大Đại 智Trí 度Độ 論Luận
Quyển 41
龍Long 樹Thụ 菩Bồ 薩Tát 造Tạo 後Hậu 秦Tần 鳩Cưu 摩Ma 羅La 什Thập 譯Dịch

大Đại 智Trí 度Độ 論Luận 釋Thích 三Tam 假Giả 品Phẩm 第Đệ 七Thất (# 卷quyển 第đệ 四tứ 十thập 一nhất )#

龍long 樹thụ 菩Bồ 薩Tát 造tạo

後hậu 秦tần 龜quy 茲tư 國quốc 鳩Cưu 摩Ma 羅La 什Thập 奉phụng 。 詔chiếu 譯dịch 。

【# 經kinh 】# 。

爾nhĩ 時thời

佛Phật 告cáo 慧Tuệ 命mạng 須Tu 菩Bồ 提Đề 。

汝nhữ 當đương 教giáo 諸chư 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 如như 諸chư 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 所sở 應ưng 成thành 就tựu 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

即tức 時thời 諸chư 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 及cập 聲Thanh 聞Văn 大đại 弟đệ 子tử 。 諸chư 天thiên 等đẳng 作tác 是thị 念niệm 。

慧Tuệ 命mạng 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 自tự 以dĩ 智trí 慧tuệ 力lực 。 當đương 為vì 諸chư 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 說thuyết 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 耶da 。 為vi 是thị 佛Phật 力lực 。

慧Tuệ 命mạng 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 知tri 諸chư 菩Bồ 薩Tát 摩ma 訶ha 薩tát 。 大đại 弟đệ 子tử 。 諸chư 天thiên 心tâm 所sở 念niệm 。 語ngữ 慧Tuệ 命mạng 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。

敢cảm 佛Phật 弟đệ 子tử 所sở 說thuyết 法Pháp 。 所sở 教giáo 授thọ 。 皆giai 是thị 佛Phật 力lực 。 佛Phật 所sở 說thuyết 法Pháp 。 法pháp 相tướng 不bất 相tương 違vi 背bội 。 是thị 善thiện 男nam 子tử 學học 是thị 法pháp 。 得đắc 證chứng 此thử 法pháp 。 佛Phật 說thuyết 如như 燈đăng 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 一nhất 切thiết 聲Thanh 聞Văn 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 。 實thật 無vô 力lực 能năng 為vì 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 說thuyết 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

爾nhĩ 時thời 慧Tuệ 命mạng 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 白bạch 佛Phật 言ngôn 。

世Thế 尊Tôn 所sở 說thuyết 菩Bồ 薩Tát 。 菩Bồ 薩Tát 字tự 。 何hà 等đẳng 法pháp 名danh 菩Bồ 薩Tát 。

世Thế 尊Tôn 。 我ngã 等đẳng 不bất 見kiến 。 是thị 法pháp 名danh 菩Bồ 薩Tát 。 云vân 何hà 教giáo 菩Bồ 薩Tát 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

佛Phật 告cáo 須Tu 菩Bồ 提Đề 。

般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 亦diệc 但đãn 有hữu 名danh 字tự 。 名danh 為vi 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 菩Bồ 薩Tát 。 菩Bồ 薩Tát 字tự 。 亦diệc 但đãn 有hữu 名danh 字tự 。 是thị 名danh 字tự 不bất 在tại 內nội 。 不bất 在tại 外ngoại 。 不bất 在tại 中trung 間gian 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 譬thí 如như 說thuyết 我ngã 名danh 。 和hòa 合hợp 故cố 有hữu 。 是thị 我ngã 名danh 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 但đãn 以dĩ 世thế 間gian 名danh 字tự 故cố 說thuyết 。 如như 眾chúng 生sanh 。 壽thọ 命mạng 。 生sanh 者giả 。 養dưỡng 育dục 者giả 。 眾chúng 數số 。 人nhân 。 作tác 者giả 。 使sử 作tác 者giả 。 起khởi 者giả 。 使sử 起khởi 者giả 。 受thọ 者giả 。 使sử 受thọ 者giả 。 知tri 者giả 。 見kiến 者giả 等đẳng 。 和hòa 合hợp 法pháp 故cố 有hữu 。 是thị 諸chư 名danh 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 但đãn 以dĩ 世thế 間gian 名danh 字tự 故cố 說thuyết 。

般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 菩Bồ 薩Tát 。 菩Bồ 薩Tát 字tự 亦diệc 如như 是thị 。 皆giai 和hòa 合hợp 故cố 有hữu 。 是thị 亦diệc 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 但đãn 以dĩ 世thế 間gian 名danh 字tự 故cố 說thuyết 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 譬thí 如như 身thân 和hòa 合hợp 故cố 有hữu 。 是thị 亦diệc 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 但đãn 以dĩ 世thế 間gian 名danh 字tự 故cố 說thuyết 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 譬thí 如như 色sắc 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 。 亦diệc 和hòa 合hợp 故cố 有hữu 。 是thị 亦diệc 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 但đãn 以dĩ 世thế 間gian 名danh 字tự 故cố 說thuyết 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 菩Bồ 薩Tát 。 菩Bồ 薩Tát 字tự 亦diệc 如như 是thị 。 皆giai 是thị 和hòa 合hợp 故cố 有hữu 。 是thị 亦diệc 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 但đãn 以dĩ 世thế 間gian 名danh 字tự 故cố 說thuyết 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 譬thí 如như 眼nhãn 。 和hòa 合hợp 故cố 有hữu 。 是thị 亦diệc 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 但đãn 以dĩ 世thế 間gian 名danh 字tự 故cố 說thuyết 。 是thị 眼nhãn 不bất 在tại 內nội 。 不bất 在tại 外ngoại 。 不bất 在tại 中trung 間gian 。 耳nhĩ 。 鼻tị 。 舌thiệt 。 身thân 。 意ý 。 和hòa 合hợp 故cố 有hữu 。 是thị 亦diệc 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 但đãn 以dĩ 世thế 間gian 名danh 字tự 故cố 說thuyết 。 色sắc 乃nãi 至chí 法Pháp 亦diệc 如như 是thị 。 眼nhãn 界giới 和hòa 合hợp 故cố 有hữu 。 是thị 亦diệc 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 但đãn 以dĩ 世thế 間gian 名danh 字tự 故cố 說thuyết 。 乃nãi 至chí 意ý 識thức 界giới 亦diệc 如như 是thị 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 菩Bồ 薩Tát 。 菩Bồ 薩Tát 字tự 亦diệc 如như 是thị 。 皆giai 和hòa 合hợp 故cố 有hữu 。 是thị 亦diệc 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 但đãn 以dĩ 名danh 字tự 故cố 說thuyết 。 是thị 名danh 字tự 亦diệc 不bất 在tại 內nội 。 不bất 在tại 外ngoại 。 不bất 在tại 中trung 間gian 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 譬thí 如như 內nội 身thân 。 名danh 為vi 頭đầu 。 但đãn 有hữu 名danh 字tự 。 項hạng 。 肩kiên 。 臂tý 。 脊tích 。 肋lặc 。 髀bễ 。 # 。 脚cước 。 是thị 和hòa 合hợp 故cố 有hữu 。 是thị 法pháp 及cập 名danh 字tự 。 亦diệc 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 但đãn 以dĩ 名danh 字tự 故cố 說thuyết 。 是thị 名danh 字tự 亦diệc 不bất 在tại 內nội 。 不bất 在tại 外ngoại 。 不bất 在tại 中trung 間gian 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 菩Bồ 薩Tát 。 菩Bồ 薩Tát 字tự 亦diệc 如như 是thị 。 皆giai 和hòa 合hợp 故cố 有hữu 。 但đãn 以dĩ 名danh 字tự 故cố 說thuyết 。 是thị 亦diệc 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 不bất 在tại 內nội 。 不bất 在tại 外ngoại 。 不bất 在tại 中trung 間gian 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 譬thí 如như 外ngoại 物vật 。 草thảo 。 木mộc 。 枝chi 。 葉diệp 。 莖hành 。 節tiết 。 如như 是thị 一nhất 切thiết 。 但đãn 以dĩ 名danh 字tự 故cố 說thuyết 。 是thị 法pháp 及cập 名danh 字tự 。 亦diệc 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 非phi 內nội 非phi 外ngoại 。 非phi 中trung 間gian 住trụ 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 菩Bồ 薩Tát 。 菩Bồ 薩Tát 字tự 亦diệc 如như 是thị 。 皆giai 和hòa 合hợp 故cố 有hữu 。 是thị 法pháp 及cập 名danh 字tự 。 亦diệc 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 非phi 內nội 非phi 外ngoại 。 非phi 中trung 間gian 住trụ 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 譬thí 如như 過quá 去khứ 諸chư 佛Phật 。 名danh 字tự 和hòa 合hợp 故cố 有hữu 。 是thị 亦diệc 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 但đãn 以dĩ 名danh 字tự 故cố 說thuyết 。 是thị 亦diệc 非phi 內nội 非phi 外ngoại 。 非phi 中trung 間gian 住trụ 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 菩Bồ 薩Tát 。 菩Bồ 薩Tát 字tự 亦diệc 如như 是thị 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 譬thí 如như 夢mộng 。 響hưởng 。 影ảnh 。 幻huyễn 。 炎diễm 。 佛Phật 所sở 化hóa 。 皆giai 是thị 和hòa 合hợp 故cố 有hữu 。 但đãn 以dĩ 名danh 字tự 說thuyết 。 是thị 法pháp 及cập 名danh 字tự 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 非phi 內nội 非phi 外ngoại 。 非phi 中trung 間gian 住trụ 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 菩Bồ 薩Tát 。 菩Bồ 薩Tát 字tự 亦diệc 如như 是thị 。

如như 是thị 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 名danh 假giả 施thi 設thiết 。 受thọ 假giả 施thi 設thiết 。 法pháp 假giả 施thi 設thiết 。 如như 是thị 應ưng 當đương 學học 。

【# 論luận 】#

問vấn 曰viết 。

佛Phật 既ký 不bất 自tự 說thuyết 。 諸chư 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 福phước 德đức 智trí 慧tuệ 利lợi 根căn 。 勝thắng 諸chư 聲Thanh 聞Văn 。 何hà 以dĩ 故cố 命mạng 須Tu 菩Bồ 提Đề 令linh 說thuyết 。

答đáp 曰viết 。

先tiên

舌thiệt 相tướng

中trung 。 已dĩ 有hữu 二nhị 因nhân 緣duyên 故cố 。 使sử 須Tu 菩Bồ 提Đề 說thuyết 。

復phục 次thứ 。 佛Phật 威uy 德đức 尊tôn 重trọng 。 畏úy 敬kính 心tâm 故cố 。 不bất 敢cảm 問vấn 佛Phật 。 畏úy 不bất 自tự 盡tận 。

復phục 次thứ 。 佛Phật 知tri 眾chúng 中trung 心tâm 所sở 疑nghi 。 眾chúng 人nhân 敬kính 難nạn/nan 佛Phật 故cố 。 不bất 敢cảm 發phát 問vấn 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 眾chúng 生sanh 見kiến 佛Phật 。 身thân 過quá 須Tu 彌Di 山sơn 。 舌thiệt 覆phú 三Tam 千Thiên 大Đại 千Thiên 世Thế 界Giới 。 身thân 出xuất 種chủng 種chủng 無vô 量lượng 光quang 明minh 。 是thị 時thời 眾chúng 會hội 。 心tâm 皆giai 驚kinh 怖bố 。 不bất 敢cảm 發phát 問vấn 。 各các 各các 自tự 念niệm 。

我ngã 當đương 云vân 何hà 。 從tùng 佛Phật 聞văn 法Pháp 。

以dĩ 是thị 故cố 。 佛Phật 命mạng 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 令linh 為vì 眾chúng 人nhân 說thuyết 法Pháp 。 言ngôn 。

汝nhữ 所sở 說thuyết 者giả 。 皆giai 是thị 佛Phật 力lực 。

如như 經Kinh 中trung 說thuyết 。

復phục 次thứ 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 有hữu 二nhị 種chủng 。

一nhất 者giả 。 共cộng 聲Thanh 聞Văn 。 菩Bồ 薩Tát 合hợp 說thuyết 。 二nhị 者giả 。 但đãn 與dữ 諸chư 法Pháp 身thân 菩Bồ 薩Tát 說thuyết 。

為vi 雜tạp 說thuyết 故cố 。 命mạng 須Tu 菩Bồ 提Đề 為vi 首thủ 。 及cập 彌Di 勒Lặc 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 。

爾nhĩ 時thời 眾chúng 會hội 聞văn 佛Phật 命mạng 須Tu 菩Bồ 提Đề 令linh 說thuyết 。 心tâm 皆giai 驚kinh 疑nghi 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 知tri 眾chúng 人nhân 心tâm 。 告cáo 舍Xá 利Lợi 弗Phất 等đẳng 言ngôn 。

一nhất 切thiết 聲Thanh 聞Văn 。 所sở 說thuyết 所sở 知tri 。 皆giai 是thị 佛Phật 力lực 。 我ngã 等đẳng 當đương 承thừa 佛Phật 威uy 神thần 。 為vì 眾chúng 人nhân 說thuyết 。 譬thí 如như 傳truyền 語ngữ 人nhân 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 佛Phật 所sở 說thuyết 法Pháp 。 法pháp 相tướng 不bất 相tương 違vi 背bội 。 是thị 弟đệ 子tử 等đẳng 學học 。 是thị 法pháp 作tác 證chứng 。 敢cảm 有hữu 所sở 說thuyết 。 皆giai 是thị 佛Phật 力lực 。 我ngã 等đẳng 所sở 說thuyết 。 即tức 是thị 佛Phật 說thuyết 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 現hiện 在tại 佛Phật 前tiền 說thuyết 。 我ngã 等đẳng 雖tuy 有hữu 智trí 慧tuệ 眼nhãn 。 不bất 值trị 佛Phật 法Pháp 。 則tắc 無vô 所sở 見kiến 。 譬thí 如như 夜dạ 行hành 險hiểm 道đạo 。 無vô 人nhân 執chấp 燈đăng 。 必tất 不bất 得đắc 過quá 。 佛Phật 亦diệc 如như 是thị 。 若nhược 不bất 以dĩ 智trí 慧tuệ 。 燈đăng 照chiếu 我ngã 等đẳng 者giả 。 則tắc 無vô 所sở 見kiến 。

又hựu 告cáo 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。

一nhất 切thiết 聲Thanh 聞Văn 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 。 實thật 無vô 力lực 能năng 為vì 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 說thuyết 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 況huống 我ngã 一nhất 人nhân 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 菩Bồ 薩Tát 智trí 慧tuệ 甚thậm 深thâm 。 問vấn 答đáp 玄huyền 遠viễn 。 諸chư 餘dư 淺thiển 近cận 法pháp 。 於ư 菩Bồ 薩Tát 邊biên 說thuyết 猶do 難nạn/nan 。 何hà 況huống 深thâm 法Pháp 。 如như 人nhân 能năng 食thực 一nhất 斛hộc 飯phạn 。 從tùng 有hữu 一nhất 斗đẩu 者giả 索sách 。 欲dục 以dĩ 除trừ 飢cơ 。 是thị 不bất 能năng 除trừ 。

以dĩ 是thị 故cố 說thuyết

聲Thanh 聞Văn 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 無vô 力lực 能năng 為vi 菩Bồ 薩Tát 說thuyết 般Bát 若Nhã 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 大đại 明minh 菩Bồ 薩Tát 尊tôn 貴quý 。 佛Phật 亦diệc 然nhiên 可khả 。 令linh 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 欲dục 於ư 實thật 相tướng 法pháp 中trung 說thuyết 。 是thị 故cố 言ngôn 。

一nhất 切thiết 法pháp 中trung 。 求cầu 菩Bồ 薩Tát 不bất 可khả 得đắc 。 菩Bồ 薩Tát 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 字tự 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 。 菩Bồ 薩Tát 。 菩Bồ 薩Tát 字tự 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 。 是thị 三tam 事sự 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 我ngã 云vân 何hà 當đương 教giáo 。 菩Bồ 薩Tát 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

問vấn 曰viết 。

佛Phật 命mạng 須Tu 菩Bồ 提Đề 為vì 諸chư 菩Bồ 薩Tát 說thuyết 般Bát 若Nhã 。 而nhi 須Tu 菩Bồ 提Đề 言ngôn 。

無vô 菩Bồ 薩Tát

與dữ 佛Phật 相tương 反phản 。 佛Phật 何hà 以dĩ 同đồng 之chi 。

答đáp 曰viết 。

有hữu 二nhị 種chủng 說thuyết 。

一nhất 者giả 。 著trước 心tâm 說thuyết 。 二nhị 者giả 。 不bất 著trước 心tâm 說thuyết 。

今kim 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 以dĩ 不bất 著trước 心tâm 說thuyết 空không 。 佛Phật 不bất 訶ha 之chi 。

復phục 次thứ 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 常thường 行hành 空không 三tam 昧muội 。 知tri 諸chư 法pháp 空không 故cố 。

佛Phật 告cáo 須Tu 菩Bồ 提Đề 。

為vì 諸chư 菩Bồ 薩Tát 說thuyết 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật

而nhi 菩Bồ 薩Tát 畢tất 竟cánh 空không 。 是thị 故cố 須Tu 菩Bồ 提Đề 驚kinh 言ngôn 。

云vân 何hà 名danh 菩Bồ 薩Tát 。

佛Phật 即tức 述thuật 成thành 。

菩Bồ 薩Tát 如như 是thị 。 從tùng 發phát 心tâm 已dĩ 。 來lai 乃nãi 至chí 佛Phật 道Đạo 。 皆giai 畢tất 竟cánh 空không 。 故cố 不bất 可khả 得đắc 。 若nhược 如như 是thị 教giáo 者giả 。 是thị 即tức 教giáo 菩Bồ 薩Tát 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

復phục 次thứ 。 凡phàm 有hữu 二nhị 法pháp 。

一nhất 者giả 。 名danh 字tự 。 二nhị 者giả 。 名danh 字tự 義nghĩa 。

如như 火hỏa 。 能năng 照chiếu 。 能năng 燒thiêu 是thị 其kỳ 義nghĩa 。 照chiếu 是thị 造tạo 色sắc 。 燒thiêu 是thị 火hỏa 大đại 。 是thị 二nhị 法pháp 和hòa 合hợp 名danh 為vi 火hỏa 。

若nhược 離ly 是thị 二nhị 法pháp 有hữu 火hỏa 。 更cánh 應ưng 有hữu 第đệ 三tam 用dụng 。 除trừ 燒thiêu 。 除trừ 照chiếu 更cánh 無vô 第đệ 三tam 業nghiệp 。 以dĩ 是thị 故cố 知tri 。 二nhị 法pháp 和hòa 合hợp 。 假giả 名danh 為vi 火hỏa 。

是thị 火hỏa 名danh 不bất 在tại 二nhị 法pháp 內nội 。

何hà 以dĩ 故cố 。 是thị 法pháp 二nhị 。 火hỏa 是thị 一nhất 。 一nhất 不bất 為vi 二nhị 。 二nhị 不bất 為vi 一nhất 。 義nghĩa 以dĩ 名danh 二nhị 法pháp 不bất 相tương 合hợp 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 若nhược 二nhị 法pháp 合hợp 。 說thuyết 火hỏa 時thời 應ưng 燒thiêu 口khẩu 。 若nhược 離ly 。 索sách 火hỏa 應ưng 得đắc 水thủy 。 如như 是thị 等đẳng 因nhân 緣duyên 。 知tri 不bất 在tại 內nội 。

若nhược 火hỏa 在tại 二nhị 法pháp 外ngoại 。 聞văn 火hỏa 名danh 。 不bất 應ưng 二nhị 法pháp 中trung 生sanh 火hỏa 想tưởng 。

若nhược 在tại 兩lưỡng 中trung 間gian 。 則tắc 無vô 依y 止chỉ 處xứ 。 一nhất 切thiết 有hữu 為vi 法pháp 。 無vô 有hữu 依y 止chỉ 處xứ 。 若nhược 在tại 中trung 間gian 。 則tắc 不bất 可khả 知tri 。

以dĩ 是thị 故cố 。 火hỏa 不bất 在tại 三tam 處xứ 。 但đãn 有hữu 假giả 名danh 。

菩Bồ 薩Tát

亦diệc 如như 是thị 。 二nhị 法pháp 和hòa 合hợp 名danh 菩Bồ 薩Tát 。 所sở 謂vị 名danh 。 色sắc 。

色sắc 事sự 異dị 。 名danh 事sự 異dị 。 若nhược 定định 有hữu 菩Bồ 薩Tát 。 應ưng 更cánh 有hữu 第đệ 三tam 事sự 。 而nhi 無vô 有hữu 事sự 。 則tắc 知tri 假giả 名danh 是thị 菩Bồ 薩Tát 。

菩Bồ 薩Tát 名danh

亦diệc 如như 是thị 。 不bất 在tại 內nội 。 不bất 在tại 外ngoại 。 不bất 在tại 兩lưỡng 中trung 間gian 。

是thị 中trung 佛Phật 說thuyết 譬thí 喻dụ 。

如như 五ngũ 眾chúng 和hòa 合hợp 故cố 名danh 為vi 我ngã 。 實thật 我ngã 不bất 可khả 得đắc 。 眾chúng 生sanh 乃nãi 至chí 知tri 者giả 。 見kiến 者giả 。 皆giai 是thị 五ngũ 眾chúng 因nhân 緣duyên 和hòa 合hợp 生sanh 假giả 名danh 法pháp 。 是thị 諸chư 法pháp 實thật 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 世thế 間gian 但đãn 用dụng 名danh 字tự 說thuyết 。 菩Bồ 薩Tát 。 菩Bồ 薩Tát 字tự 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 亦diệc 如như 是thị 。 皆giai 是thị 因nhân 緣duyên 和hòa 合hợp 假giả 名danh 法pháp 。

是thị 中trung 佛Phật 更cánh 說thuyết 譬thí 喻dụ 。

有hữu 人nhân 言ngôn 。

但đãn 五ngũ 眾chúng 和hòa 合hợp 有hữu 眾chúng 生sanh 。 而nhi 眾chúng 生sanh 空không 。 但đãn 有hữu 五ngũ 眾chúng 法pháp 。

佛Phật 言ngôn 。

眾chúng 生sanh 空không 。 五ngũ 眾chúng 亦diệc 和hòa 合hợp 故cố 假giả 名danh 字tự 有hữu 。 十thập 二nhị 處xứ 。 十thập 八bát 界giới 亦diệc 如như 是thị 。

復phục 次thứ 。 菩Bồ 薩Tát 有hữu 二nhị 種chủng 。

一nhất 者giả 。 坐tọa 禪thiền 。 二nhị 者giả 。 誦tụng 經Kinh 。

坐tọa 禪thiền 者giả 。 常thường 觀quán 身thân 。 骨cốt 等đẳng 諸chư 分phần/phân 和hòa 合hợp 故cố 名danh 為vi 身thân 。 即tức 以dĩ 所sở 觀quán 為vi 譬thí 喻dụ 。 言ngôn 。

頭đầu 骨cốt 分phần/phân 和hòa 合hợp 故cố 名danh 為vi 頭đầu 。 腳cước 骨cốt 分phần/phân 和hòa 合hợp 故cố 名danh 為vi 腳cước 。 頭đầu 。 腳cước 。 骨cốt 等đẳng 和hòa 合hợp 故cố 名danh 為vi 身thân 。 一nhất 一nhất 推thôi 尋tầm 。 皆giai 無vô 根căn 本bổn 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 此thử 是thị 常thường 習tập 常thường 觀quán 故cố 。 以dĩ 為vi 譬thí 喻dụ 。

不bất 坐tọa 禪thiền 者giả 。 以dĩ 草thảo 。 木mộc 。 枝chi 。 葉diệp 。 華hoa 。 實thật 為ví 喻dụ 。

如như 過quá 去khứ 諸chư 佛Phật 。 亦diệc 但đãn 有hữu 名danh 字tự 。 用dụng 是thị 名danh 字tự 可khả 說thuyết 。

十thập 譬thí 喻dụ 亦diệc 。 但đãn 有hữu 名danh 字tự 。 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 亦diệc 如như 是thị 。

十thập 喻dụ

義nghĩa 。 如như 先tiên 說thuyết 。

菩Bồ 薩Tát 應ưng 如như 是thị 。 學học 三tam 種chủng 波ba 羅la 聶niếp 提đề 。

五ngũ 眾chúng 等đẳng 法pháp 。 是thị 名danh 。

法pháp 波ba 羅la 聶niếp 提đề

五ngũ 眾chúng 因nhân 緣duyên 和hòa 合hợp 。 故cố 名danh 為vi 眾chúng 生sanh 。 諸chư 骨cốt 和hòa 合hợp 故cố 名danh 為vi 頭đầu 骨cốt 。 如như 根căn 。 莖hành 。 枝chi 。 葉diệp 和hòa 合hợp 故cố 名danh 為vi 樹thụ 。 是thị 名danh 。

受thọ 波ba 羅la 聶niếp 提đề

用dụng 是thị 名danh 字tự 。 取thủ 二nhị 法pháp 相tướng 。 說thuyết 是thị 二nhị 種chủng 。 是thị 為vi 。

名danh 字tự 波ba 羅la 聶niếp 提đề

復phục 次thứ 。 眾chúng 微vi 塵trần 法pháp 和hòa 合hợp 故cố 。 有hữu 麁thô 法pháp 生sanh 。 如như 微vi 塵trần 和hòa 合hợp 故cố 有hữu 麁thô 色sắc 。 是thị 名danh 。

法pháp 波ba 羅la 聶niếp 提đề

從tùng 法pháp 有hữu 法pháp 故cố 。

是thị 麁thô 法pháp 和hòa 合hợp 有hữu 名danh 字tự 生sanh 。 如như 能năng 照chiếu 。 能năng 燒thiêu 。 有hữu 火hỏa 名danh 字tự 生sanh 。 名danh 色sắc 有hữu 故cố 為vi 人nhân 。 名danh 色sắc 是thị 法pháp 。 人nhân 是thị 假giả 名danh 。 是thị 為vi 。

受thọ 波ba 羅la 聶niếp 提đề

取thủ 色sắc 取thủ 名danh 。 故cố 名danh 為vi 。

受thọ

多đa 名danh 字tự 邊biên 。 更cánh 有hữu 名danh 字tự 。 如như 梁lương 。 椽chuyên 。 瓦ngõa 等đẳng 名danh 字tự 邊biên 。 更cánh 有hữu 屋ốc 名danh 字tự 生sanh 。 如như 樹thụ 枝chi 。 樹thụ 葉diệp 名danh 字tự 邊biên 。 有hữu 樹thụ 名danh 生sanh 。 是thị 為vi 。

名danh 字tự 波ba 羅la 聶niếp 提đề

行hành 者giả 先tiên 壞hoại 名danh 字tự 波ba 羅la 聶niếp 提đề 。 到đáo 受thọ 波ba 羅la 聶niếp 提đề 。 次thứ 破phá 受thọ 波ba 羅la 聶niếp 提đề 。 到đáo 法pháp 波ba 羅la 聶niếp 提đề 。 破phá 法pháp 波ba 羅la 聶niếp 提đề 。 到đáo 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 中trung 。

諸chư 法pháp 實thật 相tướng 。 即tức 是thị 諸chư 法pháp 及cập 名danh 字tự 空không 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

【# 經Kinh 】#

復phục 次thứ 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 時thời 。 不bất 見kiến 色sắc 名danh 字tự 是thị 常thường 。 不bất 見kiến 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 名danh 字tự 是thị 常thường 。 不bất 見kiến 色sắc 名danh 字tự 無vô 常thường 。 不bất 見kiến 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 名danh 字tự 無vô 常thường 。 不bất 見kiến 色sắc 名danh 字tự 樂nhạo/nhạc/lạc 。 不bất 見kiến 色sắc 名danh 字tự 苦khổ 。 不bất 見kiến 色sắc 名danh 字tự 我ngã 。 不bất 見kiến 色sắc 名danh 字tự 無vô 我ngã 。 不bất 見kiến 色sắc 名danh 字tự 空không 。 不bất 見kiến 色sắc 名danh 字tự 無vô 相tướng 。 不bất 見kiến 色sắc 名danh 字tự 無vô 作tác 。 不bất 見kiến 色sắc 名danh 字tự 寂tịch 滅diệt 。 不bất 見kiến 色sắc 名danh 字tự 垢cấu 。 不bất 見kiến 色sắc 名danh 字tự 淨tịnh 。 不bất 見kiến 色sắc 名danh 字tự 生sanh 。 不bất 見kiến 色sắc 名danh 字tự 滅diệt 。 不bất 見kiến 色sắc 名danh 字tự 內nội 。 不bất 見kiến 色sắc 名danh 字tự 外ngoại 。 不bất 見kiến 色sắc 名danh 字tự 中trung 間gian 住trụ 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 亦diệc 如như 是thị 。

眼nhãn 。 色sắc 。 眼nhãn 識thức 。 眼nhãn 觸xúc 。 眼nhãn 觸xúc 因nhân 緣duyên 生sanh 諸chư 受thọ 。 乃nãi 至chí 意ý 。 法pháp 。 意ý 識thức 。 意ý 觸xúc 。 意ý 觸xúc 因nhân 緣duyên 生sanh 諸chư 受thọ 。 亦diệc 如như 是thị 。

何hà 以dĩ 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 字tự 。 菩Bồ 薩Tát 。 菩Bồ 薩Tát 字tự 。 有hữu 為vi 性tánh 中trung 亦diệc 不bất 見kiến 。 無vô 為vi 性tánh 中trung 亦diệc 不bất 見kiến 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 是thị 法pháp 皆giai 不bất 作tác 分phân 別biệt 。

是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 住trụ 不bất 壞hoại 法pháp 中trung 。

修tu 四Tứ 念Niệm 處Xứ 時thời 。 不bất 見kiến 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 不bất 見kiến 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 字tự 。 不bất 見kiến 菩Bồ 薩Tát 。 不bất 見kiến 菩Bồ 薩Tát 字tự 。 乃nãi 至chí 修tu 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 時thời 。 不bất 見kiến 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 不bất 見kiến 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 字tự 。 不bất 見kiến 菩Bồ 薩Tát 。 不bất 見kiến 菩Bồ 薩Tát 字tự 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 如như 是thị 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 時thời 。 但đãn 知tri 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 。 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 者giả 。 無vô 垢cấu 無vô 淨tịnh 。

如như 是thị 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 時thời 。 當đương 作tác 是thị 知tri 。 名danh 字tự 假giả 施thi 設thiết 。 知tri 假giả 名danh 字tự 已dĩ 。 不bất 著trước 色sắc 。 不bất 著trước 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 。 不bất 著trước 眼nhãn 乃nãi 至chí 意ý 。 不bất 著trước 色sắc 乃nãi 至chí 法pháp 。 不bất 著trước 眼nhãn 識thức 乃nãi 至chí 不bất 著trước 意ý 識thức 。 不bất 著trước 眼nhãn 觸xúc 乃nãi 至chí 不bất 著trước 意ý 觸xúc 。 不bất 著trước 眼nhãn 觸xúc 因nhân 緣duyên 生sanh 受thọ 。

若nhược 苦khổ 。 若nhược 樂nhạo/nhạc/lạc 。 若nhược 不bất 苦khổ 不bất 樂lạc 。 乃nãi 至chí 不bất 著trước 意ý 觸xúc 因nhân 緣duyên 生sanh 受thọ 。

若nhược 苦khổ 。 若nhược 樂nhạo/nhạc/lạc 。 若nhược 不bất 苦khổ 不bất 樂lạc 。 不bất 著trước 有hữu 為vi 性tánh 。 不bất 著trước 無vô 為vi 性tánh 。 不bất 著trước 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 尸Thi 羅La 波Ba 羅La 蜜Mật 。 羼Sằn 提Đề 波Ba 羅La 蜜Mật 。 毘Tỳ 梨Lê 耶Da 波Ba 羅La 蜜Mật 。 禪Thiền 波Ba 羅La 蜜Mật 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 不bất 著trước 三tam 十thập 二nhị 相tướng 。 不bất 著trước 菩Bồ 薩Tát 身thân 。 不bất 著trước 菩Bồ 薩Tát 肉nhục 眼nhãn 。 乃nãi 至chí 不bất 著trước 佛Phật 眼nhãn 。 不bất 著trước 智Trí 波Ba 羅La 蜜Mật 。 不bất 著trước 神thần 通thông 波Ba 羅La 蜜Mật 。 不bất 著trước 內nội 空không 。 乃nãi 至chí 不bất 著trước 無vô 法pháp 有hữu 法pháp 空không 。 不bất 著trước 成thành 就tựu 眾chúng 生sanh 。 不bất 著trước 淨tịnh 佛Phật 世thế 界giới 。 不bất 著trước 方phương 便tiện 法pháp 。

何hà 以dĩ 故cố 。 是thị 諸chư 法pháp 無vô 著trước 者giả 。 無vô 著trước 法pháp 。 無vô 著trước 處xứ 。 皆giai 無vô 故cố 。

如như 是thị 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 時thời 。 不bất 著trước 一nhất 切thiết 法pháp 。 便tiện 增tăng 益ích 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 尸Thi 羅La 波Ba 羅La 蜜Mật 。 羼Sằn 提Đề 波Ba 羅La 蜜Mật 。 毘Tỳ 梨Lê 耶Da 波Ba 羅La 蜜Mật 。 禪Thiền 波Ba 羅La 蜜Mật 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 入nhập 菩Bồ 薩Tát 位vị 。 得đắc 阿a 鞞bệ 跋bạt 致trí 地địa 。 具cụ 足túc 菩Bồ 薩Tát 神thần 通thông 。 遊du 一nhất 佛Phật 國quốc 。 至chí 一nhất 佛Phật 國quốc 。 成thành 就tựu 眾chúng 生sanh 。 恭cung 敬kính 。 尊tôn 重trọng 。 讚tán 歎thán 諸chư 佛Phật 。 為vi 淨tịnh 佛Phật 世thế 界giới 。 為vi 見kiến 諸chư 佛Phật 供cúng 養dường 。 供cúng 養dường 之chi 具cụ 。 善thiện 根căn 成thành 就tựu 。 故cố 隨tùy 意ý 悉tất 得đắc 。 亦diệc 聞văn 諸chư 佛Phật 所sở 說thuyết 法Pháp 。 聞văn 已dĩ 乃nãi 至chí 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。 終chung 不bất 忘vong 失thất 。 得đắc 諸chư 陀đà 羅la 尼ni 門môn 。 諸chư 三tam 昧muội 門môn 。

如như 是thị 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 時thời 。 當đương 知tri 諸chư 法pháp 。 名danh 假giả 施thi 設thiết 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 於ư 汝nhữ 意ý 云vân 何hà 。 色sắc 是thị 菩Bồ 薩Tát 不phủ 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 是thị 菩Bồ 薩Tát 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

眼nhãn 。 耳nhĩ 。 鼻tị 。 舌thiệt 。 身thân 。 意ý 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

色sắc 。 聲thanh 。 香hương 。 味vị 。 觸xúc 。 法pháp 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

眼nhãn 識thức 乃nãi 至chí 意ý 識thức 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 於ư 汝nhữ 意ý 云vân 何hà 。 地địa 種chủng 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

水thủy 。 火hỏa 。 風phong 。 空không 。 識thức 種chủng 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

於ư 須Tu 菩Bồ 提Đề 意ý 云vân 何hà 。 無vô 明minh 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

乃nãi 至chí 老lão 死tử 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

於ư 須Tu 菩Bồ 提Đề 意ý 云vân 何hà 。 離ly 色sắc 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

乃nãi 至chí 離ly 老lão 死tử 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 於ư 汝nhữ 意ý 云vân 何hà 。 色sắc 如như 相tương/tướng 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

乃nãi 至chí 老lão 死tử 如như 相tương/tướng 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

離ly 色sắc 如như 相tương/tướng 乃nãi 至chí 離ly 老lão 死tử 如như 相tương/tướng 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

佛Phật 告cáo 須Tu 菩Bồ 提Đề 。

汝nhữ 觀quán 何hà 等đẳng 義nghĩa 。 言ngôn 。

色sắc 非phi 菩Bồ 薩Tát 。 乃nãi 至chí 老lão 死tử 非phi 菩Bồ 薩Tát 。 離ly 色sắc 非phi 菩Bồ 薩Tát 。 乃nãi 至chí 離ly 老lão 死tử 非phi 菩Bồ 薩Tát 。 色sắc 如như 相tương/tướng 非phi 菩Bồ 薩Tát 。 乃nãi 至chí 老lão 死tử 。 如như 相tương/tướng 非phi 菩Bồ 薩Tát 。 離ly 色sắc 如như 相tương/tướng 非phi 菩Bồ 薩Tát 。 乃nãi 至chí 離ly 老lão 死tử 如như 相tương/tướng 非phi 菩Bồ 薩Tát 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 言ngôn 。

世Thế 尊Tôn 。 眾chúng 生sanh 。 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 何hà 況huống 當đương 是thị 菩Bồ 薩Tát 。 色sắc 。 不bất 可khả 得đắc 。 何hà 況huống 色sắc 。 離ly 色sắc 。 色sắc 如như 。 離ly 色sắc 如như 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 。 乃nãi 至chí 老lão 死tử 。 不bất 可khả 得đắc 。 何hà 況huống 老lão 死tử 。 離ly 老lão 死tử 。 老lão 死tử 如như 。 離ly 老lão 死tử 如như 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 。

佛Phật 告cáo 須Tu 菩Bồ 提Đề 。

善thiện 哉tai 善thiện 哉tai 。 如như 是thị 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 眾chúng 生sanh 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 。 當đương 作tác 是thị 學học 。

於ư 須Tu 菩Bồ 提Đề 意ý 云vân 何hà 。 色sắc 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

於ư 須Tu 菩Bồ 提Đề 意ý 云vân 何hà 。 色sắc 常thường 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 常thường 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

色sắc 無vô 常thường 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 無vô 常thường 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

色sắc 樂nhạo/nhạc/lạc 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 樂nhạo/nhạc/lạc 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

色sắc 苦khổ 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 苦khổ 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

色sắc 我ngã 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 我ngã 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

色sắc 非phi 我ngã 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 非phi 我ngã 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

於ư 須Tu 菩Bồ 提Đề 意ý 云vân 何hà 。 色sắc 空không 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 空không 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

色sắc 非phi 空không 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 非phi 空không 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

色sắc 相tướng 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 相tương/tướng 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

色sắc 無vô 相tướng 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 無vô 相tướng 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

色sắc 作tác 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 作tác 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

色sắc 無vô 作tác 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 無vô 作tác 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 不phủ 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

乃nãi 至chí 老lão 死tử 亦diệc 如như 是thị 。

佛Phật 告cáo 須Tu 菩Bồ 提Đề 。

汝nhữ 觀quán 何hà 等đẳng 義nghĩa 。 言ngôn 。

色sắc 非phi 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 非phi 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 。 乃nãi 至chí 色sắc 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 無vô 作tác 。 非phi 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 。 乃nãi 至chí 老lão 死tử 亦diệc 如như 是thị 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 白bạch 佛Phật 言ngôn 。

世Thế 尊Tôn 。 色sắc 。 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 何hà 況huống 無vô 色sắc 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 。 亦diệc 如như 是thị 。

世Thế 尊Tôn 。 色sắc 常thường 。 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 何hà 況huống 色sắc 無vô 常thường 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 。 乃nãi 至chí 識thức 亦diệc 如như 是thị 。

世Thế 尊Tôn 。 色sắc 樂nhạo/nhạc/lạc 。 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 何hà 況huống 色sắc 苦khổ 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 。 乃nãi 至chí 識thức 亦diệc 如như 是thị 。

世Thế 尊Tôn 。 色sắc 我ngã 。 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 何hà 況huống 色sắc 非phi 我ngã 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 。 乃nãi 至chí 識thức 亦diệc 如như 是thị 。

世Thế 尊Tôn 。 色sắc 有hữu 。 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 何hà 況huống 色sắc 空không 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 。 乃nãi 至chí 識thức 亦diệc 如như 是thị 。

世Thế 尊Tôn 。 色sắc 相tướng 。 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 何hà 況huống 色sắc 無vô 相tướng 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 。 乃nãi 至chí 識thức 亦diệc 如như 是thị 。

世Thế 尊Tôn 。 色sắc 作tác 。 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 何hà 況huống 色sắc 無vô 作tác 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 。 乃nãi 至chí 識thức 亦diệc 如như 是thị 。

佛Phật 告cáo 須Tu 菩Bồ 提Đề 。

善thiện 哉tai 善thiện 哉tai 。 如như 是thị 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 色sắc 義nghĩa 不bất 可khả 得đắc 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 義nghĩa 不bất 可khả 得đắc 。 乃nãi 至chí 無vô 作tác 義nghĩa 不bất 可khả 得đắc 。 當đương 作tác 是thị 學học 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 汝nhữ 言ngôn 。

我ngã 不bất 見kiến 是thị 法pháp 名danh 菩Bồ 薩Tát 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 諸chư 法pháp 不bất 見kiến 諸chư 法pháp 。 諸chư 法pháp 不bất 見kiến 法pháp 性tánh 。 法pháp 性tánh 不bất 見kiến 諸chư 法pháp 。 法pháp 性tánh 不bất 見kiến 地địa 種chủng 。 地địa 種chủng 不bất 見kiến 法pháp 性tánh 。 乃nãi 至chí 識thức 種chủng 不bất 見kiến 法pháp 性tánh 。 法pháp 性tánh 不bất 見kiến 識thức 種chủng 。 法pháp 性tánh 不bất 見kiến 眼nhãn 。 色sắc 。 眼nhãn 識thức 性tánh 。 眼nhãn 。 色sắc 。 眼nhãn 識thức 性tánh 不bất 見kiến 法pháp 性tánh 。 乃nãi 至chí 法pháp 性tánh 不bất 見kiến 意ý 。 法pháp 。 意ý 識thức 性tánh 。 意ý 。 法pháp 。 意ý 識thức 性tánh 不bất 見kiến 法pháp 性tánh 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 有hữu 為vi 性tánh 不bất 見kiến 無vô 為vi 性tánh 。 無vô 為vi 性tánh 不bất 見kiến 有hữu 為vi 性tánh 。

何hà 以dĩ 故cố 。 離ly 有hữu 為vi 不bất 可khả 說thuyết 無vô 為vi 。 離ly 無vô 為vi 不bất 可khả 說thuyết 有hữu 為vi 。

如như 是thị 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 於ư 諸chư 法pháp 無vô 所sở 見kiến 。 是thị 時thời 不bất 驚kinh 。 不bất 畏úy 。 不bất 怖bố 。 心tâm 亦diệc 不bất 沒một 。 不bất 悔hối 。

何hà 以dĩ 故cố 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 不bất 見kiến 色sắc 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 故cố 。 不bất 見kiến 眼nhãn 乃nãi 至chí 意ý 。 不bất 見kiến 色sắc 乃nãi 至chí 法pháp 。 不bất 見kiến 淫dâm 。 怒nộ 。 癡si 。 不bất 見kiến 無vô 明minh 乃nãi 至chí 老lão 死tử 。 不bất 見kiến 我ngã 乃nãi 至chí 知tri 者giả 。 見kiến 者giả 。 不bất 見kiến 欲dục 界giới 。 色sắc 界giới 。 無vô 色sắc 界giới 。 不bất 見kiến 聲Thanh 聞Văn 心tâm 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 心tâm 。 不bất 見kiến 菩Bồ 薩Tát 。 不bất 見kiến 菩Bồ 薩Tát 法pháp 。 不bất 見kiến 佛Phật 。 不bất 見kiến 佛Phật 法Pháp 。 不bất 見kiến 佛Phật 道đạo 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 一nhất 切thiết 。 法pháp 不bất 見kiến 故cố 。 不bất 驚kinh 。 不bất 畏úy 。 不bất 怖bố 。 不bất 沒một 。 不bất 悔hối 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 白bạch 佛Phật 言ngôn 。

世Thế 尊Tôn 。 何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 心tâm 不bất 怖bố 。 不bất 沒một 。 不bất 悔hối 。

佛Phật 告cáo 須Tu 菩Bồ 提Đề 。

菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 一nhất 切thiết 心tâm 心tâm 數số 法pháp 不bất 可khả 得đắc 。 不bất 可khả 見kiến 。 以dĩ 是thị 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 心tâm 不bất 怖bố 。 不bất 沒một 。 不bất 悔hối 。

世Thế 尊Tôn 。 云vân 何hà 菩Bồ 薩Tát 心tâm 不bất 驚kinh 。 不bất 畏úy 。 不bất 怖bố 。

佛Phật 告cáo 須Tu 菩Bồ 提Đề 。

是thị 菩Bồ 薩Tát 意ý 及cập 意ý 界giới 不bất 可khả 得đắc 。 不bất 可khả 見kiến 。 以dĩ 是thị 故cố 不bất 驚kinh 。 不bất 畏úy 。 不bất 怖bố 。 如như 是thị 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 一nhất 切thiết 法pháp 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 應ưng 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 一nhất 切thiết 行hành 處xứ 。 不bất 得đắc 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 不bất 得đắc 菩Bồ 薩Tát 名danh 。 亦diệc 不bất 得đắc 菩Bồ 薩Tát 心tâm 。 即tức 是thị 教giáo 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。

【# 論luận 】#

釋thích 曰viết 。

菩Bồ 薩Tát 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 觀quán 色sắc 法pháp 名danh 字tự 。 非phi 常thường 非phi 無vô 常thường 。 乃nãi 至chí 有hữu 為vi 無vô 為vi 性tánh 中trung 。 不bất 見kiến 有hữu 菩Bồ 薩Tát 。 菩Bồ 薩Tát 字tự 。 如như 先tiên 說thuyết 。

一nhất 切thiết 法pháp 中trung 。 不bất 作tác 憶ức 想tưởng 分phân 別biệt

菩Bồ 薩Tát 住trụ 不bất 壞hoại 法pháp 中trung 。 行hành 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 以dĩ 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 智trí 慧tuệ 。 於ư 諸chư 法pháp 中trung 求cầu 。 不bất 見kiến 一nhất 定định 法pháp 。 所sở 謂vị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 亦diệc 不bất 見kiến 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 名danh 字tự 。 又hựu 不bất 見kiến 菩Bồ 薩Tát 。 及cập 菩Bồ 薩Tát 名danh 字tự 。

用dụng 是thị 智trí 慧tuệ 故cố 。 破phá 無vô 明minh 等đẳng 諸chư 煩phiền 惱não 。 用dụng 是thị 不bất 見kiến 亦diệc 不bất 見kiến 智trí 慧tuệ 故cố 。 破phá 著trước 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 名danh 字tự 。 菩Bồ 薩Tát 。 菩Bồ 薩Tát 名danh 字tự 。 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 清thanh 淨tịnh 。 通thông 達đạt 無vô 礙ngại 。 菩Bồ 薩Tát 得đắc 如như 是thị 智trí 慧tuệ 。 若nhược 見kiến 。 若nhược 聞văn 。 若nhược 念niệm 。 皆giai 如như 幻huyễn 化hóa 。 若nhược 聞văn 。 見kiến 。 念niệm 。 皆giai 是thị 虛hư 誑cuống 。 以dĩ 是thị 故cố 。 不bất 著trước 色sắc 等đẳng 。

住trụ 是thị 無vô 礙ngại 智trí 慧tuệ 中trung 。 增tăng 益ích 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 入nhập 菩Bồ 薩Tát 位vị 。 得đắc 如như 是thị 等đẳng 利lợi 益ích 。

是thị 一nhất 章chương 。 佛Phật 自tự 教giáo 菩Bồ 薩Tát 。 作tác 如như 是thị 觀quán 。

次thứ 後hậu 章chương 。 人nhân 謂vị 佛Phật 多đa 說thuyết 法Pháp 空không 。 故cố 反phản 問vấn 須Tu 菩Bồ 提Đề 。

若nhược 諸chư 法pháp 不bất 空không 。 頗phả 有hữu 一nhất 法Pháp 。 定định 是thị 菩Bồ 薩Tát 不phủ 。 所sở 謂vị 色sắc 是thị 菩Bồ 薩Tát 不phủ 。 乃nãi 至chí 如như 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 不phủ 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 作tác 是thị 念niệm 。

諸chư 法pháp 和hòa 合hợp 故cố 有hữu 菩Bồ 薩Tát 。 我ngã 云vân 何hà 言ngôn 一nhất 法pháp 定định 是thị 菩Bồ 薩Tát 。

以dĩ 是thị 故cố 言ngôn 。

不phủ 也dã 。

世Thế 尊Tôn 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 善thiện 得đắc 眾chúng 生sanh 空không 故cố 。

佛Phật 言ngôn 。

善thiện 哉tai 善thiện 哉tai 。

菩Bồ 薩Tát 知tri 眾chúng 生sanh 空không 。 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 應ưng 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

色sắc 是thị 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 。 乃nãi 至chí 無vô 作tác 畢tất 竟cánh 。 空không 亦diệc 如như 是thị 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 入nhập 諸chư 法pháp 深thâm 空không 中trung 不bất 疑nghi 故cố 。 能năng 益ích 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 故cố 佛Phật 讚tán 言ngôn 。

善thiện 哉tai 善thiện 哉tai 。

菩Bồ 薩Tát 法pháp 。 應ưng 如như 是thị 學học 。 一nhất 切thiết 法pháp 不bất 可khả 得đắc 。 空không 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

如như 須Tu 菩Bồ 提Đề 說thuyết 。

我ngã 不bất 見kiến 是thị 法pháp 。 名danh 為vi 菩Bồ 薩Tát 。

佛Phật 言ngôn 。

非phi 但đãn 菩Bồ 薩Tát 獨độc 不bất 可khả 見kiến 。 都đô 無vô 有hữu 法pháp 見kiến 法pháp 者giả 。

法pháp 性tánh 無vô 量lượng 。 不bất 可khả 見kiến 故cố 。 是thị 故cố 。

諸chư 法pháp 不bất 見kiến 法pháp 性tánh

諸chư 法pháp 因nhân 緣duyên 和hòa 合hợp 生sanh 。 無vô 有hữu 自tự 性tánh 。 畢tất 竟cánh 空không 。 故cố 。

法pháp 性tánh 不bất 見kiến 諸chư 法pháp

色sắc 性tánh 不bất 見kiến 法pháp 性tánh 。 法pháp 性tánh 不bất 見kiến 色sắc 性tánh 。 乃nãi 至chí 識thức 性tánh 亦diệc 如như 是thị 。

五ngũ 眾chúng 性tánh 與dữ 法pháp 性tánh 同đồng 名danh 故cố 名danh 為vi 性tánh 。

十thập 二nhị 處xứ 。 十thập 八bát 界giới 。 有hữu 為vi 法pháp 。 無vô 為vi 法pháp 。 亦diệc 如như 是thị 。

略lược 說thuyết 因nhân 緣duyên 。

離ly 有hữu 為vi 性tánh 。 不bất 得đắc 說thuyết 無vô 為vi 性tánh 。 離ly 無vô 為vi 性tánh 。 不bất 得đắc 說thuyết 有hữu 為vi 性tánh 。

是thị 二nhị 法pháp 中trung 攝nhiếp 一nhất 切thiết 法pháp 故cố 。

是thị 菩Bồ 薩Tát 雖tuy 不bất 見kiến 一nhất 切thiết 法pháp 。 亦diệc 不bất 怖bố 畏úy 。

何hà 以dĩ 故cố 。 有hữu 所sở 見kiến 。 有hữu 所sở 不bất 見kiến 。 則tắc 有hữu 恐khủng 畏úy 。 若nhược 都đô 無vô 所sở 見kiến 。 則tắc 無vô 所sở 畏úy 。 所sở 謂vị 五ngũ 眾chúng 。 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。

問vấn 曰viết 。

若nhược 佛Phật 已dĩ 說thuyết 不bất 恐khủng 畏úy 因nhân 緣duyên 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 何hà 以dĩ 故cố 重trùng 問vấn 。

答đáp 曰viết 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 若nhược 謂vị 。

法pháp 都đô 空không 無vô 所sở 有hữu 。 恐khủng 墮đọa 邪tà 見kiến 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 佛Phật 弟đệ 子tử 得đắc 正chánh 見kiến 故cố 。 名danh 為vi 行hành 道Đạo 人nhân 。 云vân 何hà 言ngôn 。

都đô 不bất 可khả 見kiến

佛Phật 知tri 須Tu 菩Bồ 提Đề 意ý 。 故cố 說thuyết 言ngôn 。

一nhất 切thiết 心tâm 心tâm 數số 法pháp 不bất 可khả 得đắc 。 不bất 可khả 見kiến 。 故cố 無vô 畏úy 。

凡phàm 夫phu 人nhân 欲dục 入nhập 空không 中trung 。 見kiến 心tâm 心tâm 數số 法pháp 可khả 得đắc 。 外ngoại 法pháp 不bất 可khả 得đắc 。 故cố 恐khủng 怖bố 。 菩Bồ 薩Tát 以dĩ 心tâm 心tâm 數số 法pháp 。 虛hư 妄vọng 不bất 實thật 。 顛điên 倒đảo 果quả 報báo 。 不bất 能năng 示thị 人nhân 實thật 事sự 。 故cố 不bất 恐khủng 怖bố 。

以dĩ 是thị 異dị 義nghĩa 。 故cố 重trùng 問vấn 。

問vấn 曰viết 。

若nhược 爾nhĩ 者giả 。 何hà 以dĩ 復phục 有hữu 第đệ 三tam 問vấn 。

答đáp 曰viết 。

心tâm 心tâm 數số 法pháp 。 意ý 識thức 中trung 可khả 見kiến 。 意ý 及cập 意ý 識thức 。 是thị 心tâm 心tâm 數số 法pháp 根căn 本bổn 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 意ý 識thức 中trung 多đa 分phần 別biệt 故cố 生sanh 恐khủng 怖bố 。 五ngũ 識thức 時thời 頃khoảnh 促xúc 故cố 。 無vô 所sở 分phân 別biệt 。 欲dục 破phá 怖bố 畏úy 根căn 本bổn 。 以dĩ 是thị 故cố 重trùng 問vấn 。 無vô 咎cữu 。

若nhược 菩Bồ 薩Tát 能năng 。 行hành 如như 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 雖tuy 不bất 見kiến 四tứ 種chủng 事sự 。

菩Bồ 薩Tát 。 菩Bồ 薩Tát 字tự 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 字tự 。 能năng 三tam 種chủng 因nhân 緣duyên 不bất 畏úy 。 即tức 是thị 教giáo 菩Bồ 薩Tát 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

若nhược 但đãn 了liễu 菩Bồ 薩Tát 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 相tương/tướng 。 是thị 為vi 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 不bất 從tùng 十thập 方phương 求cầu 。 亦diệc 無vô 與dữ 者giả 。 亦diệc 非phi 如như 金kim 銀ngân 寶bảo 物vật 。 力lực 求cầu 而nhi 得đắc 。

大Đại 智Trí 度Độ 論Luận 釋Thích 勸Khuyến 學Học 品Phẩm 第đệ 八bát

【# 經Kinh 】#

爾nhĩ 時thời 須Tu 菩Bồ 提Đề 白bạch 佛Phật 言ngôn 。

世Thế 尊Tôn 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 欲dục 具cụ 足túc 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 當đương 學học 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 欲dục 具cụ 足túc 尸Thi 羅La 波Ba 羅La 蜜Mật 。 羼Sằn 提Đề 波Ba 羅La 蜜Mật 。 毘Tỳ 梨Lê 耶Da 波Ba 羅La 蜜Mật 。 禪Thiền 波Ba 羅La 蜜Mật 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 當đương 學học 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 欲dục 知tri 色sắc 。 當đương 學học 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 乃nãi 至chí 欲dục 知tri 識thức 。 當đương 學học 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 欲dục 知tri 眼nhãn 乃nãi 至chí 意ý 。 欲dục 知tri 色sắc 乃nãi 至chí 法pháp 。 欲dục 知tri 眼nhãn 識thức 。 乃nãi 至chí 意ý 識thức 。 欲dục 知tri 眼nhãn 觸xúc 。 乃nãi 至chí 意ý 觸xúc 。 欲dục 知tri 眼nhãn 觸xúc 因nhân 緣duyên 生sanh 受thọ 乃nãi 至chí 意ý 觸xúc 。 因nhân 緣duyên 生sanh 受thọ 。 當đương 學học 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

欲dục 斷đoạn 婬dâm 瞋sân 癡si 。 當đương 學học 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 欲dục 斷đoạn 身thân 見kiến 。 戒giới 取thủ 。 疑nghi 。 婬dâm 欲dục 。 瞋sân 恚khuể 。 色sắc 愛ái 。 無vô 色sắc 愛ái 。 掉trạo 。 慢mạn 。 無vô 明minh 等đẳng 一nhất 切thiết 結kết 使sử 及cập 纏triền 等đẳng 。 當đương 學học 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 欲dục 斷đoạn 四tứ 縛phược 。 四tứ 結kết 。 四tứ 顛điên 倒đảo 。 當đương 學học 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

欲dục 知tri 十Thập 善Thiện 道Đạo 。 欲dục 知tri 四tứ 禪thiền 。 欲dục 知tri 四Tứ 無Vô 量Lượng 心Tâm 。 四tứ 無vô 色sắc 定định 。 四tứ 念niệm 處xứ 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 當đương 學học 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 欲dục 入nhập 覺Giác 意Ý 三Tam 昧Muội 。 當đương 學học 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 欲dục 入nhập 六lục 神thần 通thông 。 九cửu 次thứ 第đệ 定định 。 超siêu 越việt 三tam 昧muội 。 當đương 學học 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 欲dục 得đắc 師sư 子tử 遊du 戲hí 三tam 昧muội 。 當đương 學học 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 欲dục 得đắc 師Sư 子Tử 奮Phấn 迅Tấn 三Tam 昧Muội 。 欲dục 得đắc 一nhất 切thiết 陀đà 羅la 尼ni 門môn 。 當đương 學học 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 欲dục 得đắc 首Thủ 楞Lăng 嚴Nghiêm 三Tam 昧Muội 。 寶Bảo 印Ấn 三Tam 昧Muội 。 妙Diệu 月Nguyệt 三Tam 昧Muội 。 月nguyệt 幢tràng 相tương/tướng 三tam 昧muội 。 一nhất 切thiết 法pháp 印ấn 三tam 昧muội 。 觀Quán 印Ấn 三Tam 昧Muội 。 畢tất 法Pháp 性Tánh 三Tam 昧Muội 。 畢tất 住trụ 相tương/tướng 三tam 昧muội 。 如Như 金Kim 剛Cang 三Tam 昧Muội 。 入nhập 一nhất 切thiết 法Pháp 門môn 三tam 昧muội 。 三tam 昧muội 王vương 三tam 昧muội 。 王vương 印ấn 三tam 昧muội 。 淨tịnh 力lực 三tam 昧muội 。 高cao 出xuất 三tam 昧muội 。 畢tất 入nhập 一nhất 切thiết 辯biện 才tài 三tam 昧muội 。 入nhập 諸chư 法pháp 名danh 三tam 昧muội 。 觀quán 十thập 方phương 三tam 昧muội 。 諸chư 陀đà 羅la 尼ni 門môn 印ấn 三tam 昧muội 。 一nhất 切thiết 法pháp 不bất 忘vong 三tam 昧muội 。 攝nhiếp 一nhất 切thiết 法pháp 。 聚tụ 印ấn 三tam 昧muội 。 虛hư 空không 住trụ 三tam 昧muội 。 三tam 分phần/phân 清Thanh 淨Tịnh 三Tam 昧Muội 。 不bất 退thoái 神thần 通thông 三tam 昧muội 。 出xuất 鉢bát 三tam 昧muội 。 諸chư 三tam 昧muội 幢tràng 相tương/tướng 三tam 昧muội 。 欲dục 得đắc 如như 是thị 。 等đẳng 諸chư 三tam 昧muội 門môn 。 當đương 學học 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

復phục 次thứ 。

世Thế 尊Tôn 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 欲dục 滿mãn 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 願nguyện 。 當đương 學học 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

【# 論luận 】#

問vấn 曰viết 。

初sơ 品phẩm 中trung 言ngôn 。

種chủng 種chủng 欲dục 有hữu 所sở 得đắc 。 當đương 學học 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

今kim 何hà 以dĩ 重trùng 說thuyết 。

答đáp 曰viết 。

先tiên 但đãn 讚tán 歎thán 欲dục 得đắc 是thị 諸chư 功công 德đức 。 當đương 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 未vị 說thuyết 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 今kim 已dĩ 聞văn 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 味vị 。 因nhân 欲dục 得đắc 餘dư 功công 德đức 。 所sở 謂vị 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 等đẳng 。 當đương 學học 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

復phục 次thứ 。 上thượng 種chủng 種chủng 因nhân 緣duyên 。 說thuyết 諸chư 法pháp 空không 。 有hữu 人nhân 謂vị 。

佛Phật 法Pháp 斷đoạn 滅diệt 。 無vô 所sở 復phục 作tác 。

為vi 斷đoạn 是thị 人nhân 疑nghi 故cố 。 言ngôn 。

欲dục 得đắc 布bố 施thí 。 等đẳng 種chủng 種chủng 功công 德đức 。 當đương 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

若nhược 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 實thật 空không 無vô 所sở 有hữu 。 斷đoạn 滅diệt 者giả 。 不bất 應ưng 說thuyết 應ưng 行hành 布bố 施thí 等đẳng 功công 德đức 。 有hữu 智trí 者giả 說thuyết 。 何hà 緣duyên 初sơ 後hậu 相tương 違vi 。

復phục 次thứ 。 前tiền 廣quảng 說thuyết 。 此thử 略lược 說thuyết 。 彼bỉ 是thị 佛Phật 說thuyết 。 此thử 是thị 須Tu 菩Bồ 提Đề 說thuyết 。

復phục 次thứ 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 深thâm 妙diệu 。 故cố 重trùng 說thuyết 。 譬thí 如như 讚tán 德đức 之chi 美mỹ 。 故cố 言ngôn 。

善thiện 哉tai 善thiện 哉tai 。

六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật

義nghĩa 。 如như 先tiên 說thuyết 。

知tri 五ngũ 眾chúng

者giả 。 見kiến 無vô 常thường 。 苦khổ 。 空không 。 總tổng 相tương/tướng 。 別biệt 相tướng 等đẳng 。

六lục 情tình

六lục 塵trần

六lục 識thức

六lục 觸xúc

六lục 受thọ

亦diệc 如như 是thị 。

一nhất 切thiết 世thế 間gian 繫hệ 縛phược 。 受thọ 為vi 主chủ 。 以dĩ 受thọ 故cố 生sanh 諸chư 結kết 使sử 。

樂nhạo/nhạc/lạc 受thọ 生sanh 貪tham 欲dục 。 苦khổ 受thọ 生sanh 瞋sân 恚khuể 。 不bất 苦khổ 不bất 樂lạc 受thọ 生sanh 愚ngu 癡si 。 三tam 毒độc 起khởi 諸chư 煩phiền 惱não 。 及cập 業nghiệp 因nhân 緣duyên 。 以dĩ 是thị 故cố 但đãn 說thuyết 。

受thọ

餘dư 心tâm 數số 法pháp 不bất 說thuyết 。 所sở 謂vị 想tưởng 。 憶ức 。 念niệm 等đẳng 。

三tam 毒độc

十thập 結kết

諸chư 使sử

纏triền

乃nãi 至chí 。

十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp

如như 先tiên 說thuyết 。

覺Giác 意Ý 三Tam 昧Muội

超siêu 越việt 三tam 昧muội

師sư 子tử 遊du 戲hí 三tam 昧muội

是thị 菩Bồ 薩Tát 諸chư 三tam 昧muội 。 後hậu 當đương 說thuyết 。

欲dục 滿mãn 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 願nguyện

先tiên 已dĩ 說thuyết 。

【# 經Kinh 】#

欲dục 得đắc 具cụ 足túc 。 如như 是thị 善thiện 根căn 。 常thường 不bất 墮đọa 惡ác 趣thú 。 欲dục 得đắc 不bất 生sanh 卑ty 賤tiện 之chi 家gia 。 欲dục 得đắc 不bất 住trụ 聲Thanh 聞Văn 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 地Địa 中trung 。 欲dục 得đắc 不bất 墮đọa 菩Bồ 薩Tát 頂đảnh 者giả 。 當đương 學học 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

爾nhĩ 時thời 慧Tuệ 命mạng 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 問vấn 須Tu 菩Bồ 提Đề 。

云vân 何hà 為vi 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 墮đọa 頂đảnh 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 言ngôn 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 不bất 以dĩ 方phương 便tiện 。 行hành 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 入nhập 空không 。 無vô 相tướng 。 無Vô 作Tác 三Tam 昧Muội 。 不bất 墮đọa 聲Thanh 聞Văn 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 地Địa 。 亦diệc 不bất 入nhập 菩Bồ 薩Tát 位vị 。 是thị 名danh 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 法pháp 生sanh 。 故cố 墮đọa 頂đảnh 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 問vấn 須Tu 菩Bồ 提Đề 。

云vân 何hà 名danh 菩Bồ 薩Tát 生sanh 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 答đáp 舍Xá 利Lợi 弗Phất 言ngôn 。

生sanh 名danh 愛ái 法pháp 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 言ngôn 。

何hà 等đẳng 法pháp 愛ái 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 言ngôn 。

菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 色sắc 是thị 空không 。 受thọ 念niệm 著trước 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 是thị 空không 。 受thọ 念niệm 著trước 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 是thị 名danh 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 順thuận 道Đạo 法Pháp 愛ái 生sanh 。

復phục 次thứ 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 色sắc 是thị 無vô 相tướng 。 受thọ 念niệm 著trước 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 無vô 相tướng 。 受thọ 念niệm 著trước 。 色sắc 是thị 無vô 作tác 。 受thọ 念niệm 著trước 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 無vô 作tác 。 受thọ 念niệm 著trước 。 色sắc 是thị 寂tịch 滅diệt 。 受thọ 念niệm 著trước 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 寂tịch 滅diệt 。 受thọ 念niệm 著trước 。 色sắc 是thị 無vô 常thường 乃nãi 至chí 識thức 。 色sắc 是thị 苦khổ 乃nãi 至chí 識thức 。 色sắc 是thị 無vô 我ngã 乃nãi 至chí 識thức 。 受thọ 念niệm 著trước 。 是thị 為vi 菩Bồ 薩Tát 。 順thuận 道Đạo 法Pháp 愛ái 生sanh 。 是thị 苦khổ 應ưng 知tri 。 集tập 應ưng 斷đoạn 。 盡tận 應ưng 證chứng 。 道đạo 應ưng 修tu 。 是thị 垢cấu 法pháp 。 是thị 淨tịnh 法pháp 。 是thị 應ưng 近cận 。 是thị 不bất 應ưng 近cận 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 所sở 應ưng 行hành 。 是thị 非phi 菩Bồ 薩Tát 所sở 應ưng 行hành 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 道Đạo 。 是thị 非phi 菩Bồ 薩Tát 道đạo 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 學học 。 是thị 非phi 菩Bồ 薩Tát 學học 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 乃nãi 至chí 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 是thị 非phi 菩Bồ 薩Tát 。 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 乃nãi 至chí 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 方phương 便tiện 。 是thị 非phi 菩Bồ 薩Tát 方phương 便tiện 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 熟thục 。 是thị 非phi 菩Bồ 薩Tát 熟thục 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 是thị 諸chư 法pháp 受thọ 念niệm 著trước 。 是thị 為vi 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 順thuận 道Đạo 法Pháp 愛ái 生sanh 。

【# 論luận 】#

問vấn 曰viết 。

何hà 等đẳng 善thiện 根căn 故cố 。 不bất 墮đọa 惡ác 道đạo 。 貧bần 賤tiện 。 及cập 聲Thanh 聞Văn 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 。 亦diệc 不bất 墮đọa 頂đảnh 。

答đáp 曰viết 。

有hữu 人nhân 言ngôn 。

行hành 不bất 貪tham 善thiện 根căn 故cố 。 愛ái 等đẳng 諸chư 結kết 使sử 衰suy 薄bạc 。 深thâm 入nhập 禪thiền 定định 。 行hành 不bất 瞋sân 善thiện 根căn 故cố 。 瞋sân 等đẳng 諸chư 結kết 使sử 薄bạc 。 深thâm 入nhập 慈từ 悲bi 心tâm 。 行hành 不bất 癡si 善thiện 根căn 故cố 。 無vô 明minh 等đẳng 諸chư 結kết 使sử 薄bạc 。 深thâm 入nhập 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

如như 是thị 禪thiền 定định 。 慈từ 悲bi 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 力lực 故cố 。 無vô 事sự 不bất 得đắc 。 何hà 況huống 四tứ 事sự 。

問vấn 曰viết 。

何hà 以dĩ 四tứ 事sự 中trung 但đãn 問vấn 墮đọa 頂đảnh 。

答đáp 曰viết 。

三tam 事sự 先tiên 已dĩ 說thuyết 。 墮đọa 頂đảnh 未vị 說thuyết 故cố 問vấn 。

問vấn 曰viết 。

頂đảnh

者giả 是thị 法pháp 位vị 。 此thử 義nghĩa 先tiên 已dĩ 說thuyết 。 今kim 何hà 以dĩ 重trùng 說thuyết 。

答đáp 曰viết 。

雖tuy 說thuyết 其kỳ 義nghĩa 。 名danh 字tự 各các 異dị 。

無vô 方phương 便tiện 入nhập 三tam 解giải 脫thoát 門môn 。 及cập 有hữu 方phương 便tiện 。 先tiên 已dĩ 說thuyết 。

法pháp 愛ái 。 於ư 無vô 生sanh 法pháp 忍nhẫn 中trung 。 無vô 有hữu 利lợi 益ích 。 故cố 名danh 曰viết 。

生sanh

譬thí 如như 多đa 食thực 不bất 消tiêu 。 若nhược 不bất 療liệu 治trị 。 於ư 身thân 為vi 患hoạn 。 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 如như 是thị 。 初sơ 發phát 心tâm 時thời 。 貪tham 受thọ 法pháp 食thực 。 所sở 謂vị 無vô 方phương 便tiện 。 行hành 諸chư 善thiện 法Pháp 。 深thâm 心tâm 繫hệ 著trước 。 於ư 無vô 生sanh 法pháp 。 忍nhẫn 是thị 則tắc 為vi 生sanh 。 為vi 病bệnh 。 以dĩ 著trước 法pháp 愛ái 故cố 。 於ư 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 亦diệc 愛ái 。

譬thí 如như 必tất 死tử 之chi 人nhân 。 雖tuy 加gia 諸chư 藥dược 。 藥dược 反phản 成thành 病bệnh 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 於ư 畢tất 竟cánh 空không 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 法Pháp 忍Nhẫn 中trung 而nhi 生sanh 愛ái 著trước 。 反phản 為vi 其kỳ 患hoạn 。 法pháp 愛ái 於ư 人nhân 天thiên 中trung 為vi 妙diệu 。 於ư 無vô 生sanh 法pháp 忍nhẫn 為vi 累lũy/lụy/luy 。

一nhất 切thiết 法pháp 中trung 。 憶ức 想tưởng 分phân 別biệt 。 諸chư 觀quán 是thị 非phi 。 隨tùy 法pháp 而nhi 愛ái 。 是thị 名danh 為vi 。

生sanh

不bất 任nhậm 盛thịnh 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 水thủy 。 與dữ 。

生sanh

相tương 違vi 。 是thị 名danh 。

菩Bồ 薩Tát 熟thục

問vấn 曰viết 。

是thị 一nhất 事sự 。 何hà 以dĩ 故cố 名danh 為vi 。

頂đảnh

名danh 為vi 。

位vị

名danh 為vi 。

不bất 生sanh

答đáp 曰viết 。

於ư 柔nhu 順thuận 忍nhẫn 。 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 中trung 。 間gian 所sở 有hữu 法pháp 。 名danh 為vi 。

頂đảnh

住trụ 是thị 頂đảnh 。 上thượng 直trực 趣thú 佛Phật 道Đạo 。 不bất 復phục 畏úy 墮đọa 。 譬thí 如như 聲Thanh 聞Văn 法Pháp 中trung 煖noãn 。 忍nhẫn 中trung 間gian 。 名danh 為vi 頂Đảnh 法Pháp 。

問vấn 曰viết 。

若nhược 得đắc 頂đảnh 不bất 墮đọa 。 今kim 云vân 何hà 言ngôn 。

頂đảnh 墮đọa

答đáp 曰viết 。

垂thùy 近cận 應ưng 得đắc 而nhi 失thất 者giả 。 名danh 為vi 。

墮đọa

得đắc 頂đảnh 者giả 。 智trí 慧tuệ 安an 隱ẩn 。 則tắc 不bất 畏úy 墮đọa 。 譬thí 如như 上thượng 山sơn 。 既ký 得đắc 到đáo 頂đảnh 。 則tắc 不bất 畏úy 墮đọa 。 未vị 到đáo 之chi 間gian 。 傾khuynh 危nguy 畏úy 墮đọa 。

頂đảnh 增tăng 長trưởng 堅kiên 固cố 。 名danh 為vi 。

菩Bồ 薩Tát 位vị

入nhập 是thị 位vị 中trung 。 一nhất 切thiết 結kết 使sử 。 一nhất 切thiết 魔ma 民dân 。 不bất 能năng 動động 搖dao 。

亦diệc 名danh

無Vô 生Sanh 法Pháp 忍Nhẫn

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 異dị 於ư 。

生sanh

故cố 。 愛ái 等đẳng 結kết 使sử 。 雜tạp 諸chư 善thiện 法Pháp 。 名danh 為vi 。

生sanh

復phục 次thứ 。 無vô 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 智trí 慧tuệ 火hỏa 。 故cố 名danh 為vi 。

生sanh

有hữu 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 智trí 慧tuệ 火hỏa 。 故cố 名danh 為vi 。

熟thục

是thị 人nhân 能năng 信tín 受thọ 諸chư 佛Phật 實thật 相tướng 智trí 慧tuệ 。 故cố 名danh 為vi 。

熟thục

譬thí 如như 熟thục 瓶bình 能năng 盛thịnh 受thọ 水thủy 。 生sanh 則tắc 爛lạn 壞hoại 。

復phục 次thứ 。 依y 止chỉ 生sanh 滅diệt 智trí 慧tuệ 故cố 得đắc 離ly 顛điên 倒đảo 。 離ly 生sanh 滅diệt 智trí 慧tuệ 故cố 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 是thị 名danh 。

無vô 生sanh 法pháp

能năng 信tín 。 能năng 受thọ 。 能năng 持trì 故cố 。 名danh 為vi 。

忍nhẫn

復phục 次thứ 。

位vị

者giả 。 拔bạt 一nhất 切thiết 無vô 常thường 。 等đẳng 諸chư 觀quán 法pháp 故cố 。 名danh 為vi 。

位vị

若nhược 不bất 如như 是thị 。 是thị 為vi 順thuận 道Đạo 法Pháp 愛ái 生sanh 。

【# 經Kinh 】#

舍Xá 利Lợi 弗Phất 問vấn 須Tu 菩Bồ 提Đề 。

云vân 何hà 名danh 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 無vô 生sanh 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 言ngôn 。

菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 時thời 。 內nội 空không 中trung 不bất 見kiến 外ngoại 空không 。 外ngoại 空không 中trung 不bất 見kiến 內nội 空không 。 外ngoại 空không 中trung 不bất 見kiến 內nội 外ngoại 空không 。 內nội 外ngoại 空không 中trung 不bất 見kiến 外ngoại 空không 。 內nội 外ngoại 空không 中trung 不bất 見kiến 空không 空không 。 空không 空không 中trung 不bất 見kiến 內nội 外ngoại 空không 。 空không 空không 中trung 不bất 見kiến 大đại 空không 。 大đại 空không 中trung 不bất 見kiến 空không 空không 。 大đại 空không 中trung 不bất 見kiến 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 空không 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 空không 。 中trung 不bất 見kiến 大đại 空không 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 空không 。 中trung 不bất 見kiến 有hữu 為vi 空không 。 有hữu 為vi 空không 中trung 不bất 見kiến 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 空không 。 有hữu 為vi 空không 中trung 不bất 見kiến 無vô 為vi 空không 。 無vô 為vi 空không 中trung 不bất 見kiến 有hữu 為vi 空không 。 無vô 為vi 空không 中trung 不bất 見kiến 畢tất 竟cánh 空không 。 畢tất 竟cánh 空không 中trung 。 不bất 見kiến 無vô 為vi 空không 。 畢tất 竟cánh 空không 中trung 。 不bất 見kiến 無vô 始thỉ 空không 。 無vô 始thỉ 空không 中trung 不bất 見kiến 畢tất 竟cánh 空không 。 無vô 始thỉ 空không 中trung 不bất 見kiến 散tán 空không 。 散tán 空không 中trung 不bất 見kiến 無vô 始thỉ 空không 。 散tán 空không 中trung 不bất 見kiến 性tánh 空không 。 性tánh 空không 中trung 不bất 見kiến 散tán 空không 。 性tánh 空không 中trung 不bất 見kiến 諸chư 法pháp 空không 。 諸chư 法pháp 空không 中trung 不bất 見kiến 性tánh 空không 。 諸chư 法pháp 空không 中trung 不bất 見kiến 自tự 相tương/tướng 空không 。 自tự 相tương/tướng 空không 中trung 不bất 見kiến 諸chư 法pháp 空không 。 自tự 相tương/tướng 空không 中trung 不bất 見kiến 。 不bất 可khả 得đắc 空không 。 不bất 可khả 得đắc 空không 。 中trung 不bất 見kiến 自tự 相tương/tướng 空không 。 不bất 可khả 得đắc 空không 。 中trung 不bất 見kiến 無vô 法pháp 空không 。 無vô 法pháp 空không 中trung 不bất 見kiến 。 不bất 可khả 得đắc 空không 。 無vô 法pháp 空không 中trung 不bất 見kiến 有hữu 法pháp 空không 。 有hữu 法pháp 空không 中trung 不bất 見kiến 無vô 法pháp 空không 。 有hữu 法pháp 空không 中trung 不bất 見kiến 無vô 法pháp 有hữu 法pháp 空không 。 無vô 法pháp 有hữu 法pháp 空không 中trung 不bất 見kiến 有hữu 法pháp 空không 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 得đắc 入nhập 菩Bồ 薩Tát 位vị 。

復phục 次thứ 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 欲dục 學học 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 應ưng 如như 是thị 學học 。

不bất 念niệm 色sắc 。 受thọ 。 想tưởng 。 行hành 。 識thức 。 不bất 念niệm 眼nhãn 乃nãi 至chí 意ý 。 不bất 念niệm 色sắc 乃nãi 至chí 法pháp 。 不bất 念niệm 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 尸Thi 羅La 波Ba 羅La 蜜Mật 。 羼Sằn 提Đề 波Ba 羅La 蜜Mật 。 毘Tỳ 梨Lê 耶Da 波Ba 羅La 蜜Mật 。 禪Thiền 波Ba 羅La 蜜Mật 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 如như 是thị 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 得đắc 是thị 心tâm 不bất 應ưng 念niệm 。 不bất 應ưng 高cao 。 無vô 等đẳng 等đẳng 心tâm 不bất 應ưng 念niệm 。 不bất 應ưng 高cao 。 大đại 心tâm 不bất 應ưng 念niệm 。 不bất 應ưng 高cao 。

何hà 以dĩ 故cố 。 是thị 心tâm 非phi 心tâm 。 心tâm 相tương/tướng 常thường 淨tịnh 故cố 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 語ngữ 須Tu 菩Bồ 提Đề 。

云vân 何hà 名danh 心tâm 相tương/tướng 常thường 淨tịnh 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 言ngôn 。

若nhược 菩Bồ 薩Tát 知tri 是thị 心tâm 相tương/tướng 。 與dữ 婬dâm 。 怒nộ 。 癡si 不bất 合hợp 不bất 離ly 。 諸chư 纏triền 。 流lưu 。 縛phược 等đẳng 諸chư 結kết 使sử 。 一nhất 切thiết 煩phiền 惱não 。 不bất 合hợp 不bất 離ly 。 聲Thanh 聞Văn 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 心tâm 。 不bất 合hợp 不bất 離ly 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 是thị 名danh 菩Bồ 薩Tát 。 心tâm 相tương/tướng 常thường 淨tịnh 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 語ngữ 須Tu 菩Bồ 提Đề 。

有hữu 是thị 無vô 心tâm 相tương/tướng 心tâm 不phủ 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 報báo 舍Xá 利Lợi 弗Phất 言ngôn 。

無vô 心tâm 相tương/tướng 中trung 。 有hữu 心tâm 相tương/tướng 。 無vô 心tâm 相tương/tướng 可khả 得đắc 不phủ 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 言ngôn 。

不bất 可khả 得đắc 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 言ngôn 。

若nhược 不bất 可khả 得đắc 。 不bất 應ưng 問vấn 有hữu 是thị 無vô 心tâm 相tương/tướng 心tâm 不phủ 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 復phục 問vấn 。

何hà 等đẳng 是thị 無vô 心tâm 相tương/tướng 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 言ngôn 。

諸chư 法pháp 不bất 壞hoại 不bất 分phân 別biệt 。 是thị 名danh 無vô 心tâm 相tương/tướng 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 問vấn 須Tu 菩Bồ 提Đề 。

但đãn 是thị 心tâm 不bất 壞hoại 不bất 分phân 別biệt 。 色sắc 亦diệc 不bất 壞hoại 不bất 分phân 別biệt 。 乃nãi 至chí 佛Phật 道Đạo 亦diệc 不bất 壞hoại 不bất 分phân 別biệt 耶da 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 言ngôn 。

若nhược 能năng 知tri 心tâm 相tương/tướng 不bất 壞hoại 不bất 分phân 別biệt 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 能năng 知tri 色sắc 乃nãi 至chí 佛Phật 道Đạo 不bất 壞hoại 不bất 分phân 別biệt 。

爾nhĩ 時thời 慧Tuệ 命mạng 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 讚tán 須Tu 菩Bồ 提Đề 。

善thiện 哉tai 善thiện 哉tai 。 汝nhữ 真chân 是thị 佛Phật 子tử 。 從tùng 佛Phật 口khẩu 生sanh 。 從tùng 見kiến 法pháp 生sanh 。 從tùng 法Pháp 化hóa 生sanh 。 取thủ 法pháp 分phần/phân 。 不bất 取thủ 財tài 分phần/phân 。 法pháp 中trung 自tự 信tín 。 身thân 得đắc 證chứng 。 如như 佛Phật 所sở 說thuyết 。

得đắc 無Vô 諍Tranh 三Tam 昧Muội 中trung 。 汝nhữ 最tối 第đệ 一nhất 。

實thật 如như 佛Phật 所sở 舉cử 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 應ưng 如như 是thị 學học 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 是thị 中trung 亦diệc 當đương 分phân 別biệt 知tri 。 菩Bồ 薩Tát 如như 汝nhữ 所sở 說thuyết 行hành 。 則tắc 不bất 離ly 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 。

善thiện 男nam 子tử 善thiện 女nữ 人nhân 。 欲dục 學học 聲Thanh 聞Văn 地địa 。 亦diệc 當đương 應ưng 聞văn 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 持trì 。 讀đọc 。 誦tụng 。 正chánh 憶ức 念niệm 。 如như 說thuyết 行hành 。 欲dục 學học 辟Bích 支Chi 佛Phật 地Địa 。 亦diệc 當đương 應ưng 聞văn 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 持trì 。 讀đọc 。 誦tụng 。 正chánh 憶ức 念niệm 。 如như 說thuyết 行hành 。 欲dục 學học 菩Bồ 薩Tát 地địa 。 亦diệc 當đương 應ưng 聞văn 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 持trì 。 讀đọc 。 誦tụng 。 正chánh 憶ức 念niệm 。 如như 說thuyết 行hành 。

何hà 以dĩ 故cố 。 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 中trung 廣quảng 說thuyết 三tam 乘thừa 。 是thị 中trung 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 聲Thanh 聞Văn 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 當đương 學học 。

【# 論luận 】#

釋thích 曰viết 。

內nội 空không 中trung 不bất 見kiến 外ngoại 空không 。 外ngoại 空không 中trung 不bất 見kiến 內nội 空không 。

有hữu 人nhân 言ngôn 。

外ngoại 四tứ 大đại 飲ẩm 食thực 入nhập 其kỳ 身thân 中trung 。 故cố 名danh 為vi 內nội 。 若nhược 身thân 死tử 還hoàn 為vi 外ngoại 。 一nhất 切thiết 法pháp 無vô 來lai 去khứ 相tương/tướng 故cố 。 外ngoại 空không 不bất 在tại 內nội 空không 中trung 。

餘dư 十thập 七thất 空không 亦diệc 如như 是thị 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 無vô 異dị 相tướng 。 無vô 來lai 去khứ 故cố 。 各các 各các 中trung 不bất 住trụ 。

復phục 次thứ 。 菩Bồ 薩Tát 位vị 相tương/tướng 。 不bất 念niệm 一nhất 切thiết 色sắc 為vi 有hữu 。 乃nãi 至chí 十Thập 八Bát 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 亦diệc 不bất 念niệm 是thị 有hữu 。

不bất 念niệm 有hữu

義nghĩa 。 如như 先tiên 說thuyết 。

問vấn 曰viết 。

菩Bồ 提Đề 心tâm

無vô 等đẳng 等đẳng 心tâm

大đại 心tâm

有hữu 何hà 差sai 別biệt 。

答đáp 曰viết 。

菩Bồ 薩Tát 初sơ 發phát 心tâm 。 緣duyên 無vô 上thượng 道Đạo 。

我ngã 當đương 作tác 佛Phật

是thị 名danh 。

菩Bồ 提Đề 心tâm

無vô 等đẳng

名danh 為vi 佛Phật 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 一nhất 切thiết 法pháp 。 無vô 與dữ 等đẳng 者giả 。 是thị 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 與dữ 佛Phật 相tương 似tự 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 因nhân 似tự 果quả 故cố 。 是thị 名danh 。

無vô 等đẳng 等đẳng 心tâm

是thị 心tâm 無vô 事sự 不bất 行hành 。 不bất 求cầu 恩ân 惠huệ 。 深thâm 固cố 決quyết 定định 。

復phục 次thứ 。 檀đàn 。 尸Thi 波Ba 羅La 蜜Mật 。 是thị 名danh 。

菩Bồ 提Đề 心tâm

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 因nhân 緣duyên 故cố 。 得đắc 大đại 富phú 無vô 所sở 乏phạp 少thiểu 。 尸Thi 波Ba 羅La 蜜Mật 因nhân 緣duyên 故cố 。 出xuất 三tam 惡ác 道đạo 。 人nhân 天thiên 中trung 尊tôn 貴quý 。 住trụ 二nhị 波Ba 羅La 蜜Mật 果quả 報báo 力lực 故cố 。 安an 立lập 能năng 成thành 大đại 事sự 。 是thị 名danh 。

菩Bồ 提Đề 心tâm

羼sằn 提đề 。 毘Tỳ 梨Lê 耶Da 波Ba 羅La 蜜Mật 相tương/tướng 。 於ư 眾chúng 生sanh 中trung 。 現hiện 奇kỳ 特đặc 事sự 。 所sở 謂vị 人nhân 來lai 割cát 肉nhục 出xuất 髓tủy 。 如như 截tiệt 樹thụ 木mộc 。 而nhi 慈từ 念niệm 怨oán 家gia 。 血huyết 化hóa 為vi 乳nhũ 。 是thị 心tâm 似tự 如như 佛Phật 心tâm 。 於ư 十thập 方phương 六lục 道đạo 中trung 。 一nhất 一nhất 眾chúng 生sanh 。 皆giai 以dĩ 深thâm 心tâm 濟tế 度độ 。 又hựu 知tri 諸chư 法pháp 畢tất 竟cánh 空không 。 而nhi 以dĩ 大đại 悲bi 能năng 行hành 諸chư 行hành 。 是thị 為vi 奇kỳ 特đặc 。 譬thí 如như 人nhân 欲dục 空không 中trung 種chủng 樹thụ 。 是thị 為vi 希hy 有hữu 。 如như 是thị 等đẳng 精Tinh 進Tấn 波Ba 羅La 蜜Mật 力lực 勢thế 。 與dữ 無vô 等đẳng 相tương 似tự 。 是thị 名danh 。

無vô 等đẳng 等đẳng

入nhập 禪thiền 定định 。 行hành 四Tứ 無Vô 量Lượng 心Tâm 。 遍biến 滿mãn 十thập 方phương 。 與dữ 大đại 悲bi 。 方phương 便tiện 合hợp 故cố 。 拔bạt 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 苦khổ 。 又hựu 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 。 滅diệt 一nhất 切thiết 觀quán 。 諸chư 語ngữ 言ngôn 斷đoạn 。 而nhi 不bất 墮đọa 斷đoạn 滅diệt 中trung 。 是thị 名danh 。

大đại 心tâm

復phục 次thứ 。 初sơ 發phát 心tâm 名danh 。

菩Bồ 提Đề 心tâm

行hành 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 名danh 。

無vô 等đẳng 等đẳng 心tâm

入nhập 方phương 便tiện 心tâm 中trung 是thị 名danh 。

大đại 心tâm

如như 是thị 等đẳng 各các 有hữu 差sai 別biệt 。

復phục 次thứ 。 菩Bồ 薩Tát 得đắc 如như 是thị 大đại 智trí 。 心tâm 亦diệc 不bất 高cao 。 心tâm 相tương/tướng 常thường 清thanh 淨tịnh 故cố 。

如như 虛hư 空không 相tướng 常thường 清thanh 淨tịnh 。 烟yên 雲vân 塵trần 霧vụ 。 假giả 來lai 故cố 覆phú 蔽tế 不bất 淨tịnh 。 心tâm 亦diệc 如như 是thị 。 常thường 自tự 清thanh 淨tịnh 。 無vô 明minh 等đẳng 諸chư 煩phiền 惱não 。 客khách 來lai 覆phú 蔽tế 故cố 。 以dĩ 為vi 不bất 淨tịnh 。 除trừ 去khứ 煩phiền 惱não 。 如như 本bổn 清thanh 淨tịnh 。 行hành 者giả 功công 夫phu 微vi 薄bạc 。 此thử 清thanh 淨tịnh 非phi 汝nhữ 所sở 作tác 。 不bất 應ưng 自tự 高cao 。 不bất 應ưng 念niệm 。

何hà 以dĩ 故cố 。 畢tất 竟cánh 空không 故cố 。

問vấn 曰viết 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 知tri 心tâm 相tương/tướng 常thường 淨tịnh 。 何hà 以dĩ 故cố 問vấn 。

答đáp 曰viết 。

以dĩ 菩Bồ 薩Tát 發phát 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 深thâm 入nhập 深thâm 著trước 故cố 。 雖tuy 聞văn 心tâm 畢tất 竟cánh 空không 。 常thường 清thanh 淨tịnh 。 猶do 憶ức 想tưởng 分phân 別biệt 。 取thủ 是thị 無vô 心tâm 相tương/tướng 。 以dĩ 是thị 故cố 問vấn 。

是thị 無vô 心tâm 相tương/tướng 心tâm 。 為vi 有hữu 。 為vi 無vô 。 若nhược 有hữu 。 云vân 何hà 言ngôn 無vô 心tâm 相tương/tướng 。 若nhược 無vô 。 何hà 以dĩ 讚tán 歎thán 是thị 無vô 等đẳng 等đẳng 。 心tâm 當đương 成thành 佛Phật 道Đạo 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 答đáp 曰viết 。

是thị 無vô 心tâm 相tương/tướng 中trung 。 畢tất 竟cánh 清thanh 淨tịnh 。 有hữu 。 無vô 不bất 可khả 得đắc 。 不bất 應ưng 難nạn/nan 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 復phục 問vấn 。

何hà 等đẳng 是thị 無vô 心tâm 相tương/tướng 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 答đáp 曰viết 。

畢tất 竟cánh 空không 。 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 無vô 分phân 別biệt 。 是thị 名danh 無vô 心tâm 相tương/tướng 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 復phục 問vấn 。

但đãn 心tâm 相tương/tướng 不bất 壞hoại 不bất 分phân 別biệt 。 餘dư 法Pháp 亦diệc 如như 是thị 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 答đáp 言ngôn 。

諸chư 法pháp 亦diệc 如như 是thị 。 若nhược 爾nhĩ 者giả 。 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。 亦diệc 如như 虛hư 空không 。 無vô 壞hoại 無vô 分phân 別biệt 。

諸chư 菩Bồ 薩Tát 深thâm 著trước 。 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 故cố 。 作tác 是thị 念niệm 。

諸chư 凡phàm 夫phu 法pháp 。 可khả 言ngôn 虛hư 誑cuống 。 以dĩ 不bất 真chân 實thật 故cố 。 菩Bồ 薩Tát 漏lậu 未vị 盡tận 故cố 。 亦diệc 可khả 言ngôn 不bất 清thanh 淨tịnh 。 云vân 何hà 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。 亦diệc 復phục 虛hư 誑cuống 。

是thị 時thời 心tâm 驚kinh 不bất 悅duyệt 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 知tri 其kỳ 心tâm 已dĩ 。 思tư 惟duy 籌trù 量lượng 。

我ngã 今kim 應ưng 為vi 說thuyết 實thật 相tướng 法Pháp 不phủ 。

思tư 惟duy 已dĩ 。 自tự 念niệm 。

今kim 在tại 佛Phật 前tiền 。 當đương 以dĩ 實thật 相tướng 答đáp 。 若nhược 我ngã 有hữu 失thất 。 佛Phật 自tự 當đương 說thuyết 。

重trùng 思tư 惟duy 竟cánh 。 以dĩ 是thị 故cố 說thuyết 。

阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。 雖tuy 是thị 第đệ 一nhất 。 亦diệc 從tùng 虛hư 誑cuống 法pháp 邊biên 生sanh 。 故cố 亦diệc 是thị 空không 。 不bất 壞hoại 不bất 分phân 別biệt 相tướng 。

以dĩ 是thị 故cố 。 行hành 者giả 。 當đương 隨tùy 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 相tương/tướng 行hành 。 不bất 應ưng 取thủ 相tương/tướng 自tự 高cao 。

爾nhĩ 時thời 舍Xá 利Lợi 弗Phất 讚tán 須Tu 菩Bồ 提Đề 言ngôn 。

善thiện 哉tai 善thiện 哉tai 。

佛Phật 時thời 默mặc 然nhiên 。 聽thính 須Tu 菩Bồ 提Đề 所sở 答đáp 。 亦diệc 可khả 舍Xá 利Lợi 弗Phất 所sở 歎thán 。

從tùng 佛Phật 口khẩu 生sanh

者giả 。 有hữu 人nhân 言ngôn 。

婆Bà 羅La 門Môn 從tùng 梵Phạm 天Thiên 王Vương 口khẩu 邊biên 生sanh 故cố 。 於ư 四tứ 姓tánh 中trung 第đệ 一nhất 。 以dĩ 是thị 故cố 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 讚tán 言ngôn 。

汝nhữ 真chân 從tùng 佛Phật 口khẩu 生sanh 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 見kiến 法pháp 知tri 法pháp 故cố 。

有hữu 未vị 得đắc 道Đạo 者giả 。 亦diệc 依y 佛Phật 故cố 得đắc 供cúng 養dường 。 是thị 名danh 。

取thủ 財tài 分phần/phân

又hựu 如như 弊tệ 惡ác 子tử 不bất 隨tùy 父phụ 教giáo 。 但đãn 取thủ 財tài 分phần/phân 。

取thủ 法pháp 分phần/phân

者giả 。 取thủ 諸chư 禪thiền 定định 。 根căn 。 力lực 。 覺giác 。 道đạo 。 種chủng 種chủng 善thiện 法Pháp 。 是thị 名danh 。

取thủ 法pháp 分phần/phân

得đắc 四tứ 信tín 故cố 。 名danh 為vi 。

法pháp 中trung 自tự 信tín

得đắc 諸chư 神thần 通thông 。 滅diệt 盡tận 定định 等đẳng 著trước 身thân 中trung 故cố 。 是thị 名danh 。

身thân 得đắc 證chứng

如như 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 於ư 智trí 慧tuệ 中trung 第đệ 一nhất 。 目Mục 揵Kiền 連Liên 神thần 足túc 第đệ 一nhất 。 摩Ma 訶Ha 迦Ca 葉Diếp 。 頭đầu 陀đà 第đệ 一nhất 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 得đắc 無Vô 諍Tranh 三Tam 昧Muội 中trung 第đệ 一nhất 。 得đắc 無vô 諍tranh 定định 阿A 羅La 漢Hán 者giả 。 常thường 觀quán 人nhân 心tâm 。 不bất 令linh 人nhân 起khởi 諍tranh 。 是thị 三tam 昧muội 。 根căn 本bổn 四tứ 禪thiền 中trung 攝nhiếp 。 亦diệc 欲dục 界giới 中trung 用dụng 。

問vấn 曰viết 。

般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 事sự 。 何hà 以dĩ 言ngôn 。

欲dục 得đắc 三tam 乘thừa 者giả 。 皆giai 當đương 習tập 學học 。

答đáp 曰viết 。

般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。 說thuyết 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 。 即tức 是thị 無Vô 餘Dư 涅Niết 槃Bàn 。 三tam 乘thừa 人nhân 皆giai 為vi 無Vô 餘Dư 涅Niết 槃Bàn 故cố 。 精tinh 進tấn 習tập 行hành 。

復phục 次thứ 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。 種chủng 種chủng 因nhân 緣duyên 。 說thuyết 空không 解giải 脫thoát 門môn 義nghĩa 。 如như 經Kinh 中trung 說thuyết 。

若nhược 離ly 空không 解giải 脫thoát 門môn 。 無vô 道đạo 無vô 涅Niết 槃Bàn 。

以dĩ 是thị 故cố 。 三tam 乘thừa 人nhân 皆giai 應ưng 學học 般Bát 若Nhã 。

復phục 次thứ 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 自tự 說thuyết 因nhân 緣duyên 。

於ư 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。 廣quảng 說thuyết 三tam 乘thừa 相tương/tướng 。 是thị 中trung 三tam 乘thừa 人nhân 應ưng 學học 成thành 。

大Đại 智Trí 度Độ 論Luận 卷quyển 第đệ 四tứ 十thập 一nhất (# 釋thích 第đệ 七thất 品phẩm 訖ngật 第đệ 八bát 品phẩm )#