thiết 法pháp 。 皆giai 攝nhiếp 入nhập 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 白bạch 佛Phật 言ngôn 。

世Thế 尊Tôn 。 何hà 等đẳng 諸chư 善thiện 法Pháp 。 助trợ 道Đạo 法Pháp 。 聲Thanh 聞Văn 法Pháp 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 法Pháp 。 菩Bồ 薩Tát 法pháp 。 佛Phật 法Pháp 。 皆giai 攝nhiếp 入nhập 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。

佛Phật 告cáo 須Tu 菩Bồ 提Đề 。

所sở 謂vị 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 尸Thi 羅La 波Ba 羅La 蜜Mật 。 羼Sằn 提Đề 波Ba 羅La 蜜Mật 。 毘Tỳ 梨Lê 耶Da 波Ba 羅La 蜜Mật 。 禪Thiền 波Ba 羅La 蜜Mật 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 四tứ 念niệm 處xứ 。 四tứ 正chánh 勤cần 。 四Tứ 如Như 意Ý 足Túc 。 五ngũ 根căn 。 五Ngũ 力Lực 。 七thất 覺giác 分phần/phân 。 八Bát 聖Thánh 道Đạo 分Phần 。 空không 。 無vô 相tướng 。 無vô 作tác 解giải 脫thoát 門môn 。 佛Phật 十Thập 力Lực 。 四Tứ 無Vô 所Sở 畏Úy 。 四Tứ 無Vô 礙Ngại 智Trí 。 大đại 慈từ 大đại 悲bi 。 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 無vô 錯thác 謬mậu 相tướng 。 常thường 捨xả 行hành 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 是thị 諸chư 餘dư 善thiện 法Pháp 。 助trợ 道Đạo 法Pháp 。 若nhược 聲Thanh 聞Văn 法Pháp 。 若nhược 辟Bích 支Chi 佛Phật 法pháp 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 法pháp 。 若nhược 佛Phật 法Pháp 。 皆giai 攝nhiếp 入nhập 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 若nhược 摩ma 訶ha 衍diễn 。 若nhược 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 禪Thiền 波Ba 羅La 蜜Mật 。 毘Tỳ 梨Lê 耶Da 波Ba 羅La 蜜Mật 。 羼Sằn 提Đề 波Ba 羅La 蜜Mật 。 尸Thi 羅La 波Ba 羅La 蜜Mật 。 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 若nhược 色sắc 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 。 眼nhãn 色sắc 。 眼nhãn 識thức 。 眼nhãn 觸xúc 。 眼nhãn 觸xúc 因nhân 緣duyên 生sanh 諸chư 受thọ 。 乃nãi 至chí 意ý 法pháp 。 意ý 識thức 。 意ý 觸xúc 。 意ý 觸xúc 因nhân 緣duyên 生sanh 諸chư 受thọ 。 地địa 種chủng 乃nãi 至chí 識thức 種chủng 。 四tứ 念niệm 處xứ 乃nãi 至chí 八Bát 聖Thánh 道Đạo 分phần/phân 。 空không 。 無vô 相tướng 。 無vô 作tác 解giải 脫thoát 門môn 。 及cập 諸chư 善thiện 法Pháp 。 若nhược 有hữu 漏lậu 。 若nhược 無vô 漏lậu 。 若nhược 有hữu 為vi 。 若nhược 無vô 為vi 。 若nhược 苦Khổ 諦Đế 。 集Tập 諦Đế 。 滅Diệt 諦Đế 。 道Đạo 諦Đế 。 若nhược 欲dục 界giới 。 若nhược 色sắc 界giới 。 若nhược 無vô 色sắc 界giới 。 若nhược 內nội 空không 乃nãi 至chí 無vô 法pháp 有hữu 法pháp 空không 。 諸chư 三tam 昧muội 門môn 。 諸chư 陀đà 羅la 尼ni 門môn 。 佛Phật 十Thập 力Lực 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 若nhược 佛Phật 。 佛Phật 法Pháp 。 法pháp 性tánh 。 如như 。 實thật 際tế 。 不bất 可khả 思tư 議nghị 性tánh 。 涅Niết 槃Bàn 。 是thị 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 皆giai 不bất 合hợp 不bất 散tán 。 無vô 色sắc 。 無vô 形hình 。 無vô 對đối 。 一nhất 相tương/tướng 。 所sở 謂vị 無vô 相tướng 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 故cố 。 汝nhữ 所sở 說thuyết 摩Ma 訶Ha 衍Diên 。 隨tùy 順thuận 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

何hà 以dĩ 故cố 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 摩ma 訶ha 衍diễn 不bất 異dị 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 不bất 異dị 摩ma 訶ha 衍diễn 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 摩ma 訶ha 衍diễn 無vô 二nhị 無vô 別biệt 。 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 不bất 異dị 摩ma 訶ha 衍diễn 。 摩ma 訶ha 衍diễn 不bất 異dị 。 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 摩ma 訶ha 衍diễn 無vô 二nhị 無vô 別biệt 。 乃nãi 至chí 禪Thiền 波Ba 羅La 蜜Mật 亦diệc 如như 是thị 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 四tứ 念niệm 處xứ 不bất 異dị 摩ma 訶ha 衍diễn 。 摩ma 訶ha 衍diễn 不bất 異dị 四tứ 念niệm 處xứ 。 四tứ 念niệm 處xứ 。 摩ma 訶ha 衍diễn 無vô 二nhị 無vô 別biệt 。 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 不bất 異dị 摩ma 訶ha 衍diễn 。 摩ma 訶ha 衍diễn 不bất 異dị 。 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 摩ma 訶ha 衍diễn 無vô 二nhị 無vô 別biệt 。 以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 故cố 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 汝nhữ 說thuyết 摩Ma 訶Ha 衍Diên 。 即tức 是thị 說thuyết 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

【# 論luận 】#

者giả 言ngôn 。

富phú 樓lâu 那na 雖tuy 自tự 無vô 疑nghi 。 為vi 新tân 學học 鈍độn 根căn 者giả 。 不bất 解giải 義nghĩa 一nhất 而nhi 名danh 字tự 異dị 。 故cố 發phát 問vấn 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 即tức 以dĩ 其kỳ 事sự 白bạch 佛Phật 。

佛Phật 法Pháp 甚thậm 深thâm 。 我ngã 所sở 說thuyết 者giả 。 將tương 無vô 有hữu 失thất 。

佛Phật 答đáp 。

汝nhữ 說thuyết 摩Ma 訶Ha 衍Diên 。 隨tùy 順thuận 般Bát 若Nhã 。 無vô 有hữu 違vi 錯thác 。

此thử 義nghĩa 初sơ 已dĩ 論luận 之chi 。 今kim 佛Phật 為vi 說thuyết 隨tùy 順thuận 因nhân 緣duyên 。 所sở 謂vị 三tam 乘thừa 所sở 攝nhiếp 一nhất 切thiết 善thiện 法pháp 。 皆giai 合hợp 聚tụ 在tại 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 一nhất 切thiết 三tam 乘thừa 善thiện 法Pháp 。 皆giai 為vì 涅Niết 槃Bàn 故cố 。

涅Niết 槃Bàn 門môn 有hữu 三tam 種chủng 。 一nhất 切thiết 法pháp 皆giai 入nhập 空không 門môn 。 無vô 相tướng 。 無vô 作tác 門môn 。 如như 持trì 戒giới 能năng 生sanh 禪thiền 定định 。 禪thiền 定định 能năng 生sanh 實thật 智trí 慧tuệ 。 不bất 著trước 世thế 間gian 故cố 。

何hà 等đẳng 三tam 乘thừa 助trợ 道Đạo 法Pháp 攝nhiếp 在tại 般Bát 若Nhã 中trung 。 所sở 謂vị 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 三Tam 十Thập 七Thất 品Phẩm 。 三tam 脫thoát 門môn 。 佛Phật 十Thập 力Lực 。 四Tứ 無Vô 所Sở 畏Úy 。 四Tứ 無Vô 礙Ngại 智Trí 。 大đại 慈từ 大đại 悲bi 。 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 無vô 錯thác 謬mậu 相tướng 。 常thường 捨xả 行hành 。

此thử 中trung 三Tam 十Thập 七Thất 品Phẩm 。 三tam 脫thoát 門môn 。 是thị 三tam 乘thừa 共cộng 法pháp 。 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 法Pháp 。 十Thập 力Lực 乃nãi 至chí 常thường 捨xả 行hành 是thị 佛Phật 法Pháp 。

有hữu 人nhân 言ngôn 。

六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 有hữu 具cụ 足túc 。 有hữu 不bất 具cụ 足túc 。 不bất 具cụ 足túc 者giả 。 共cộng 二Nhị 乘Thừa 法pháp 。 具cụ 足túc 者giả 獨độc 菩Bồ 薩Tát 法pháp 。

復phục 次thứ 。 摩ma 訶ha 衍diễn 空không 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 亦diệc 空không 。 空không 義nghĩa 一nhất 故cố 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 隨tùy 順thuận 無vô 錯thác 。 如như 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 空không 。 五ngũ 波Ba 羅La 蜜Mật 。 乃nãi 至chí 如như 。 法pháp 性tánh 。 實thật 際tế 。 不bất 可khả 思tư 議nghị 性tánh 。 涅Niết 槃Bàn 亦diệc 如như 是thị 。

復phục 次thứ 。 從tùng 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 乃nãi 至chí 涅Niết 槃Bàn 。 皆giai 是thị 不bất 合hợp 。 不bất 散tán 。 無vô 色sắc 。 無vô 形hình 。 無vô 對đối 。 一nhất 相tương/tướng 。 所sở 謂vị 無vô 相tướng 。 是thị 同đồng 相tương/tướng 故cố 。 說thuyết 。

摩ma 訶ha 衍diễn 則tắc 。 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 摩ma 訶ha 衍diễn 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 無vô 二nhị 無vô 別biệt 故cố 。

大đại 智Trí 度Độ 論luận 釋thích 十thập 無vô 品phẩm 。 第đệ 二nhị 十thập 五ngũ

【# 經Kinh 】#

慧Tuệ 命mạng 須Tu 菩Bồ 提Đề 白bạch 佛Phật 言ngôn 。

世Thế 尊Tôn 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 後hậu 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 中trung 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 色sắc 無vô 邊biên 故cố 。 當đương 知tri 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 亦diệc 無vô 邊biên 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 無vô 邊biên 故cố 。 當đương 知tri 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 亦diệc 無vô 邊biên 。 色sắc 是thị 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 是thị 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 是thị 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 。 如như 是thị 。

世Thế 尊Tôn 。 於ư 一nhất 切thiết 種chủng 。 一nhất 切thiết 處xứ 。 求cầu 菩Bồ 薩Tát 不bất 可khả 得đắc 。

世Thế 尊Tôn 。 我ngã 當đương 教giáo 何hà 等đẳng 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

世Thế 尊Tôn 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 但đãn 有hữu 名danh 字tự 。 如như 說thuyết 我ngã 名danh 字tự 。 我ngã 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。

如như 我ngã 。 諸chư 法pháp 亦diệc 如như 是thị 無vô 自tự 性tánh 。 何hà 等đẳng 色sắc 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。

何hà 等đẳng 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。

世Thế 尊Tôn 。 是thị 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 不bất 名danh 為vi 色sắc 。 是thị 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 不bất 名danh 為vi 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 。

世Thế 尊Tôn 。 若nhược 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 法pháp 。 當đương 教giáo 誰thùy 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 耶da 。

離ly 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 亦diệc 無vô 菩Bồ 薩Tát 。 行hành 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 聞văn 作tác 是thị 說thuyết 。 心tâm 不bất 沒một 。 不bất 悔hối 。 不bất 驚kinh 。 不bất 怖bố 。 不bất 畏úy 。 當đương 知tri 是thị 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 能năng 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 問vấn 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 言ngôn 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 後hậu 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 中trung 際tế 不bất 可khả 得đắc 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 言ngôn 色sắc 無vô 邊biên 故cố 當đương 知tri 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 無vô 邊biên 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 無vô 邊biên 故cố 。 當đương 知tri 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 無vô 邊biên 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 言ngôn 色sắc 是thị 菩Bồ 薩Tát 。 是thị 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 是thị 菩Bồ 薩Tát 。 是thị 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 言ngôn 於ư 一nhất 切thiết 種chủng 。 一nhất 切thiết 處xứ 。 菩Bồ 薩Tát 不bất 可khả 得đắc 。 當đương 教giáo 何hà 等đẳng 菩Bồ 薩Tát 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 言ngôn 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 但đãn 有hữu 名danh 字tự 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 言ngôn 如như 說thuyết 我ngã 名danh 字tự 。 我ngã 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 如như 我ngã 。 諸chư 法pháp 亦diệc 如như 是thị 無vô 自tự 性tánh 。 何hà 等đẳng 色sắc 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 何hà 等đẳng 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 言ngôn 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 不bất 名danh 為vi 色sắc 。 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 不bất 名danh 為vi 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 言ngôn 若nhược 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 法pháp 。 當đương 教giáo 誰thùy 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 耶da 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 言ngôn 離ly 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 亦diệc 無vô 菩Bồ 薩Tát 。 行hành 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 言ngôn 若nhược 菩Bồ 薩Tát 聞văn 作tác 是thị 說thuyết 。 心tâm 不bất 沒một 。 不bất 悔hối 。 不bất 驚kinh 。 不bất 怖bố 。 不bất 畏úy 。 若nhược 能năng 如như 是thị 行hành 。 是thị 名danh 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

爾nhĩ 時thời 須Tu 菩Bồ 提Đề 報báo 舍Xá 利Lợi 弗Phất 言ngôn 。

眾chúng 生sanh 無vô 所sở 有hữu 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 眾chúng 生sanh 空không 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 眾chúng 生sanh 離ly 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 色sắc 無vô 有hữu 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 無vô 有hữu 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 色sắc 空không 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 空không 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 色sắc 離ly 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 離ly 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 色sắc 性tánh 無vô 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 性tánh 無vô 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 無vô 有hữu 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 尸Thi 羅La 波Ba 羅La 蜜Mật 。 羼Sằn 提Đề 波Ba 羅La 蜜Mật 。 毘Tỳ 梨Lê 耶Da 波Ba 羅La 蜜Mật 。 禪Thiền 波Ba 羅La 蜜Mật 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 無vô 有hữu 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。

何hà 以dĩ 故cố 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 空không 中trung 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 後hậu 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 中trung 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 空không 不bất 異dị 菩Bồ 薩Tát 。 菩Bồ 薩Tát 不bất 異dị 前tiền 際tế 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 空không 。 菩Bồ 薩Tát 。 前tiền 際tế 。 是thị 諸chư 法pháp 無vô 二nhị 無vô 別biệt 。 以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 故cố 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 空không 故cố 。 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 離ly 故cố 。 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 性tánh 無vô 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 尸Thi 羅La 波Ba 羅La 蜜Mật 。 羼Sằn 提Đề 波Ba 羅La 蜜Mật 。 毘Tỳ 梨Lê 耶Da 波Ba 羅La 蜜Mật 。 禪Thiền 波Ba 羅La 蜜Mật 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 空không 故cố 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 離ly 故cố 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 性tánh 無vô 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。

何hà 以dĩ 故cố 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 空không 中trung 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 後hậu 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 中trung 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 空không 不bất 異dị 菩Bồ 薩Tát 。 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 不bất 異dị 前tiền 際tế 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 空không 。 菩Bồ 薩Tát 。 前tiền 際tế 。 是thị 諸chư 法pháp 無vô 二nhị 無vô 別biệt 。 以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 故cố 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。

復phục 次thứ 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 內nội 空không 無vô 所sở 有hữu 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 乃nãi 至chí 無vô 法pháp 。 有hữu 法pháp 空không 無vô 所sở 有hữu 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 內nội 空không 空không 故cố 。 內nội 空không 離ly 故cố 。 內nội 空không 性tánh 無vô 故cố 。 乃nãi 至chí 無vô 法pháp 。 有hữu 法pháp 空không 空không 故cố 。 離ly 故cố 。 性tánh 無vô 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 餘dư 如như 上thượng 說thuyết 。

復phục 次thứ 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 四tứ 念niệm 處xứ 無vô 所sở 有hữu 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 四tứ 念niệm 處xứ 空không 故cố 。 離ly 故cố 。 性tánh 無vô 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 無vô 所sở 有hữu 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 空không 故cố 。 離ly 故cố 。 性tánh 無vô 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 餘dư 如như 上thượng 說thuyết 。 以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 故cố 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。

復phục 次thứ 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 一nhất 切thiết 三tam 昧muội 門môn 。 一nhất 切thiết 陀đà 羅la 尼ni 。 門môn 無vô 有hữu 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 三tam 昧muội 門môn 。 陀đà 羅la 尼ni 門môn 空không 故cố 。 離ly 故cố 。 性tánh 無vô 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 餘dư 如như 上thượng 說thuyết 。

復phục 次thứ 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 法pháp 性tánh 無vô 有hữu 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 法pháp 性tánh 空không 故cố 。 離ly 故cố 。 性tánh 無vô 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 餘dư 如như 上thượng 說thuyết 。

復phục 次thứ 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 如như 。 無vô 有hữu 故cố 。 空không 故cố 。 離ly 故cố 。 性tánh 無vô 故cố 。 實thật 際tế 。 無vô 有hữu 故cố 。 空không 故cố 。 離ly 故cố 。 性tánh 無vô 故cố 。 不bất 可khả 思tư 議nghị 性tánh 。 無vô 有hữu 故cố 。 空không 故cố 。 離ly 故cố 。 性tánh 無vô 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 餘dư 如như 上thượng 說thuyết 。

復phục 次thứ 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 聲Thanh 聞Văn 無vô 有hữu 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 聲Thanh 聞Văn 空không 故cố 。 離ly 故cố 。 性tánh 無vô 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 無vô 有hữu 故cố 。 空không 故cố 。 離ly 故cố 。 性tánh 無vô 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 佛Phật 無vô 有hữu 故cố 。 空không 故cố 。 離ly 故cố 。 性tánh 無vô 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 無vô 有hữu 故cố 。 乃nãi 至chí 性tánh 無vô 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。

復phục 次thứ 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 無vô 有hữu 故cố 。 乃nãi 至chí 性tánh 無vô 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。

何hà 以dĩ 故cố 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 空không 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 後hậu 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 中trung 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 菩Bồ 薩Tát 不bất 可khả 得đắc 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 空không 。 不bất 異dị 菩Bồ 薩Tát 。 亦diệc 不bất 異dị 前tiền 際tế 。 空không 。 菩Bồ 薩Tát 。 前tiền 際tế 。 是thị 諸chư 法pháp 無vô 二nhị 無vô 別biệt 。

以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 故cố 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 菩Bồ 薩Tát 前tiền 際tế 不bất 可khả 得đắc 。 後hậu 際tế 。 中trung 際tế 亦diệc 如như 是thị 。

【# 論luận 】#

問vấn 曰viết 。

上thượng 已dĩ 說thuyết

菩Bồ 薩Tát 。 菩Bồ 薩Tát 字tự 不bất 可khả 得đắc 。 為vi 誰thùy 說thuyết 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

今kim 何hà 以dĩ 更cánh 說thuyết 。

答đáp 曰viết 。

不bất 應ưng 作tác 是thị 問vấn 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 空không 行hành 第đệ 一nhất 。 常thường 樂nhạo 說thuyết 空không 。 若nhược 有hữu 所sở 說thuyết 。 常thường 以dĩ 空không 門môn 。 利lợi 益ích 眾chúng 生sanh 。

復phục 次thứ 。 上thượng 略lược 說thuyết 。 是thị 中trung 十thập 種chủng 廣quảng 分phân 別biệt 菩Bồ 薩Tát 不bất 可khả 得đắc 。

行hành 者giả 若nhược 觀quán 諸chư 法pháp 空không 。 隨tùy 順thuận 無vô 相tướng 。 無vô 作tác 。 以dĩ 無vô 作tác 心tâm 故cố 。 不bất 欲dục 有hữu 所sở 作tác 。 尚thượng 不bất 能năng 自tự 作tác 利lợi 益ích 。 何hà 況huống 利lợi 益ích 人nhân 。

若nhược 人nhân 住trụ 我ngã 心tâm 中trung 。 能năng 分phân 別biệt 諸chư 法pháp 。 善thiện 不bất 善thiện 相tướng 。 集tập 諸chư 善thiện 法Pháp 。 捨xả 不bất 善thiện 法pháp 。 今kim 佛Phật 說thuyết 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。 不bất 應ưng 計kế 我ngã 心tâm 。 不bất 應ưng 分phân 別biệt 諸chư 法pháp 。 但đãn 行hành 眾chúng 善thiện 。 是thị 事sự 為vi 難nạn/nan 。

行hành 者giả 作tác 是thị 念niệm 。

若nhược 無vô 我ngã 者giả 。 為vi 誰thùy 修tu 善thiện 。

先tiên 有hữu 我ngã 。 今kim 以dĩ 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 故cố 無vô 。 心tâm 生sanh 憂ưu 戚thích 。

是thị 故cố 須Tu 菩Bồ 提Đề 更cánh 重trùng 說thuyết 。

我ngã 。 從tùng 本bổn 已dĩ 來lai 無vô 。 非phi 先tiên 有hữu 今kim 無vô 。

行hành 者giả 如như 是thị 。 如như 是thị 本bổn 來lai 自tự 無vô 。 今kim 無vô 所sở 失thất 。 故cố 無vô 所sở 憂ưu 。 譬thí 如như 深thâm 根căn 大đại 樹thụ 。 不bất 可khả 以dĩ 一nhất 斫chước 能năng 辦biện 。 多đa 用dụng 斧phủ 力lực 乃nãi 能năng 斷đoạn 。 菩Bồ 薩Tát 空không 亦diệc 如như 是thị 。 不bất 可khả 一nhất 說thuyết 便tiện 得đắc 。 以dĩ 是thị 故cố 廣quảng 分phân 別biệt 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 問vấn 佛Phật 時thời 。 作tác 是thị 念niệm 。

若nhược 定định 有hữu 菩Bồ 薩Tát 法pháp 。 應ưng 三tam 世thế 通thông 有hữu 。 今kim 前tiền 世thế 中trung 。 無vô 有hữu 菩Bồ 薩Tát 。

何hà 以dĩ 故cố 。 前tiền 世thế 無vô 初sơ 故cố 。 未vị 來lai 世thế 亦diệc 如như 是thị 。 未vị 有hữu 因nhân 緣duyên 故cố 。 前tiền 後hậu 相tương 待đãi 故cố 有hữu 中trung 間gian 。 若nhược 無vô 前tiền 後hậu 則tắc 無vô 中trung 間gian 。

若nhược 謂vị

五ngũ 眾chúng 是thị 菩Bồ 薩Tát

五ngũ 眾chúng 無vô 邊biên 。 如như 先tiên 種chủng 種chủng 因nhân 緣duyên 說thuyết 。

五ngũ 眾chúng 畢tất 竟cánh 空không 故cố 。 無vô 量lượng 無vô 邊biên 。 無vô 量lượng 無vô 邊biên 故cố 。 同đồng 無vô 為vi 法pháp 。

若nhược 菩Bồ 薩Tát 無vô 邊biên 者giả 。 是thị 事sự 不bất 然nhiên 。

以dĩ 此thử 因nhân 緣duyên 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 不bất 可khả 得đắc 。 當đương 為vi 誰thùy 說thuyết 。

常thường 一nhất 切thiết 處xứ 。 一nhất 切thiết 種chủng 。 一nhất 切thiết 時thời 求cầu 。 菩Bồ 薩Tát 不bất 可khả 得đắc 。 當đương 為vi 誰thùy 說thuyết 。

如như 我ngã 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 空không 無vô 所sở 有hữu 。 五ngũ 眾chúng 亦diệc 如như 是thị 。 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 無vô 所sở 有hữu 。 既ký 無vô 眾chúng 生sanh 及cập 五ngũ 眾chúng 法pháp 。 云vân 何hà 有hữu 菩Bồ 薩Tát 。

問vấn 曰viết 。

眾chúng 生sanh 及cập 五ngũ 眾chúng 法pháp 。 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 解giải 是thị 法pháp 者giả 。 即tức 是thị 菩Bồ 薩Tát 。

答đáp 曰viết 。

畢tất 竟cánh 不bất 生sanh

不bất 名danh 為vi 色sắc 。 不bất 名danh 為vi 受thọ 想tưởng 行hành 識thức 。

何hà 以dĩ 故cố 。 五ngũ 眾chúng 是thị 生sanh 相tương/tướng 。 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 中trung 無vô 是thị 分phân 別biệt 。

五ngũ 眾chúng 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 不bất 可khả 以dĩ 教giáo 化hóa 。 離ly 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 亦diệc 無vô 菩Bồ 薩Tát 行hành 道Đạo 。 當đương 教giáo 誰thùy 。

菩Bồ 薩Tát 聞văn 是thị 不bất 怖bố 。 不bất 畏úy 。 是thị 為vi 能năng 行hành 菩Bồ 薩Tát 道Đạo 。

問vấn 曰viết 。

我ngã 與dữ 菩Bồ 薩Tát 是thị 一nhất 物vật 。 云vân 何hà 以dĩ 我ngã 喻dụ 菩Bồ 薩Tát 。

答đáp 曰viết 。

是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。 一nhất 切thiết 法pháp 空không 。 初sơ 學học 不bất 得đắc 便tiện 為vi 說thuyết 空không 。 先tiên 當đương 分phân 別biệt 罪tội 福phước 。 捨xả 罪tội 修tu 福phước 德đức 。 福phước 德đức 果quả 報báo 無vô 常thường 。 無vô 常thường 故cố 生sanh 苦khổ 。 是thị 故cố 捨xả 福phước 厭yếm 世thế 間gian 。 求cầu 道Đạo 入nhập 涅Niết 槃Bàn 。

爾nhĩ 時thời 應ưng 作tác 是thị 念niệm 。

因nhân 我ngã 故cố 生sanh 諸chư 煩phiền 惱não 。 是thị 我ngã 於ư 六lục 識thức 中trung 。 求cầu 不bất 可khả 得đắc 。 但đãn 以dĩ 顛điên 倒đảo 故cố 著trước 我ngã 。

是thị 故cố 解giải 無vô 我ngã 易dị 。 易dị 可khả 受thọ 化hóa 。

若nhược 言ngôn

色sắc 空không

則tắc 難nan 解giải 。 雖tuy 耳nhĩ 聞văn 說thuyết 空không 。 眼nhãn 常thường 見kiến 實thật 。 是thị 故cố 先tiên 破phá 惡ác 罪tội 中trung 我ngã 。 後hậu 破phá 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。

一nhất 切thiết 佛Phật 弟đệ 子tử 得đắc 道Đạo 者giả 。 自tự 知tri 自tự 證chứng 無vô 我ngã 。 未vị 得đắc 道Đạo 者giả 。 信tín 餘dư 法pháp 空không 。 不bất 能năng 如như 信tín 無vô 我ngã 。 是thị 故cố 以dĩ 無vô 我ngã 為ví 喻dụ 。

此thử 中trung 須Tu 菩Bồ 提Đề 說thuyết 一nhất 切thiết 法pháp 空không 。 推thôi 無vô 菩Bồ 薩Tát 。 用dụng 無vô 我ngã 為ví 喻dụ 。 以dĩ 小tiểu 喻dụ 大đại 。 如như 石thạch 蜜mật 喻dụ 甘cam 露lộ 。

問vấn 曰viết 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 知tri 空không 。 無vô 我ngã 義nghĩa 。 何hà 以dĩ 故cố 事sự 事sự 致trí 問vấn 。

答đáp 曰viết 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 聲Thanh 聞Văn 人nhân 。 德đức 不bất 如như 菩Bồ 薩Tát 。 而nhi 於ư 佛Phật 前tiền 說thuyết 深thâm 般Bát 若Nhã 。 新tân 學học 菩Bồ 薩Tát 。 心tâm 或hoặc 生sanh 疑nghi 。 上thượng 佛Phật 雖tuy 言ngôn 。

汝nhữ 說thuyết 摩Ma 訶Ha 衍Diên 。 隨tùy 順thuận 般Bát 若Nhã

猶do 謂vị 佛Phật 將tương 順thuận 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 欲dục 斷đoạn 此thử 疑nghi 。 故cố 發phát 問vấn 。

復phục 次thứ 。 佛Phật 欲dục 共cộng 須Tu 菩Bồ 提Đề 說thuyết 般Bát 若Nhã 。 乃nãi 至chí 終chung 竟cánh 。 是thị 故cố 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 事sự 事sự 質chất 問vấn 。 令linh 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 善thiện 分phân 別biệt 深thâm 義nghĩa 。 使sử 眾chúng 人nhân 敬kính 信tín 。

以dĩ 是thị 故cố 問vấn 。

過quá 去khứ 世thế 中trung 。 菩Bồ 薩Tát 不bất 可khả 得đắc 。 乃nãi 至chí 不bất 恐khủng 不bất 怖bố 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 答đáp 義nghĩa 。

我ngã 。 眾chúng 生sanh 。 人nhân 。 即tức 是thị 一nhất 物vật 。 未vị 得đắc 道Đạo 時thời 。 名danh 凡phàm 夫phu 人nhân 。 初sơ 入nhập 道đạo 乃nãi 至chí 阿A 羅La 漢Hán 。 名danh 聲Thanh 聞Văn 人nhân 。 觀quán 因nhân 緣duyên 法pháp 悟ngộ 空không 小tiểu 深thâm 。 小tiểu 愍mẫn 眾chúng 生sanh 。 名danh 辟Bích 支Chi 佛Phật 人nhân 。 深thâm 入nhập 空không 法pháp 。 行hành 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 大đại 慈từ 大đại 悲bi 。 是thị 名danh 菩Bồ 薩Tát 人nhân 。 功công 德đức 別biệt 異dị 故cố 。 名danh 字tự 亦diệc 異dị 。

如như 我ngã 。 眾chúng 生sanh 。 人nhân 一nhất 事sự 。 以dĩ 眼nhãn 見kiến 事sự 故cố 名danh 見kiến 者giả 。 意ý 得đắc 故cố 名danh 知tri 者giả 。 受thọ 苦khổ 樂lạc 故cố 名danh 受thọ 者giả 。

是thị 我ngã 。 眾chúng 生sanh 。 人nhân 等đẳng 。 先tiên 已dĩ 說thuyết 種chủng 種chủng 因nhân 緣duyên 無vô 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 應ưng 無vô 。 是thị 故cố 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 語ngứ 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。

眾chúng 生sanh 無vô 故cố 。 三tam 世thế 中trung 無vô 菩Bồ 薩Tát 。

問vấn 曰viết 。

五ngũ 眾chúng 和hòa 合hợp 有hữu 菩Bồ 薩Tát 。 菩Bồ 薩Tát 應ưng 無vô 。 五ngũ 眾chúng 應ưng 有hữu 。

答đáp 曰viết 。

為vi 破phá 是thị 事sự 故cố 。 言ngôn 。

無vô 眾chúng 生sanh 。 無vô 我ngã 。

無vô 我ngã 故cố 則tắc 五ngũ 眾chúng 無vô 所sở 屬thuộc 。 無vô 所sở 屬chúc 故cố 空không 。 空không 故cố 無vô 菩Bồ 薩Tát 。

問vấn 曰viết 。

若nhược 五ngũ 眾chúng 空không 者giả 。 空không 即tức 是thị 菩Bồ 薩Tát 。

答đáp 曰viết 。

五ngũ 眾chúng 空không 亦diệc 非phi 菩Bồ 薩Tát 。 空không 無vô 所sở 有hữu 。 無vô 分phân 別biệt 故cố 。 五ngũ 眾chúng 離ly 。 五ngũ 眾chúng 無vô 性tánh 。 亦diệc 無vô 菩Bồ 薩Tát 。

若nhược 說thuyết 無vô 菩Bồ 薩Tát 。 則tắc 三tam 世thế 皆giai 無vô 。 觀quán 是thị 五ngũ 眾chúng 等đẳng 世thế 間gian 法pháp 。 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 等đẳng 道Đạo 法Pháp 。 是thị 名danh 菩Bồ 薩Tát 。 是thị 法pháp 空không 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 空không 。

此thử 中trung 佛Phật 自tự 說thuyết 因nhân 緣duyên 。

諸chư 法pháp 空không 不bất 異dị 菩Bồ 薩Tát 。 菩Bồ 薩Tát 不bất 異dị 空không 。 菩Bồ 薩Tát 空không 。 三tam 世thế 空không 。 無vô 二nhị 無vô 別biệt 。 從tùng 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 行hành 是thị 諸chư 法pháp 故cố 。 名danh 為vi 菩Bồ 薩Tát 。 是thị 諸chư 法pháp 空không 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 空không 。

此thử 中trung 法pháp 空không 。 聲Thanh 聞Văn 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 得đắc 是thị 空không 故cố 。 名danh 聲Thanh 聞Văn 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 人nhân 。 聲Thanh 聞Văn 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 人nhân 空không 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 如như 是thị 。

【# 經Kinh 】#

如như 舍Xá 利Lợi 弗Phất 言ngôn 。

色sắc 無vô 邊biên 故cố 。 當đương 知tri 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 無vô 邊biên 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 無vô 邊biên 故cố 。 當đương 知tri 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 無vô 邊biên 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 色sắc 如như 虛hư 空không 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 如như 虛hư 空không 。

何hà 以dĩ 故cố 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 如như 虛hư 空không 邊biên 不phủ 可khả 得đắc 。 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 無vô 邊biên 無vô 中trung 故cố 。 但đãn 說thuyết 名danh 虛hư 空không 。 如như 是thị 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 色sắc 邊biên 不bất 可khả 得đắc 。 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 是thị 色sắc 空không 故cố 。 空không 中trung 亦diệc 無vô 邊biên 。 亦diệc 無vô 中trung 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 邊biên 不bất 可khả 得đắc 。 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 識thức 空không 故cố 。 空không 中trung 亦diệc 無vô 邊biên 。 亦diệc 無vô 中trung 。

以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 故cố 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 色sắc 無vô 邊biên 故cố 。 當đương 知tri 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 無vô 邊biên 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 無vô 邊biên 故cố 。 當đương 知tri 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 無vô 邊biên 。 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 亦diệc 如như 是thị 。

如như 舍Xá 利Lợi 弗Phất 言ngôn 。

色sắc 是thị 菩Bồ 薩Tát 。 是thị 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 是thị 菩Bồ 薩Tát 。 是thị 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 色sắc 。 色sắc 相tướng 空không 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 。 識thức 相tương/tướng 空không 。 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 相tương/tướng 空không 。 乃nãi 至chí 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 亦diệc 如như 是thị 。 內nội 空không 。 內nội 空không 相tướng 空không 。 乃nãi 至chí 無vô 法pháp 有hữu 法pháp 空không 。 無vô 法pháp 有hữu 法pháp 空không 相tướng 空không 。 四tứ 念niệm 處xứ 。 四tứ 念niệm 處xứ 相tương/tướng 空không 。 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 相tương/tướng 空không 。 如như 。 法pháp 性tánh 。 實thật 際tế 。 不bất 可khả 思tư 議nghị 性tánh 。 不bất 可khả 思tư 議nghị 性tánh 相tướng 空không 。 三tam 昧muội 門môn 。 三tam 昧muội 門môn 相tương/tướng 空không 。 陀đà 羅la 尼ni 門môn 。 陀đà 羅la 尼ni 門môn 相tương/tướng 空không 。 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 一nhất 切thiết 智trí 相tướng 空không 。 道đạo 種chủng 智trí 。 道đạo 種chủng 智trí 相tương/tướng 空không 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 相tướng 空không 。 聲Thanh 聞Văn 乘thừa 。 聲Thanh 聞Văn 乘Thừa 相tướng 空không 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 乘Thừa 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 乘Thừa 相tướng 空không 。 佛Phật 乘thừa 。 佛Phật 乘thừa 相tương/tướng 空không 。 聲Thanh 聞Văn 人nhân 。 聲Thanh 聞Văn 人nhân 相tương/tướng 空không 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 辟Bích 支Chi 佛Phật 相tương/tướng 空không 。 佛Phật 。 佛Phật 相tương/tướng 空không 。 空không 中trung 色sắc 不bất 可khả 得đắc 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 不bất 可khả 得đắc 。

以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 故cố 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 色sắc 是thị 菩Bồ 薩Tát 。 是thị 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 是thị 菩Bồ 薩Tát 。 是thị 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 。

如như 舍Xá 利Lợi 弗Phất 言ngôn 。

何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 於ư 一nhất 切thiết 種chủng 。 一nhất 切thiết 處xứ 菩Bồ 薩Tát 不bất 可khả 得đắc 。 當đương 教giáo 何hà 等đẳng 菩Bồ 薩Tát 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 色sắc 。 色sắc 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 色sắc 。 受thọ 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 受thọ 。 受thọ 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 受thọ 。 色sắc 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 受thọ 。 想tưởng 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 想tưởng 。 想tưởng 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 想tưởng 。 色sắc 。 受thọ 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 想tưởng 。 行hành 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 行hành 。 行hành 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 行hành 。 色sắc 。 受thọ 。 想tưởng 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 行hành 。 識thức 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 識thức 。 識thức 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 識thức 。 色sắc 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 中trung 不bất 可khả 得đắc 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 眼nhãn 。 眼nhãn 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 眼nhãn 。 耳nhĩ 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 耳nhĩ 。 耳nhĩ 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 耳nhĩ 。 眼nhãn 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 耳nhĩ 。 鼻tị 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 鼻tị 。 鼻tị 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 鼻tị 。 眼nhãn 。 耳nhĩ 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 鼻tị 。 舌thiệt 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 舌thiệt 。 舌thiệt 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 舌thiệt 。 眼nhãn 。 耳nhĩ 。 鼻tị 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 舌thiệt 。 身thân 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 身thân 。 身thân 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 身thân 。 眼nhãn 。 耳nhĩ 。 鼻tị 。 舌thiệt 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 身thân 。 意ý 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 意ý 。 意ý 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 意ý 。 眼nhãn 。 耳nhĩ 。 鼻tị 。 舌thiệt 。 身thân 中trung 不bất 可khả 得đắc 。

六lục 入nhập 。 六lục 識thức 。 六lục 觸xúc 。 六lục 觸xúc 因nhân 緣duyên 生sanh 受thọ 亦diệc 如như 是thị 。 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 乃nãi 至chí 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 內nội 空không 乃nãi 至chí 無vô 法pháp 有hữu 法pháp 空không 。 四tứ 念niệm 處xứ 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 一nhất 切thiết 三tam 昧muội 門môn 。 一nhất 切thiết 陀đà 羅la 尼ni 門môn 。 性tánh 法pháp 乃nãi 至chí 辟Bích 支Chi 佛Phật 法pháp 。 初Sơ 地Địa 乃nãi 至chí 十Thập 地Địa 。 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 道đạo 種chủng 智trí 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 亦diệc 如như 是thị 。 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 乃nãi 至chí 阿A 羅La 漢Hán 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 。 菩Bồ 薩Tát 。 佛Phật 。 亦diệc 如như 是thị 。

菩Bồ 薩Tát 。 菩Bồ 薩Tát 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 菩Bồ 薩Tát 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 菩Bồ 薩Tát 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。 教giáo 化hóa 無vô 所sở 有hữu 不bất 可khả 得đắc 。 教giáo 化hóa 中trung 。 教giáo 化hóa 無vô 所sở 有hữu 不bất 可khả 得đắc 。 教giáo 化hóa 中trung 。 菩Bồ 薩Tát 及cập 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 無vô 所sở 有hữu 不bất 可khả 得đắc 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 如như 是thị 一nhất 切thiết 法pháp 。 無vô 所sở 有hữu 不bất 可khả 得đắc 。 以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 故cố 。 一nhất 切thiết 種chủng 。 一nhất 切thiết 處xứ 。 菩Bồ 薩Tát 不bất 可khả 得đắc 。 當đương 教giáo 何hà 等đẳng 菩Bồ 薩Tát 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

如như 舍Xá 利Lợi 弗Phất 言ngôn 。

何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 說thuyết 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 但đãn 有hữu 假giả 名danh 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 色sắc 是thị 假giả 名danh 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 是thị 假giả 名danh 。 色sắc 名danh 非phi 色sắc 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 名danh 非phi 識thức 。

何hà 以dĩ 故cố 。 名danh 。 名danh 相tướng 空không 。 若nhược 空không 則tắc 非phi 菩Bồ 薩Tát 。 以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 故cố 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 菩Bồ 薩Tát 但đãn 有hữu 假giả 名danh 。

復phục 次thứ 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 但đãn 有hữu 名danh 字tự 。 名danh 字tự 中trung 非phi 有hữu 。 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 中trung 非phi 有hữu 名danh 字tự 。 以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 但đãn 有hữu 假giả 名danh 。

尸Thi 羅La 波Ba 羅La 蜜Mật 。 羼Sằn 提Đề 波Ba 羅La 蜜Mật 。 毘Tỳ 梨Lê 耶Da 波Ba 羅La 蜜Mật 。 禪Thiền 波Ba 羅La 蜜Mật 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 但đãn 有hữu 名danh 字tự 。 名danh 字tự 中trung 無vô 有hữu 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。 無vô 有hữu 名danh 字tự 。 以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 但đãn 有hữu 假giả 名danh 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 內nội 空không 。 但đãn 有hữu 名danh 字tự 。 乃nãi 至chí 無vô 法pháp 有hữu 法pháp 空không 。 但đãn 有hữu 名danh 字tự 。 名danh 字tự 中trung 無vô 內nội 空không 。 內nội 空không 中trung 無vô 名danh 字tự 。

何hà 以dĩ 故cố 。 名danh 字tự 。 內nội 空không 俱câu 不bất 可khả 得đắc 。 乃nãi 至chí 無vô 法pháp 。 有hữu 法pháp 空không 亦diệc 如như 是thị 。 以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 故cố 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 菩Bồ 薩Tát 但đãn 有hữu 假giả 名danh 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 四tứ 念niệm 處xứ 但đãn 有hữu 名danh 字tự 。 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 但đãn 有hữu 名danh 字tự 。 一nhất 切thiết 三tam 昧muội 門môn 。 一nhất 切thiết 陀đà 羅la 尼ni 門môn 。 乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 亦diệc 如như 是thị 。

以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 故cố 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 我ngã 說thuyết 菩Bồ 薩Tát 但đãn 有hữu 假giả 名danh 。

如như 舍Xá 利Lợi 弗Phất 言ngôn 。

何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 說thuyết 我ngã 名danh 字tự 。 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 我ngã 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 云vân 何hà 當đương 有hữu 生sanh 。 乃nãi 至chí 知tri 者giả 。 見kiến 者giả 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 云vân 何hà 當đương 有hữu 生sanh 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 色sắc 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 云vân 何hà 當đương 有hữu 生sanh 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 云vân 何hà 當đương 有hữu 生sanh 。 眼nhãn 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 乃nãi 至chí 意ý 觸xúc 。 因nhân 緣duyên 生sanh 受thọ 。 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 云vân 何hà 當đương 有hữu 生sanh 。 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 乃nãi 至chí 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 云vân 何hà 當đương 有hữu 生sanh 。 內nội 空không 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 乃nãi 至chí 無vô 法pháp 有hữu 法pháp 。 空không 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 云vân 何hà 當đương 有hữu 生sanh 。 四tứ 念niệm 處xứ 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 云vân 何hà 當đương 有hữu 生sanh 。 諸chư 三tam 昧muội 門môn 。 諸chư 陀đà 羅la 尼ni 門môn 。 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 云vân 何hà 當đương 有hữu 生sanh 。 聲Thanh 聞Văn 乃nãi 至chí 佛Phật 。 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 云vân 何hà 當đương 有hữu 生sanh 。

以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 故cố 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 我ngã 說thuyết 如như 我ngã 名danh 字tự 。 我ngã 亦diệc 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。

【# 論luận 】#

問vấn 曰viết 。

心tâm 。 心tâm 數số 法pháp 無vô 形hình 。 不bất 可khả 見kiến 故cố 可khả 無vô 邊biên 。 色sắc 是thị 有hữu 形hình 。 可khả 見kiến 。 云vân 何hà 無vô 邊biên 。

答đáp 曰viết 。

無vô 處xứ 不bất 有hữu 色sắc 。 不bất 可khả 得đắc 籌trù 量lượng 遠viễn 近cận 輕khinh 重trọng 。 如như 佛Phật 說thuyết 。

四tứ 大đại 無vô 處xứ 不bất 有hữu 。 故cố 名danh 為vi 大đại 。 不bất 可khả 以dĩ 五ngũ 情tình 得đắc 其kỳ 限hạn 。 不bất 可khả 以dĩ 斗đẩu 稱xưng 量lượng 其kỳ 多đa 少thiểu 輕khinh 重trọng 。 是thị 故cố 言ngôn 。

色sắc 無vô 邊biên

復phục 次thứ 。 是thị 色sắc 過quá 去khứ 時thời 。 初sơ 始thỉ 不bất 可khả 得đắc 。 未vị 來lai 時thời 中trung 。 無vô 有hữu 恆Hằng 河Hà 沙sa 劫kiếp 數số 限hạn 色sắc 當đương 有hữu 盡tận 。 是thị 故cố 無vô 後hậu 邊biên 。 初sơ 邊biên 。 後hậu 邊biên 無vô 故cố 。 中trung 亦diệc 無vô 。

復phục 次thứ 。

邊biên

名danh 色sắc 相tướng 。 是thị 色sắc 分phân 別biệt 破phá 散tán 。 邊biên 不bất 可khả 得đắc 。 無vô 有hữu 本bổn 相tương/tướng 。

復phục 次thứ 。 無vô 為vi 法pháp 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 故cố 。 無vô 數số 無vô 量lượng 無vô 邊biên 。 以dĩ 法pháp 空không 觀quán 觀quán 色sắc 皆giai 空không 。 與dữ 虛hư 空không 及cập 無vô 為vi 同đồng 相tương/tướng 。

無vô 量lượng 無vô 數số 。 無vô 邊biên 法pháp 中trung 。 乃nãi 至chí 微vi 塵trần 不bất 可khả 得đắc 。 何hà 況huống 菩Bồ 薩Tát 。 是thị 故cố 說thuyết 。

五ngũ 眾chúng 無vô 邊biên 。 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 無vô 邊biên 。

如như 色sắc 無vô 邊biên 。 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 亦diệc 如như 是thị 。 隨tùy 相tương/tướng 分phân 別biệt 如như 先tiên 說thuyết 。

是thị 五ngũ 眾chúng 無vô 量lượng 無vô 數số 無vô 邊biên 故cố 。 不bất 得đắc 言ngôn 色sắc 是thị 菩Bồ 薩Tát 。 四tứ 眾chúng 亦diệc 如như 是thị 。

復phục 次thứ 。 色sắc 若nhược 離ly 心tâm 心tâm 數số 法pháp 。 如như 草thảo 木mộc 瓦ngõa 石thạch 。 云vân 何hà 名danh 菩Bồ 薩Tát 。 若nhược 心tâm 心tâm 數số 法pháp 離ly 色sắc 。 則tắc 無vô 依y 止chỉ 處xứ 。 亦diệc 無vô 所sở 能năng 為vi 。 云vân 何hà 名danh 菩Bồ 薩Tát 。

復phục 次thứ 。 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 十thập 八bát 空không 。 三Tam 十Thập 七Thất 品Phẩm 。 十Thập 力Lực 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 如như 。 法pháp 性tánh 。 實thật 際tế 不bất 可khả 思tư 議nghị 性tánh 。 三tam 解giải 脫thoát 門môn 。 陀đà 羅la 尼ni 門môn 。 諸chư 三tam 昧muội 門môn 。 薩Tát 婆Bà 若Nhã 。 道đạo 智trí 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 三tam 乘thừa 。 三tam 乘thừa 人nhân 。 是thị 法pháp 若nhược 修tu 若nhược 觀quán 。 是thị 名danh 菩Bồ 薩Tát 。

是thị 法pháp 皆giai 以dĩ 自tự 相tương/tướng 空không 故cố 空không 。 所sở 謂vị 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 相tương/tướng 空không 。 乃nãi 至chí 佛Phật 。 佛Phật 相tương/tướng 空không 。

一nhất 切thiết 處xứ

者giả 。 五ngũ 眾chúng 。 十thập 二nhị 入nhập 。 十thập 八bát 界giới 。 乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。

一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí

者giả 。 十thập 八bát 空không 。 三tam 解giải 脫thoát 門môn 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 觀quán 若nhược 常thường 若nhược 無vô 常thường 等đẳng 。 入nhập 一nhất 門môn 。 二nhị 門môn 乃nãi 至chí 無vô 量lượng 門môn 等đẳng 。 是thị 名danh 一nhất 切thiết 。 種chủng 智trí 求cầu 索sách 。 菩Bồ 薩Tát 不bất 可khả 得đắc 。

又hựu 以dĩ 自tự 法pháp 中trung 無vô 自tự 法pháp 。 亦diệc 無vô 他tha 法pháp 。 如như 此thử 中trung 說thuyết 。

色sắc 。 色sắc 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 色sắc 。 受thọ 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 受thọ 。 受thọ 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 受thọ 。 色sắc 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 乃nãi 至chí 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 不bất 可khả 得đắc 。 乃nãi 至chí 教giáo 化hóa 中trung 。 教giáo 化hóa 不bất 可khả 得đắc 。

但đãn 有hữu 名danh 字tự

者giả 。 是thị 五ngũ 眾chúng 破phá 壞hoại 散tán 滅diệt 。 如như 虛hư 空không 無vô 異dị 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 但đãn 有hữu 名danh 字tự 。 如như 幻huyễn 化hóa 人nhân 。 假giả 名danh 字tự 中trung 更cánh 為vi 立lập 名danh 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 語ngứ 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。

不bất 但đãn 菩Bồ 薩Tát 假giả 名danh 字tự 。 五ngũ 眾chúng 皆giai 亦diệc 假giả 名danh 字tự 。 假giả 名danh 字tự 中trung 。 假giả 名danh 字tự 相tướng 不bất 可khả 得đắc 。 皆giai 入nhập 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 中trung 。 若nhược 如như 是thị 空không 者giả 。 則tắc 非phi 菩Bồ 薩Tát 。

復phục 次thứ 。 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 行hành 是thị 法pháp 故cố 。 名danh 為vi 菩Bồ 薩Tát 。

是thị 法pháp 亦diệc 假giả 名danh 字tự 。 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 假giả 名danh 字tự 。 空không 無vô 所sở 有hữu 。 是thị 諸chư 法pháp 等đẳng 強cường/cưỡng 為vi 作tác 名danh 。 因nhân 緣duyên 和hòa 合hợp 故cố 有hữu 。 亦diệc 無vô 其kỳ 實thật 。

我ngã 名danh 字tự 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh

者giả 。 如như 此thử 品phẩm 初sơ 已dĩ 說thuyết 。 此thử 中trung 須Tu 菩Bồ 提Đề 亦diệc 如như 眾chúng 生sanh 空không 。 法pháp 空không 破phá 我ngã 。 所sở 謂vị 我ngã 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 乃nãi 至chí 知tri 者giả 。 見kiến 者giả 不bất 可khả 得đắc 。 云vân 何hà 當đương 有hữu 生sanh 。

五ngũ 眾chúng 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 云vân 何hà 有hữu 五ngũ 眾chúng 生sanh 。 乃nãi 至chí 意ý 觸xúc 。 因nhân 緣duyên 生sanh 受thọ 。 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 云vân 何hà 當đương 有hữu 生sanh 。

六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 乃nãi 至chí 諸chư 陀đà 羅la 尼ni 門môn 。 三tam 昧muội 門môn 。 聲Thanh 聞Văn 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 佛Phật 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 云vân 何hà 當đương 有hữu 生sanh 。

若nhược 法pháp 先tiên 有hữu 。 然nhiên 後hậu 可khả 問vấn 生sanh 。 法pháp 體thể 先tiên 無vô 。 云vân 何hà 有hữu 生sanh 。

【# 經Kinh 】#

如như 舍Xá 利Lợi 弗Phất 所sở 言ngôn 。

如như 我ngã 。 諸chư 法pháp 亦diệc 如như 是thị 無vô 自tự 性tánh 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 諸chư 法pháp 和hòa 合hợp 生sanh 。 故cố 無vô 自tự 性tánh 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 何hà 等đẳng 和hòa 合hợp 生sanh 無vô 自tự 性tánh 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 色sắc 和hòa 合hợp 生sanh 無vô 自tự 性tánh 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 和hòa 合hợp 生sanh 無vô 自tự 性tánh 。

眼nhãn 和hòa 合hợp 生sanh 無vô 自tự 性tánh 。 乃nãi 至chí 意ý 和hòa 合hợp 生sanh 無vô 自tự 性tánh 。 色sắc 乃nãi 至chí 法pháp 。 眼nhãn 界giới 乃nãi 至chí 法Pháp 界Giới 。 地địa 種chủng 乃nãi 至chí 識thức 種chủng 。 眼nhãn 觸xúc 乃nãi 至chí 意ý 觸xúc 。 眼nhãn 觸xúc 因nhân 緣duyên 生sanh 受thọ 乃nãi 至chí 意ý 觸xúc 。 因nhân 緣duyên 生sanh 受thọ 。 和hòa 合hợp 生sanh 無vô 自tự 性tánh 。

檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 乃nãi 至chí 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 和hòa 合hợp 生sanh 無vô 自tự 性tánh 。 四tứ 念niệm 處xứ 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 和hòa 合hợp 生sanh 無vô 自tự 性tánh 。

復phục 次thứ 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 一nhất 切thiết 法pháp 無vô 常thường 亦diệc 不bất 失thất 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 問vấn 須Tu 菩Bồ 提Đề 。

何hà 等đẳng 法pháp 無vô 常thường 亦diệc 不bất 失thất 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 言ngôn 。

色sắc 無vô 常thường 亦diệc 不bất 失thất 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 無vô 常thường 亦diệc 不bất 失thất 。

何hà 以dĩ 故cố 。 若nhược 法pháp 無vô 常thường 。 即tức 是thị 動động 相tương/tướng 。 即tức 是thị 空không 相tướng 。 以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 故cố 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 一nhất 切thiết 有hữu 為vi 法pháp 。 無vô 常thường 亦diệc 不bất 失thất 。 若nhược 有hữu 漏lậu 法pháp 。 若nhược 無vô 漏lậu 法Pháp 。 若nhược 有hữu 記ký 法pháp 。 若nhược 無vô 記ký 法pháp 。 無vô 常thường 亦diệc 不bất 失thất 。

何hà 以dĩ 故cố 。 若nhược 法pháp 無vô 常thường 。 即tức 是thị 動động 相tương/tướng 。 即tức 是thị 空không 相tướng 。 以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 故cố 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 一nhất 切thiết 作tác 法pháp 無vô 常thường 亦diệc 不bất 失thất 。

復phục 次thứ 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 一nhất 切thiết 法pháp 非phi 常thường 非phi 滅diệt 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 言ngôn 。

何hà 等đẳng 法pháp 非phi 常thường 非phi 滅diệt 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 言ngôn 。

色sắc 非phi 常thường 非phi 滅diệt 。

何hà 以dĩ 故cố 。 性tánh 自tự 爾nhĩ 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 非phi 常thường 非phi 滅diệt 。

何hà 以dĩ 故cố 。 性tánh 自tự 爾nhĩ 。 乃nãi 至chí 意ý 識thức 。 因nhân 緣duyên 生sanh 受thọ 。 非phi 常thường 非phi 滅diệt 。

何hà 以dĩ 故cố 。 性tánh 自tự 爾nhĩ 。 以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 故cố 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 諸chư 法pháp 和hòa 合hợp 生sanh 無vô 自tự 性tánh 。

如như 舍Xá 利Lợi 弗Phất 所sở 言ngôn 。

何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 色sắc 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 言ngôn 。

色sắc 非phi 作tác 法pháp 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 非phi 作tác 法pháp 。

何hà 以dĩ 故cố 。 作tác 者giả 不bất 可khả 得đắc 故cố 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 眼nhãn 非phi 作tác 法pháp 。

何hà 以dĩ 故cố 。 作tác 者giả 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 乃nãi 至chí 意ý 亦diệc 如như 是thị 。

眼nhãn 界giới 乃nãi 至chí 意ý 觸xúc 。 因nhân 緣duyên 生sanh 受thọ 。 亦diệc 如như 是thị 。

復phục 次thứ 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 皆giai 非phi 起khởi 非phi 作tác 。

何hà 以dĩ 故cố 。 作tác 者giả 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 故cố 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 色sắc 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。

如như 舍Xá 利Lợi 弗Phất 所sở 言ngôn 。

何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 是thị 不bất 名danh 為vi 色sắc 。 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 是thị 不bất 名danh 為vi 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 言ngôn 。

色sắc 性tánh 空không 。 是thị 空không 無vô 生sanh 。 無vô 滅diệt 。 無vô 住trụ 異dị 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 性tánh 空không 。 是thị 空không 無vô 生sanh 。 無vô 滅diệt 。 無vô 住trụ 異dị 。 眼nhãn 乃nãi 至chí 一nhất 切thiết 。 有hữu 為vi 法pháp 性tánh 空không 。 是thị 空không 無vô 生sanh 。 無vô 滅diệt 。 無vô 住trụ 異dị 。

以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 故cố 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 是thị 不bất 名danh 色sắc 。 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 是thị 不bất 名danh 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 。

如như 舍Xá 利Lợi 弗Phất 所sở 言ngôn 。

何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 法pháp 。 當đương 教giáo 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 耶da 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 言ngôn 。

畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 即tức 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 即tức 是thị 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 無vô 二nhị 無vô 別biệt 。 以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 故cố 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 我ngã 說thuyết 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 當đương 教giáo 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 耶da 。

如như 舍Xá 利Lợi 弗Phất 所sở 言ngôn 。

何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 離ly 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 無vô 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 言ngôn 。

菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 時thời 。 不bất 見kiến 畢tất 竟cánh 。 不bất 生sanh 異dị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 亦diệc 不bất 見kiến 畢tất 竟cánh 。 不bất 生sanh 異dị 菩Bồ 薩Tát 。 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 及cập 菩Bồ 薩Tát 無vô 二nhị 無vô 別biệt 。

不bất 見kiến 畢tất 竟cánh 。 不bất 生sanh 異dị 色sắc 。

何hà 以dĩ 故cố 。 是thị 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 及cập 色sắc 。 無vô 二nhị 無vô 別biệt 。

不bất 見kiến 畢tất 竟cánh 。 不bất 生sanh 異dị 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 。

何hà 以dĩ 故cố 。 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 無vô 二nhị 無vô 別biệt 。 乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 亦diệc 如như 是thị 。

以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 故cố 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 離ly 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 無vô 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。

如như 舍Xá 利Lợi 弗Phất 所sở 言ngôn 。

何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 聞văn 作tác 是thị 說thuyết 。 心tâm 不bất 沒một 。 不bất 悔hối 。 不bất 驚kinh 。 不bất 怖bố 。 不bất 畏úy 。 是thị 名danh 菩Bồ 薩Tát 行hành 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 言ngôn 。

菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 不bất 見kiến 諸chư 法pháp 有hữu 覺giác 。 知tri 相tương/tướng 。 見kiến 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 如như 夢mộng 。 如như 幻huyễn 。 如như 炎diễm 。 如như 影ảnh 。 如như 化hóa 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 聞văn 作tác 是thị 說thuyết 。 心tâm 不bất 沒một 。 不bất 悔hối 。 不bất 驚kinh 。 不bất 怖bố 。 不bất 畏úy 。

【# 論luận 】#

者giả 言ngôn 。

諸chư 法pháp 無vô 有hữu 自tự 性tánh

者giả 。 以dĩ 性tánh 空không 破phá 諸chư 法pháp 各các 各các 性tánh 。

此thử 中trung 須Tu 菩Bồ 提Đề 自tự 說thuyết 。

諸chư 法pháp 和hòa 合hợp 生sanh 。 無vô 有hữu 自tự 性tánh 。

如như 和hòa 合hợp 五ngũ 眾chúng 等đẳng 法pháp 。 及cập 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 等đẳng 善thiện 法Pháp 。 從tùng 是thị 出xuất 菩Bồ 薩Tát 名danh 字tự 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 從tùng 作tác 法pháp 。 眾chúng 緣duyên 和hòa 合hợp 生sanh 故cố 。 非phi 一nhất 法pháp 所sở 成thành 。 以dĩ 是thị 故cố 言ngôn 假giả 名danh 。

是thị 眾chúng 法pháp 亦diệc 從tùng 和hòa 合hợp 邊biên 生sanh 。 譬thí 如như 有hữu 眼nhãn 。 有hữu 色sắc 。 有hữu 明minh 。 有hữu 空không 。 有hữu 欲dục 見kiến 心tâm 等đẳng 。 諸chư 因nhân 緣duyên 和hòa 合hợp 生sanh 眼nhãn 識thức 。 是thị 中trung 不bất 得đắc 言ngôn 眼nhãn 是thị 見kiến 者giả 。 若nhược 識thức 是thị 見kiến 者giả 。 若nhược 色sắc 是thị 見kiến 者giả 。 若nhược 明minh 是thị 見kiến 者giả 。

若nhược 是thị 眼nhãn 。 色sắc 。 識thức 等đẳng 。 各các 各các 不bất 得đắc 有hữu 所sở 見kiến 。 和hòa 合hợp 中trung 亦diệc 。 不bất 應ưng 有hữu 見kiến 。

以dĩ 是thị 故cố 。 見kiến 法pháp 畢tất 竟cánh 空không 。 如như 幻huyễn 。 如như 夢mộng 。

一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 亦diệc 如như 是thị 。

復phục 次thứ 。

一nhất 切thiết 法pháp 無vô 常thường 亦diệc 不bất 失thất

無vô 常thường 破phá 。

常thường 倒đảo

不bất 失thất 破phá 。

斷đoạn 滅diệt 倒đảo

是thị 無vô 常thường 不bất 失thất 法pháp 。 即tức 是thị 入nhập 實thật 相tướng 門môn 。 是thị 故cố 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 語ngứ 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。

無vô 常thường 即tức 是thị 動động 相tương/tướng 。 即tức 是thị 空không 相tướng 。

一nhất 切thiết 法Pháp 亦diệc 如như 是thị 。

復phục 次thứ 。

一nhất 切thiết 法pháp 非phi 常thường 非phi 失thất

者giả 。 如như 十thập 八bát 空không 後hậu 義nghĩa 說thuyết 。

色sắc 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 者giả

五ngũ 眾chúng 作tác 者giả 。 生sanh 者giả 。 起khởi 者giả 不bất 可khả 得đắc 故cố 。

復phục 次thứ 。 生sanh 相tướng 不bất 可khả 得đắc 者giả 。 如như 先tiên 破phá 生sanh 中trung 說thuyết 。

一nhất 切thiết 法Pháp 亦diệc 如như 是thị 。

何hà 以dĩ 故cố 說thuyết 。 若nhược 色sắc 不bất 生sanh 為vi 非phi 色sắc 。 非phi 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 。

者giả 。 此thử 中trung 須Tu 菩Bồ 提Đề 自tự 說thuyết 。

色sắc 從tùng 因nhân 緣duyên 生sanh 。 無vô 有hữu 自tự 性tánh 。 常thường 空không 相tướng 。 若nhược 法pháp 常thường 空không 相tướng 。 是thị 法pháp 無vô 生sanh 相tướng 。 無vô 滅diệt 相tương/tướng 。 無vô 住trụ 異dị 相tướng 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 亦diệc 如như 是thị 。 故cố 不bất 生sanh 相tương/tướng 法pháp 。 即tức 是thị 無vô 為vi 。 非phi 有hữu 為vi 相tương/tướng 。 餘dư 法Pháp 亦diệc 如như 是thị 。

畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 當đương 教giáo 誰thùy 般Bát 若Nhã 。

者giả 。 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 即tức 是thị 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 。 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 。 即tức 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 云vân 何hà 以dĩ 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 教giáo 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

若nhược 離ly 是thị 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 有hữu 菩Bồ 薩Tát 者giả 。 應ưng 當đương 教giáo 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 無vô 二nhị 無vô 別biệt 。 云vân 何hà 當đương 教giáo 離ly 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 行hành 道Đạo 者giả 。 上thượng 說thuyết 中trung 已dĩ 合hợp 解giải 。

菩Bồ 薩Tát 聞văn 是thị 不bất 沒một 。 不bất 悔hối 。

者giả 。 菩Bồ 薩Tát 於ư 一nhất 切thiết 法pháp 中trung 。 不bất 見kiến 我ngã 。 眾chúng 生sanh 乃nãi 至chí 知tri 者giả 。 見kiến 者giả 。 亦diệc 無vô 說thuyết 者giả 。 亦diệc 無vô 聽thính 者giả 。 無vô 邪tà 說thuyết 。 無vô 正chánh 說thuyết 。 亦diệc 無vô 無vô 說thuyết 者giả 。 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 因nhân 緣duyên 和hòa 合hợp 故cố 生sanh 。 諸chư 緣duyên 離ly 故cố 滅diệt 。 無vô 有hữu 起khởi 者giả 。 無vô 有hữu 滅diệt 者giả 。 故cố 不bất 畏úy 。 不bất 怖bố 。 不bất 沒một 。 不bất 悔hối 。

菩Bồ 薩Tát 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 虛hư 誑cuống 。 無vô 實thật 無vô 定định 。 若nhược 死tử 急cấp 時thời 。 若nhược 墮đọa 阿A 鼻Tỳ 泥Nê 犁Lê 。 心tâm 猶do 不bất 動động 。 況huống 聞văn 虛hư 聲thanh 。 而nhi 有hữu 恐khủng 怖bố 。

如như 人nhân 夢mộng 中trung 。 見kiến 怖bố 畏úy 事sự 。 覺giác 已dĩ 則tắc 無vô 恐khủng 心tâm 。 知tri 夢mộng 法pháp 能năng 誑cuống 心tâm 無vô 有hữu 實thật 事sự 。 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 如như 是thị 。 入nhập 世thế 間gian 心tâm 夢mộng 中trung 見kiến 。 有hữu 恐khủng 畏úy 。 得đắc 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 覺giác 時thời 。 則tắc 無vô 所sở 畏úy 。 知tri 諸chư 法pháp 但đãn 是thị 虛hư 誑cuống 。 無vô 有hữu 真chân 實thật 。

復phục 次thứ 。 譬thí 如như 幻huyễn 事sự 。 智trí 者giả 雖tuy 見kiến 心tâm 無vô 所sở 惑hoặc 。 知tri 是thị 誑cuống 法pháp 。 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 如như 是thị 。 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 如như 幻huyễn 。 能năng 誑cuống 人nhân 心tâm 。 是thị 中trung 無vô 實thật 。 以dĩ 是thị 故cố 不bất 怖bố 畏úy 。 如như 炎diễm 。 如như 影ảnh 。 如như 化hóa 亦diệc 如như 是thị 。

【# 經Kinh 】#

須Tu 菩Bồ 提Đề 白bạch 佛Phật 言ngôn 。

世Thế 尊Tôn 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 如như 是thị 觀quán 諸chư 法pháp 。 是thị 時thời 菩Bồ 薩Tát 摩ma 訶ha 薩tát 。 不bất 受thọ 色sắc 。 不bất 視thị 色sắc 。 不bất 住trụ 色sắc 。 不bất 著trước 色sắc 。 不bất 言ngôn 是thị 色sắc 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 亦diệc 不bất 受thọ 。 不bất 視thị 。 不bất 住trụ 。 不bất 著trước 。 亦diệc 不bất 言ngôn 是thị 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 。 眼nhãn 不bất 受thọ 。 不bất 視thị 。 不bất 住trụ 。 不bất 著trước 。 亦diệc 不bất 言ngôn 是thị 眼nhãn 。 耳nhĩ 。 鼻tị 。 舌thiệt 。 身thân 。 意ý 。 亦diệc 不bất 受thọ 。 不bất 視thị 。 不bất 住trụ 。 不bất 著trước 。 亦diệc 不bất 言ngôn 是thị 意ý 。 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 不bất 受thọ 。 不bất 視thị 。 不bất 住trụ 。 不bất 著trước 。 亦diệc 不bất 言ngôn 是thị 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 尸Thi 羅La 波Ba 羅La 蜜Mật 。 羼Sằn 提Đề 波Ba 羅La 蜜Mật 。 毘Tỳ 梨Lê 耶Da 波Ba 羅La 蜜Mật 。 禪Thiền 波Ba 羅La 蜜Mật 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 不bất 受thọ 。 不bất 示thị 。 不bất 住trụ 。 不bất 著trước 。 亦diệc 不bất 言ngôn 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 內nội 空không 不bất 受thọ 。 不bất 示thị 。 不bất 住trụ 。 不bất 著trước 。 亦diệc 不bất 言ngôn 是thị 內nội 空không 。 乃nãi 至chí 無vô 法pháp 。 有hữu 法pháp 空không 亦diệc 如như 是thị 。

復phục 次thứ 。

世Thế 尊Tôn 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 時thời 。 四tứ 念niệm 處xứ 不bất 受thọ 。 不bất 示thị 。 不bất 住trụ 。 不bất 著trước 。 亦diệc 不bất 言ngôn 是thị 四tứ 念niệm 處xứ 。 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 不bất 受thọ 。 不bất 示thị 。 不bất 住trụ 。 不bất 著trước 。 亦diệc 不bất 言ngôn 是thị 。 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 一nhất 切thiết 三tam 昧muội 門môn 。 一nhất 切thiết 陀đà 羅la 尼ni 。 門môn 乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 不bất 受thọ 。 不bất 示thị 。 不bất 住trụ 。 不bất 著trước 。 亦diệc 不bất 言ngôn 是thị 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。

復phục 次thứ 。

世Thế 尊Tôn 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 時thời 。 不bất 見kiến 色sắc 乃nãi 至chí 不bất 見kiến 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。

何hà 以dĩ 故cố 。

色sắc 不bất 生sanh 。 是thị 非phi 色sắc 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 不bất 生sanh 。 是thị 非phi 識thức 。 眼nhãn 不bất 生sanh 。 是thị 非phi 眼nhãn 。 耳nhĩ 。 鼻tị 。 舌thiệt 。 身thân 。 意ý 不bất 生sanh 。 是thị 非phi 意ý 。 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 不bất 生sanh 。 是thị 非phi 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 乃nãi 至chí 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 不bất 生sanh 。 是thị 非phi 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

何hà 以dĩ 故cố 。 色sắc 。 不bất 生sanh 。 不bất 二nhị 不bất 別biệt 。 乃nãi 至chí 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 不bất 生sanh 。 不bất 二nhị 不bất 別biệt 。

內nội 空không 不bất 生sanh 。 是thị 非phi 內nội 空không 。 乃nãi 至chí 無vô 法pháp 。 有hữu 法pháp 空không 不bất 生sanh 。 是thị 非phi 無vô 法pháp 有hữu 法pháp 空không 。

何hà 以dĩ 故cố 。 內nội 空không 乃nãi 至chí 無vô 法pháp 有hữu 法pháp 空không 。 不bất 生sanh 。 不bất 二nhị 不bất 別biệt 。

世Thế 尊Tôn 。 四tứ 念niệm 處xứ 不bất 生sanh 。 非phi 四tứ 念niệm 處xứ 。

何hà 以dĩ 故cố 。 四tứ 念niệm 處xứ 。 不bất 生sanh 。 不bất 二nhị 不bất 別biệt 。

何hà 以dĩ 故cố 。 世Thế 尊Tôn 。 是thị 不bất 生sanh 法pháp 。 非phi 一nhất 。 非phi 二nhị 。 非phi 三tam 。 非phi 異dị 。 以dĩ 是thị 故cố 。 四tứ 念niệm 處xứ 。 不bất 生sanh 。 不bất 二nhị 不bất 別biệt 。

乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 不bất 生sanh 。 非phi 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。

何hà 以dĩ 故cố 。 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 不bất 生sanh 。 不bất 二nhị 不bất 別biệt 。

何hà 以dĩ 故cố 。 世Thế 尊Tôn 。 是thị 不bất 生sanh 法pháp 。 非phi 一nhất 。 非phi 二nhị 。 非phi 三tam 。 非phi 異dị 。 以dĩ 是thị 故cố 。 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 不bất 生sanh 。 非phi 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。

世Thế 尊Tôn 。 如như 不bất 生sanh 。 是thị 非phi 如như 。 乃nãi 至chí 不bất 可khả 。 思tư 議nghị 性tánh 不bất 生sanh 。 是thị 非phi 不bất 可khả 思tư 議nghị 性tánh 。

世Thế 尊Tôn 。 是thị 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 不bất 生sanh 。 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 不bất 生sanh 。 是thị 非phi 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。

何hà 以dĩ 故cố 。 是thị 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。 乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 不bất 生sanh 。 不bất 二nhị 不bất 別biệt 。

何hà 以dĩ 故cố 。 世Thế 尊Tôn 。 是thị 不bất 生sanh 法pháp 非phi 一nhất 。 非phi 二nhị 。 非phi 三tam 。 非phi 異dị 。 以dĩ 是thị 故cố 。 乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 不bất 生sanh 。 非phi 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。

世Thế 尊Tôn 。 色sắc 不bất 滅diệt 相tương/tướng 。 是thị 非phi 色sắc 。

何hà 以dĩ 故cố 。 色sắc 及cập 不bất 滅diệt 相tương/tướng 。 不bất 二nhị 不bất 別biệt 。

何hà 以dĩ 故cố 。 世Thế 尊Tôn 。 是thị 不bất 滅diệt 法pháp 非phi 一nhất 。 非phi 二nhị 。 非phi 三tam 。 非phi 異dị 。 以dĩ 是thị 故cố 。 色sắc 不bất 滅diệt 相tương/tướng 是thị 非phi 色sắc 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 不bất 滅diệt 相tương/tướng 是thị 非phi 識thức 。

何hà 以dĩ 故cố 。 識thức 及cập 不bất 滅diệt 不bất 二nhị 不bất 別biệt 。

何hà 以dĩ 故cố 。 世Thế 尊Tôn 。 是thị 不bất 滅diệt 法pháp 。 非phi 一nhất 。 非phi 二nhị 。 非phi 三tam 。 非phi 異dị 。 以dĩ 是thị 故cố 。 識thức 不bất 滅diệt 相tương/tướng 是thị 非phi 識thức 。 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 乃nãi 至chí 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 內nội 空không 乃nãi 至chí 無vô 法pháp 有hữu 法pháp 空không 。 四tứ 念niệm 處xứ 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 亦diệc 如như 是thị 。

世Thế 尊Tôn 。 以dĩ 是thị 故cố 。 色sắc 入nhập 無vô 二nhị 法pháp 數số 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 入nhập 無vô 二nhị 法pháp 數số 。 乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 入nhập 無vô 二nhị 法pháp 數số 。

【# 論luận 】#

者giả 言ngôn 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 白bạch 佛Phật 。

菩Bồ 薩Tát 能năng 如như 是thị 觀quán 諸chư 法pháp 。 於ư 五ngũ 眾chúng 中trung 有hữu 五ngũ 種chủng 正chánh 觀quán 行hành 。

所sở 謂vị 。

不bất 受thọ

以dĩ 五ngũ 眾chúng 中trung 有hữu 無vô 常thường 火hỏa 能năng 燒thiêu 心tâm 故cố 。

不bất 視thị

者giả 。 不bất 取thủ 相tương/tướng 。 非phi 但đãn 觀quán 無vô 常thường 等đẳng 過quá 。 觀quán 是thị 五ngũ 眾chúng 空không 。 不bất 取thủ 相tướng 故cố 。

不bất 住trụ

者giả 。 不bất 依y 止chỉ 五ngũ 眾chúng 。 畏úy 諸chư 煩phiền 惱não 賊tặc 來lai 故cố 。 不bất 敢cảm 久cửu 住trụ 。 譬thí 如như 空không 聚tụ 落lạc 。 賊tặc 所sở 止chỉ 處xứ 。 智trí 者giả 不bất 應ưng 久cửu 住trụ 。

不bất 著trước

者giả 。 五ngũ 眾chúng 若nhược 有hữu 一nhất 罪tội 。 猶do 不bất 應ưng 著trước 。 何hà 況huống 身thân 有hữu 飢cơ 渴khát 。 寒hàn 熱nhiệt 。 老lão 病bệnh 死tử 等đẳng 。 心tâm 有hữu 憂ưu 愁sầu 。 恐khủng 怖bố 。 妬đố 嫉tật 。 瞋sân 恚khuể 等đẳng 。 後hậu 世thế 墮đọa 三tam 惡ác 道đạo 。 一nhất 切thiết 無vô 常thường 。 苦khổ 。 空không 。 無vô 我ngã 。 不bất 得đắc 自tự 在tại 。 如như 是thị 等đẳng 無vô 量lượng 無vô 邊biên 過quá 罪tội 。 云vân 何hà 可khả 著trước 。

不bất 言ngôn 是thị 色sắc

者giả 。 不bất 以dĩ 邪tà 見kiến 說thuyết 色sắc 。 若nhược 常thường 若nhược 無vô 常thường 等đẳng 。 不bất 言ngôn 五ngũ 眾chúng 如như 是thị 定định 相tương/tướng 。 乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 亦diệc 如như 是thị 。

何hà 以dĩ 故cố 。 色sắc 中trung 行hành 五ngũ 種chủng 正chánh 行hạnh 。 是thị 五ngũ 眾chúng 。 皆giai 無vô 生sanh 相tương/tướng 。 皆giai 一nhất 相tương/tướng 。 一nhất 相tương/tướng 則tắc 無vô 相tướng 。 若nhược 無vô 相tướng 則tắc 非phi 有hữu 五ngũ 眾chúng 。 乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 亦diệc 如như 是thị 。

若nhược 一nhất 切thiết 法pháp 無vô 生sanh 相tương/tướng 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 不bất 二nhị 不bất 別biệt 。 得đắc 是thị 無vô 生sanh 心tâm 。 即tức 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 得đắc 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 即tức 知tri 諸chư 法pháp 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 以dĩ 是thị 故cố 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 即tức 是thị 不bất 生sanh 。 不bất 二nhị 不bất 別biệt 。

復phục 次thứ 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 自tự 說thuyết 因nhân 緣duyên 。 所sở 謂vị 。

是thị 無vô 生sanh 法pháp 不bất 一nhất 相tương/tướng 。 不bất 二nhị 相tương/tướng 。 不bất 三tam 。 不bất 異dị 。

何hà 以dĩ 故cố 。 諸chư 法pháp 無vô 生sanh 一nhất 相tương/tướng 故cố 。 乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 亦diệc 如như 是thị 。

如như 無vô 生sanh 。 無vô 滅diệt 亦diệc 如như 是thị 。

問vấn 曰viết 。

末mạt 後hậu 何hà 以dĩ 故cố 說thuyết

色sắc 乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 入nhập 無vô 二nhị 法pháp 數số

答đáp 曰viết 。

菩Bồ 薩Tát 若nhược 未vị 破phá 色sắc 。 則tắc 生sanh 愛ái 等đẳng 結kết 使sử 。 著trước 是thị 色sắc 等đẳng 。 破phá 色sắc 已dĩ 。 則tắc 生sanh 邪tà 見kiến 。 著trước 是thị 色sắc 空không 等đẳng 。 今kim 色sắc 等đẳng 用dụng 空không 智trí 慧tuệ 故cố 。 皆giai 空không 。 不bất 二nhị 相tương/tướng 。

是thị 諸chư 法pháp 虛hư 誑cuống 不bất 實thật 。 內nội 外ngoại 入nhập 所sở 攝nhiếp 故cố 。 名danh 為vi 二nhị 。 色sắc 等đẳng 乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 離ly 是thị 二nhị 。 名danh 不bất 二nhị 。

今kim 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 憐lân 愍mẫn 眾chúng 生sanh 。 利lợi 益ích 諸chư 菩Bồ 薩Tát 故cố 。 說thuyết 。

是thị 諸chư 法pháp 不bất 二nhị 。 入nhập 無vô 二nhị 法pháp 數số 中trung 。

大Đại 智Trí 度Độ 論Luận 卷quyển 第đệ 五ngũ 十thập 二nhị

Print Friendly, PDF & Email