大Đại 方Phương 廣Quảng 佛Phật 華Hoa 嚴Nghiêm 經Kinh 隨Tùy 疏Sớ 演Diễn 義Nghĩa 鈔Sao
Quyển 88
唐Đường 澄Trừng 觀Quán 述Thuật

大Đại 方Phương 廣Quảng 佛Phật 華Hoa 嚴Nghiêm 經Kinh 隨Tùy 疏Sớ/sơ 演Diễn 義Nghĩa 鈔Sao 卷quyển 第đệ 八bát 十thập 八bát

唐đường 清thanh 涼lương 山sơn 大đại 華hoa 嚴nghiêm 寺tự 沙Sa 門Môn 澄trừng 觀quán 述thuật

疏sớ/sơ 。 大đại 文văn 第đệ 五ngũ 。 有hữu 十Thập 善Thiện 友hữu 寄ký 十Thập 地Địa 。 第đệ 一nhất 婆bà 珊san 婆bà 演diễn 底để 夜dạ 神thần 。 寄ký 初sơ 歡Hoan 喜Hỷ 地Địa 者giả 。 初sơ 獲hoạch 聖thánh 性tánh 具cụ 證chứng 二nhị 空không 。 能năng 益ích 自tự 他tha 生sanh 大đại 歡hoan 喜hỷ 故cố 。 以dĩ 於ư 春xuân 時thời 主chủ 當đương 等đẳng 者giả 。 盛thịnh 德đức 如như 春xuân 和hòa 暢sướng 發phát 生sanh 故cố 。 表biểu 分phân 別biệt 見kiến 日nhật 皆giai 已dĩ 亡vong 者giả 。 初Sơ 地Địa 斷đoạn 見kiến 惑hoặc 即tức 。 分phân 別biệt 煩phiền 惱não 故cố 。 疏sớ/sơ 宗tông 說thuyết 兼kiêm 通thông 者giả 。 前tiền 已dĩ 引dẫn 竟cánh 即tức 楞lăng 伽già 意ý 。 故cố 彼bỉ 第đệ 三tam 經Kinh 云vân 。

佛Phật 告cáo 大đại 慧tuệ 。

三tam 世thế 如Như 來Lai 。 有hữu 二nhị 種chủng 法pháp 通thông 。 謂vị 說thuyết 通thông 及cập 自tự 宗tông 通thông 。 說thuyết 通thông 者giả 。 謂vị 隨tùy 眾chúng 生sanh 心tâm 。 之chi 所sở 應ưng 為vi 說thuyết 種chủng 種chủng 。 契Khế 經Kinh 是thị 名danh 說thuyết 通thông 。 自tự 宗tông 通thông 者giả 。 謂vị 修tu 行hành 者giả 離ly 自tự 心tâm 現hiện 。 種chủng 種chủng 妄vọng 想tưởng 。 謂vị 不bất 墮đọa 一nhất 異dị 俱câu 不bất 俱câu 品phẩm 。 超siêu 度độ 一nhất 切thiết 心tâm 意ý 意ý 識thức 。 自tự 覺giác 聖thánh 境cảnh 離ly 因nhân 成thành 見kiến 相tương/tướng 故cố 。 一nhất 切thiết 外ngoại 道đạo 。 聲Thanh 聞Văn 緣Duyên 覺Giác 。 墮đọa 二nhị 邊biên 者giả 。 所sở 不bất 能năng 知tri 。 我ngã 說thuyết 是thị 名danh 自tự 宗tông 法pháp 通thông 。 釋thích 曰viết 謂vị 初sơ 了liễu 唯duy 心tâm 謂vị 不bất 墮đọa 下hạ 。 境cảnh 界giới 則tắc 滅diệt 。 超siêu 度độ 一nhất 切thiết 下hạ 。 能năng 取thủ 亦diệc 無vô 。 自tự 覺giác 聖thánh 下hạ 。 正chánh 悟ngộ 自tự 心tâm 。 不bất 由do 他tha 悟ngộ 。 離ly 三tam 量lượng 成thành 故cố 離ly 因nhân 成thành 。 一nhất 切thiết 外ngoại 道đạo 下hạ 。 對đối 他tha 顯hiển 勝thắng 。 經kinh 結kết 勸khuyến 云vân 是thị 名danh 自tự 宗tông 通thông 及cập 說thuyết 通thông 相tương/tướng 。 汝nhữ 及cập 餘dư 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 應ưng 當đương 修tu 學học 。 偈kệ 云vân 謂vị 我ngã 二nhị 種chủng 通thông 宗tông 通thông 及cập 言ngôn 說thuyết 說thuyết 者giả 。 授thọ 童đồng 蒙mông 宗tông 為vi 修tu 行hành 者giả 。 釋thích 曰viết 而nhi 前tiền 引dẫn 竟cánh 今kim 復phục 重trùng 說thuyết 者giả 。 前tiền 約ước 證chứng 者giả 能năng 說thuyết 故cố 先tiên 明minh 宗tông 通thông 。 今kim 約ước 從tùng 教giáo 修tu 證chứng 故cố 先tiên 明minh 說thuyết 通thông 。 亦diệc 前tiền 從tùng 根căn 本bổn 起khởi 後hậu 得đắc 。 今kim 從tùng 加gia 行hành 入nhập 根căn 本bổn 耳nhĩ 。 文văn 小tiểu 異dị 。 故cố 第đệ 一nhất 疏sớ/sơ 中trung 已dĩ 引dẫn 前tiền 文văn 今kim 復phục 引dẫn 後hậu 。 古cổ 人nhân 云vân 。 說thuyết 通thông 宗tông 不bất 通thông 如như 日nhật 被bị 雲vân 蒙mông 。 宗tông 通thông 說thuyết 亦diệc 通thông 。 如như 日nhật 處xứ 虛hư 空không 。 疏sớ/sơ 法Pháp 門môn 星tinh 象tượng 下hạ 。 此thử 中trung 法pháp 喻dụ 雙song 辯biện 。 一nhất 身thân 以dĩ 表biểu 如như 體thể 。 星tinh 象tượng 以dĩ 表biểu 法Pháp 門môn 。 星tinh 象tượng 不bất 離ly 一nhất 身thân 猶do 法Pháp 門môn 不bất 離ly 如như 體thể 。 下hạ 對đối 亦diệc 然nhiên 。 教giáo 化hóa 表biểu 於ư 大đại 用dụng 。 毛mao 孔khổng 以dĩ 況huống 真chân 性tánh 。 其kỳ 二nhị 愚ngu 二nhị 無vô 我ngã 等đẳng 並tịnh 如như 地địa 品phẩm 。 第đệ 二nhị 普phổ 德đức 淨tịnh 光quang 主chủ 夜dạ 神thần 寄ký 離ly 垢cấu 地địa 者giả 。 謂vị 具cụ 淨tịnh 尸thi 羅la 。 離ly 於ư 能năng 起khởi 微vi 細tế 毀hủy 犯phạm 。 煩phiền 惱não 垢cấu 故cố 。 疏sớ/sơ 別biệt 中trung 三tam 是thị 智trí 法pháp 光quang 明minh 者giả 。 疏sớ/sơ 但đãn 隨tùy 難nan 解giải 三tam 。 今kim 當đương 重trọng/trùng 釋thích 略lược 有hữu 二nhị 意ý 。 一nhất 作tác 總tổng 別biệt 釋thích 。 初sơ 一nhất 總tổng 餘dư 九cửu 別biệt 。 別biệt 中trung 一nhất 觀quán 外ngoại 相tướng 。 二nhị 念niệm 內nội 德đức 。 三tam 知tri 所sở 證chứng 。 四tứ 放phóng 光quang 。 五ngũ 常thường 光quang 。 六lục 變biến 化hóa 。 七thất 圓viên 音âm 。 八bát 名danh 號hiệu 。 九cửu 調điều 生sanh 。 二nhị 約ước 十thập 身thân 釋thích 。 一nhất 菩Bồ 提Đề 身thân 。 二nhị 相tướng 好hảo 身thân 。 三tam 智trí 身thân 。 四tứ 法Pháp 身thân 。 五ngũ 願nguyện 身thân 。 如như 賢hiền 首thủ 品phẩm 毛mao 孔khổng 放phóng 光quang 皆giai 宿túc 願nguyện 故cố 。 六lục 福phước 德đức 身thân 。 七thất 化hóa 身thân 。 八bát 力lực 持trì 身thân 。 圓viên 音âm 持trì 法Pháp 盡tận 未vị 來lai 故cố 。 九cửu 意ý 生sanh 身thân 。 隨tùy 意ý 立lập 名danh 故cố 。 十thập 威uy 勢thế 身thân 。 結kết 云vân 威uy 力lực 故cố 。 十thập 身thân 並tịnh 彰chương 內nội 外ngoại 皆giai 具cụ 。 若nhược 專chuyên 念niệm 此thử 何hà 行hành 不bất 成thành 。 疏sớ/sơ 初sơ 明minh 攀phàn 緣duyên 如như 實thật 禪thiền 同đồng 如Như 來Lai 清thanh 淨tịnh 禪thiền 等đẳng 者giả 。 楞lăng 迦ca 第đệ 二nhị 說thuyết 有hữu 四tứ 禪thiền 。 經Kinh 云vân 。 大đại 慧tuệ 有hữu 四tứ 種chủng 禪thiền 。 云vân 何hà 為vi 四tứ 。 謂vị 愚ngu 夫phu 所sở 行hành 禪thiền 。 觀quán 察sát 義nghĩa 禪thiền 。 攀phàn 緣duyên 如như 實thật 禪thiền 。 如Như 來Lai 禪thiền 。 云vân 何hà 愚ngu 夫phu 所sở 行hành 禪thiền 。 謂vị 有hữu 聲Thanh 聞Văn 緣Duyên 覺Giác 。 外ngoại 道đạo 修tu 行hành 者giả 。 人nhân 無vô 我ngã 自tự 性tánh 共cộng 相tương 。 骨cốt 瑣tỏa 無vô 常thường 苦khổ 不bất 淨tịnh 。 相tương/tướng 計kế 著trước 為vi 首thủ 。 如như 是thị 不bất 異dị 。 觀quán 前tiền 後hậu 轉chuyển 進tiến 想tưởng 不bất 除trừ 滅diệt 。 是thị 名danh 愚ngu 夫phu 所sở 行hành 禪thiền 。 云vân 何hà 觀quán 察sát 義nghĩa 禪thiền 。 謂vị 人nhân 無vô 我ngã 自tự 性tánh 共cộng 相tương 。 外ngoại 道đạo 自tự 他tha 俱câu 無vô 性tánh 已dĩ 。 觀quán 法pháp 無vô 我ngã 。 彼bỉ 地địa 相tương/tướng 義nghĩa 。 漸tiệm 次thứ 增tăng 進tiến 。 是thị 名danh 觀quán 察sát 義nghĩa 禪thiền 。 云vân 何hà 攀phàn 緣duyên 如như 實thật 禪thiền 。 謂vị 妄vọng 想tưởng 二nhị 無vô 我ngã 妄vọng 想tưởng 。 如như 實thật 處xứ 不bất 生sanh 妄vọng 想tưởng 。 是thị 名danh 攀phàn 緣duyên 如như 實thật 禪thiền 。 云vân 何hà 如Như 來Lai 禪thiền 。 謂vị 入nhập 如Như 來Lai 地địa 。 行hành 自tự 覺giác 聖thánh 智trí 相tương/tướng 三tam 種chủng 樂nhạo/nhạc/lạc 住trụ 。 成thành 辦biện 眾chúng 生sanh 不bất 思tư 議nghị 事sự 。 是thị 名danh 如Như 來Lai 禪thiền 。 故cố 偈kệ 云vân 凡phàm 夫phu 所sở 行hành 禪thiền 觀quán 察sát 相tương/tướng 義nghĩa 禪thiền 攀phàn 緣duyên 如như 實thật 禪thiền 如Như 來Lai 清thanh 淨tịnh 禪thiền 。 釋thích 曰viết 然nhiên 古cổ 皆giai 配phối 位vị 自tự 有hữu 二nhị 師sư 。 一nhất 云vân 初sơ 凡phàm 小tiểu 。 二nhị 至chí 七thất 地địa 。 三tam 八bát 地địa 已dĩ 上thượng 。 四tứ 即tức 佛Phật 地địa 。 二nhị 大đại 雲vân 言ngôn 。 亦diệc 初sơ 凡phàm 小tiểu 。 二nhị 十thập 信tín 至chí 迴hồi 向hướng 。 三tam 即tức 加gia 行hành 。 四tứ 即tức 初Sơ 地Địa 至chí 佛Phật 地địa 。 以dĩ 證chứng 如như 故cố 皆giai 名danh 如Như 來Lai 。 若nhược 修tu 觀quán 者giả 凡phàm 夫phu 直trực 用dụng 如Như 來Lai 淨tịnh 禪thiền 。 今kim 此thử 文văn 中trung 即tức 以dĩ 第đệ 三tam 同đồng 於ư 第đệ 四tứ 不bất 同đồng 初sơ 二nhị 。 初sơ 二nhị 是thị 凡phàm 小tiểu 二nhị 猶do 未vị 亡vong 法pháp 無vô 我ngã 。 故cố 即tức 以dĩ 三tam 四tứ 因nhân 果quả 交giao 徹triệt 。 謂vị 見kiến 佛Phật 法Pháp 界Giới 即tức 緣duyên 如như 義nghĩa 。 無vô 取thủ 無vô 入nhập 即tức 同đồng 如Như 來Lai 清thanh 淨tịnh 禪thiền 義nghĩa 。 又hựu 如Như 來Lai 禪thiền 不bất 礙ngại 下hạ 。 文văn 廣quảng 利lợi 樂lạc 故cố 疏sớ/sơ 文văn 有hữu 十thập 非phi 大đại 同đồng 。 中trung 論luận 八bát 不bất 者giả 。 不bất 全toàn 同đồng 故cố 名danh 為vi 大đại 同đồng 。 而nhi 涅Niết 槃Bàn 等đẳng 多đa 分phần 全toàn 同đồng 。 以dĩ 其kỳ 八bát 不bất 攝nhiếp 理lý 盡tận 故cố 云vân 全toàn 同đồng 耳nhĩ 。 初sơ 四tứ 全toàn 同đồng 後hậu 六lục 合hợp 為vi 四tứ 。 言ngôn 非phi 實thật 非phi 妄vọng 即tức 是thị 不bất 常thường 者giả 。 常thường 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 一nhất 虛hư 妄vọng 計kế 度độ 生sanh 死tử 有hữu 常thường 。 今kim 云vân 非phi 妄vọng 即tức 非phi 常thường 矣hĩ 。 二nhị 者giả 出xuất 世thế 實thật 法pháp 名danh 常thường 。 今kim 云vân 非phi 實thật 亦diệc 無vô 常thường 矣hĩ 。 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 。 中trung 無vô 實thật 無vô 非phi 實thật 故cố 非phi 遷thiên 非phi 壞hoại 。 即tức 是thị 不bất 斷đoạn 者giả 。 斷đoạn 亦diệc 有hữu 二nhị 。 一nhất 世thế 法pháp 遷thiên 移di 即tức 有hữu 斷đoạn 滅diệt 。 二nhị 滅diệt 壞hoại 煩phiền 惱não 成thành 於ư 斷đoạn 德đức 。 今kim 並tịnh 非phi 之chi 故cố 不bất 斷đoạn 也dã 。 又hựu 此thử 十thập 句cú 標tiêu 多đa 約ước 體thể 。 釋thích 多đa 約ước 用dụng 意ý 。 明minh 體thể 用dụng 皆giai 無vô 二nhị 故cố 亦diệc 可khả 。 總tổng 為vi 五ngũ 對đối 體thể 用dụng 。 初sơ 不bất 來lai 不bất 去khứ 。 即tức 體thể 用dụng 自tự 體thể 。 二nhị 不bất 生sanh 滅diệt 即tức 體thể 用dụng 相tương/tướng 。 三tam 非phi 實thật 虛hư 即tức 體thể 用dụng 力lực 。 四tứ 非phi 遷thiên 壞hoại 即tức 體thể 用dụng 性tánh 。 五ngũ 一nhất 相tướng 無vô 相tướng 。 即tức 體thể 用dụng 德đức 。 如như 十thập 行hành 辯biện 。 疏sớ/sơ 後hậu 思tư 惟duy 下hạ 正chánh 顯hiển 四tứ 禪thiền 者giả 。 斯tư 則tắc 以dĩ 如Như 來Lai 禪thiền 導đạo 於ư 四tứ 禪thiền 。 不bất 同đồng 三tam 地địa 寄ký 位vị 四tứ 禪thiền 。 四tứ 禪thiền 不bất 同đồng 即tức 為vi 四tứ 別biệt 。 然nhiên 大đại 小tiểu 雖tuy 異dị 支chi 林lâm 功công 德đức 名danh 數số 。 皆giai 同đồng 有hữu 十thập 八bát 支chi 具cụ 如như 三tam 地địa 。 地địa 論luận 皆giai 攝nhiếp 以dĩ 為vi 四tứ 類loại 。 一nhất 所sở 離ly 障chướng 。 二nhị 對đối 治trị 支chi 。 三tam 利lợi 益ích 支chi 。 四tứ 彼bỉ 二nhị 依y 止chỉ 三tam 昧muội 。 四tứ 中trung 後hậu 三tam 是thị 支chi 初sơ 一nhất 非phi 支chi 並tịnh 如như 前tiền 說thuyết 。 疏sớ/sơ 離ly 自tự 憂ưu 者giả 約ước 五ngũ 受thọ 說thuyết 初sơ 禪thiền 已dĩ 離ly 憂ưu 受thọ 。 今kim 大đại 悲bi 救cứu 護hộ 即tức 憂ưu 眾chúng 生sanh 之chi 憂ưu 。 離ly 憂ưu 合hợp 是thị 所sở 離ly 。 今kim 念niệm 他tha 憂ưu 卻khước 生sanh 喜hỷ 樂lạc 故cố 為vi 利lợi 益ích 。 疏sớ/sơ 二nhị 禪thiền 中trung 等đẳng 者giả 。 然nhiên 二nhị 禪thiền 具cụ 四tứ 支chi 內nội 淨tịnh 喜hỷ 樂lạc 定định 。 初sơ 明minh 滅diệt 覺giác 觀quán 即tức 所sở 離ly 障chướng 。 疏sớ/sơ 次thứ 攝nhiếp 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 是thị 一nhất 心tâm 者giả 一nhất 心tâm 攝nhiếp 故cố 。 然nhiên 一nhất 心tâm 言ngôn 是thị 三tam 地địa 經kinh 有hữu 故cố 。 彼bỉ 經Kinh 云vân 滅diệt 覺giác 觀quán 內nội 淨tịnh 一nhất 心tâm 無vô 覺giác 無vô 觀quán 。 定định 生sanh 喜hỷ 樂lạc 。 住trụ 第đệ 二nhị 禪thiền 。 然nhiên 其kỳ 一nhất 心tâm 是thị 釋thích 內nội 心tâm 義nghĩa 。 無vô 覺giác 無vô 觀quán 。 即tức 是thị 淨tịnh 義nghĩa 。 具cụ 此thử 二nhị 法pháp 名danh 之chi 內nội 淨tịnh 。 又hựu 小Tiểu 乘Thừa 內nội 淨tịnh 但đãn 是thị 信tín 心tâm 。 大Đại 乘Thừa 內nội 淨tịnh 即tức 合hợp 二nhị 禪thiền 三tam 支chi 所sở 成thành 。 謂vị 捨xả 念niệm 正chánh 知tri 此thử 之chi 三tam 心tâm 。 尚thượng 為vi 喜hỷ 覆phú 力lực 用dụng 未vị 勝thắng 但đãn 能năng 離ly 外ngoại 尋tầm 伺tứ 故cố 合hợp 為vi 內nội 淨tịnh 。 今kim 攝nhiếp 眾chúng 生sanh 一nhất 心tâm 攝nhiếp 故cố 已dĩ 有hữu 合hợp 義nghĩa 。 疏sớ/sơ 三tam 禪thiền 中trung 下hạ 。 然nhiên 具cụ 五ngũ 支chi 捨xả 念niệm 喜hỷ 樂lạc 定định 餘dư 如như 前tiền 說thuyết 。 疏sớ/sơ 四tứ 禪thiền 中trung 者giả 。 四tứ 禪thiền 有hữu 四tứ 支chi 捨xả 念niệm 中trung 受thọ 定định 今kim 四tứ 支chi 俱câu 亡vong 是thị 所sở 離ly 障chướng 。 即tức 捨xả 念niệm 清thanh 淨tịnh 。 為vi 對đối 治trị 支chi 。 既ký 無vô 苦khổ 樂lạc 即tức 是thị 中trung 受thọ 為vi 利lợi 益ích 支chi 。 然nhiên 其kỳ 捨xả 受thọ 世thế 為vi 利lợi 益ích 出xuất 世thế 望vọng 之chi 亦diệc 是thị 熱nhiệt 惱não 故cố 。 今kim 疏sớ/sơ 云vân 於ư 下hạ 苦khổ 中trung 。 橫hoạnh 生sanh 樂lạc 想tưởng 。 既ký 一nhất 切thiết 息tức 滅diệt 則tắc 捨xả 亦diệc 捨xả 矣hĩ 。 方phương 是thị 真chân 捨xả 餘dư 如như 三tam 地địa 。 疏sớ/sơ 修tu 四Tứ 念Niệm 處Xứ 等đẳng 觀quán 者giả 。 念niệm 處xứ 觀quán 者giả 即tức 無vô 常thường 苦khổ 。 不bất 淨tịnh 無vô 我ngã 。 等đẳng 者giả 等đẳng 取thủ 十thập 想tưởng 。 與dữ 智Trí 度Độ 論luận 第đệ 二nhị 十thập 六lục 。 十thập 想tưởng 大đại 同đồng 故cố 。 言ngôn 十thập 想tưởng 者giả 論luận 云vân 。 一nhất 無vô 常thường 想tưởng 二nhị 苦khổ 想tưởng 。 三tam 無vô 我ngã 想tưởng 。 四tứ 食thực 不bất 淨tịnh 想tưởng 。 五ngũ 一nhất 切thiết 世thế 間gian 。 不bất 可khả 樂lạc 想tưởng 。 六lục 死tử 想tưởng 。 七thất 不bất 淨tịnh 想tưởng 。 八bát 斷đoạn 想tưởng 。 九cửu 離ly 想tưởng 。 十thập 盡tận 想tưởng 。 今kim 有hữu 十thập 三tam 故cố 云vân 大đại 同đồng 。 第đệ 三tam 喜hỷ 目mục 觀quán 察sát 眾chúng 生sanh 。 主chủ 夜dạ 神thần 寄ký 發phát 光quang 地địa 。 謂vị 成thành 就tựu 勝thắng 定định 大đại 法pháp 總tổng 持trì 。 能năng 發phát 無vô 邊biên 妙diệu 慧tuệ 光quang 故cố 。 疏sớ/sơ 神thần 通thông 度độ 生sanh 菩Bồ 提Đề 分phần/phân 等đẳng 者giả 。 以dĩ 瑜du 伽già 有hữu 四tứ 菩Bồ 薩Tát 行hành 。 一nhất 波Ba 羅La 蜜Mật 行hạnh 。 上thượng 已dĩ 廣quảng 竟cánh 故cố 列liệt 下hạ 三tam 。 疏sớ/sơ 後hậu 類loại 通thông 餘dư 行hành 具cụ 四tứ 。 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 者giả 。 初sơ 菩Bồ 提Đề 分Phần 法Pháp 行hành 。 以dĩ 從tùng 初sơ 發phát 心tâm 。 積tích 集tập 功công 德đức 皆giai 助trợ 菩Bồ 提Đề 是thị 菩Bồ 提Đề 分phần/phân 。 二nhị 入nhập 諸chư 三tam 昧muội 下hạ 。 即tức 三tam 昧muội 行hành 。 三tam 得đắc 淨tịnh 天thiên 耳nhĩ 下hạ 。 即tức 神thần 通thông 行hành 。 得đắc 菩Bồ 薩Tát 解giải 脫thoát 下hạ 。 成thành 熟thục 眾chúng 生sanh 行hành 。 故cố 後hậu 結kết 云vân 分phân 別biệt 顯hiển 示thị 。 成thành 熟thục 眾chúng 生sanh 。 疏sớ/sơ 未vị 解giải 即tức 心tâm 自tự 性tánh 者giả 。 前tiền 劫kiếp 未vị 得đắc 十thập 住trụ 自tự 分phần/phân 。 此thử 劫kiếp 未vị 得đắc 十thập 住trụ 勝thắng 進tiến 。 疏sớ/sơ 未vị 得đắc 六lục 地địa 深thâm 順thuận 之chi 忍nhẫn 者giả 。 六lục 地địa 得đắc 上thượng 品phẩm 順thuận 忍nhẫn 故cố 。 八bát 妙diệu 勝thắng 劫kiếp 下hạ 。 無vô 結kết 說thuyết 得đắc 之chi 言ngôn 。 合hợp 言ngôn 未vị 得đắc 七thất 地địa 。 而nhi 前tiền 劫kiếp 但đãn 云vân 修tu 行hành 最tối 勝thắng 道đạo 即tức 是thị 已dĩ 得đắc 六lục 地địa 耳nhĩ 。 疏sớ/sơ 故cố 其kỳ 劫kiếp 名danh 亦diệc 順thuận 地địa 義nghĩa 者giả 。 此thử 是thị 疏sớ/sơ 家gia 復phục 為vi 一nhất 釋thích 。 以dĩ 初sơ 劫kiếp 名danh 寂tịch 靜tĩnh 音âm 。 已dĩ 得đắc 初Sơ 地Địa 二nhị 天thiên 勝thắng 劫kiếp 。 天thiên 即tức 淨tịnh 義nghĩa 亦diệc 順thuận 離ly 垢cấu 。 三tam 梵Phạm 光quang 順thuận 發phát 光quang 。 四tứ 功công 德đức 月nguyệt 順thuận 焰diễm 慧tuệ 。 月nguyệt 有hữu 光quang 明minh 發phát 光quang 焰diễm 故cố 。 五ngũ 寂tịch 靜tĩnh 慧tuệ 順thuận 禪thiền 增tăng 故cố 。 六lục 善thiện 出xuất 現hiện 順thuận 善thiện 現hiện 故cố 。 七thất 集tập 堅kiên 固cố 王vương 功công 用dụng 滿mãn 故cố 。 已dĩ 得đắc 方phương 便tiện 。 不bất 可khả 壞hoại 故cố 。 八bát 勝thắng 妙diệu 劫kiếp 順thuận 於ư 不bất 動động 無vô 功công 用dụng 故cố 。 九cửu 千thiên 功công 德đức 法Pháp 師sư 位vị 故cố 。 十thập 無vô 著trước 莊trang 嚴nghiêm 智trí 慧tuệ 無vô 著trước 二nhị 嚴nghiêm 滿mãn 故cố 。 第đệ 四tứ 普phổ 救cứu 眾chúng 生sanh 妙diệu 德đức 主chủ 夜dạ 神thần 寄ký 焰diễm 慧tuệ 地địa 者giả 。 謂vị 安an 住trụ 最tối 勝thắng 。 菩Bồ 提Đề 分Phần 法Pháp 。 燒thiêu 煩phiền 惱não 薪tân 慧tuệ 焰diễm 增tăng 故cố 。 疏sớ/sơ 後hậu 二nhị 句cú 是thị 等đẳng 覺giác 者giả 。 不bất 言ngôn 十Thập 地Địa 者giả 上thượng 二nhị 句cú 文văn 十Thập 地Địa 顯hiển 故cố 。 餘dư 位vị 義nghĩa 隱ẩn 故cố 別biệt 指chỉ 耳nhĩ 。 疏sớ/sơ 表biểu 真chân 精tinh 進tấn 卻khước 從tùng 定định 生sanh 者giả 。 真chân 精tinh 進tấn 者giả 離ly 身thân 心tâm 故cố 非phi 定định 無vô 此thử 。 第đệ 五ngũ 寂tịch 靜tĩnh 音âm 海hải 主chủ 夜dạ 神thần 寄ký 。 難Nan 勝Thắng 地Địa 者giả 。 謂vị 真chân 俗tục 兩lưỡng 智trí 行hành 相tương/tướng 互hỗ 違vi 。 合hợp 令linh 相tương 應ứng 極cực 難nan 勝thắng 故cố 。 疏sớ/sơ 後hậu 答đáp 中trung 即tức 分phân 為vi 四tứ 者giả 。 下hạ 疏sớ/sơ 文văn 有hữu 三tam 。 初sơ 總tổng 科khoa 二nhị 問vấn 中trung 下hạ 。 料liệu 揀giản 三tam 今kim 初sơ 。 下hạ 釋thích 文văn 二nhị 中trung 由do 答đáp 與dữ 問vấn 不bất 次thứ 第đệ 故cố 。 於ư 中trung 有hữu 四tứ 。 初sơ 正chánh 通thông 不bất 次thứ 之chi 妨phương 初sơ 答đáp 第đệ 三tam 。 二nhị 答đáp 第đệ 一nhất 。 三tam 答đáp 第đệ 四tứ 。 四tứ 答đáp 第đệ 二nhị 。 故cố 為vi 不bất 次thứ 。 今kim 釋thích 意ý 云vân 。 問vấn 中trung 初sơ 二nhị 是thị 所sở 成thành 故cố 。 三tam 四tứ 兩lưỡng 問vấn 皆giai 是thị 能năng 成thành 。 三tam 成thành 於ư 初sơ 。 四tứ 成thành 於ư 二nhị 。 故cố 今kim 答đáp 中trung 以dĩ 第đệ 三tam 能năng 成thành 成thành 第đệ 一nhất 所sở 成thành 故cố 。 先tiên 答đáp 第đệ 三tam 。 次thứ 答đáp 第đệ 一nhất 。 以dĩ 第đệ 四tứ 能năng 成thành 成thành 第đệ 二nhị 所sở 成thành 故cố 。 後hậu 答đáp 四tứ 二nhị 也dã 。 二nhị 又hựu 由do 能năng 起khởi 所sở 下hạ 。 通thông 伏phục 難nạn/nan 也dã 。 難nạn/nan 云vân 隔cách 句cú 相tương 對đối 於ư 理lý 甚thậm 明minh 。 而nhi 其kỳ 二nhị 對đối 問vấn 中trung 何hà 以dĩ 先tiên 明minh 所sở 成thành 。 答đáp 中trung 何hà 以dĩ 先tiên 答đáp 能năng 成thành 。 故cố 今kim 釋thích 云vân 由do 能năng 成thành 所sở 故cố 先tiên 答đáp 能năng 。 復phục 應ưng 問vấn 言ngôn 。 問vấn 中trung 何hà 以dĩ 不bất 先tiên 問vấn 能năng 故cố 應ưng 答đáp 言ngôn 。 問vấn 覩đổ 所sở 成thành 求cầu 能năng 成thành 故cố 。 見kiến 果quả 推thôi 因nhân 猶do 如như 四Tứ 諦Đế 。 疏sớ/sơ 不bất 明minh 者giả 。 意ý 易dị 見kiến 故cố 。 三tam 又hựu 觀quán 察sát 中trung 下hạ 。 三tam 通thông 雜tạp 亂loạn 難nạn/nan 。 謂vị 有hữu 問vấn 言ngôn 。 若nhược 以dĩ 觀quán 為vi 能năng 成thành 者giả 。 何hà 故cố 答đáp 中trung 有hữu 所sở 觀quán 耶da 所sở 行hành 之chi 境cảnh 是thị 所sở 成thành 者giả 。 何hà 以dĩ 境cảnh 中trung 有hữu 能năng 成thành 行hành 耶da 。 故cố 今kim 答đáp 云vân 觀quán 察sát 之chi 中trung 雖tuy 有hữu 所sở 觀quán 為vi 成thành 能năng 觀quán 。 如như 般Bát 若Nhã 中trung 雖tuy 有hữu 實thật 相tướng 為vi 成thành 智trí 慧tuệ 。 所sở 行hành 境cảnh 中trung 若nhược 能năng 若nhược 所sở 皆giai 是thị 所sở 行hành 。 如như 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 行hành 深thâm 般Bát 若Nhã 能năng 觀quán 所sở 觀quán 皆giai 所sở 行hành 矣hĩ 。 四tứ 故cố 四tứ 問vấn 全toàn 別biệt 下hạ 。 結kết 引dẫn 證chứng 兼kiêm 結kết 彈đàn 古cổ 人nhân 。 古cổ 人nhân 以dĩ 第đệ 一nhất 。 所sở 起khởi 方phương 便tiện 。 及cập 第đệ 二nhị 事sự 業nghiệp 。 皆giai 答đáp 第đệ 一nhất 事sự 業nghiệp 之chi 問vấn 。 以dĩ 其kỳ 第đệ 三tam 答đáp 觀quán 察sát 。 雙song 答đáp 第đệ 二nhị 第đệ 四tứ 兩lưỡng 問vấn 。 以dĩ 觀quán 察sát 境cảnh 界giới 。 不bất 相tương 離ly 故cố 。 以dĩ 答đáp 第đệ 四tứ 行hành 何hà 境cảnh 界giới 。 卻khước 答đáp 第đệ 三tam 起khởi 方phương 便tiện 問vấn 。 若nhược 為vi 此thử 釋thích 非phi 但đãn 四tứ 答đáp 。 相tướng 不bất 分phân 明minh 。 抑ức 亦diệc 答đáp 不bất 次thứ 第đệ 雜tạp 亂loạn 故cố 。 疏sớ/sơ 釋thích 竟cánh 今kim 乃nãi 結kết 云vân 四tứ 問vấn 全toàn 別biệt 。 是thị 以dĩ 晉tấn 經kinh 中trung 下hạ 。 引dẫn 經kinh 正chánh 證chứng 所sở 行hành 境cảnh 中trung 有hữu 能năng 行hành 義nghĩa 。 謂vị 若nhược 所sở 知tri 境cảnh 唯duy 是thị 所sở 行hành 。 若nhược 分phân 齊tề 境cảnh 即tức 有hữu 能năng 行hành 。 是thị 故cố 疏sớ/sơ 云vân 非phi 但đãn 所sở 觀quán 。 以dĩ 晉tấn 境cảnh 界giới 含hàm 能năng 觀quán 故cố 。 疏sớ/sơ 二nhị 文văn 影ảnh 略lược 者giả 。 前tiền 有hữu 大đại 劫kiếp 之chi 名danh 略lược 無vô 小tiểu 劫kiếp 之chi 數số 故cố 。 應ưng 影ảnh 取thủ 後hậu 文văn 小tiểu 劫kiếp 。 此thử 中trung 但đãn 明minh 小tiểu 劫kiếp 之chi 數số 略lược 無vô 大đại 劫kiếp 之chi 名danh 。 故cố 應ưng 影ảnh 取thủ 前tiền 文văn 大đại 劫kiếp 。 則tắc 共cộng 有hữu 二nhị 佛Phật 剎sát 塵trần 數số 劫kiếp 。 疏sớ/sơ 若nhược 以dĩ 普phổ 光quang 明minh 劫kiếp 為vi 剎sát 塵trần 之chi 一nhất 者giả 。 上thượng 以dĩ 普phổ 光quang 即tức 是thị 大đại 劫kiếp 於ư 中trung 已dĩ 有hữu 剎sát 塵trần 小tiểu 劫kiếp 。 今kim 為vi 小tiểu 劫kiếp 之chi 名danh 。 積tích 普phổ 光quang 等đẳng 小tiểu 劫kiếp 之chi 數số 經kinh 佛Phật 剎sát 塵trần 。 言ngôn 闕khuyết 二nhị 字tự 者giả 。 合hợp 云vân 從tùng 此thử 命mạng 終chung 。 還hoàn 即tức 於ư 此thử 世thế 界giới 中trung 生sanh 。 經kinh 二nhị 佛Phật 剎sát 微vi 塵trần 數số 劫kiếp 。 故cố 引dẫn 晉tấn 經kinh 定định 有hữu 二nhị 字tự 。 言ngôn 佛Phật 彌di 多đa 矣hĩ 者giả 。 向hướng 以dĩ 普phổ 光quang 為vi 大đại 。 大đại 中trung 有hữu 剎sát 塵trần 之chi 佛Phật 。 今kim 普phổ 光quang 為vi 小tiểu 劫kiếp 。 一nhất 小tiểu 劫kiếp 中trung 。 已dĩ 有hữu 剎sát 塵trần 。 經kinh 二nhị 剎sát 塵trần 小tiểu 劫kiếp 之chi 佛Phật 。 二nhị 剎sát 塵trần 小tiểu 劫kiếp 之chi 佛Phật 故cố 佛Phật 彌di 多đa 也dã 。 疏sớ/sơ 艮# 以dĩ 前tiền 之chi 四tứ 問vấn 皆giai 業nghiệp 用dụng 者giả 。 望vọng 於ư 菩Bồ 薩Tát 解giải 脫thoát 門môn 故cố 。 事sự 業nghiệp 但đãn 是thị 四tứ 中trung 之chi 一nhất 。 疏sớ/sơ 隨tùy 一nhất 深thâm 法Pháp 有hữu 多đa 品phẩm 類loại 者giả 。 如như 一nhất 施thí 度độ 有hữu 九cửu 門môn 等đẳng 。 四tứ 一nhất 一nhất 類loại 中trung 。 有hữu 多đa 事sự 法pháp 者giả 。 如như 一nhất 外ngoại 施thí 有hữu 多đa 財tài 寶bảo 等đẳng 。 五ngũ 如như 一nhất 施thí 食thực 有hữu 多đa 支chi 派phái 。 第đệ 六lục 守thủ 護hộ 一nhất 切thiết 。 城thành 增tăng 長trưởng 威uy 力lực 主chủ 夜dạ 神thần 寄ký 。 現Hiện 前Tiền 地Địa 者giả 。 謂vị 住trụ 緣duyên 起khởi 智trí 引dẫn 無vô 分phân 別biệt 最tối 勝thắng 般Bát 若Nhã 令linh 現hiện 前tiền 故cố 。 疏sớ/sơ 二nhị 十thập 五ngũ 有hữu 。 理lý 無vô 二nhị 故cố 者giả 。 偈kệ 云vân 四tứ 洲châu 四tứ 惡ác 趣thú 梵Phạm 王Vương 六Lục 欲Dục 天Thiên 。 無vô 想tưởng 五ngũ 那na 含hàm 四tứ 空không 并tinh 四tứ 禪thiền 。 義nghĩa 如như 前tiền 釋thích 。 第đệ 七thất 開khai 敷phu 一nhất 切thiết 樹thụ 華hoa 主chủ 夜dạ 神thần 寄ký 。 遠Viễn 行Hành 地Địa 者giả 。 謂vị 至chí 無vô 相tướng 住trụ 功công 用dụng 後hậu 邊biên 。 出xuất 過quá 世thế 間gian 。 二Nhị 乘Thừa 道đạo 故cố 。 疏sớ/sơ 五ngũ 濁trược 為vi 因nhân 感cảm 三tam 災tai 果quả 者giả 。 三tam 災tai 果quả 有hữu 二nhị 者giả 。 一nhất 小tiểu 三tam 災tai 謂vị 飢cơ 饉cận 疾tật 疫dịch 刀đao 兵binh 。 謂vị 七thất 年niên 七thất 月nguyệt 七thất 日nhật 止chỉ 。 謂vị 各các 是thị 一nhất 七thất 二nhị 大đại 三tam 災tai 。 謂vị 水thủy 火hỏa 風phong 壞hoại 於ư 器khí 界giới 。 今kim 此thử 是thị 前tiền 經kinh 文văn 。 具cụ 云vân 初sơ 明minh 飢cơ 饉cận 以dĩ 天thiên 不bất 降giáng/hàng 澤trạch 故cố 。 二nhị 多đa 諸chư 疫dịch 病bệnh 即tức 疾tật 疫dịch 也dã 。 三tam 馳trì 走tẩu 四tứ 方phương 。 靡mĩ 所sở 依y 怙hộ 義nghĩa 兼kiêm 刀đao 兵binh 。 然nhiên 三tam 災tai 復phục 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 一nhất 約ước 劫kiếp 欲dục 盡tận 時thời 。 人nhân 壽thọ 十thập 歲tuế 等đẳng 。 二nhị 者giả 少thiểu 分phần 往vãng 往vãng 多đa 起khởi 。 今kim 此thử 明minh 約ước 少thiểu 分phần 災tai 耳nhĩ 。 疏sớ/sơ 先tiên 深thâm 起khởi 大đại 悲bi 者giả 。 鈔sao 消tiêu 經kinh 文văn 此thử 悲bi 心tâm 與dữ 第đệ 二Nhị 地Địa 中trung 。 集tập 果quả 多đa 同đồng 。 初sơ 一nhất 總tổng 明minh 謂vị 三tam 求cầu 眾chúng 生sanh 皆giai 墮đọa 無vô 底để 生sanh 死tử 深thâm 坑khanh 難nạn/nan 免miễn 出xuất 故cố 。 餘dư 九cửu 為vi 別biệt 。 又hựu 分phân 為vi 二nhị 。 初sơ 一nhất 解giải 邪tà 理lý 外ngoại 推thôi 求cầu 總tổng 名danh 為vi 邪tà 。 橫hoạnh/hoành 計kế 世thế 間gian 常thường 樂lạc 我ngã 淨tịnh 。 起khởi 貪tham 等đẳng 惑hoặc 故cố 。 令linh 住trụ 善thiện 業nghiệp 。 餘dư 八bát 行hành 邪tà 於ư 中trung 別biệt 顯hiển 三tam 求cầu 眾chúng 生sanh 。 即tức 分phân 為vi 三tam 初sơ 五ngũ 悲bi 欲dục 求cầu 眾chúng 生sanh 。 次thứ 二nhị 悲bi 有hữu 求cầu 眾chúng 生sanh 。 後hậu 一nhất 悲bi 邪tà 梵Phạm 行hạnh 求cầu 眾chúng 生sanh 。 初sơ 中trung 又hựu 二nhị 。 前tiền 三tam 悲bi 現hiện 行hành 得đắc 五ngũ 欲dục 受thọ 用dụng 生sanh 過quá 。 後hậu 二nhị 悲bi 未vị 得đắc 五ngũ 欲dục 追truy 求cầu 生sanh 過quá 。 前tiền 中trung 即tức 為vi 三tam 別biệt 。 一nhất 悲bi 不bất 共cộng 財tài 眾chúng 生sanh 。 欲dục 資tư 身thân 命mạng 為vi 生sanh 老lão 等đẳng 苦khổ 。 之chi 所sở 逼bức 迫bách 。 而nhi 不bất 得đắc 安an 令linh 不bất 著trước 財tài 則tắc 心tâm 安an 矣hĩ 。 二nhị 悲bi 受thọ 無vô 厭yếm 眾chúng 生sanh 。 內nội 心tâm 難nạn/nan 滿mãn 恐khủng 得đắc 惡ác 名danh 。 怖bố 失thất 財tài 利lợi 故cố 令linh 得đắc 佛Phật 因nhân 。 三tam 悲bi 貯trữ 積tích 財tài 眾chúng 生sanh 。 不bất 能năng 了liễu 達đạt 。 財tài 多đa 禍họa 多đa 。 名danh 無vô 智trí 眼nhãn 決quyết 其kỳ 疑nghi 見kiến 即tức 為vi 方phương 便tiện 。 第đệ 二nhị 癡si 闇ám 所sở 迷mê 下hạ 。 二nhị 門môn 悲bi 未vị 得đắc 五ngũ 欲dục 追truy 求cầu 生sanh 過quá 。 上thượng 三tam 悲bi 其kỳ 起khởi 惑hoặc 。 此thử 二nhị 悲bi 其kỳ 造tạo 業nghiệp 。 前tiền 門môn 悲bi 求cầu 後hậu 報báo 造tạo 有hữu 漏lậu 善thiện 。 如như 夜dạ 暗ám 行hành 迷mê 失thất 道đạo 路lộ 。 當đương 示thị 慧tuệ 炬cự 。 後hậu 門môn 悲bi 求cầu 現hiện 報báo 造tạo 諸chư 惡ác 行hành 。 誑cuống 己kỷ 所sở 有hữu 嫉tật 他tha 勝thắng 己kỷ 。 諂siểm 誑cuống 求cầu 財tài 諸chư 惑hoặc 濁trược 亂loạn 。 若nhược 絕tuyệt 諸chư 惡ác 則tắc 。 法Pháp 身thân 清thanh 淨tịnh 。 第đệ 二nhị 長trường 時thời 漂phiêu 溺nịch 下hạ 。 二nhị 門môn 悲bi 有hữu 求cầu 眾chúng 生sanh 。 前tiền 門môn 即tức 道đạo 差sai 別biệt 。 謂vị 五ngũ 道đạo 循tuần 環hoàn 藏tạng 識thức 漂phiêu 溺nịch 惑hoặc 苦khổ 大đại 海hải 故cố 令linh 昇thăng 彼bỉ 岸ngạn 。 後hậu 門môn 即tức 界giới 差sai 別biệt 。 謂vị 眼nhãn 等đẳng 諸chư 根căn 六lục 塵trần 等đẳng 。 牽khiên 不bất 得đắc 自tự 在tại 。 無vô 有hữu 出xuất 期kỳ 。 以dĩ 佛Phật 威uy 神thần 。 引dẫn 之chi 令linh 出xuất 。 第đệ 三tam 以dĩ 第đệ 十thập 門môn 悲bi 邪tà 梵Phạm 行hạnh 求cầu 眾chúng 生sanh 。 行hành 不bất 正chánh 道đạo 。 迷mê 無vô 我ngã 理lý 。 隨tùy 逐trục 邪tà 見kiến 乃nãi 至chí 九cửu 十thập 五ngũ 種chủng 。 別biệt 故cố 引dẫn 入nhập 智trí 門môn 。 上thượng 十thập 悲bi 中trung 。 皆giai 有hữu 所sở 對đối 能năng 治trị 。 略lược 以dĩ 顯hiển 示thị 餘dư 如như 二nhị 地địa 。 第đệ 八bát 大đại 願nguyện 精tinh 進tấn 力lực 主chủ 夜dạ 神thần 寄ký 第đệ 八bát 不bất 動động 地địa 。 謂vị 無vô 分phân 別biệt 。 智trí 任nhậm 運vận 相tương 續tục 。 相tương/tướng 用dụng 煩phiền 惱não 。 不bất 能năng 動động 故cố 。 疏sớ/sơ 今kim 初sơ 由do 前tiền 起khởi 同đồng 己kỷ 等đẳng 者giả 。 疏sớ/sơ 文văn 有hữu 三tam 。 初sơ 得đắc 同đồng 之chi 因nhân 。 二nhị 同đồng 有hữu 四tứ 義nghĩa 下hạ 示thị 同đồng 之chi 相tướng 。 言ngôn 由do 見kiến 初sơ 故cố 則tắc 不bất 殊thù 餘dư 二nhị 者giả 。 謂vị 由do 證chứng 見kiến 法Pháp 界Giới 體thể 同đồng 。 故cố 上thượng 同đồng 諸chư 佛Phật 下hạ 同đồng 眾chúng 生sanh 。 云vân 不bất 殊thù 餘dư 二nhị 則tắc 於ư 菩Bồ 薩Tát 為vi 究cứu 竟cánh 之chi 同đồng 。 三tam 良lương 以dĩ 八bát 地địa 下hạ 。 偏thiên 說thuyết 此thử 文văn 明minh 同đồng 之chi 由do 。 疏sớ/sơ 所sở 救cứu 千thiên 佛Phật 等đẳng 者giả 。 法pháp 華hoa 經kinh 如Như 來Lai 壽thọ 量lượng 品phẩm 云vân 。 我ngã 實thật 成thành 佛Phật 已dĩ 來lai 。 經kinh 無vô 量lượng 無vô 邊biên 。 不bất 可khả 思tư 議nghị 。 阿a 僧tăng 祇kỳ 劫kiếp 故cố 。 疏sớ/sơ 初sơ 明minh 內nội 契khế 理lý 事sự 者giả 。 此thử 義nghĩa 全toàn 同đồng 十thập 通thông 之chi 中trung 一nhất 切thiết 色sắc 身thân 智trí 通thông 。 前tiền 已dĩ 廣quảng 說thuyết 故cố 但đãn 略lược 科khoa 總tổng 出xuất 其kỳ 意ý 。 今kim 當đương 重trùng 說thuyết 由do 內nội 證chứng 實thật 故cố 外ngoại 現hiện 色sắc 。 所sở 以dĩ 起khởi 信tín 論luận 云vân 。 問vấn 曰viết 若nhược 諸chư 佛Phật 法Pháp 身thân 。 離ly 於ư 色sắc 相tướng 者giả 。 云vân 何hà 能năng 現hiện 色sắc 相tướng 。 答đáp 曰viết 即tức 此thử 法Pháp 身thân 。 是thị 色sắc 體thể 故cố 能năng 現hiện 於ư 色sắc 。 所sở 謂vị 從tùng 本bổn 已dĩ 來lai 。 色sắc 心tâm 不bất 二nhị 。 以dĩ 色sắc 性tánh 即tức 智trí 性tánh 故cố 色sắc 體thể 無vô 形hình 說thuyết 名danh 智trí 身thân 。 以dĩ 智trí 性tánh 即tức 色sắc 性tánh 故cố 說thuyết 名danh 法Pháp 身thân 。 遍biến 一nhất 切thiết 處xứ 。 所sở 現hiện 之chi 色sắc 。 無vô 有hữu 分phân 齊tề 。 隨tùy 心tâm 能năng 示thị 。 十thập 方phương 世thế 界giới 。 無vô 量lượng 菩Bồ 薩Tát 。 無vô 量lượng 報báo 身thân 。 無vô 量lượng 莊trang 嚴nghiêm 。 各các 各các 差sai 別biệt 。 皆giai 無vô 分phân 齊tề 而nhi 不bất 相tương 妨phương 。 此thử 非phi 心tâm 識thức 分phân 別biệt 能năng 知tri 。 以dĩ 真Chân 如Như 自tự 在tại 用dụng 義nghĩa 故cố 。 釋thích 曰viết 彼bỉ 雖tuy 約ước 佛Phật 。 今kim 此thử 位vị 極cực 大đại 同đồng 佛Phật 也dã 。 次thứ 釋thích 經kinh 文văn 又hựu 此thử 三tam 段đoạn 。 初sơ 明minh 內nội 契khế 理lý 事sự 明minh 色sắc 即tức 空không 。 二nhị 明minh 大đại 用dụng 廣quảng 現hiện 色sắc 身thân 者giả 空không 即tức 色sắc 故cố 。 後hậu 結kết 深thâm 廣quảng 不bất 礙ngại 悲bi 故cố 。 今kim 初sơ 由do 了liễu 法Pháp 界Giới 無vô 定định 實thật 色sắc 舉cử 體thể 即tức 空không 而nhi 非phi 斷đoạn 空không 。 空không 中trung 無vô 色sắc 不bất 礙ngại 色sắc 故cố 。 色sắc 空không 無vô 礙ngại 存tồn 亡vong 隱ẩn 顯hiển 皆giai 自tự 在tại 故cố 。 方phương 能năng 隨tùy 樂nhạo/nhạc/lạc 。 現hiện 種chủng 種chủng 色sắc 。 故cố 先tiên 明minh 其kỳ 內nội 契khế 事sự 理lý 。 經kinh 中trung 先tiên 明minh 證chứng 實thật 離ly 相tương/tướng 。 後hậu 雙song 了liễu 性tánh 相tướng 。 今kim 初sơ 悟ngộ 一nhất 切thiết 法pháp 。 自tự 性tánh 平bình 等đẳng 者giả 。 此thử 句cú 總tổng 明minh 。 云vân 何hà 平bình 等đẳng 。 次thứ 云vân 入nhập 於ư 諸chư 法pháp 真chân 實thật 性tánh 故cố 。 謂vị 真chân 實thật 性tánh 中trung 。 無vô 差sai 別biệt 相tướng 。 無vô 種chủng 種chủng 相tướng 。 無vô 無vô 量lượng 相tương/tướng 。 萬vạn 法pháp 一Nhất 如Như 。 何hà 有hữu 不bất 等đẳng 。 此thử 真chân 實thật 性tánh 依y 何hà 立lập 。 故cố 復phục 次thứ 明minh 證chứng 無vô 依y 法pháp 。 所sở 謂vị 不bất 依y 於ư 色sắc 不bất 依y 於ư 空không 。 若nhược 萬vạn 法pháp 依y 空không 空không 無vô 所sở 依y 。 今kim 萬vạn 法pháp 依y 真chân 真chân 無vô 所sở 依y 。 即tức 無vô 依y 印ấn 法Pháp 門môn 故cố 。 捨xả 離ly 世thế 間gian 。 世thế 間gian 即tức 有hữu 種chủng 種chủng 差sai 別biệt 。 斯tư 則tắc 性tánh 尚thượng 不bất 立lập 何hà 況huống 於ư 相tương/tướng 。 亦diệc 不bất 依y 空không 立lập 色sắc 。 亦diệc 不bất 依y 色sắc 立lập 空không 。 亦diệc 無vô 異dị 無vô 不bất 異dị 。 無vô 即tức 無vô 不bất 即tức 斯tư 見kiến 亦diệc 絕tuyệt 強cường/cưỡng 名danh 內nội 證chứng 後hậu 悉tất 知tri 。 諸chư 法pháp 色sắc 相tướng 差sai 別biệt 下hạ 。 雙song 了liễu 性tánh 相tướng 初sơ 明minh 了liễu 相tương/tướng 即tức 空không 。 空không 即tức 色sắc 故cố 。 後hậu 亦diệc 能năng 了liễu 達đạt 下hạ 。 此thử 明minh 了liễu 性tánh 色sắc 即tức 空không 故cố 。 又hựu 上thượng 句cú 色sắc 中trung 無vô 空không 下hạ 句cú 空không 中trung 無vô 色sắc 。 又hựu 上thượng 句cú 色sắc 能năng 容dung 空không 。 下hạ 句cú 空không 能năng 容dung 色sắc 。 又hựu 上thượng 句cú 。 空không 能năng 顯hiển 色sắc 。 下hạ 句cú 色sắc 能năng 顯hiển 空không 。 無vô 障chướng 無vô 礙ngại 。 疏sớ/sơ 二nhị 而nhi 恆hằng 下hạ 。 明minh 無vô 涯nhai 大đại 用dụng 者giả 。 經kinh 中trung 初sơ 句cú 云vân 而nhi 能năng 示thị 現hiện 。 無vô 量lượng 色sắc 身thân 者giả 。 牒điệp 前tiền 起khởi 後hậu 故cố 云vân 而nhi 能năng 由do 上thượng 空không 不bất 礙ngại 色sắc 故cố 能năng 現hiện 色sắc 。 又hựu 若nhược 以dĩ 色sắc 為vi 色sắc 不bất 能năng 現hiện 色sắc 。 今kim 即tức 色sắc 非phi 色sắc 故cố 無vô 不bất 現hiện 。 又hựu 即tức 空không 之chi 色sắc 方phương 為vi 妙diệu 色sắc 。 故cố 躡niếp 上thượng 明minh 色sắc 空không 不bất 二nhị 。 成thành 上thượng 真chân 空không 不bất 二nhị 而nhi 二nhị 。 斯tư 為vi 妙diệu 色sắc 。 色sắc 空không 融dung 即tức 為vi 真chân 法Pháp 界Giới 。 緣duyên 起khởi 無vô 盡tận 即tức 一nhất 現hiện 多đa 。 起khởi 信tín 等đẳng 論luận 明minh 八bát 地địa 當đương 色sắc 自tự 在tại 者giả 。 起khởi 信tín 云vân 。 四tứ 者giả 現hiện 色sắc 不bất 相tương 應ứng 染nhiễm 。 依y 色sắc 自tự 在tại 地địa 能năng 離ly 故cố 。 釋thích 曰viết 何hà 以dĩ 得đắc 知tri 論luận 是thị 八bát 地địa 前tiền 有hữu 七thất 地địa 後hậu 有hữu 九cửu 故cố 。 言ngôn 等đẳng 論luận 者giả 等đẳng 取thủ 瑜du 伽già 等đẳng 。 即tức 上thượng 八bát 地địa 由do 證chứng 無vô 生sanh 絕tuyệt 色sắc 累lũy/lụy/luy 故cố 。 得đắc 十thập 自tự 在tại 十thập 身thân 相tướng 作tác 如như 影ảnh 普phổ 現hiện 皆giai 色sắc 自tự 在tại 。 疏sớ/sơ 上thượng 諸chư 夜dạ 神thần 歎thán 深thâm 皆giai 倣# 斯tư 法pháp 喻dụ 者giả 。 然nhiên 多đa 問vấn 發phát 心tâm 時thời 之chi 久cửu 近cận 而nhi 答đáp 智trí 輪luân 。 即tức 體thể 用dụng 故cố 。 然nhiên 斯tư 五ngũ 喻dụ 非phi 無vô 有hữu 義nghĩa 皆giai 前tiền 已dĩ 有hữu 故cố 疏sớ/sơ 不bất 釋thích 。 疏sớ/sơ 臏bận 謂vị 刖# 足túc 者giả 。 然nhiên 俗tục 有hữu 五ngũ 刑hình 劓tị 墨mặc 宮cung 割cát 臏bận 大đại 辟tịch 也dã 。 疏sớ/sơ 義nghĩa 當đương 彼bỉ 時thời 已dĩ 得đắc 四tứ 地địa 者giả 。 初Sơ 地Địa 百bách 。 二nhị 地địa 千thiên 。 三tam 地địa 萬vạn 。 四tứ 地địa 百bách 萬vạn 故cố 。 第đệ 九cửu 嵐lam 毘tỳ 尼ni 林lâm 神thần 寄ký 。 善Thiện 慧Tuệ 地Địa 者giả 。 謂vị 成thành 就tựu 微vi 妙diệu 。 四tứ 無vô 礙ngại 辯biện 。 能năng 遍biến 十thập 方phương 。 善thiện 說thuyết 法Pháp 故cố 。 疏sớ/sơ 此thử 十thập 通thông 於ư 六lục 位vị 下hạ 。 疏sớ/sơ 文văn 有hữu 五ngũ 。 一nhất 約ước 位vị 竪thụ 配phối 亦diệc 名danh 行hành 布bố 釋thích 。 二nhị 然nhiên 依y 行hành 布bố 下hạ 結kết 前tiền 生sanh 後hậu 生sanh 後hậu 圓viên 融dung 。 三tam 若nhược 約ước 圓viên 融dung 下hạ 通thông 諸chư 位vị 釋thích 亦diệc 名danh 圓viên 融dung 釋thích 。 四tứ 若nhược 定định 須tu 具cụ 十thập 下hạ 結kết 成thành 上thượng 竪thụ 五ngũ 若nhược 定định 竪thụ 下hạ 結kết 成thành 須tu 橫hoạnh/hoành 。 實thật 則tắc 橫hoạnh/hoành 竪thụ 無vô 礙ngại 是thị 此thử 中trung 意ý 故cố 存tồn 二nhị 釋thích 文văn 義nghĩa 昭chiêu 然nhiên 。 疏sớ/sơ 亦diệc 初sơ 住trụ 生sanh 家gia 者giả 。 恐khủng 人nhân 誤ngộ 為vi 初Sơ 地Địa 生sanh 家gia 。 然nhiên 其kỳ 生sanh 家gia 略lược 有hữu 六lục 位vị 。 一nhất 初sơ 住trụ 生sanh 菩Bồ 提Đề 心tâm 家gia 。 二nhị 四tứ 住trụ 生sanh 聖thánh 教giáo 家gia 。 三tam 初Sơ 地Địa 生sanh 真Chân 如Như 家gia 。 四tứ 四tứ 地địa 約ước 寄ký 位vị 生sanh 出xuất 世thế 家gia 。 五ngũ 八bát 地địa 生sanh 無Vô 生Sanh 法Pháp 忍Nhẫn 家gia 。 六lục 如Như 來Lai 地địa 究cứu 竟cánh 生sanh 家gia 。 今kim 是thị 初sơ 住trụ 即tức 第đệ 一nhất 生sanh 菩Bồ 提Đề 心tâm 家gia 。 疏sớ/sơ 即tức 淨tịnh 心tâm 地địa 者giả 。 疏sớ/sơ 隨tùy 難nạn/nan 釋thích 今kim 更cánh 委ủy 釋thích 。 言ngôn 得đắc 如Như 來Lai 菩Bồ 提Đề 光quang 者giả 。 明minh 心tâm 菩Bồ 提Đề 故cố 入nhập 菩Bồ 薩Tát 方phương 便tiện 海hải 者giả 。 證chứng 真chân 了liễu 俗tục 故cố 捨xả 諸chư 有hữu 趣thú 。 亦diệc 由do 已dĩ 斷đoạn 異dị 生sanh 性tánh 故cố 。 成thành 就tựu 自tự 在tại 。 者giả 分phân 身thân 百bách 剎sát 故cố 。 修tu 菩Bồ 薩Tát 殊thù 勝thắng 行hành 者giả 。 淨tịnh 治trị 地địa 法Pháp 。 十thập 行hành 常thường 修tu 故cố 。 具cụ 菩Bồ 薩Tát 根căn 者giả 。 由do 證chứng 信tín 故cố 餘dư 皆giai 成thành 根căn 。 又hựu 大đại 悲bi 為vi 首thủ 。 故cố 悲bi 為vi 根căn 。 已dĩ 斷đoạn 所sở 知tri 故cố 心tâm 明minh 潔khiết 十thập 願nguyện 成thành 熟thục 故cố 願nguyện 不bất 動động 。 同đồng 佛Phật 證chứng 如như 故cố 得đắc 佛Phật 護hộ 。 分phân 別biệt 頓đốn 盡tận 名danh 壞hoại 諸chư 障chướng 具cụ 上thượng 諸chư 德đức 為vi 物vật 依y 處xứ 。 疏sớ/sơ 戒giới 忍nhẫn 進tiến 等đẳng 者giả 。 等đẳng 取thủ 禪thiền 慧tuệ 各các 一nhất 增tăng 故cố 。 末mạt 後hậu 二nhị 句cú 上thượng 句cú 三tam 業nghiệp 善thiện 巧xảo 見kiến 者giả 必tất 欣hân 下hạ 句cú 。 功công 用dụng 行hành 滿mãn 。 又hựu 以dĩ 無vô 功công 得đắc 諸chư 行hành 故cố 。 疏sớ/sơ 六lục 中trung 下hạ 。 初sơ 至chí 為vi 生sanh 佛Phật 家gia 此thử 有hữu 兩lưỡng 句cú 。 一nhất 正chánh 釋thích 標tiêu 。 二nhị 即tức 解giải 釋thích 。 初sơ 之chi 二nhị 句cú 得đắc 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 。 是thị 釋thích 生sanh 家gia 。 契khế 同đồng 法pháp 性tánh 即tức 釋thích 隨tùy 諸chư 佛Phật 住trụ 。 佛Phật 住trụ 甚thậm 深thâm 真chân 法pháp 性tánh 故cố 。 上thượng 即tức 淨tịnh 忍nhẫn 分phần/phân 成thành 就tựu 。 一nhất 切thiết 甚thậm 深thâm 法Pháp 門môn 下hạ 。 皆giai 得đắc 勝thắng 行hành 分phần/phân 此thử 句cú 為vi 總tổng 故cố 疏sớ/sơ 不bất 釋thích 。 已dĩ 下hạ 皆giai 甚thậm 深thâm 法Pháp 門môn 。 故cố 其kỳ 願nguyện 度độ 增tăng 上thượng 釋thích 具cụ 三tam 世thế 已dĩ 下hạ 經kinh 文văn 。 善thiện 根căn 一nhất 體thể 釋thích 得đắc 一nhất 切thiết 佛Phật 下hạ 經kinh 文văn 。 謂vị 同đồng 無vô 功công 用dụng 之chi 善thiện 根căn 故cố 。 同đồng 契khế 無Vô 生Sanh 法Pháp 忍Nhẫn 體thể 故cố 。 從tùng 惑hoặc 等đẳng 下hạ 釋thích 具cụ 出xuất 世thế 白bạch 淨tịnh 法pháp 。 上thượng 皆giai 前tiền 經kinh 不bất 可khả 知tri 義nghĩa 。 經kinh 安an 住trụ 已dĩ 下hạ 即tức 是thị 前tiền 經kinh 正chánh 行hạnh 廣quảng 大đại 。 入nhập 諸chư 三tam 昧muội 。 下hạ 即tức 離ly 障chướng 寂tịch 滅diệt 。 後hậu 三tam 句cú 即tức 三tam 輪luân 化hóa 益ích 並tịnh 易dị 故cố 不bất 釋thích 。 疏sớ/sơ 七thất 中trung 因nhân 佛Phật 力lực 下hạ 。 經kinh 疏sớ/sơ 俱câu 易dị 若nhược 欲dục 釋thích 者giả 由do 佛Phật 七thất 勸khuyến 。 名danh 入nhập 諸chư 佛Phật 力lực 此thử 為vi 總tổng 句cú 。 遊du 剎sát 下hạ 別biệt 二nhị 句cú 起khởi 行hành 速tốc 疾tật 。 從tùng 了liễu 一nhất 切thiết 下hạ 。 是thị 淨tịnh 土độ 分phần/phân 中trung 事sự 。 於ư 三tam 世thế 間gian 得đắc 自tự 在tại 故cố 。 初sơ 二nhị 器khí 界giới 。 自tự 在tại 。 次thứ 二nhị 正chánh 覺giác 。 後hậu 三tam 眾chúng 生sanh 說thuyết 法Pháp 度độ 生sanh 故cố 。 疏sớ/sơ 八bát 觀quán 普phổ 智trí 門môn 言ngôn 即tức 法Pháp 師sư 之chi 德đức 者giả 。 亦diệc 法Pháp 師sư 方phương 便tiện 成thành 就tựu 。 言ngôn 於ư 三tam 性tánh 等đẳng 者giả 三tam 性tánh 即tức 是thị 化hóa 法pháp 為vi 。 智trí 成thành 就tựu 等đẳng 。 等đẳng 字tự 等đẳng 取thủ 入nhập 行hành 成thành 就tựu 智trí 十thập 一nhất 稠trù 林lâm 。 經kinh 一nhất 一nhất 門môn 下hạ 。 即tức 口khẩu 業nghiệp 成thành 就tựu 具cụ 四tứ 十thập 無vô 礙ngại 故cố 。 能năng 長trường/trưởng 演diễn 餘dư 皆giai 法Pháp 師sư 。 自tự 在tại 成thành 就tựu 。 一nhất 三tam 昧muội 自tự 在tại 。 隨tùy 心tâm 頓đốn 演diễn 故cố 。 二nhị 受thọ 生sanh 自tự 在tại 。 三tam 於ư 有hữu 差sai 別biệt 下hạ 。 於ư 法pháp 自tự 在tại 。 事sự 理lý 交giao 徹triệt 故cố 。 疏sớ/sơ 從tùng 即tức 事sự 知tri 理lý 下hạ 釋thích 此thử 初sơ 對đối 了liễu 即tức 事sự 入nhập 理lý 即tức 理lý 入nhập 事sự 。 亦diệc 前tiền 句cú 事sự 能năng 顯hiển 理lý 後hậu 句cú 依y 理lý 成thành 事sự 。 又hựu 前tiền 不bất 壞hoại 假giả 名danh 而nhi 說thuyết 實thật 相tướng 。 後hậu 不bất 動động 真chân 際tế 。 建kiến 立lập 諸chư 法pháp 。 又hựu 前tiền 動động 不bất 離ly 寂tịch 。 後hậu 則tắc 靜tĩnh 無vô 遺di 照chiếu 。 於ư 無vô 量lượng 下hạ 有hữu 無vô 自tự 在tại 。 於ư 少thiểu 境cảnh 下hạ 廣quảng 狹hiệp 自tự 在tại 。 通thông 達đạt 下hạ 真chân 俗tục 齊tề 照chiếu 。 以dĩ 文văn 顯hiển 故cố 云vân 可khả 思tư 準chuẩn 。 疏sớ/sơ 九cửu 普phổ 現hiện 莊trang 嚴nghiêm 。 先tiên 釋thích 名danh 後hậu 已dĩ 得đắc 下hạ 總tổng 釋thích 大đại 意ý 。 若nhược 別biệt 說thuyết 者giả 。 初sơ 句cú 嚴nghiêm 依y 。 餘dư 皆giai 嚴nghiêm 正chánh 。 正chánh 中trung 並tịnh 祕bí 密mật 智trí 初sơ 三tam 句cú 身thân 祕bí 密mật 。 演diễn 清thanh 淨tịnh 下hạ 口khẩu 祕bí 密mật 。 隨tùy 其kỳ 心tâm 下hạ 皆giai 意ý 祕bí 密mật 。 疏sớ/sơ 十thập 中trung 下hạ 經kinh 文văn 顯hiển 然nhiên 。 皆giai 與dữ 本bổn 位vị 義nghĩa 理lý 相tương/tướng 符phù 。 不bất 為vi 此thử 釋thích 實thật 抑ức 經kinh 文văn 餘dư 並tịnh 易dị 了liễu 。 第đệ 十thập 釋thích 女nữ 瞿cù 波ba 。 寄ký 法Pháp 雲Vân 地Địa 者giả 。 謂vị 大đại 法pháp 智trí 雲vân 含hàm 眾chúng 德đức 水thủy 。 蔽tế 如như 空không 麁thô 重trọng 充sung 滿mãn 法Pháp 身thân 故cố 。 疏sớ/sơ 悲bi 智trí 逆nghịch 順thuận 權quyền 實thật 寂tịch 用dụng 無vô 礙ngại 雙song 行hành 之chi 行hành 者giả 。 此thử 中trung 疏sớ/sơ 有hữu 四tứ 種chủng 無vô 礙ngại 。 亦diệc 名danh 四tứ 種chủng 雙song 行hành 。 其kỳ 十thập 句cú 中trung 句cú 句cú 皆giai 是thị 雙song 行hành 。 約ước 雙song 行hành 事sự 有hữu 十thập 差sai 別biệt 。 其kỳ 中trung 雙song 行hành 但đãn 有hữu 四tứ 別biệt 耳nhĩ 。 如như 第đệ 一nhất 句cú 云vân 云vân 何hà 。 於ư 生sanh 死tử 中trung 。 而nhi 不bất 為vị 生sanh 死tử 。 過quá 患hoạn 所sở 染nhiễm 者giả 。 即tức 悲bi 智trí 無vô 礙ngại 。 謂vị 於ư 生sanh 死tử 中trung 。 即tức 有hữu 大đại 悲bi 故cố 。 不bất 為vi 生sanh 死tử 過quá 患hoạn 所sở 染nhiễm 。 即tức 具cụ 大đại 智trí 故cố 二nhị 了liễu 法pháp 自tự 性tánh 。 而nhi 不bất 住trụ 聲Thanh 聞Văn 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 地Địa 。 即tức 寂tịch 用dụng 雙song 行hành 。 三tam 即tức 實thật 而nhi 權quyền 雙song 行hành 。 四tứ 即tức 權quyền 而nhi 實thật 雙song 行hành 。 五ngũ 即tức 逆nghịch 順thuận 雙song 行hành 。 六lục 即tức 寂tịch 用dụng 雙song 行hành 。 七thất 八bát 皆giai 即tức 實thật 而nhi 權quyền 。 九cửu 十thập 皆giai 權quyền 實thật 雙song 行hành 。 九cửu 約ước 化hóa 生sanh 。 十thập 約ước 供cung 佛Phật 。 十thập 一nhất 真chân 俗tục 雙song 行hành 各các 有hữu 別biệt 相tướng 。 疏sớ/sơ 然nhiên 前tiền 長trường/trưởng 行hành 但đãn 名danh 帝đế 網võng 等đẳng 者giả 。 此thử 即tức 顯hiển 帝đế 網võng 之chi 義nghĩa 也dã 。 疏sớ/sơ 先tiên 具cụ 相tương/tướng 者giả 。 經kinh 有hữu 三tam 十thập 二nhị 相tướng 。 前tiền 文văn 指chỉ 此thử 廣quảng 明minh 。 以dĩ 文văn 具cụ 故cố 。 今kim 當đương 略lược 說thuyết 。 準chuẩn 瑜du 伽già 四tứ 十thập 九cửu 。 及cập 大đại 般Bát 若Nhã 第đệ 三tam 百bách 八bát 十thập 一nhất 說thuyết 。 然nhiên 彼bỉ 經kinh 次thứ 與dữ 今kim 不bất 同đồng 。 今kim 依y 彼bỉ 經kinh 次thứ 第đệ 列liệt 名danh 以dĩ 今kim 經kinh 文văn 注chú 之chi 於ư 下hạ 。 經Kinh 云vân 佛Phật 言ngôn 善thiện 現hiện 。 云vân 何hà 如Như 來Lai 。 三tam 十thập 二nhị 相tướng 。 善thiện 現hiện 。 一nhất 世Thế 尊Tôn 足túc 下hạ 。 有hữu 平bình 滿mãn 相tương/tướng 。 妙diệu 善thiện 安an 住trụ 猶do 如như 奩# 底để 。 地địa 雖tuy 高cao 下hạ 隨tùy 足túc 所sở 蹈đạo 。 皆giai 悉tất 坦thản 然nhiên 無vô 不bất 等đẳng 觸xúc (# 今kim 經kinh 當đương 第đệ 三tam 相tương/tướng )# 。 二nhị 世Thế 尊Tôn 足túc 下hạ 。 有hữu 千thiên 輻bức 輪luân 紋văn 網võng 轂cốc 眾chúng 相tướng 無vô 不bất 圓viên 滿mãn 四tứ )# 。 三tam 世Thế 尊Tôn 手thủ 足túc 。 皆giai 悉tất 柔nhu 軟nhuyễn 。 如như 覩đổ 羅la 綿miên 勝thắng 過quá 一nhất 切thiết 八bát )# 。 四tứ 世Thế 尊Tôn 手thủ 足túc 二nhị 指chỉ 中trung 間gian 。 猶do 如như 鵝nga 王vương 。 咸hàm 有hữu 網võng 鞔man 。 金kim 色sắc 交giao 絡lạc 文văn 同đồng 綺ỷ 畫họa (# 六lục )# 。 五ngũ 世Thế 尊Tôn 手thủ 足túc 所sở 有hữu 諸chư 指chỉ 。 圓viên 滿mãn 纖tiêm 長trường 甚thậm 可khả 愛ái 樂nhạo 。 義nghĩa 當đương 第đệ 二nhị )# 。 六lục 世Thế 尊Tôn 足túc 跟cân 廣quảng 長trường 圓viên 滿mãn 。 與dữ 趺phu 相tương 稱xứng 勝thắng 餘dư 有hữu 情tình (# 七thất )# 。 七thất 世Thế 尊Tôn 足túc 趺phu 修tu 高cao 充sung 滿mãn 。 柔nhu 軟nhuyễn 妙diệu 好hảo 。 與dữ 跟cân 相tương 稱xứng 五ngũ )# 。 八bát 世Thế 尊Tôn 雙song 腨# 漸tiệm 次thứ 纖tiêm 圓viên 。 如như 伊y 泥nê 耶da 仙tiên 鹿lộc 王vương 腨# (# 九cửu )# 。 九cửu 世Thế 尊Tôn 雙song 臂tý 修tu 直trực 傭dong 圓viên 。 如như 象tượng 王vương 鼻tị 。 平bình 立lập 摩ma 膝tất (# 十thập 四tứ )# 。 十thập 世Thế 尊Tôn 陰âm 藏tàng 相tương/tướng 勢thế 峯phong 藏tạng 密mật 。 其kỳ 猶do 龍long 馬mã 亦diệc 如như 象tượng 王vương 十thập 一nhất )# 。 十thập 一nhất 世Thế 尊Tôn 毛mao 孔khổng 各các 一nhất 毛mao 生sanh 。 柔nhu 潤nhuận 紺cám 青thanh 右hữu 旋toàn 宛uyển 轉chuyển 。 二nhị 十thập 九cửu )# 。 十thập 二nhị 世Thế 尊Tôn 髮phát 毛mao 端đoan 皆giai 上thượng 靡mĩ 。 右hữu 旋toàn 宛uyển 轉chuyển 。 柔nhu 潤nhuận 紺cám 青thanh 嚴nghiêm 金kim 色sắc 身thân 甚thậm 可khả 愛ái 樂nhạo 三tam 十thập )# 。 十thập 三tam 世Thế 尊Tôn 身thân 皮bì 細tế 薄bạc 潤nhuận 滑hoạt 。 塵trần 垢cấu 水thủy 等đẳng 皆giai 所sở 不bất 住trụ (# 二nhị 十thập 七thất )# 。 十thập 四tứ 世Thế 尊Tôn 身thân 皮bì 。 皆giai 真chân 金kim 色sắc 。 光quang 潔khiết 晃hoảng 曜diệu 如như 妙diệu 金kim 臺đài 。 眾chúng 寶bảo 莊trang 嚴nghiêm 。 人nhân 所sở 樂nhạo 見kiến 。 二nhị 十thập 八bát )# 。 十thập 五ngũ 世Thế 尊Tôn 兩lưỡng 足túc 二nhị 手thủ 掌chưởng 中trung 頸cảnh 。 及cập 兩lưỡng 肩kiên 七thất 處xứ 充sung 滿mãn (# 十thập )# 。 十thập 六lục 世Thế 尊Tôn 肩kiên 項hạng 圓viên 滿mãn 殊thù 妙diệu (# 十thập 三tam )# 。 十thập 七thất 世Thế 尊Tôn 膊bạc 腋dịch 皆giai 悉tất 充sung 滿mãn 十thập 五ngũ )# 。 十thập 八bát 世Thế 尊Tôn 容dung 儀nghi 洪hồng 滿mãn 端đoan 直trực (# 三tam 十thập 一nhất )# 。 十thập 九cửu 世Thế 尊Tôn 身thân 相tướng 修tu 廣quảng 端đoan 嚴nghiêm (# 義nghĩa 當đương 第đệ 一nhất )# 。 二nhị 十thập 世Thế 尊Tôn 體thể 相tướng 縱tung 廣quảng 量lượng 等đẳng 。 周chu 匝táp 圓viên 滿mãn 。 如như 尼ni 瞿cù 陀đà 。 樹thụ (# 三tam 十thập 二nhị )# 。 二nhị 十thập 一nhất 世Thế 尊Tôn 頷hạm 臆ức 并tinh 身thân 上thượng 半bán 。 威uy 容dung 廣quảng 大đại 如như 師sư 子tử 王vương 十thập 二nhị )# 。 二nhị 十thập 二nhị 世Thế 尊Tôn 常thường 光quang 面diện 各các 一nhất 尋tầm 。 欠khiếm 此thử 一nhất 相tương/tướng 含hàm 在tại 第đệ 二nhị 樂nhạo 見kiến 之chi 中trung )# 。 二nhị 十thập 三tam 世Thế 尊Tôn 齒xỉ 相tương/tướng 四tứ 十thập 。 齊tề 平bình 淨tịnh 密mật 根căn 深thâm 白bạch 逾du 珂kha 雪tuyết 十thập 八bát )# 。 二nhị 十thập 四tứ 世Thế 尊Tôn 四tứ 牙nha 鮮tiên 白bạch 鋒phong 利lợi (# 二nhị 十thập )# 。 二nhị 十thập 五ngũ 世Thế 尊Tôn 常thường 。 得đắc 味vị 中trung 上thượng 味vị 。 喉hầu 脈mạch 直trực 故cố 能năng 引dẫn 身thân 中trung 諸chư 支chi 節tiết 脈mạch 。 所sở 有hữu 上thượng 味vị 風phong 熱nhiệt 痰đàm 疾tật 不bất 能năng 為vi 雜tạp 。 由do 彼bỉ 不bất 雜tạp 脈mạch 離ly 沈trầm 浮phù 延diên 縮súc 損tổn 壞hoại 壅ủng 曲khúc 等đẳng 過quá 。 能năng 正chánh 吞thôn 咽yến/ế/yết 津tân 液dịch 通thông 流lưu 故cố 。 身thân 心tâm 適thích 悅duyệt 。 常thường 得đắc 上thượng 味vị (# 義nghĩa 似tự 頸cảnh 文văn 三tam 道đạo 即tức 當đương 十thập 六lục )# 。 二nhị 十thập 六lục 世Thế 尊Tôn 舌thiệt 相tướng 薄bạc 淨tịnh 廣quảng 長trường 。 能năng 覆phú 面diện 輪luân 上thượng 至chí 髮phát 際tế (# 二nhị 十thập 一nhất )# 。 二nhị 十thập 七thất 世Thế 尊Tôn 梵Phạm 音âm 詞từ 韻vận 和hòa 雅nhã 。 隨tùy 眾chúng 多đa 少thiểu 無vô 不bất 等đẳng 聞văn 。 其kỳ 聲thanh 洪hồng 震chấn 。 猶do 如như 天thiên 鼓cổ 。 發phát 言ngôn 婉uyển 約ước 如như 頻tần 伽già 音âm (# 二nhị 十thập 二nhị )# 。 二nhị 十thập 八bát 世Thế 尊Tôn 眼nhãn 睫tiệp 猶do 若nhược 牛ngưu 王vương 。 紺cám 青thanh 齊tề 整chỉnh 不bất 相tương 雜tạp 亂loạn 。 二nhị 十thập 四tứ )# 。 二nhị 十thập 九cửu 世Thế 尊Tôn 眼nhãn 睛tình 紺cám 青thanh 鮮tiên 白bạch 紅hồng 環hoàn 間gian 飾sức 晈hiểu 潔khiết 分phân 明minh 二nhị 十thập 三tam )# 。 三tam 十thập 世Thế 尊Tôn 面diện 輪luân 其kỳ 猶do 滿mãn 月nguyệt 。 眉mi 相tương/tướng 皎hiệu 淨tịnh 如như 天thiên 帝đế 弓cung (# 義nghĩa 是thị 頰giáp 如như 師sư 子tử 。 則tắc 當đương 第đệ 十thập 七thất )# 。 三tam 十thập 一nhất 世Thế 尊Tôn 眉mi 間gian 。 白bạch 毫hào 相tướng 右hữu 旋toàn 柔nhu 軟nhuyễn 如như 兜đâu 羅la 。 綿miên 鮮tiên 白bạch 光quang 淨tịnh 如như 珂kha 雪tuyết 等đẳng (# 二nhị 十thập 五ngũ )# 。 三tam 十thập 二nhị 世Thế 尊Tôn 頂đảnh 上thượng 。 烏ô 瑟sắt 膩nị 沙sa 。 高cao 顯hiển 周chu 圓viên 猶do 如như 天thiên 蓋cái (# 二nhị 十thập 六lục )# 。 善thiện 現hiện 是thị 名danh 三tam 十thập 二nhị 大Đại 士Sĩ 相tương/tướng 。 釋thích 曰viết 上thượng 依y 彼bỉ 次thứ 具cụ 引dẫn 。 今kim 經kinh 望vọng 之chi 闕khuyết 於ư 。 圓viên 光quang 一nhất 尋tầm 。 含hàm 在tại 人nhân 所sở 樂nhạo 見kiến 之chi 中trung 。 若nhược 依y 瑜du 伽già 開khai 四tứ 十thập 齒xỉ 。 與dữ 牙nha 齒xỉ 鮮tiên 白bạch 。 有hữu 異dị 則tắc 具cụ 三tam 十thập 二nhị 。 今kim 更cánh 依y 今kim 經kinh 次thứ 列liệt 之chi 。 注chú 大đại 般Bát 若Nhã 次thứ 第đệ 於ư 下hạ 。 一nhất 端đoan 正chánh 殊thù 特đặc 十thập 九cửu )# 。 二nhị 人nhân 所sở 樂nhạo 見kiến 。 含hàm 於ư 第đệ 五ngũ 甚thậm 可khả 愛ái 樂nhạo 。 及cập 第đệ 二nhị 十thập 二nhị 。 圓viên 光quang 一nhất 尋tầm 。 三tam 足túc 下hạ 平bình 滿mãn 一nhất )# 。 四tứ 輪luân 相tương/tướng 具cụ 備bị (# 二nhị )# 。 五ngũ 足túc 趺phu 隆long 起khởi 七thất )# 。 六lục 手thủ 足túc 指chỉ 間gian 。 皆giai 有hữu 網võng 鞔man 四tứ )# 。 七thất 足túc 跟cân 齊tề 整chỉnh (# 六lục )# 。 八bát 手thủ 足túc 柔nhu 軟nhuyễn 三tam )# 。 九cửu 伊y 尼ni 耶da 鹿lộc 王vương 腨# (# 八bát )# 。 十thập 七thất 處xứ 圓viên 滿mãn 十thập 五ngũ )# 。 十thập 一nhất 陰âm 藏tàng 隱ẩn 密mật 十thập )# 。 十thập 二nhị 其kỳ 身thân 上thượng 分phần 。 如như 師sư 子tử 王vương 。 二nhị 十thập 一nhất )# 。 十thập 三tam 兩lưỡng 肩kiên 平bình 滿mãn (# 十thập 六lục )# 。 十thập 四tứ 雙song 臂tý 傭dong 長trường 九cửu )# 。 十thập 五ngũ 身thân 相tướng 端đoan 真chân (# 十thập 七thất )# 。 十thập 六lục 頸cảnh 文văn 三tam 道đạo (# 義nghĩa 當đương 二nhị 十thập 五ngũ )# 。 十thập 七thất 頰giáp 如như 師sư 子tử 。 義nghĩa 當đương 三tam 十thập )# 。 十thập 八bát 具cụ 四tứ 十thập 齒xỉ 。 二nhị 十thập 三tam )# 。 十thập 九cửu 四tứ 牙nha 悉tất 皆giai 齊tề 密mật (# 大đại 般Bát 若Nhã 合hợp 上thượng 二nhị 則tắc 亦diệc 當đương 二nhị 十thập 三tam 今kim 皆giai 瑜du 伽già 開khai 也dã )# 。 二nhị 十thập 四tứ 牙nha 鮮tiên 白bạch 二nhị 十thập 四tứ )# 。 二nhị 十thập 一nhất 其kỳ 舌thiệt 長trường/trưởng 廣quảng (# 二nhị 十thập 六lục )# 。 二nhị 十thập 二nhị 出xuất 梵Phạm 音âm 聲thanh 。 二nhị 十thập 七thất )# 。 二nhị 十thập 三tam 眼nhãn 目mục 紺cám 青thanh (# 二nhị 十thập 九cửu )# 。 二nhị 十thập 四tứ 睫tiệp 如như 牛ngưu 王vương 。 二nhị 十thập 八bát )# 。 二nhị 十thập 五ngũ 眉mi 間gian 毫hào 相tướng 。 二nhị 十thập 一nhất )# 。 二nhị 十thập 六lục 頂đảnh 上thượng 肉nhục 髻kế 。 三tam 十thập 二nhị )# 。 二nhị 十thập 七thất 皮bì 膚phu 細tế 軟nhuyễn 十thập 三tam )# 。 二nhị 十thập 八bát 如như 真chân 金kim 色sắc (# 十thập 四tứ )# 。 二nhị 十thập 九cửu 身thân 毛mao 上thượng 靡mĩ 十thập 二nhị )# 。 三tam 十thập 髮phát 帝đế 青thanh 色sắc (# 當đương 第đệ 十thập 一nhất )# 。 三tam 十thập 一nhất 其kỳ 身thân 洪hồng 滿mãn (# 十thập 八bát )# 。 三tam 十thập 二nhị 如như 尼ni 俱câu 陀đà 樹thụ (# 二nhị 十thập )# 。 釋thích 曰viết 上thượng 略lược 會hội 二nhị 經kinh 。 若nhược 依y 瑜du 伽già 及cập 涅Niết 槃Bàn 說thuyết 相tương/tướng 因nhân 各các 異dị 。 又hựu 小tiểu 不bất 同đồng 具cụ 如như 初sơ 會hội 。 疏sớ/sơ 三Tam 寶Bảo 女nữ 求cầu 歸quy 者giả 。 女nữ 人nhân 謂vị 嫁giá 曰viết 歸quy 。 故cố 周chu 易dị 中trung 有hữu 歸quy 妹muội 卦# 。 大đại 文văn 第đệ 二nhị 會hội 緣duyên 入nhập 實thật 相tướng 。 疏sớ/sơ 中trung 有hữu 五ngũ 。 一nhất 總tổng 科khoa 釋thích 。 二nhị 然nhiên 人nhân 雖tuy 下hạ 料liệu 揀giản 。 三tam 摩ma 耶da 既ký 會hội 下hạ 解giải 妨phương 難nạn/nan 。 先tiên 問vấn 後hậu 豈khởi 不bất 下hạ 釋thích 。 四tứ 又hựu 此thử 一nhất 下hạ 別biệt 示thị 義nghĩa 門môn 。 五ngũ 初sơ 天thiên 主chủ 下hạ 。 總tổng 釋thích 諸chư 會hội 而nhi 有hữu 二nhị 意ý 。 一nhất 即tức 等đẳng 覺giác 入nhập 俗tục 之chi 意ý 。 二nhị 即tức 是thị 前tiền 別biệt 明minh 會hội 緣duyên 。 後hậu 歸quy 此thử 二nhị 。 今kim 初sơ 下hạ 釋thích 文văn 前tiền 五ngũ 中trung 皆giai 牒điệp 彼bỉ 所sở 得đắc 初sơ 天thiên 主chủ 光quang 且thả 須tu 正chánh 念niệm 無vô 失thất 者giả 。 彼bỉ 得đắc 菩Bồ 薩Tát 解giải 脫thoát 。 名danh 無Vô 礙Ngại 念Niệm 、 清Thanh 淨Tịnh 莊Trang 嚴Nghiêm 故cố 。 二nhị 可khả 為vi 世thế 師sư 即tức 遍biến 友hữu 不bất 得đắc 法Pháp 門môn 。 三tam 遍biến 窮cùng 下hạ 即tức 善Thiện 知Tri 眾Chúng 藝Nghệ 。 童đồng 子tử 得đắc 解giải 脫thoát 。 名danh 善Thiện 知Tri 眾Chúng 藝Nghệ 。 而nhi 廣quảng 說thuyết 字tự 母mẫu 。 四tứ 無vô 依y 無vô 盡tận 則tắc 賢hiền 勝thắng 優Ưu 婆Bà 夷Di 得đắc 無vô 依y 處xứ 道Đạo 場Tràng 。 又hựu 得đắc 三tam 昧muội 名danh 為vi 無vô 盡tận 故cố 。 五ngũ 無vô 著trước 清thanh 淨tịnh 。 即tức 堅kiên 固cố 解giải 脫thoát 長trưởng 者giả 得đắc 解giải 脫thoát 。 名danh 無vô 著trước 念niệm 清thanh 淨tịnh 莊trang 嚴nghiêm 故cố 。 六lục 清thanh 淨tịnh 即tức 淨tịnh 智trí 發phát 光quang 者giả 。 即tức 妙Diệu 月Nguyệt 長Trưởng 者Giả 得đắc 解giải 脫thoát 。 名danh 淨Tịnh 智Trí 光Quang 明Minh 故cố 。 七thất 發phát 光quang 則tắc 智trí 相tương/tướng 無vô 盡tận 者giả 。 即tức 無vô 勝thắng 。 軍quân 長trưởng 者giả 得đắc 無vô 盡tận 相tướng 解giải 脫thoát 故cố 。 八bát 無vô 盡tận 則tắc 誠thành 願nguyện 不bất 違vi 者giả 即tức 最tối 寂tịch 靜tĩnh 婆Bà 羅La 門Môn 。 得đắc 解giải 脫thoát 名danh 誠Thành 願Nguyện 語Ngữ 故cố 。 九cửu 方phương 能năng 還hoàn 歸quy 幻huyễn 住trụ 者giả 。 即tức 德đức 生sanh 有hữu 德đức 得đắc 幻huyễn 住trụ 法Pháp 門môn 故cố 雖tuy 下hạ 總tổng 結kết 。 疏sớ/sơ 今kim 初sơ 摩ma 耶da 昔tích 云vân 天thiên 后hậu 者giả 。 新tân 譯dịch 為vi 幻huyễn 術thuật 故cố 云vân 昔tích 也dã 。 亦diệc 云vân 幻huyễn 生sanh 得đắc 幻huyễn 智trí 門môn 故cố 。 疏sớ/sơ 已dĩ 能năng 暗ám 合hợp 願nguyện 智trí 幻huyễn 門môn 者giả 。 以dĩ 今kim 文văn 云vân 具cụ 淨tịnh 法Pháp 身thân 。 以dĩ 如như 幻huyễn 業nghiệp 而nhi 現hiện 化hóa 身thân 。 以dĩ 如như 幻huyễn 智trí 而nhi 觀quán 世thế 間gian 等đẳng 故cố 。 疏sớ/sơ 冥minh 契khế 下hạ 文văn 天thiên 后hậu 所sở 現hiện 者giả 下hạ 見kiến 正chánh 報báo 現hiện 無vô 量lượng 身thân 雲vân 。 今kim 此thử 未vị 見kiến 已dĩ 知tri 現hiện 身thân 故cố 云vân 冥minh 契khế 。 疏sớ/sơ 但đãn 總tổng 意ý 若nhược 別biệt 配phối 之chi 。 此thử 十thập 七thất 身thân 。 攝nhiếp 下hạ 經kinh 中trung 四tứ 十thập 身thân 。 四tứ 十thập 身thân 各các 有hữu 二nhị 句cú 。 上thượng 標tiêu 下hạ 釋thích 。 一nhất 隨tùy 意ý 生sanh 身thân 即tức 總tổng 顯hiển 隨tùy 願nguyện 。 二nhị 無vô 生sanh 滅diệt 身thân 即tức 下hạ 二nhị 色sắc 身thân 謂vị 不bất 生sanh 色sắc 身thân 無vô 生sanh 起khởi 故cố 不bất 滅diệt 色sắc 身thân 常thường 寂tịch 滅diệt 故cố 。 三tam 無vô 來lai 去khứ 身thân 即tức 下hạ 二nhị 身thân 。 謂vị 無vô 去khứ 色sắc 身thân 於ư 一nhất 切thiết 趣thú 無vô 所sở 滅diệt 故cố 。 無vô 來lai 色sắc 身thân 。 於ư 諸chư 世thế 間gian 。 無vô 所sở 出xuất 故cố 。 四tứ 非phi 虛hư 實thật 身thân 亦diệc 攝nhiếp 二nhị 身thân 。 即tức 下hạ 經Kinh 云vân 非phi 實thật 色sắc 身thân 得đắc 如như 實thật 故cố 。 非phi 虛hư 色sắc 身thân 隨tùy 世thế 現hiện 故cố 。 五ngũ 不bất 變biến 壞hoại 身thân 即tức 下hạ 不bất 壞hoại 色sắc 身thân 。 法pháp 性tánh 無vô 壞hoại 故cố 。 六lục 無vô 起khởi 盡tận 身thân 即tức 不bất 生sanh 色sắc 身thân 。 隨tùy 眾chúng 生sanh 身thân 。 隨tùy 眾chúng 生sanh 業nghiệp 而nhi 出xuất 現hiện 故cố 。 恆hằng 示thị 現hiện 色sắc 身thân 。 盡tận 眾chúng 生sanh 界giới 而nhi 無vô 盡tận 故cố 。 上thượng 二nhị 句cú 皆giai 標tiêu 之chi 以dĩ 性tánh 釋thích 之chi 以dĩ 相tương/tướng 。 異dị 上thượng 一nhất 向hướng 無vô 生sanh 滅diệt 也dã 。 七thất 所sở 有hữu 諸chư 相tướng 皆giai 一nhất 相tương/tướng 身thân 下hạ 。 云vân 一nhất 相tương/tướng 色sắc 身thân 無vô 相tướng 為vi 相tương/tướng 故cố 。 八bát 離ly 二nhị 邊biên 身thân 即tức 是thị 通thông 意ý 皆giai 事sự 理lý 無vô 滯trệ 故cố 。 若nhược 別biệt 配phối 者giả 。 如như 下hạ 云vân 法pháp 性tánh 色sắc 身thân 性tánh 淨tịnh 如như 空không 故cố 。 大đại 悲bi 色sắc 身thân 常thường 。 護hộ 眾chúng 生sanh 故cố 。 上thượng 句cú 離ly 有hữu 邊biên 。 下hạ 句cú 離ly 空không 邊biên 。 又hựu 上thượng 句cú 有hữu 智trí 。 不bất 住trụ 生sanh 死tử 。 下hạ 句cú 有hữu 悲bi 不bất 住trụ 涅Niết 槃Bàn 等đẳng 。 九cửu 無vô 依y 處xứ 身thân 即tức 下hạ 無vô 處xứ 色sắc 身thân 。 恆hằng 化hóa 眾chúng 生sanh 不phủ 斷đoạn 絕tuyệt 故cố 。 十thập 無vô 窮cùng 盡tận 身thân 即tức 無vô 盡tận 色sắc 身thân 。 盡tận 諸chư 眾chúng 生sanh 生sanh 死tử 際tế 故cố 。 十thập 一nhất 離ly 諸chư 分phân 別biệt 。 如như 影ảnh 現hiện 身thân 。 即tức 下hạ 無vô 分phân 別biệt 色sắc 身thân 。 但đãn 隨tùy 眾chúng 生sanh 。 分phân 別biệt 起khởi 故cố 。 又hựu 即tức 如như 影ảnh 色sắc 身thân 隨tùy 願nguyện 現hiện 生sanh 故cố 。 十thập 二nhị 知tri 如như 夢mộng 身thân 即tức 如như 夢mộng 色sắc 身thân 隨tùy 心tâm 而nhi 現hiện 故cố 。 十thập 三tam 了liễu 如như 像tượng 身thân 即tức 普phổ 對đối 現hiện 色sắc 身thân 。 以dĩ 大đại 自tự 在tại 而nhi 示thị 現hiện 故cố 。 猶do 如như 明minh 鏡kính 。 質chất 對đối 像tượng 生sanh 。 十thập 四tứ 如như 淨tịnh 日nhật 身thân 即tức 。 清thanh 淨tịnh 色sắc 身thân 。 同đồng 於ư 如như 如như 無vô 分phân 別biệt 。 故cố 皎hiệu 日nhật 無vô 私tư 故cố 。 十thập 五ngũ 普phổ 於ư 十thập 方phương 。 而nhi 化hóa 現hiện 身thân 。 即tức 下hạ 化hóa 一nhất 切thiết 色sắc 身thân 。 隨tùy 眾chúng 生sanh 心tâm 。 而nhi 現hiện 前tiền 故cố 。 十thập 六lục 住trụ 於ư 三tam 世thế 無vô 變biến 異dị 身thân 。 即tức 下hạ 無vô 動động 色sắc 身thân 生sanh 滅diệt 永vĩnh 離ly 故cố 。 十thập 七thất 非phi 身thân 心tâm 身thân 即tức 下hạ 總tổng 顯hiển 其kỳ 體thể 。 云vân 如như 是thị 身thân 者giả 。 非phi 色sắc 所sở 有hữu 色sắc 相tướng 。 猶do 如như 影ảnh 故cố 。 乃nãi 至chí 離ly 識thức 菩Bồ 薩Tát 顯hiển 智trí 空không 無vô 性tánh 故cố 。 以dĩ 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 言ngôn 語ngữ 斷đoạn 故cố 。 已dĩ 得đắc 成thành 就tựu 。 寂tịch 滅diệt 身thân 故cố 。 故cố 今kim 結kết 云vân 猶do 如như 虛hư 空không 。 所sở 行hành 無vô 礙ngại 。 超siêu 諸chư 世thế 眼nhãn 唯duy 是thị 普phổ 賢hiền 淨tịnh 目mục 所sở 見kiến 略lược 為vi 此thử 配phối 。 餘dư 縱túng/tung 不bất 盡tận 可khả 以dĩ 類loại 收thu 。 疏sớ/sơ 即tức 初Sơ 地Địa 淨tịnh 治trị 地địa 法Pháp 。 十thập 種chủng 勝thắng 行hành 文văn 少thiểu 不bất 次thứ 者giả 。 彼bỉ 次thứ 云vân 佛Phật 子tử 菩Bồ 薩Tát 如như 是thị 。 成thành 就tựu 十thập 種chủng 。 淨tịnh 治trị 地địa 法Pháp 。 所sở 謂vị 信tín 悲bi 慈từ 捨xả 。 無vô 有hữu 疲bì 厭yếm 。 知tri 諸chư 經kinh 論luận 善thiện 解giải 世thế 法pháp 。 慚tàm 愧quý 堅kiên 固cố 力lực 。 供cúng 養dường 諸chư 佛Phật 。 依y 教giáo 修tu 行hành 。 釋thích 曰viết 其kỳ 供cúng 養dường 諸chư 佛Phật 。 依y 教giáo 修tu 行hành 。 即tức 如như 說thuyết 行hành 之chi 一nhất 行hành 耳nhĩ 。 疏sớ/sơ 故cố 央ương 掘quật 經kinh 等đẳng 者giả 。 央ương 掘quật 之chi 緣duyên 玄huyền 中trung 已dĩ 引dẫn 。 今kim 直trực 釋thích 所sở 引dẫn 之chi 義nghĩa 。 然nhiên 第đệ 二nhị 經kinh 後hậu 世Thế 尊Tôn 令linh 其kỳ 三Tam 歸Quy 依Y 。 答đáp 云vân 我ngã 唯duy 一nhất 依y 佛Phật 即tức 是thị 法Pháp 。 法pháp 即tức 僧Tăng 故cố 。 意ý 明minh 一nhất 學học 至chí 第đệ 三tam 卷quyển 。 佛Phật 問vấn 云vân 何hà 為vi 一nhất 學học 。 偈kệ 云vân 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 命mạng 。 皆giai 由do 飲ẩm 食thực 住trụ 。 是thị 則tắc 聲Thanh 聞Văn 乘Thừa 。 斯tư 非phi 摩Ma 訶Ha 衍Diên 。 所sở 謂vị 摩Ma 訶Ha 衍Diên 。 離ly 食thực 常thường 堅kiên 固cố 。 云vân 何hà 名danh 為vi 一nhất 。 謂vị 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 皆giai 以dĩ 如Như 來Lai 藏tạng 。 畢tất 竟cánh 常thường 安an 住trụ 。 次thứ 二nhị 謂vị 名danh 色sắc 。 三tam 謂vị 三tam 種chủng 受thọ 。 四tứ 謂vị 四Tứ 諦Đế 等đẳng 皆giai 然nhiên 。 此thử 即tức 云vân 何hà 名danh 為vi 五ngũ 。 所sở 謂vị 彼bỉ 五ngũ 根căn 。 是thị 則tắc 聲Thanh 聞Văn 乘Thừa 。 斯tư 非phi 摩Ma 訶Ha 衍Diên 。 所sở 謂vị 彼bỉ 眼nhãn 根căn 。 於ư 諸chư 如Như 來Lai 常thường 。 決quyết 定định 分phân 明minh 見kiến 具cụ 足túc 無vô 減giảm 修tu 。 耳nhĩ 聞văn 鼻tị 嗅khứu 舌thiệt 嘗thường 身thân 觸xúc 一nhất 同đồng 於ư 眼nhãn 。 然nhiên 有hữu 二nhị 本bổn 。 一nhất 本bổn 云vân 了liễu 了liễu 分phân 明minh 。 一nhất 本bổn 云vân 決quyết 定định 分phân 明minh 也dã 。 次thứ 云vân 云vân 何hà 名danh 為vi 六lục 。 所sở 謂vị 六lục 入nhập 處xứ 。 是thị 則tắc 聲Thanh 聞Văn 乘Thừa 。 斯tư 非phi 摩Ma 訶Ha 衍Diên 。 所sở 謂vị 眼nhãn 入nhập 處xứ 。 於ư 諸chư 如Như 來Lai 常thường 明minh 。 見kiến 六lục 入nhập 門môn 具cụ 足túc 無vô 減giảm 修tu 。 聞văn 嗅khứu 嘗thường 觸xúc 皆giai 同đồng 眼nhãn 也dã 。 意ý 入nhập 處xứ 云vân 。 所sở 謂vị 意ý 入nhập 處xứ 。 明minh 說thuyết 如Như 來Lai 常thường 不bất 聞văn 違vi 逆nghịch 心tâm 。 淨tịnh 信tín 來lai 入nhập 門môn 。 義nghĩa 如như 疏sớ/sơ 釋thích 遍biến 歷lịch 七thất 覺giác 八bát 正chánh 九cửu 定định 十Thập 力Lực 皆giai 舉cử 大đại 折chiết 小tiểu 。 說thuyết 如Như 來Lai 藏tạng 。 如Như 來Lai 常thường 樂lạc 我ngã 淨tịnh 。 為vi 無vô 缺khuyết 減giảm 也dã 。 故cố 疏sớ/sơ 云vân 餘dư 可khả 知tri 可khả 知tri 有hữu 二nhị 。 一nhất 則tắc 例lệ 央ương 掘quật 。 二nhị 例lệ 此thử 中trung 餘dư 三tam 昧muội 等đẳng 。 疏sớ/sơ 普phổ 賢hiền 之chi 華hoa 者giả 此thử 中trung 雖tuy 不bất 舉cử 華hoa 量lượng 。 十thập 定định 云vân 無vô 有hữu 邊biên 際tế 也dã 。 疏sớ/sơ 上thượng 二nhị 並tịnh 是thị 住trụ 體thể 遍biến 應ưng 者giả 。 然nhiên 此thử 即tức 緣duyên 起khởi 相tương/tướng 由do 門môn 中trung 三tam 義nghĩa 。 一nhất 諸chư 緣duyên 各các 異dị 義nghĩa 。 二nhị 互hỗ 遍biến 相tương/tướng 資tư 義nghĩa 。 三tam 體thể 用dụng 無vô 礙ngại 義nghĩa 。 今kim 言ngôn 住trụ 體thể 即tức 諸chư 緣duyên 各các 別biệt 。 言ngôn 遍biến 應ưng 者giả 即tức 互hỗ 遍biến 相tương/tướng 資tư 即tức 住trụ 體thể 。 而nhi 遍biến 應ưng 是thị 第đệ 三tam 體thể 用dụng 無vô 礙ngại 也dã 。 然nhiên 上thượng 摩ma 耶da 萬vạn 類loại 殊thù 應ưng 即tức 異dị 體thể 中trung 多đa 。 今kim 此thử 善thiện 財tài 一nhất 類loại 之chi 身thân 遍biến 對đối 摩ma 耶da 即tức 同đồng 體thể 中trung 多đa 。 若nhược 約ước 摩ma 耶da 善thiện 財tài 並tịnh 不bất 分phân 而nhi 遍biến 。 同đồng 異dị 雖tuy 殊thù 住trụ 體thể 遍biến 應ưng 義nghĩa 無vô 別biệt 也dã 。 摩ma 耶da 亦diệc 是thị 同đồng 體thể 一nhất 即tức 多đa 。 以dĩ 隨tùy 所sở 應ưng 異dị 無vô 二nhị 體thể 故cố 。 下hạ 自tự 言ngôn 非phi 一nhất 處xứ 住trụ 非phi 多đa 處xứ 住trụ 。 善thiện 財tài 亦diệc 是thị 同đồng 體thể 多đa 即tức 一nhất 諸chư 處xứ 善thiện 財tài 。 即tức 一nhất 身thân 前tiền 之chi 善thiện 財tài 故cố 。 又hựu 二nhị 聖thánh 互hỗ 望vọng 並tịnh 含hàm 同đồng 體thể 異dị 體thể 。 以dĩ 一nhất 摩ma 耶da 應ưng 多đa 善thiện 財tài 故cố 。 此thử 即tức 摩ma 耶da 為vi 同đồng 體thể 。 以dĩ 多đa 善thiện 財tài 對đối 摩ma 耶da 故cố 。 即tức 善thiện 財tài 異dị 體thể 。 疏sớ/sơ 不bất 壞hoại 小tiểu 而nhi 廣quảng 容dung 。 即tức 廣quảng 狹hiệp 無vô 礙ngại 門môn 。 無vô 生sanh 起khởi 而nhi 生sanh 起khởi 。 即tức 事sự 理lý 無vô 礙ngại 門môn 。 又hựu 願nguyện 收thu 普phổ 賢hiền 等đẳng 者giả 。 上thượng 約ước 別biệt 願nguyện 今kim 是thị 通thông 願nguyện 。 無vô 願nguyện 不bất 收thu 無vô 智trí 不bất 攝nhiếp 。 等đẳng 願nguyện 智trí 相tương/tướng 融dung 皆giai 是thị 大đại 幻huyễn 。 成thành 不bất 共cộng 般Bát 若Nhã 故cố 生sanh 佛Phật 也dã 。 疏sớ/sơ 本bổn 來lai 無vô 二nhị 者giả 稱xưng 一nhất 性tánh 故cố 者giả 。 疏sớ/sơ 以dĩ 躡niếp 上thượng 即tức 此thử 多đa 身thân 。 便tiện 云vân 本bổn 來lai 無vô 二nhị 多đa 皆giai 稱xưng 性tánh 故cố 。 若nhược 約ước 事sự 說thuyết 亦diệc 可khả 本bổn 唯duy 一nhất 耳nhĩ 。 下hạ 非phi 一nhất 處xứ 住trụ 非phi 多đa 處xứ 住trụ 總tổng 有hữu 四tứ 釋thích 。 第đệ 一nhất 唯duy 就tựu 體thể 上thượng 以dĩ 辯biện 雙song 非phi 故cố 非phi 多đa 。 云vân 不bất 如như 事sự 故cố 者giả 。 謂vị 理lý 唯duy 一nhất 味vị 不bất 如như 事sự 之chi 多đa 也dã 。 第đệ 二nhị 對đối 約ước 不bất 壞hoại 性tánh 相tướng 說thuyết 。 上thượng 句cú 不bất 壞hoại 相tương/tướng 。 下hạ 句cú 不bất 壞hoại 性tánh 。 亦diệc 是thị 不bất 壞hoại 一nhất 多đa 說thuyết 。 此thử 一nhất 即tức 是thị 對đối 別biệt 約ước 事sự 之chi 一nhất 。 第đệ 三tam 對đối 約ước 事sự 理lý 相tương/tướng 如như 說thuyết 。 相tương/tướng 如như 即tức 無vô 礙ngại 之chi 義nghĩa 耳nhĩ 。 亦diệc 是thị 事sự 理lý 相tương/tướng 遍biến 第đệ 四tứ 對đối 唯duy 約ước 於ư 事sự 互hỗ 相tương 融dung 說thuyết 。 即tức 事sự 事sự 無vô 礙ngại 義nghĩa 。 然nhiên 具cụ 即tức 入nhập 二nhị 門môn 通thông 緣duyên 起khởi 相tương/tướng 。 由do 理lý 性tánh 融dung 通thông 及cập 同đồng 體thể 異dị 體thể 。 言ngôn 並tịnh 是thị 釋thích 中trung 智trí 幻huyễn 之chi 義nghĩa 者giả 。 以dĩ 名danh 中trung 云vân 大đại 願nguyện 智trí 幻huyễn 上thượng 廣quảng 引dẫn 願nguyện 為vi 諸chư 佛Phật 之chi 母mẫu 竟cánh 。 故cố 此thử 結kết 中trung 是thị 釋thích 上thượng 名danh 中trung 智trí 幻huyễn 之chi 義nghĩa 也dã 。 疏sớ/sơ 天thiên 主chủ 光quang 女nữ 父phụ 名danh 正chánh 念niệm 者giả 。 即tức 第đệ 三tam 會hội 問vấn 梵Phạm 行hạnh 之chi 王vương 也dã 。 又hựu 云vân 往vãng 三Tam 十Thập 三Tam 天Thiên 者giả 。 是thị 摩ma 耶da 捨xả 化hóa 所sở 生sanh 天thiên 也dã 。 則tắc 知tri 摩ma 耶da 非phi 獨độc 在tại 天thiên 。 故cố 晉tấn 經Kinh 云vân 在tại 迦Ca 毘Tỳ 羅La 城Thành 耳nhĩ 。 第đệ 二nhị 遍biến 友hữu 可khả 知tri 。 第đệ 三tam 眾chúng 藝nghệ 中trung 二nhị 我ngã 恆hằng 下hạ 。 顯hiển 其kỳ 業nghiệp 用dụng 者giả 。 疏sớ/sơ 文văn 有hữu 三tam 。 一nhất 標tiêu 章chương 立lập 意ý 。 二nhị 總tổng 科khoa 。 三tam 釋thích 文văn 。 今kim 初sơ 言ngôn 字tự 母mẫu 為vi 眾chúng 藝nghệ 之chi 勝thắng 書thư 說thuyết 之chi 本bổn 者giả 。 出xuất 偏thiên 示thị 所sở 以dĩ 也dã 。 以dĩ 標tiêu 知tri 眾chúng 藝nghệ 而nhi 偏thiên 釋thích 故cố 。 故cố 智trí 論luận 云vân 諸chư 陀đà 羅la 尼ni 。 皆giai 從tùng 分phân 別biệt 語ngữ 生sanh 。 四tứ 十thập 二nhị 字tự 是thị 一nhất 切thiết 字tự 根căn 本bổn 。 因nhân 字tự 有hữu 語ngữ 因nhân 語ngữ 有hữu 名danh 因nhân 名danh 有hữu 義nghĩa 。 菩Bồ 薩Tát 若nhược 聞văn 其kỳ 字tự 乃nãi 至chí 能năng 了liễu 其kỳ 義nghĩa 。 是thị 字tự 初sơ 阿a 後hậu 荼đồ 中trung 有hữu 四tứ 十thập 。 得đắc 是thị 字tự 陀đà 羅la 尼ni 多đa 所sở 成thành 益ích 。 乃nãi 至chí 廣quảng 說thuyết 。 又hựu 如như 本bổn 行hạnh 集tập 云vân 。

爾nhĩ 時thời 菩Bồ 薩Tát 。 為vị 諸chư 童đồng 子tử 。 一nhất 一nhất 分phân 別biệt 。 字tự 之chi 本bổn 末mạt 。 乃nãi 至chí 訓huấn 化hóa 。 三tam 萬vạn 二nhị 千thiên 童đồng 子tử 。 勸khuyến 發phát 無vô 上thượng 。 真chân 正Chánh 道Đạo 意ý 。 是thị 知tri 字tự 為vi 眾chúng 藝nghệ 之chi 本bổn 故cố 。 十Thập 地Địa 中trung 以dĩ 喻dụ 十Thập 地Địa 為vi 諸chư 法pháp 本bổn 。 二nhị 有hữu 標tiêu 下hạ 總tổng 例lệ 。 三tam 皆giai 言ngôn 般Bát 若Nhã 下hạ 釋thích 文văn 。 先tiên 釋thích 總tổng 標tiêu 於ư 中trung 三tam 。 一nhất 暗ám 引dẫn 毘Tỳ 盧Lô 遮Già 那Na 經kinh 。 二nhị 明minh 引dẫn 遮già 那na 。 三tam 引dẫn 五ngũ 字tự 經kinh 。 今kim 初sơ 彼bỉ 有hữu 偈kệ 云vân 甚thậm 深thâm 相tương/tướng 無vô 相tướng 劣liệt 慧tuệ 所sở 不bất 堪kham 為vi 化hóa 是thị 等đẳng 故cố 兼kiêm 存tồn 有hữu 無vô 說thuyết 。 釋thích 曰viết 因nhân 字tự 是thị 有hữu 無vô 相tướng 智trí 是thị 無vô 。 故cố 念niệm 誦tụng 瑜du 伽già 之chi 者giả 。 先tiên 觀quán 字tự 相tương/tướng 後hậu 入nhập 字tự 義nghĩa 也dã 。 阿a 字tự 相tương/tướng 觀quán 云vân 。 八bát 葉diệp 白bạch 蓮liên 一nhất 時thời 開khai 。 炳bỉnh 現hiện 阿a 字tự 素tố 光quang 色sắc 斯tư 即tức 字tự 相tương/tướng 也dã 。 而nhi 智trí 表biểu 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 悟ngộ 本bổn 不bất 生sanh 圓viên 滿mãn 具cụ 足túc 。 猶do 如như 月nguyệt 輪luân 。 即tức 是thị 字tự 義nghĩa 相tương/tướng 有hữu 義nghĩa 無vô 。 故cố 云vân 兼kiêm 也dã 。 是thị 以dĩ 今kim 經kinh 唱xướng 阿a 字tự 時thời 。 即tức 是thị 相tương/tướng 也dã 。 入nhập 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 門môn 。 即tức 是thị 無vô 相tướng 智trí 也dã 。 智trí 論luận 云vân 。 此thử 字tự 是thị 實thật 相tướng 門môn 則tắc 顯hiển 三tam 種chủng 般Bát 若Nhã 。 不bất 相tương 捨xả 離ly 。 字tự 即tức 名danh 字tự 般Bát 若Nhã 。 入nhập 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 門môn 。 即tức 觀quán 照chiếu 般Bát 若Nhã 。 悟ngộ 不bất 生sanh 等đẳng 即tức 實thật 相tướng 般Bát 若Nhã 也dã 。

大Đại 方Phương 廣Quảng 佛Phật 華Hoa 嚴Nghiêm 經Kinh 隨Tùy 疏Sớ/sơ 演Diễn 義Nghĩa 鈔Sao 卷quyển 第đệ 八bát 十thập 八bát

Print Friendly, PDF & Email