大Đại 方Phương 廣Quảng 佛Phật 華Hoa 嚴Nghiêm 經Kinh 隨Tùy 疏Sớ 演Diễn 義Nghĩa 鈔Sao
Quyển 74
唐Đường 澄Trừng 觀Quán 述Thuật

大Đại 方Phương 廣Quảng 佛Phật 華Hoa 嚴Nghiêm 經Kinh 隨Tùy 疏Sớ/sơ 演Diễn 義Nghĩa 鈔Sao 卷quyển 第đệ 七thất 十thập 四tứ

唐đường 清thanh 涼lương 山sơn 大đại 華hoa 嚴nghiêm 寺tự 沙Sa 門Môn 澄trừng 觀quán 述thuật

十Thập 通Thông 品Phẩm 第đệ 二nhị 十thập 八bát

疏sớ/sơ 。 二nhị 釋thích 名danh 下hạ 疏sớ/sơ 文văn 有hữu 三tam 。 初sơ 正chánh 釋thích 今kim 經kinh 。 二nhị 晉tấn 經kinh 下hạ 會hội 通thông 他tha 經kinh 。 三tam 然nhiên 通thông 與dữ 明minh 下hạ 揀giản 濫lạm 會hội 釋thích 。 於ư 中trung 二nhị 。 先tiên 正chánh 引dẫn 論luận 明minh 通thông 明minh 相tướng 異dị 。 後hậu 會hội 釋thích 經kinh 文văn 。 今kim 初sơ 。 論luận 有hữu 問vấn 曰viết 神thần 通thông 與dữ 明minh 。 有hữu 何hà 等đẳng 異dị 。

答đáp 曰viết 。

直trực 知tri 過quá 去khứ 。 宿túc 命mạng 之chi 事sự 。 是thị 名danh 為vi 通thông 。 若nhược 知tri 過quá 去khứ 行hành 業nghiệp 為vi 明minh 。

復phục 次thứ 直trực 知tri 。 死tử 此thử 生sanh 彼bỉ 。 是thị 名danh 為vi 通thông 。 知tri 行hành 因nhân 緣duyên 際tế 會hội 不bất 失thất 。 是thị 名danh 為vi 明minh 。

復phục 次thứ 直trực 盡tận 結kết 使sử 不bất 知tri 更cánh 生sanh 更cánh 不bất 生sanh 。 是thị 名danh 漏lậu 盡tận 通thông 。 若nhược 知tri 漏lậu 盡tận 。 更cánh 不bất 復phục 生sanh 。 是thị 名danh 為vi 明minh 。 釋thích 曰viết 。 此thử 論luận 前tiền 文văn 釋thích 明Minh 行Hạnh 足Túc 。 所sở 謂vị 三Tam 明Minh 因nhân 以dĩ 三Tam 明Minh 對đối 於ư 六Lục 通Thông 辨biện 差sai 別biệt 也dã 。 今kim 疏sớ/sơ 但đãn 舉cử 一nhất 明minh 。 末mạt 云vân 等đẳng 者giả 等đẳng 於ư 後hậu 二nhị 。 疏sớ/sơ 今kim 以dĩ 此thử 經Kinh 。 通thông 即tức 委ủy 下hạ 第đệ 二nhị 會hội 釋thích 經kinh 文văn 。 於ư 中trung 二nhị 。 先tiên 會hội 晉tấn 經kinh 明minh 。 順thuận 文văn 順thuận 義nghĩa 義nghĩa 皆giai 委ủy 照chiếu 。 文văn 有hữu 證chứng 故cố 。 後hậu 晉tấn 經kinh 意ý 存tồn 順thuận 義nghĩa 下hạ 會hội 今kim 經kinh 文văn 。 言ngôn 務vụ 不bất 違vi 文văn 者giả 。 文văn 有hữu 十thập 通thông 同đồng 六Lục 通Thông 故cố 。 明minh 但đãn 有hữu 三tam 十thập 無vô 從tùng 故cố 。 通thông 梵Phạn 語ngữ 云vân 吃cật 㗚lật 地địa (# 平bình 聲thanh )# 明minh 云vân 婆bà (# 上thượng 聲thanh )# 哆đa 。

疏sớ/sơ 。 一nhất 他tha 心tâm 二nhị 天thiên 眼nhãn 等đẳng 者giả 。 以dĩ 經kinh 無vô 總tổng 列liệt 故cố 今kim 列liệt 名danh 。 文văn 中trung 有hữu 四tứ 。 一nhất 列liệt 別biệt 名danh 。 二nhị 此thử 十thập 皆giai 言ngôn 智trí 通thông 下hạ 辨biện 其kỳ 通thông 稱xưng 。 通thông 名danh 神thần 通thông 已dĩ 如như 上thượng 說thuyết 。 今kim 但đãn 釋thích 智trí 字tự 。 便tiện 當đương 出xuất 體thể 。 若nhược 隨tùy 相tương/tướng 下hạ 辨biện 智trí 差sai 別biệt 。 三tam 此thử 十thập 亦diệc 是thị 下hạ 對đối 六lục 開khai 合hợp 。 但đãn 看khán 前tiền 列liệt 次thứ 第đệ 在tại 文văn 易dị 了liễu 。 四tứ 然nhiên 小Tiểu 乘Thừa 下hạ 通thông 妨phương 難nạn/nan 。 謂vị 有hữu 難nạn/nan 言ngôn 。 十thập 通thông 全toàn 異dị 可khả 分phần/phân 權quyền 實thật 。 十thập 六lục 之chi 殊thù 既ký 依y 六lục 開khai 。 何hà 能năng 過quá 六lục 。 故cố 今kim 釋thích 云vân 。 名danh 數số 小tiểu 異dị 義nghĩa 旨chỉ 全toàn 乖quai 。 文văn 有hữu 三tam 節tiết 。 一nhất 明minh 小Tiểu 乘Thừa 。 二nhị 辨biện 三tam 乘thừa 。 三tam 釋thích 一Nhất 乘Thừa 。 言ngôn 小Tiểu 乘Thừa 智trí 用dụng 有hữu 分phần/phân 者giả 。 宿túc 命mạng 但đãn 知tri 八bát 萬vạn 劫kiếp 事sự 。 天thiên 眼nhãn 但đãn 見kiến 。 三Tam 千Thiên 世Thế 界Giới 。 天thiên 耳nhĩ 他tha 心tâm 神thần 足túc 皆giai 局cục 三tam 千thiên 之chi 內nội 。 漏lậu 盡tận 不bất 盡tận 所sở 知tri 故cố 云vân 有hữu 分phần/phân 。 三tam 乘thừa 平bình 遍biến 明minh 其kỳ 不bất 盡tận 重trùng 重trùng 。 一Nhất 乘Thừa 重trùng 重trùng 居cư 然nhiên 有hữu 異dị 。 如như 天thiên 眼nhãn 見kiến 塵trần 中trung 之chi 剎sát 剎sát 中trung 之chi 塵trần 。 塵trần 剎sát 之chi 佛Phật 佛Phật 身thân 毛mao 孔khổng 。 塵trần 剎sát 重trùng 重trùng 。 彼bỉ 重trùng 重trùng 剎sát 中trung 。 如Như 來Lai 說thuyết 法Pháp 。 天thiên 耳nhĩ 皆giai 聞văn 。 彼bỉ 中trung 眾chúng 生sanh 。 他tha 心tâm 盡tận 了liễu 一nhất 念niệm 即tức 知tri 多đa 剎sát 。 況huống 局cục 八bát 萬vạn 之chi 中trung 一nhất 塵trần 。 即tức 往vãng 剎sát 無vô 窮cùng 。 況huống 局cục 三tam 千thiên 之chi 內nội 。 三Tam 明Minh 雖tuy 知tri 因nhân 起khởi 未vị 盡tận 重trùng 重trùng 。 故cố 云vân 尚thượng 越việt 彼bỉ 明minh 。 況huống 於ư 三tam 乘thừa 小Tiểu 乘Thừa 六Lục 通Thông 之chi 境cảnh 。 次thứ 有hữu 難nạn/nan 云vân 。 若nhược 爾nhĩ 但đãn 明minh 六Lục 通Thông 而nhi 義nghĩa 有hữu 異dị 。 已dĩ 揀giản 權quyền 實thật 何hà 要yếu 十thập 耶da 。 故cố 云vân 託thác 事sự 顯hiển 圓viên 故cố 開khai 為vi 十thập 。 十thập 十thập 法Pháp 門môn 是thị 本bổn 宗tông 故cố 。 疏sớ/sơ 。 標tiêu 云vân 他tha 心tâm 下hạ 疏sớ/sơ 文văn 有hữu 二nhị 。 一nhất 釋thích 名danh 。 二nhị 辨biện 相tương/tướng 。 文văn 中trung 有hữu 三tam 。 初sơ 能năng 所sở 合hợp 釋thích 。 智trí 為vi 能năng 緣duyên 他tha 心tâm 為vi 所sở 緣duyên 。 二nhị 直trực 就tựu 所sở 緣duyên 去khứ 能năng 就tựu 所sở 釋thích 。 三tam 若nhược 所sở 若nhược 王vương 下hạ 。 顯hiển 智trí 寬khoan 狹hiệp 。

疏sớ/sơ 。 然nhiên 智trí 緣duyên 他tha 心tâm 下hạ 第đệ 二nhị 辨biện 相tương/tướng 。 於ư 中trung 二nhị 。 先tiên 敘tự 異dị 釋thích 。 後hậu 會hội 今kim 經kinh 。 前tiền 中trung 即tức 彼bỉ 二nhị 十thập 唯duy 識thức 偈kệ 云vân 他tha 心tâm 智trí 云vân 何hà 緣duyên 境cảnh 不bất 如như 實thật 如như 知tri 自tự 心tâm 智trí 。 不bất 知tri 如như 佛Phật 境cảnh 不bất 知tri 如như 佛Phật 境cảnh 者giả 。 唯duy 佛Phật 得đắc 本bổn 質chất 故cố 。

疏sớ/sơ 。 依y 唯duy 識thức 下hạ 。 二nhị 會hội 今kim 經kinh 意ý 。 於ư 中trung 有hữu 三tam 。 初sơ 標tiêu 所sở 取thủ 取thủ 前tiền 安an 惠huệ 。 云vân 前tiền 亦diệc 未vị 為vi 失thất 。 二nhị 以dĩ 攝nhiếp 境cảnh 下hạ 出xuất 無vô 失thất 所sở 以dĩ 。 三tam 若nhược 離ly 佛Phật 外ngoại 下hạ 。 結kết 彈đàn 第đệ 二nhị 護hộ 法Pháp 所sở 釋thích 。 二nhị 中trung 亦diệc 三tam 。 初sơ 直trực 出xuất 所sở 以dĩ 。 二nhị 示thị 法pháp 性tánh 他tha 心tâm 之chi 相tướng 。 三tam 結kết 成thành 正chánh 義nghĩa 。 初sơ 中trung 直trực 出xuất 所sở 以dĩ 。 即tức 示thị 法pháp 相tướng 宗tông 有hữu 其kỳ 三tam 義nghĩa 。 一nhất 云vân 攝nhiếp 境cảnh 從tùng 心tâm 不bất 壞hoại 境cảnh 者giả 。 即tức 示thị 心tâm 境cảnh 有hữu 無vô 。 彼bỉ 得đắc 本bổn 質chất 恐khủng 壞hoại 唯duy 心tâm 。 既ký 不bất 壞hoại 境cảnh 得đắc 之chi 何hà 妨phương 。 壞hoại 有hữu 何hà 失thất 。 以dĩ 無vô 心tâm 者giả 無vô 心tâm 於ư 萬vạn 物vật 。 萬vạn 物vật 未vị 嘗thường 無vô 。 此thử 得đắc 在tại 於ư 神thần 靜tĩnh 。 失thất 在tại 於ư 物vật 虛hư 。 謂vị 物vật 實thật 有hữu 故cố 。 若nhược 唯duy 心tâm 壞hoại 境cảnh 則tắc 得đắc 在tại 於ư 境cảnh 空không 。 失thất 在tại 於ư 心tâm 有hữu 。 故cố 以dĩ 境cảnh 由do 心tâm 變biến 故cố 說thuyết 唯duy 心tâm 。 所sở 變biến 不bất 無vô 何hà 必tất 須tu 壞hoại 。 若nhược 以dĩ 緣duyên 生sanh 無vô 性tánh 則tắc 心tâm 境cảnh 兩lưỡng 亡vong 。 故cố 云vân 借tá 心tâm 以dĩ 遣khiển 境cảnh 。 境cảnh 遣khiển 而nhi 心tâm 亡vong 非phi 獨độc 存tồn 心tâm 矣hĩ 。 二nhị 云vân 能năng 所sở 兩lưỡng 亡vong 不bất 礙ngại 存tồn 故cố 者giả 。 上thượng 不bất 壞hoại 境cảnh 且thả 遣khiển 懼cụ 質chất 之chi 病bệnh 。 今kim 遣khiển 空không 有hữu 之chi 理lý 故cố 心tâm 境cảnh 並tịnh 許hứa 存tồn 亡vong 心tâm 境cảnh 相tướng 籍tịch 故cố 。 空không 有hữu 相tương 依y 緣duyên 生sanh 故cố 有hữu 。 有hữu 即tức 存tồn 也dã 空không 即tức 亡vong 也dã 。 空không 有hữu 交giao 徹triệt 存tồn 亡vong 兩lưỡng 全toàn 。 三tam 云vân 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 唯duy 心tâm 非phi 一nhất 非phi 異dị 者giả 。 正chánh 出xuất 具cụ 分phần/phân 唯duy 心tâm 之chi 理lý 。 上thượng 第đệ 一nhất 釋thích 。 雖tuy 有hữu 唯duy 心tâm 之chi 義nghĩa 尚thượng 通thông 生sanh 滅diệt 唯duy 心tâm 。 第đệ 二nhị 義nghĩa 雖tuy 兩lưỡng 亡vong 不bất 覊# 。 而nhi 未vị 言ngôn 心tâm 境cảnh 相tướng 攝nhiếp 。 今kim 明minh 具cụ 分phần/phân 唯duy 識thức 。 故cố 云vân 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 唯duy 心tâm 。 同đồng 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 故cố 非phi 異dị 。 不bất 壞hoại 能năng 所sở 故cố 非phi 一nhất 。 非phi 一nhất 故cố 有hữu 能năng 所sở 緣duyên 他tha 義nghĩa 成thành 矣hĩ 。 非phi 異dị 故cố 能năng 所sở 平bình 等đẳng 。 唯duy 心tâm 義nghĩa 成thành 矣hĩ 。 云vân 正chánh 緣duyên 他tha 時thời 即tức 是thị 自tự 故cố 者giả 。 結kết 成thành 得đắc 於ư 本bổn 質chất 無vô 心tâm 外ngoại 過quá 。 以dĩ 即tức 自tự 故cố 不bất 失thất 唯duy 識thức 。

疏sớ/sơ 。 以dĩ 即tức 佛Phật 心tâm 之chi 眾chúng 生sanh 心tâm 下hạ 。 第đệ 二nhị 正chánh 示thị 法pháp 性tánh 他tha 心tâm 之chi 相tướng 。 此thử 有hữu 兩lưỡng 對đối 前tiền 對đối 明minh 所sở 緣duyên 。 後hậu 對đối 明minh 能năng 緣duyên 。 今kim 初sơ 言ngôn 即tức 佛Phật 心tâm 之chi 眾chúng 生sanh 心tâm 者giả 。 此thử 明minh 所sở 緣duyên 眾chúng 生sanh 心tâm 即tức 是thị 佛Phật 心tâm 。 此thử 明minh 不bất 異dị 。 次thứ 云vân 非phi 即tức 眾chúng 生sanh 心tâm 之chi 佛Phật 心tâm 者giả 。 此thử 句cú 明minh 眾chúng 生sanh 心tâm 與dữ 佛Phật 心tâm 非phi 即tức 。 非phi 即tức 故cố 有hữu 所sở 緣duyên 義nghĩa 。 非phi 異dị 故cố 不bất 壞hoại 唯duy 心tâm 義nghĩa 。 言ngôn 為vi 所sở 緣duyên 者giả 。 結kết 成thành 所sở 緣duyên 揀giản 非phi 能năng 緣duyên 也dã 。 次thứ 下hạ 辨biện 能năng 緣duyên 云vân 以dĩ 即tức 眾chúng 生sanh 心tâm 之chi 佛Phật 心tâm 者giả 。 此thử 句cú 明minh 能năng 緣duyên 佛Phật 心tâm 即tức 是thị 眾chúng 生sanh 心tâm 。 此thử 明minh 非phi 異dị 。 次thứ 云vân 非phi 即tức 佛Phật 心tâm 之chi 眾chúng 生sanh 心tâm 者giả 。 此thử 明minh 佛Phật 心tâm 與dữ 眾chúng 生sanh 心tâm 有hữu 非phi 一nhất 義nghĩa 非phi 一nhất 。 故cố 為vi 能năng 緣duyên 。 非phi 異dị 故cố 不bất 壞hoại 唯duy 識thức 之chi 義nghĩa 。 言ngôn 為vi 能năng 緣duyên 者giả 。 結kết 成thành 能năng 緣duyên 揀giản 非phi 所sở 緣duyên 也dã 。 更cánh 以dĩ 喻dụ 況huống 如như 水thủy 和hòa 乳nhũ 。 乳nhũ 為vi 所sở 和hòa 喻dụ 眾chúng 生sanh 心tâm 是thị 所sở 緣duyên 。 水thủy 為vi 能năng 和hòa 喻dụ 佛Phật 心tâm 為vi 能năng 緣duyên 。 以dĩ 此thử 二nhị 和hòa 合hợp 如như 似tự 一nhất 味vị 鵝nga 王vương 咂táp 之chi 乳nhũ 盡tận 水thủy 存tồn 。 則tắc 知tri 非phi 一nhất 。 然nhiên 此thử 水thủy 名danh 即tức 乳nhũ 之chi 水thủy 。 又hựu 此thử 乳nhũ 名danh 即tức 水thủy 之chi 乳nhũ 。 二nhị 雖tuy 相tương/tướng 即tức 而nhi 有hữu 不bất 一nhất 之chi 義nghĩa 。 故cố 應ưng 喻dụ 之chi 。 以dĩ 即tức 水thủy 之chi 乳nhũ 非phi 即tức 乳nhũ 之chi 水thủy 為vi 所sở 和hòa 。 以dĩ 即tức 乳nhũ 之chi 水thủy 非phi 即tức 水thủy 之chi 乳nhũ 為vi 能năng 和hòa 。 義nghĩa 可khả 知tri 矣hĩ 。

疏sớ/sơ 。 如như 是thị 鎔dong 融dung 非phi 一nhất 非phi 異dị 者giả 。 第đệ 三tam 結kết 成thành 正chánh 義nghĩa 。

疏sớ/sơ 。 若nhược 離ly 佛Phật 外ngoại 下hạ 第đệ 三tam 結kết 彈đàn 護hộ 法Pháp 。 言ngôn 卻khước 失thất 真chân 唯duy 識thức 者giả 。 不bất 知tri 外ngoại 質chất 即tức 佛Phật 心tâm 故cố 。 第đệ 三tam 宿túc 住trụ 通thông 。 皆giai 以dĩ 菩Bồ 薩Tát 得đắc 九cửu 世thế 眼nhãn 如như 見kiến 現hiện 在tại 故cố 下hạ 。 此thử 釋thích 知tri 義nghĩa 。 而nhi 云vân 見kiến 者giả 是thị 知tri 見kiến 也dã 。 此thử 上thượng 正chánh 明minh 。 二nhị 若nhược 不bất 爾nhĩ 。 下hạ 反phản 難nạn/nan 成thành 立lập 三tam 若nhược 但đãn 曾tằng 經kinh 下hạ 遮già 救cứu 。 謂vị 恐khủng 救cứu 云vân 。 昔tích 曾tằng 見kiến 事sự 事sự 則tắc 雖tuy 滅diệt 見kiến 種chủng 猶do 存tồn 。 故cố 得đắc 知tri 耳nhĩ 。 是thị 則tắc 下hạ 為vi 遮già 此thử 救cứu 文văn 有hữu 三tam 破phá 。 一nhất 奪đoạt 破phá 。 謂vị 但đãn 見kiến 心tâm 。 不bất 見kiến 法pháp 故cố 。 所sở 見kiến 不bất 同đồng 。 豈khởi 見kiến 現hiện 心tâm 名danh 宿túc 住trụ 智trí 。 二nhị 又hựu 曾tằng 不bất 經kinh 下hạ 縱túng/tung 破phá 。 縱túng/tung 許hứa 有hữu 種chủng 能năng 知tri 見kiến 者giả 。 昔tích 不bất 經kinh 事sự 應ưng 不bất 知tri 見kiến 。 謂vị 昔tích 為vi 人nhân 何hà 能năng 普phổ 見kiến 。 今kim 得đắc 宿túc 智trí 廣quảng 遠viễn 皆giai 知tri 。 三tam 又hựu 但đãn 見kiến 現hiện 在tại 下hạ 結kết 成thành 。 即tức 乖quai 名danh 破phá 。 第đệ 四tứ 知tri 劫kiếp 通thông 。 然nhiên 大Đại 乘Thừa 宗tông 未vị 來lai 世thế 法pháp 體thể 用dụng 俱câu 無vô 今kim 云vân 何hà 知tri 者giả 。 總tổng 徵trưng 知tri 義nghĩa 。 謂vị 小Tiểu 乘Thừa 或hoặc 說thuyết 三tam 世thế 俱câu 有hữu 。 未vị 來lai 但đãn 未vị 有hữu 用dụng 。 或hoặc 縱túng/tung 可khả 見kiến 而nhi 未vị 有hữu 體thể 。 大Đại 乘Thừa 體thể 用dụng 俱câu 無vô 則tắc 無vô 可khả 知tri 見kiến 。 次thứ 依y 方phương 便tiện 教giáo 下hạ 答đáp 中trung 有hữu 二nhị 。 初sơ 依y 權quyền 教giáo 立lập 理lý 。 答đáp 謂vị 見kiến 因nhân 知tri 果quả 。 如như 見kiến 色sắc 相tướng 知tri 後hậu 吉cát 凶hung 。

疏sớ/sơ 。 若nhược 一Nhất 乘Thừa 下hạ 二nhị 依y 一Nhất 乘Thừa 真chân 實thật 。 答đáp 於ư 中trung 有hữu 四tứ 。 一nhất 正chánh 明minh 實thật 義nghĩa 。 二nhị 然nhiên 非phi 現hiện 在tại 之chi 現hiện 在tại 下hạ 通thông 妨phương 。 謂vị 有hữu 問vấn 云vân 。 若nhược 爾nhĩ 何hà 名danh 見kiến 未vị 來lai 耶da 。 答đáp 意ý 可khả 知tri 。 三tam 此thử 有hữu 若nhược 是thị 下hạ 立lập 理lý 重trọng/trùng 難nạn/nan 。 縱túng/tung 其kỳ 性tánh 有hữu 緣duyên 有hữu 二nhị 俱câu 有hữu 過quá 。 四tứ 若nhược 今kim 時thời 看khán 下hạ 以dĩ 理lý 會hội 通thông 。 謂vị 不bất 向hướng 今kim 時thời 看khán 未vị 。 若nhược 向hướng 今kim 時thời 看khán 未vị 。 此thử 未vị 即tức 現hiện 在tại 。 未vị 來lai 如như 何hà 得đắc 有hữu 。 若nhược 逐trục 下hạ 向hướng 未vị 來lai 看khán 未vị 。 未vị 是thị 未vị 之chi 現hiện 在tại 矣hĩ 。 故cố 異dị 於ư 今kim 。 第đệ 五ngũ 六lục 七thất 三tam 通thông 文văn 並tịnh 可khả 知tri 。 第đệ 八bát 無vô 數số 色sắc 身thân 通thông 。 今kim 初sơ 由do 了liễu 法Pháp 界Giới 無vô 定định 實thật 色sắc 下hạ 。 疏sớ/sơ 文văn 有hữu 二nhị 先tiên 彰chương 大đại 意ý 。 後hậu 於ư 中trung 六lục 句cú 下hạ 釋thích 文văn 前tiền 中trung 意ý 明minh 。 此thử 是thị 即tức 色sắc 之chi 空không 。 非phi 色sắc 絕tuyệt 之chi 真chân 空không 故cố 不bất 礙ngại 現hiện 色sắc 。 於ư 中trung 先tiên 明minh 即tức 色sắc 之chi 空không 。 故cố 能năng 現hiện 色sắc 。 由do 上thượng 無vô 實thật 色sắc 故cố 。 即tức 色sắc 是thị 空không 。 既ký 即tức 色sắc 是thị 空không 。 故cố 非phi 斷đoạn 空không 。 又hựu 無vô 定định 實thật 則tắc 顯hiển 非phi 常thường 。 非phi 是thị 斷đoạn 空không 。 又hựu 顯hiển 非phi 斷đoạn 。 以dĩ 定định 有hữu 則tắc 常thường 定định 無vô 則tắc 斷đoạn 故cố 。 今kim 非phi 斷đoạn 常thường 即tức 真chân 法Pháp 界Giới 。 從tùng 空không 中trung 無vô 色sắc 不bất 礙ngại 色sắc 故cố 者giả 。 明minh 空không 不bất 礙ngại 色sắc 故cố 能năng 現hiện 色sắc 。 存tồn 亡vong 隱ẩn 顯hiển 下hạ 結kết 成thành 上thượng 義nghĩa 。 至chí 下hạ 當đương 知tri 。 然nhiên 此thử 段đoạn 文văn 乃nãi 含hàm 多đa 意ý 。 第đệ 一nhất 謂vị 色sắc 空không 相tướng 望vọng 總tổng 有hữu 三tam 義nghĩa 。 一nhất 相tương 違vi 義nghĩa 故cố 云vân 空không 中trung 無vô 色sắc 。 二nhị 不bất 相tương 礙ngại 義nghĩa 故cố 云vân 不bất 礙ngại 色sắc 故cố 。 三tam 相tương/tướng 作tác 義nghĩa 故cố 前tiền 云vân 無vô 定định 實thật 色sắc 舉cử 體thể 即tức 空không 非phi 斷đoạn 空không 故cố 。 謂vị 此thử 幻huyễn 色sắc 若nhược 不bất 舉cử 體thể 即tức 空không 不bất 成thành 幻huyễn 色sắc 故cố 。 亦diệc 合hợp 云vân 色sắc 中trung 無vô 空không 故cố 色sắc 不bất 礙ngại 空không 。 故cố 舉cử 體thể 即tức 色sắc 非phi 斷đoạn 滅diệt 故cố 。 以dĩ 此thử 正chánh 說thuyết 了liễu 無vô 色sắc 義nghĩa 故cố 。 唯duy 說thuyết 色sắc 即tức 空không 邊biên 。 下hạ 第đệ 二nhị 段đoạn 能năng 現hiện 色sắc 邊biên 。 方phương 合hợp 明minh 於ư 色sắc 不bất 礙ngại 空không 等đẳng 。 此thử 三tam 無vô 礙ngại 方phương 曰viết 真chân 空không 。 亦diệc 稱xưng 妙diệu 有hữu 。 第đệ 二nhị 此thử 之chi 二nhị 句cú 遣khiển 於ư 地địa 前tiền 三tam 空không 亂loạn 意ý 。 謂vị 無vô 定định 實thật 色sắc 舉cử 體thể 即tức 空không 。 非phi 斷đoạn 空không 故cố 。 遣khiển 第đệ 二nhị 疑nghi 空không 滅diệt 色sắc 取thủ 斷đoạn 滅diệt 空không 。 以dĩ 空không 中trung 無vô 色sắc 遣khiển 第đệ 三tam 疑nghi 空không 是thị 物vật 。 謂vị 空không 為vi 有hữu 。 今kim 明minh 空không 尚thượng 無vô 色sắc 豈khởi 有hữu 體thể 耶da 。 況huống 色sắc 中trung 無vô 空không 空không 定định 無vô 體thể 。 次thứ 云vân 不bất 礙ngại 色sắc 故cố 。 即tức 遣khiển 第đệ 一nhất 疑nghi 空không 異dị 色sắc 取thủ 色sắc 外ngoại 空không 。 既ký 云vân 不bất 礙ngại 於ư 色sắc 明minh 非phi 色sắc 外ngoại 。 離ly 此thử 三tam 過quá 方phương 曰viết 真chân 空không 。 清thanh 淨tịnh 法Pháp 界Giới 。 第đệ 三tam 亦diệc 含hàm 法Pháp 界Giới 觀quán 意ý 。 即tức 第đệ 一nhất 真chân 空không 絕tuyệt 相tương/tướng 觀quán 。 彼bỉ 有hữu 四tứ 門môn 。 第đệ 一nhất 會hội 色sắc 歸quy 空không 觀quán 。 即tức 今kim 門môn 空không 意ý 。 第đệ 二nhị 明minh 空không 即tức 色sắc 觀quán 。 是thị 第đệ 二nhị 段đoạn 能năng 現hiện 色sắc 意ý 。 第đệ 三tam 色sắc 空không 無vô 礙ngại 觀quán 。 即tức 此thử 第đệ 三tam 段đoạn 無vô 色sắc 現hiện 色sắc 意ý 。 第đệ 四tứ 泯mẫn 絕tuyệt 無vô 寄ký 觀quán 。 亦diệc 在tại 此thử 段đoạn 之chi 中trung 。 彼bỉ 第đệ 一nhất 會hội 色sắc 歸quy 空không 觀quán 中trung 有hữu 四tứ 句cú 。 各các 先tiên 標tiêu 。 後hậu 釋thích 前tiền 三tam 標tiêu 語ngữ 。 皆giai 同đồng 云vân 色sắc 不bất 即tức 空không 以dĩ 即tức 空không 故cố 。 今kim 云vân 無vô 定định 實thật 色sắc 以dĩ 舉cử 體thể 即tức 空không 。 非phi 斷đoạn 空không 故cố 。 即tức 彼bỉ 第đệ 一nhất 句cú 。 彼bỉ 云vân 以dĩ 色sắc 不bất 即tức 空không 是thị 斷đoạn 空không 。 故cố 云vân 不bất 即tức 空không 。 以dĩ 色sắc 舉cử 體thể 是thị 真chân 空không 故cố 。 云vân 以dĩ 即tức 空không 故cố 。 今kim 云vân 不bất 礙ngại 色sắc 即tức 彼bỉ 第đệ 二nhị 句cú 。 青thanh 黃hoàng 之chi 相tướng 非phi 即tức 真chân 空không 之chi 理lý 。 故cố 云vân 色sắc 不bất 即tức 空không 。 然nhiên 青thanh 黃hoàng 無vô 體thể 莫mạc 不bất 皆giai 空không 故cố 。 云vân 以dĩ 即tức 空không 故cố 。 良lương 以dĩ 青thanh 黃hoàng 無vô 體thể 之chi 空không 。 非phi 即tức 青thanh 黃hoàng 故cố 。 云vân 不bất 即tức 空không 。 即tức 要yếu 有hữu 青thanh 黃hoàng 方phương 說thuyết 無vô 體thể 。 明minh 不bất 礙ngại 色sắc 矣hĩ 。 次thứ 今kim 云vân 空không 中trung 無vô 色sắc 。 即tức 彼bỉ 第đệ 三tam 句cú 空không 中trung 無vô 色sắc 故cố 不bất 即tức 空không 。 會hội 色sắc 無vô 體thể 故cố 。 云vân 以dĩ 即tức 空không 故cố 。 良lương 由do 會hội 色sắc 歸quy 空không 空không 中trung 必tất 無vô 色sắc 。 是thị 故cố 由do 色sắc 空không 故cố 色sắc 非phi 空không 也dã 。 上thượng 三tam 句cú 以dĩ 法pháp 揀giản 情tình 。 第đệ 四tứ 便tiện 云vân 。 色sắc 即tức 是thị 空không 。 謂vị 凡phàm 是thị 色sắc 法pháp 必tất 不bất 異dị 真chân 空không 。 以dĩ 諸chư 色sắc 法pháp 必tất 無vô 性tánh 故cố 。 是thị 故cố 色sắc 即tức 是thị 空không 。 此thử 即tức 今kim 疏sớ/sơ 第đệ 一nhất 法Pháp 界Giới 。 無vô 定định 實thật 色sắc 舉cử 體thể 即tức 空không 是thị 也dã 。 疏sớ/sơ 存tồn 亡vong 隱ẩn 顯hiển 皆giai 自tự 在tại 故cố 者giả 。 總tổng 結kết 前tiền 義nghĩa 。 於ư 中trung 二nhị 意ý 。 一nhất 者giả 結kết 上thượng 空không 中trung 無vô 色sắc 亡vong 也dã 不bất 礙ngại 色sắc 故cố 存tồn 也dã 。 舉cử 體thể 即tức 空không 非phi 斷đoạn 空không 故cố 兼kiêm 存tồn 亡vong 也dã 。 存tồn 亡vong 約ước 色sắc 隱ẩn 顯hiển 約ước 空không 。 空không 理lý 真chân 常thường 不bất 可khả 言ngôn 亡vong 。 而nhi 色sắc 存tồn 即tức 空không 隱ẩn 。 色sắc 亡vong 則tắc 空không 顯hiển 。 此thử 唯duy 約ước 會hội 色sắc 歸quy 空không 以dĩ 說thuyết 。 若nhược 兼kiêm 第đệ 二nhị 不bất 礙ngại 現hiện 色sắc 。 是thị 明minh 空không 即tức 色sắc 觀quán 。 論luận 存tồn 亡vong 隱ẩn 顯hiển 者giả 。 色sắc 即tức 是thị 空không 。 則tắc 色sắc 亡vong 空không 顯hiển 。 空không 即tức 是thị 色sắc 。 則tắc 空không 隱ẩn 色sắc 存tồn 。 然nhiên 皆giai 即tức 亡vong 即tức 存tồn 即tức 隱ẩn 即tức 顯hiển 。 故cố 云vân 自tự 在tại 。 即tức 以dĩ 總tổng 結kết 。 為vi 彼bỉ 第đệ 三tam 空không 色sắc 無vô 礙ngại 觀quán 。 其kỳ 泯mẫn 絕tuyệt 無vô 寄ký 在tại 下hạ 釋thích 文văn 。 疏sớ/sơ 但đãn 妄vọng 分phân 別biệt 求cầu 叵phả 得đắc 故cố 下hạ 。 即tức 彼bỉ 泯mẫn 絕tuyệt 無vô 寄ký 意ý 也dã 。 彼bỉ 云vân 。 謂vị 此thử 所sở 觀quán 真chân 空không 。 不bất 可khả 言ngôn 即tức 色sắc 不bất 即tức 色sắc 即tức 空không 不bất 即tức 空không 。 一nhất 切thiết 法pháp 皆giai 不bất 可khả 。 此thử 語ngữ 亦diệc 不bất 受thọ 逈huýnh 絕tuyệt 無vô 寄ký 。 非phi 言ngôn 所sở 及cập 非phi 解giải 所sở 到đáo 。 是thị 謂vị 行hành 境cảnh 。

何hà 以dĩ 故cố 。 以dĩ 生sanh 心tâm 動động 念niệm 即tức 乖quai 法pháp 體thể 失thất 正chánh 念niệm 故cố 。 以dĩ 今kim 疏sớ/sơ 文văn 對đối 彼bỉ 所sở 引dẫn 。 相tương/tướng 攝nhiếp 可khả 知tri 。 疏sớ/sơ 以dĩ 即tức 空không 之chi 色sắc 為vi 妙diệu 色sắc 故cố 者giả 。 此thử 以dĩ 前tiền 成thành 後hậu 。 由do 前tiền 即tức 了liễu 無vô 色sắc 。 而nhi 現hiện 色sắc 故cố 成thành 妙diệu 色sắc 。 次thứ 云vân 又hựu 色sắc 空không 不bất 二nhị 下hạ 。 將tương 今kim 對đối 前tiền 反phản 覆phúc 相tương/tướng 成thành 。 初sơ 空không 色sắc 不bất 二nhị 成thành 上thượng 真chân 空không 。 以dĩ 全toàn 成thành 前tiền 。 次thứ 不bất 二nhị 而nhi 二nhị 。 以dĩ 前tiền 成thành 後hậu 。 次thứ 色sắc 空không 融dung 即tức 下hạ 融dung 上thượng 二nhị 文văn 。 歸quy 初sơ 法Pháp 界Giới 。 後hậu 緣duyên 起khởi 無vô 盡tận 下hạ 。 成thành 後hậu 無vô 涯nhai 。 其kỳ 真chân 空không 妙diệu 色sắc 之chi 旨chỉ 廣quảng 如như 問vấn 明minh 。 第đệ 九cửu 一nhất 切thiết 法pháp 智trí 通thông 。 然nhiên 此thử 三tam 對đối 釋thích 有hữu 三tam 義nghĩa 者giả 。 然nhiên 此thử 三tam 義nghĩa 散tán 在tại 經kinh 論luận 。 古cổ 德đức 隨tùy 見kiến 取thủ 捨xả 不bất 同đồng 。 以dĩ 今kim 疏sớ/sơ 意ý 並tịnh 皆giai 收thu 之chi 。 而nhi 取thủ 義nghĩa 各các 別biệt 。 並tịnh 為vi 正chánh 解giải 。 合hợp 其kỳ 三tam 意ý 方phương 盡tận 玄huyền 旨chỉ 。 然nhiên 此thử 三tam 對đối 皆giai 由do 下hạ 句cú 成thành 別biệt 。 上thượng 非phi 異dị 句cú 義nghĩa 旨chỉ 皆giai 同đồng 。 同đồng 是thị 遣khiển 差sai 別biệt 相tương/tướng 故cố 。 下hạ 句cú 對đối 上thượng 別biệt 成thành 三tam 重trọng/trùng 。 第đệ 一nhất 唯duy 約ước 顯hiển 實thật 者giả 。 則tắc 拂phất 迹tích 入nhập 玄huyền 。 非phi 異dị 者giả 拂phất 差sai 別biệt 相tương/tướng 也dã 。 非phi 不bất 異dị 者giả 。 拂phất 上thượng 不bất 異dị 之chi 迹tích 則tắc 遣khiển 之chi 。 又hựu 遣khiển 之chi 以dĩ 至chí 於ư 無vô 遣khiển 耳nhĩ 。 而nhi 文văn 中trung 二nhị 。 先tiên 總tổng 明minh 兩lưỡng 句cú 。 故cố 云vân 則tắc 相tương 待đãi 而nhi 空không 故cố 。 次thứ 先tiên 破phá 異dị 。 云vân 異dị 相tướng 互hỗ 無vô 故cố 云vân 不bất 異dị 者giả 。 此thử 即tức 中trung 論luận 破phá 合hợp 品phẩm 中trung 意ý 。 以dĩ 小Tiểu 乘Thừa 立lập 見kiến 可khả 見kiến 。 見kiến 者giả 三tam 事sự 和hòa 合hợp 因nhân 。 將tương 異dị 以dĩ 破phá 之chi 云vân 。 異dị 法pháp 當đương 有hữu 合hợp 。 見kiến 等đẳng 無vô 有hữu 異dị 。 異dị 法pháp 不bất 成thành 故cố 。 見kiến 等đẳng 云vân 何hà 合hợp 。 釋thích 曰viết 。 此thử 但đãn 總tổng 明minh 無vô 異dị 。 異dị 則tắc 無vô 合hợp 。 次thứ 例lệ 破phá 異dị 。 云vân 非phi 但đãn 可khả 見kiến 等đẳng 異dị 相tướng 不bất 可khả 得đắc 。 所sở 有hữu 一nhất 切thiết 。 法pháp 皆giai 名danh 無vô 異dị 相tướng 。 釋thích 曰viết 。 上thượng 總tổng 言ngôn 無vô 。 下hạ 出xuất 無vô 所sở 以dĩ 。 云vân 異dị 因nhân 異dị 有hữu 異dị 。 異dị 離ly 異dị 無vô 異dị 。 若nhược 法pháp 所sở 因nhân 出xuất 是thị 法pháp 不bất 異dị 因nhân 。 謂vị 如như 眼nhãn 於ư 色sắc 異dị 。 色sắc 於ư 眼nhãn 異dị 是thị 名danh 為vi 異dị 。 今kim 明minh 因nhân 色sắc 異dị 故cố 眼nhãn 異dị 故cố 云vân 異dị 因nhân 異dị 有hữu 異dị 。 若nhược 離ly 於ư 色sắc 眼nhãn 與dữ 誰thùy 異dị 。 故cố 云vân 異dị 離ly 異dị 無vô 異dị 。 然nhiên 則tắc 眼nhãn 色sắc 二nhị 異dị 相tướng 因nhân 而nhi 成thành 。 則tắc 無vô 定định 眼nhãn 色sắc 。 而nhi 成thành 於ư 異dị 。 故cố 云vân 若nhược 法pháp 所sở 因nhân 出xuất 是thị 法pháp 不bất 異dị 因nhân 。 亦diệc 由do 梁lương 椽chuyên 成thành 舍xá 舍xá 不bất 異dị 於ư 梁lương 椽chuyên 等đẳng 法pháp 。 故cố 云vân 法pháp 所sở 因nhân 出xuất 法pháp 不bất 異dị 因nhân 。 若nhược 眼nhãn 如như 舍xá 則tắc 色sắc 加gia 梁lương 等đẳng 。 若nhược 色sắc 如như 舍xá 眼nhãn 如như 梁lương 等đẳng 。 故cố 互hỗ 為vi 所sở 因nhân 。 所sở 以dĩ 疏sớ/sơ 。 云vân 異dị 相tướng 互hỗ 無vô 謂vị 眼nhãn 色sắc 相tướng 因nhân 無vô 定định 異dị 故cố 。 又hựu 如như 長trường/trưởng 與dữ 短đoản 異dị 。 長trường/trưởng 中trung 無vô 短đoản 相tương/tướng 。 長trường/trưởng 無vô 可khả 對đối 故cố 無vô 有hữu 長trường/trưởng 。 短đoản 中trung 無vô 長trường/trưởng 相tương/tướng 。 短đoản 無vô 可khả 對đối 故cố 無vô 有hữu 短đoản 。 既ký 無vô 長trường 短đoản 孰thục 言ngôn 異dị 耶da 。 故cố 云vân 異dị 相tướng 互hỗ 無vô 故cố 無vô 異dị 。 又hựu 長trường/trưởng 中trung 自tự 無vô 長trường/trưởng 相tương/tướng 。 短đoản 中trung 自tự 無vô 短đoản 相tương/tướng 。 將tương 何hà 長trường 短đoản 而nhi 說thuyết 異dị 耶da 。 亦diệc 中trung 論luận 意ý 亦diệc 百bách 論luận 意ý 。 故cố 中trung 論luận 云vân 異dị 中trung 無vô 異dị 相tướng 。 不bất 異dị 中trung 亦diệc 無vô 。 無vô 有hữu 異dị 相tướng 。 故cố 則tắc 無vô 彼bỉ 此thử 。 異dị 百bách 論luận 破phá 一nhất 品phẩm 中trung 。 外ngoại 道đạo 立lập 一nhất 內nội 破phá 云vân 。 若nhược 因nhân 果quả 不bất 異dị 三tam 世thế 應ưng 為vi 一nhất 。 彼bỉ 救cứu 云vân 不bất 然nhiên 。 因nhân 果quả 相tương 待đãi 成thành 故cố 如như 長trường 短đoản 。 注chú 云vân 如như 因nhân 長trường/trưởng 見kiến 短đoản 因nhân 短đoản 見kiến 長trường/trưởng 。 如như 見kiến 泥nê 團đoàn 觀quán 瓶bình 則tắc 因nhân 觀quán 土thổ/độ 則tắc 是thị 果quả 。 內nội 破phá 曰viết 。 因nhân 他tha 相tương 違vi 共cộng 過quá 故cố 。 非phi 長trường/trưởng 中trung 長trường/trưởng 相tương/tướng 。 亦diệc 非phi 短đoản 中trung 及cập 共cộng 中trung 。 注chú 云vân 。 若nhược 實thật 有hữu 長trường/trưởng 相tương/tướng 。 若nhược 長trường/trưởng 中trung 有hữu 若nhược 短đoản 中trung 有hữu 。 若nhược 共cộng 中trung 有hữu 。 是thị 皆giai 不bất 可khả 得đắc 。

何hà 以dĩ 故cố 。 長trường/trưởng 中trung 無vô 長trường/trưởng 相tương/tướng 以dĩ 因nhân 他tha 故cố 。 因nhân 短đoản 為vi 長trường/trưởng 故cố 。 短đoản 中trung 亦diệc 無vô 長trường/trưởng 相tương/tướng 。 性tánh 相tương 違vi 故cố 。 若nhược 短đoản 中trung 有hữu 長trường/trưởng 不bất 名danh 為vi 短đoản 。 共cộng 中trung 亦diệc 無vô 長trường/trưởng 二nhị 俱câu 過quá 故cố 。 若nhược 長trường/trưởng 中trung 有hữu 。 若nhược 短đoản 中trung 有hữu 先tiên 已dĩ 說thuyết 二nhị 過quá 故cố 。 將tương 何hà 共cộng 耶da 。 長trường/trưởng 相tương/tướng 既ký 無vô 短đoản 相tương/tướng 亦diệc 爾nhĩ 。 若nhược 無vô 長trường 短đoản 云vân 何hà 相tương 待đãi 。 上thượng 來lai 破phá 異dị 竟cánh 。 次thứ 疏sớ/sơ 云vân 遮già 異dị 言ngôn 不bất 異dị 下hạ 。 以dĩ 相tương 待đãi 門môn 釋thích 無vô 不bất 異dị 謂vị 無vô 異dị 可khả 待đãi 故cố 。 故cố 二nhị 雙song 絕tuyệt 。 以dĩ 契khế 性tánh 空không 。 亦diệc 百bách 論luận 云vân 若nhược 無vô 長trường 短đoản 云vân 何hà 相tương 待đãi 意ý 也dã 。

疏sớ/sơ 。 二nhị 約ước 雙song 顯hiển 者giả 。 謂vị 上thượng 但đãn 顯hiển 實thật 則tắc 唯duy 性tánh 而nhi 非phi 相tướng 。 今kim 性tánh 相tướng 皆giai 具cụ 故cố 云vân 雙song 顯hiển 。 謂vị 由do 體thể 一nhất 故cố 非phi 異dị 相tướng 。 差sai 別biệt 故cố 非phi 不bất 異dị 。 此thử 舉cử 雙song 是thị 以dĩ 顯hiển 雙song 非phi 。 疏sớ/sơ 三tam 約ước 雙song 遮già 下hạ 文văn 有hữu 二nhị 意ý 。 一nhất 前tiền 明minh 相tướng 即tức 故cố 得đắc 雙song 遮già 。 謂vị 相tương/tướng 本bổn 是thị 異dị 。 今kim 即tức 性tánh 故cố 。 無vô 有hữu 異dị 也dã 。 故cố 非phi 異dị 性tánh 本bổn 是thị 一nhất 。 今kim 即tức 相tương/tướng 故cố 無vô 有hữu 一nhất 也dã 。 故cố 非phi 不bất 異dị 。 二nhị 又hựu 相tương/tướng 非phi 相tướng 下hạ 。 明minh 當đương 相tương 自tự 離ly 故cố 。 得đắc 雙song 非phi 故cố 。 離ly 二nhị 邊biên 下hạ 結kết 成thành 玄huyền 旨chỉ 。 疏sớ/sơ 法pháp 性tánh 不bất 並tịnh 真chân 故cố 一nhất 相tương/tướng 。 即tức 影ảnh 公công 云vân 。 法pháp 性tánh 不bất 並tịnh 真chân 。 聖thánh 賢hiền 無vô 異dị 道đạo 。 由do 理lý 無vô 異dị 味vị 故cố 。

疏sớ/sơ 。 一nhất 亦diệc 不bất 為vi 一nhất 故cố 無vô 相tướng 者giả 。 即tức 法pháp 句cú 經Kinh 云vân 。 森sâm 羅la 及cập 萬vạn 像tượng 一nhất 法pháp 之chi 所sở 印ấn 。 云vân 何hà 一nhất 法pháp 。 中trung 而nhi 當đương 有hữu 差sai 別biệt 。 即tức 上thượng 一nhất 相tương/tướng 也dã 。 次thứ 云vân 。 一nhất 亦diệc 不bất 為vi 一nhất 為vi 欲dục 破phá 諸chư 數số 。 淺thiển 智trí 著trước 諸chư 法pháp 見kiến 一nhất 以dĩ 為vi 一nhất 。 即tức 下hạ 句cú 意ý 。 疏sớ/sơ 有hữu 無vô 皆giai 法pháp 待đãi 對đối 故cố 無vô 者giả 。 釋thích 非phi 無vô 非phi 有hữu 。 謂vị 有hữu 即tức 有hữu 法pháp 無vô 即tức 無vô 法pháp 。 故cố 云vân 有hữu 無vô 皆giai 法pháp 。 言ngôn 待đãi 對đối 故cố 無vô 者giả 三tam 論luận 初sơ 章chương 中trung 。 偈kệ 云vân 若nhược 有hữu 有hữu 可khả 有hữu 則tắc 有hữu 無vô 可khả 無vô 。 今kim 無vô 有hữu 可khả 有hữu 亦diệc 無vô 無vô 可khả 無vô 。 謂vị 因nhân 無vô 立lập 有hữu 有hữu 假giả 無vô 生sanh 故cố 非phi 有hữu 。 因nhân 有hữu 說thuyết 無vô 無vô 因nhân 有hữu 立lập 故cố 非phi 無vô 。 若nhược 躡niếp 上thượng 起khởi 。 上thượng 云vân 無vô 相tướng 即tức 是thị 無vô 義nghĩa 。 今kim 非phi 彼bỉ 無vô 相tướng 故cố 云vân 非phi 無vô 。 無vô 尚thượng 不bất 存tồn 有hữu 安an 得đắc 立lập 。 故cố 云vân 非phi 無vô 非phi 有hữu 。 皆giai 待đãi 對đối 故cố 無vô 也dã 。

疏sớ/sơ 。 法pháp 與dữ 非phi 法pháp 。 但đãn 假giả 施thi 設thiết 者giả 。 然nhiên 法pháp 非phi 法pháp 有hữu 其kỳ 三tam 義nghĩa 。 一nhất 者giả 有hữu 法pháp 為vi 法pháp 無vô 法pháp 為vi 非phi 法pháp 。 上thượng 已dĩ 破phá 有hữu 無vô 故cố 。 今kim 非phi 此thử 義nghĩa 。 二nhị 者giả 惡ác 法pháp 為vi 非phi 法pháp 善thiện 法Pháp 為vi 法pháp 。 三tam 以dĩ 相tương/tướng 為vi 法pháp 以dĩ 性tánh 為vi 非phi 法pháp 。 今kim 通thông 此thử 二nhị 。 善thiện 惡ác 相tướng 因nhân 亦diệc 假giả 施thí 。 設thiết 遣khiển 相tương/tướng 之chi 法pháp 明minh 性tánh 為vi 非phi 法pháp 。 相tương/tướng 既ký 不bất 存tồn 性tánh 不bất 安an 立lập 故cố 。 法Pháp 尚thượng 應ưng 捨xả 。 何hà 況huống 非phi 法pháp 。 性tánh 相tướng 相tương/tướng 因nhân 亦diệc 假giả 設thiết 耳nhĩ 。

疏sớ/sơ 。 並tịnh 就tựu 實thật 而nhi 求cầu 下hạ 結kết 成thành 顯hiển 實thật 。 上thượng 一nhất 一nhất 對đối 中trung 。 多đa 以dĩ 上thượng 句cú 為vi 所sở 治trị 下hạ 句cú 為vi 能năng 治trị 。 如như 虛hư 是thị 所sở 治trị 實thật 為vi 能năng 治trị 。 法pháp 是thị 所sở 治trị 非phi 法pháp 為vi 能năng 治trị 。 既ký 並tịnh 歸quy 實thật 故cố 皆giai 雙song 寂tịch 。 餘dư 皆giai 倣# 此thử 者giả 。 釋thích 不bất 隨tùy 於ư 俗tục 非phi 不bất 隨tùy 俗tục 已dĩ 下hạ 經kinh 文văn 。 第đệ 十thập 定định 通thông 。 初sơ 標tiêu 名danh 下hạ 。 疏sớ/sơ 文văn 有hữu 二nhị 。 先tiên 釋thích 相tương/tướng 後hậu 事sự 理lý 。 非phi 一nhất 故cố 下hạ 釋thích 名danh 。 前tiền 中trung 亦diệc 二nhị 。 先tiên 正chánh 釋thích 。 後hậu 斯tư 即tức 下hạ 揀giản 定định 。 謂vị 對đối 餘dư 宗tông 揀giản 定định 體thể 用dụng 。 於ư 中trung 三tam 。 初sơ 揀giản 理lý 事sự 。 二nhị 揀giản 功công 能năng 三tam 遮già 救cứu 重trọng/trùng 揀giản 。 今kim 初sơ 斯tư 即tức 理lý 滅diệt 者giả 。 即tức 是thị 本bổn 宗tông 法Pháp 界Giới 體thể 寂tịch 故cố 不bất 同đồng 已dĩ 下hạ 。 是thị 法pháp 相tướng 宗tông 。 但đãn 事sự 滅diệt 故cố 要yếu 心tâm 不bất 行hành 方phương 稱xưng 為vi 滅diệt 。 疏sớ/sơ 但đãn 事sự 滅diệt 下hạ 。 第đệ 二nhị 揀giản 功công 能năng 不bất 等đẳng 。 先tiên 明minh 事sự 滅diệt 六lục 七thất 不bất 行hành 何hà 能năng 起khởi 用dụng 。 後hậu 證chứng 理lý 滅diệt 下hạ 。 辨biện 理lý 滅diệt 功công 高cao 既ký 即tức 事sự 而nhi 理lý 故cố 定định 散tán 無vô 礙ngại 。

疏sớ/sơ 。 亦diệc 非phi 心tâm 定định 下hạ 。 第đệ 三tam 遮già 救cứu 重trọng/trùng 揀giản 。 恐khủng 彼bỉ 救cứu 云vân 。 心tâm 想tưởng 雖tuy 滅diệt 定định 前tiền 加gia 行hành 令linh 身thân 起khởi 用dụng 故cố 今kim 揀giản 之chi 。 亦diệc 非phi 我ngã 宗tông 。 心tâm 正chánh 在tại 定định 不bất 能năng 起khởi 故cố 。 此thử 遮già 法pháp 相tướng 。 次thứ 言ngôn 亦diệc 非phi 獨độc 明minh 定định 散tán 雙song 絕tuyệt 者giả 。 此thử 遮già 禪thiền 宗tông 。 止Chỉ 觀Quán 兩lưỡng 亡vong 不bất 定định 不bất 亂loạn 。 約ước 理lý 頓đốn 明minh 。 亦diệc 頓đốn 教giáo 意ý 故cố 非phi 經kinh 宗tông 。 但đãn 事sự 理lý 下hạ 方phương 顯hiển 正chánh 義nghĩa 。 契khế 無vô 礙ngại 之chi 理lý 故cố 得đắc 定định 散tán 自tự 在tại 。 上thượng 七thất 地địa 下hạ 引dẫn 二nhị 經kinh 證chứng 。 並tịnh 如như 前tiền 說thuyết 。

十Thập 忍Nhẫn 品Phẩm 第đệ 二nhị 十thập 九cửu

疏sớ/sơ 。 三tam 宗tông 趣thú 者giả 。 疏sớ/sơ 文văn 有hữu 二nhị 。 先tiên 正chánh 辨biện 宗tông 趣thú 。 後hậu 然nhiên 此thử 忍nhẫn 行hành 下hạ 義nghĩa 門môn 料liệu 揀giản 。 於ư 中trung 三tam 。 一nhất 定định 位vị 。 二nhị 體thể 即tức 下hạ 出xuất 體thể 。 三tam 雖tuy 是thị 一nhất 智trí 下hạ 辨biện 類loại 。 言ngôn 是thị 一nhất 者giả 。 一nhất 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 。 二nhị 謂vị 人nhân 空không 法pháp 空không 忍nhẫn 。 三tam 謂vị 佛Phật 性tánh 論luận 說thuyết 三tam 無vô 性tánh 忍nhẫn 。 及cập 地địa 持trì 論luận 說thuyết 有hữu 信tín 忍nhẫn 順thuận 忍nhẫn 。 及cập 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 。 四tứ 者giả 一nhất 有hữu 二nhị 義nghĩa 一nhất 如như 八bát 地địa 論luận 中trung 。 一nhất 事sự 無vô 生sanh 。 二nhị 自tự 性tánh 無vô 生sanh 。 三tam 數số 差sai 別biệt 無vô 生sanh 。 四tứ 作tác 業nghiệp 無vô 生sanh 。 二nhị 者giả 思tư 益ích 經kinh 中trung 說thuyết 有hữu 四tứ 忍nhẫn 。 一nhất 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 。 二nhị 無vô 滅diệt 忍nhẫn 。 三tam 因nhân 緣duyên 忍nhẫn 。 四tứ 無vô 住trụ 忍nhẫn 。 釋thích 經kinh 序tự 中trung 已dĩ 具cụ 引dẫn 竟cánh 。 言ngôn 五ngũ 忍nhẫn 者giả 。 即tức 仁nhân 王vương 經kinh 。 一nhất 伏phục 忍nhẫn 等đẳng 如như 十Thập 地Địa 說thuyết 。 而nhi 言ngôn 等đẳng 者giả 。 乃nãi 有hữu 多đa 義nghĩa 。 一nhất 等đẳng 六lục 忍nhẫn 如như 瓔anh 珞lạc 說thuyết 。 十thập 定định 初sơ 已dĩ 引dẫn 。 或hoặc 說thuyết 十thập 忍nhẫn 。 如như 八bát 地địa 或hoặc 說thuyết 十thập 四tứ 十thập 五ngũ 如như 仁nhân 王vương 瓔anh 珞lạc 。 並tịnh 如như 十Thập 地Địa 十thập 住trụ 品phẩm 引dẫn 。 言ngôn 諸chư 教giáo 不bất 同đồng 者giả 。 通thông 辨biện 諸chư 忍nhẫn 約ước 教giáo 不bất 同đồng 。 小Tiểu 乘Thừa 不bất 立lập 忍nhẫn 名danh 。 上thượng 來lai 諸chư 門môn 多đa 通thông 始thỉ 終chung 。 獨độc 一nhất 無vô 生sanh 兼kiêm 通thông 頓đốn 教giáo 。

疏sớ/sơ 。 名danh 中trung 前tiền 三tam 約ước 法pháp 者giả 。 疏sớ/sơ 文văn 分phần/phân 二nhị 。 先tiên 總tổng 科khoa 後hậu 三tam 中trung 初sơ 一nhất 下hạ 別biệt 顯hiển 。 於ư 中trung 亦diệc 二nhị 。 一nhất 釋thích 法pháp 二nhị 釋thích 喻dụ 。 前tiền 中trung 又hựu 二nhị 。 先tiên 當đương 句cú 釋thích 。 後hậu 揀giản 通thông 局cục 前tiền 二nhị 可khả 知tri 。 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 中trung 。 自tự 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 一nhất 理lý 智trí 雙song 明minh 。 二nhị 若nhược 約ước 無vô 生sanh 之chi 智trí 下hạ 。 唯duy 就tựu 智trí 說thuyết 。 具cụ 如như 八bát 地địa 即tức 是thị 忍nhẫn 淨tịnh 。 忍nhẫn 淨tịnh 復phục 二nhị 。 一nhất 智trí 不bất 生sanh 。 即tức 無vô 分phân 別biệt 。 智trí 體thể 無vô 念niệm 慮lự 故cố 。 二nhị 煩phiền 惱não 不bất 生sanh 。 妄vọng 想tưởng 不bất 起khởi 故cố 。

疏sớ/sơ 。 又hựu 此thử 三tam 忍nhẫn 下hạ 。 第đệ 二nhị 料liệu 揀giản 通thông 局cục 。 先tiên 通thông 後hậu 局cục 。 通thông 中trung 三tam 。 初sơ 正chánh 顯hiển 通thông 二nhị 若nhược 約ước 當đương 位vị 下hạ 反phản 顯hiển 非phi 局cục 。 謂vị 依y 地địa 持trì 音âm 聲thanh 屬thuộc 資tư 糧lương 位vị 。 順thuận 忍nhẫn 屬thuộc 加gia 行hành 位vị 。 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 屬thuộc 於ư 正chánh 證chứng 。 故cố 言ngôn 三tam 忍nhẫn 超siêu 然nhiên 。 超siêu 然nhiên 不bất 同đồng 。 以dĩ 不bất 應ưng 下hạ 結kết 非phi 局cục 義nghĩa 。 三tam 順thuận 但đãn 順thuận 理lý 下hạ 通thông 妨phương 難nạn/nan 。 文văn 有hữu 兩lưỡng 難nạn/nan 。 第đệ 一nhất 正chánh 難nạn/nan 云vân 。 加gia 行hành 之chi 位vị 順thuận 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 故cố 名danh 順thuận 忍nhẫn 。 今kim 不bất 約ước 位vị 那na 有hữu 順thuận 忍nhẫn 故cố 今kim 通thông 云vân 。 順thuận 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 一nhất 順thuận 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 即tức 是thị 加gia 行hành 。 今kim 順thuận 無vô 生sanh 之chi 理lý 故cố 非phi 約ước 位vị 。 次thứ 躡niếp 跡tích 難nạn/nan 云vân 。 若nhược 爾nhĩ 何hà 異dị 無vô 生sanh 。 次thứ 順thuận 忍nhẫn 通thông 順thuận 事sự 理lý 下hạ 通thông 難nạn/nan 。 既ký 通thông 事sự 理lý 故cố 。 不bất 同đồng 無vô 生sanh 但đãn 順thuận 於ư 理lý 。 經Kinh 云vân 已dĩ 下hạ 引dẫn 經kinh 證chứng 成thành 。 然nhiên 無vô 生sanh 異dị 順thuận 更cánh 有hữu 一nhất 義nghĩa 。 謂vị 但đãn 順thuận 理lý 無vô 生sanh 惑hoặc 智trí 不bất 生sanh 。 欲dục 明minh 順thuận 忍nhẫn 雙song 異dị 二nhị 義nghĩa 故cố 。 但đãn 約ước 雙song 順thuận 事sự 理lý 足túc 揀giản 二nhị 別biệt 。 又hựu 上thượng 疏sớ/sơ 云vân 前tiền 二nhị 通thông 為vi 無vô 生sanh 加gia 行hành 者giả 。 約ước 此thử 等đẳng 覺giác 自tự 說thuyết 加gia 行hành 。 不bất 同đồng 前tiền 取thủ 三tam 忍nhẫn 超siêu 然nhiên 。

疏sớ/sơ 。 又hựu 依y 五ngũ 忍nhẫn 下hạ 。 第đệ 二nhị 辨biện 有hữu 局cục 義nghĩa 是thị 勝thắng 非phi 劣liệt 。 五ngũ 忍nhẫn 明minh 義nghĩa 無vô 生sanh 則tắc 當đương 七thất 八bát 九cửu 地địa 。 三tam 忍nhẫn 明minh 義nghĩa 正chánh 證chứng 已dĩ 後hậu 。 俱câu 通thông 無vô 生sanh 。 雖tuy 有hữu 此thử 義nghĩa 而nhi 此thử 既ký 有hữu 音âm 聲thanh 順thuận 忍nhẫn 。 是thị 知tri 定định 通thông 句cú 非phi 正chánh 意ý 。

疏sớ/sơ 。 後hậu 七thất 喻dụ 中trung 下hạ 。 第đệ 二nhị 釋thích 喻dụ 於ư 中trung 二nhị 。 先tiên 會hội 六lục 釋thích 。 後hậu 光quang 統thống 下hạ 料liệu 揀giản 通thông 局cục 。 於ư 中trung 亦diệc 二nhị 。 先tiên 敘tự 昔tích 。 後hậu 疏sớ/sơ 為vi 會hội 通thông 。 前tiền 中trung 總tổng 有hữu 七thất 家gia 。 一nhất 光quang 統thống 。 二nhị 賢hiền 首thủ 。 三tam 攝nhiếp 論luận 。 四tứ 遠viễn 公công 。 五ngũ 金kim 剛cang 論luận 。 六lục 大đại 品phẩm 。 七thất 楞lăng 伽già 。 然nhiên 光quang 統thống 有hữu 二nhị 。 先tiên 敘tự 昔tích 。 後hậu 會hội 通thông 前tiền 中trung 。 先tiên 以dĩ 七thất 喻dụ 對đối 上thượng 三tam 法pháp 義nghĩa 類loại 同đồng 故cố 。 後hậu 又hựu 云vân 幻huyễn 者giả 下hạ 。 別biệt 顯hiển 喻dụ 相tương/tướng 大đại 同đồng 攝nhiếp 論luận 。 言ngôn 起khởi 無vô 起khởi 者giả 。 幻huyễn 法pháp 從tùng 緣duyên 無vô 定định 性tánh 故cố 。 境cảnh 無vô 境cảnh 者giả 。 六lục 塵trần 之chi 境cảnh 如như 焰diễm 似tự 水thủy 而nhi 非phi 水thủy 故cố 。 知tri 無vô 知tri 者giả 。 夢mộng 中trung 知tri 覺giác 非phi 實thật 覺giác 故cố 。 聞văn 無vô 聞văn 者giả 。 谷cốc 所sở 發phát 響hưởng 非phi 本bổn 聲thanh 故cố 。 住trụ 非phi 住trụ 者giả 。 電điện 即tức 晉tấn 經kinh 取thủ 淨tịnh 名danh 意ý 。 是thị 身thân 如như 電điện 。 念niệm 念niệm 不bất 住trụ 。 從tùng 今kim 既ký 云vân 影ảnh 下hạ 。 類loại 彼bỉ 以dĩ 釋thích 。 亦diệc 淨tịnh 名danh 意ý 。 經Kinh 云vân 。 是thị 身thân 如như 影ảnh 。 從tùng 業nghiệp 緣duyên 現hiện 。 故cố 云vân 現hiện 無vô 現hiện 相tướng 。 化hóa 以dĩ 無vô 而nhi 忽hốt 有hữu 故cố 云vân 。 有hữu 無vô 有hữu 相tướng 。 空không 以dĩ 不bất 礙ngại 施thí 為vi 故cố 云vân 為vi 無vô 為vi 相tương/tướng 。 皆giai 取thủ 喻dụ 中trung 別biệt 義nghĩa 。

疏sớ/sơ 。 此thử 則tắc 能năng 喻dụ 下hạ 。 第đệ 二nhị 疏sớ/sơ 為vi 會hội 通thông 。 言ngôn 能năng 喻dụ 局cục 於ư 一nhất 相tương/tướng 者giả 。 幻huyễn 中trung 但đãn 有hữu 起khởi 無vô 起khởi 相tương/tướng 。 而nhi 無vô 境cảnh 無vô 境cảnh 相tướng 。 知tri 無vô 知tri 等đẳng 六lục 相tương/tướng 。 乃nãi 至chí 空không 喻dụ 但đãn 。 有hữu 為vi 無vô 為vi 相tướng 。 而nhi 無vô 起khởi 無vô 起khởi 等đẳng 。 故cố 云vân 局cục 一nhất 。 言ngôn 所sở 喻dụ 義nghĩa 通thông 多đa 法pháp 者giả 。 如như 起khởi 無vô 起khởi 相tương/tướng 。 通thông 明minh 緣duyên 起khởi 之chi 法pháp 。 不bất 局cục 內nội 外ngoại 等đẳng 殊thù 。 有hữu 無vô 有hữu 相tướng 。 但đãn 明minh 萬vạn 有hữu 即tức 虛hư 。 不bất 局cục 菩Bồ 薩Tát 能năng 化hóa 等đẳng 故cố 通thông 多đa 法pháp 。 如như 境cảnh 無vô 境cảnh 聞văn 無vô 聞văn 亦diệc 有hữu 局cục 義nghĩa 故cố 。 疏sớ/sơ 致trí 於ư 義nghĩa 通thông 之chi 言ngôn 。 從tùng 在tại 文văn 雖tuy 無vô 下hạ 縱túng/tung 成thành 其kỳ 義nghĩa 。

疏sớ/sơ 。 又hựu 古cổ 德đức 下hạ 。 第đệ 二nhị 賢hiền 首thủ 釋thích 。 先tiên 敘tự 昔tích 。 後hậu 此thử 釋thích 下hạ 會hội 通thông 。 文văn 則tắc 縱túng/tung 成thành 意ý 則tắc 暗ám 奪đoạt 。 謂vị 後hậu 離ly 世thế 間gian 品phẩm 偈kệ 有hữu 別biệt 喻dụ 。 義nghĩa 則tắc 可khả 成thành 。 而nhi 下hạ 正chánh 釋thích 所sở 喻dụ 既ký 通thông 。 但đãn 順thuận 後hậu 經kinh 故cố 為vi 暗ám 奪đoạt 。 言ngôn 離ly 世thế 間gian 偈kệ 者giả 。 經Kinh 云vân 觀quán 色sắc 如như 聚tụ 沫mạt 。 受thọ 如như 水thủy 上thượng 泡bào 。 想tưởng 如như 熱nhiệt 時thời 焰diễm 。 諸chư 行hành 如như 芭ba 蕉tiêu 。 心tâm 識thức 猶do 如như 幻huyễn 。 示thị 現hiện 種chủng 種chủng 事sự 。 如như 是thị 知tri 諸chư 蘊uẩn 智trí 者giả 無vô 所sở 著trước 。 即tức 其kỳ 文văn 也dã 。 言ngôn 故cố 今kim 影ảnh 喻dụ 亦diệc 喻dụ 於ư 行hành 者giả 。 今kim 文văn 影ảnh 喻dụ 當đương 晉tấn 電điện 故cố 。 對đối 上thượng 光quang 統thống 故cố 致trí 亦diệc 言ngôn 。 疏sớ/sơ 若nhược 依y 攝nhiếp 論luận 下hạ 。 第đệ 三tam 引dẫn 攝nhiếp 論luận 分phần/phân 二nhị 。 先tiên 引dẫn 論luận 。 後hậu 經kinh 論luận 對đối 辨biện 。 今kim 初sơ 不bất 欲dục 繁phồn 文văn 。 疏sớ/sơ 中trung 義nghĩa 引dẫn 。 恐khủng 欲dục 委ủy 究cứu 故cố 鈔sao 具cụ 明minh 。 論luận 云vân 。

復phục 次thứ 何hà 緣duyên 。 如như 經kinh 所sở 說thuyết 。 於ư 依y 他tha 起khởi 自tự 性tánh 。 說thuyết 幻huyễn 等đẳng 喻dụ (# 此thử 總tổng 問vấn 也dã 。 於ư 依y 他tha 起khởi 自tự 性tánh 。 為vi 除trừ 他tha 虛hư 妄vọng 疑nghi 故cố (# 此thử 總tổng 答đáp 也dã )# 世thế 親thân 釋thích 虛hư 妄vọng 疑nghi 云vân 。 謂vị 於ư 虛hư 妄vọng 依y 他tha 起khởi 性tánh 所sở 有hữu 諸chư 疑nghi 。 論luận 云vân 。 他tha 復phục 云vân 何hà 於ư 依y 他tha 起khởi 自tự 性tánh 。 有hữu 虛hư 妄vọng 疑nghi (# 牒điệp 徵trưng 也dã )# 由do 他tha 於ư 此thử 起khởi 如như 是thị 疑nghi (# 總tổng 牒điệp 標tiêu 也dã 下hạ 別biệt 釋thích )# 一nhất 論luận 云vân 。 云vân 何hà 實thật 無vô 有hữu 義nghĩa 而nhi 有hữu 。 所sở 行hành 境cảnh 界giới 。 為vi 除trừ 此thử 疑nghi 說thuyết 幻huyễn 事sự 喻dụ 。 解giải 曰viết 。 此thử 中trung 疑nghi 意ý 從tùng 前tiền 論luận 生sanh 。 以dĩ 前tiền 論luận 云vân 依y 他tha 起khởi 相tướng 。 是thị 虛hư 妄vọng 分phân 別biệt 。 唯duy 識thức 為vi 性tánh 是thị 無vô 所sở 有hữu 。 非phi 真chân 實thật 義nghĩa 。 從tùng 此thử 生sanh 疑nghi 故cố 。 云vân 若nhược 無vô 實thật 義nghĩa 何hà 有hữu 境cảnh 界giới 。 下hạ 文văn 諸chư 疑nghi 。 皆giai 從tùng 此thử 生sanh 。 故cố 每mỗi 疑nghi 前tiền 皆giai 有hữu 云vân 何hà 無vô 義nghĩa 。 喻dụ 釋thích 之chi 中trung 皆giai 云vân 為vi 除trừ 此thử 疑nghi 說thuyết 如như 焰diễm 喻dụ 等đẳng 。 無vô 性tánh 釋thích 幻huyễn 喻dụ 意ý 云vân 。 如như 無vô 實thật 象tượng 而nhi 有hữu 幻huyễn 象tượng 為vi 所sở 緣duyên 境cảnh 界giới 。 依y 他tha 起khởi 性tánh 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 雖tuy 無vô 色sắc 等đẳng 所sở 緣duyên 六lục 處xứ 周chu 遍biến 計kế 度độ 時thời 。 似tự 有hữu 所sở 緣duyên 六lục 處xứ 顯hiển 現hiện 。 解giải 曰viết 。 無vô 實thật 似tự 有hữu 何hà 要yếu 實thật 耶da 。 下hạ 文văn 諸chư 喻dụ 酬thù 意ý 皆giai 爾nhĩ 。 二nhị 論luận 云vân 。 云vân 何hà 無vô 義nghĩa 心tâm 心tâm 法pháp 轉chuyển 。 為vi 除trừ 此thử 疑nghi 說thuyết 陽dương 焰diễm 喻dụ 。 釋thích 曰viết 。 又hựu 如như 陽dương 焰diễm 。 於ư 飄phiêu 動động 時thời 實thật 無vô 有hữu 水thủy 而nhi 有hữu 水thủy 覺giác 。 外ngoại 器khí 世thế 間gian 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 三tam 論luận 云vân 。 云vân 何hà 無vô 義nghĩa 有hữu 愛ái 非phi 愛ái 受thọ 用dụng 差sai 別biệt 。 為vi 除trừ 此thử 疑nghi 說thuyết 所sở 夢mộng 喻dụ 。 釋thích 曰viết 。 又hựu 如như 夢mộng 中trung 。 睡thụy 眠miên 所sở 起khởi 心tâm 心tâm 所sở 法pháp 聚tụ 。 極cực 成thành 昧muội 略lược 。 雖tuy 無vô 女nữ 等đẳng 種chủng 種chủng 境cảnh 界giới 。 有hữu 愛ái 非phi 愛ái 境cảnh 界giới 受thọ 用dụng 。 覺giác 時thời 亦diệc 爾nhĩ 。 四tứ 論luận 云vân 。 云vân 何hà 無vô 義nghĩa 淨tịnh 不bất 淨tịnh 業nghiệp 。 愛ái 非phi 愛ái 果quả 。 差sai 別biệt 而nhi 生sanh 。 為vi 除trừ 此thử 疑nghi 說thuyết 影ảnh 像tượng 喻dụ 。 釋thích 曰viết 。 又hựu 如như 影ảnh 像tượng 於ư 鏡kính 等đẳng 中trung 。 還hoàn 見kiến 本bổn 質chất 。 而nhi 為vi 我ngã 今kim 乃nãi 見kiến 影ảnh 像tượng 而nhi 此thử 影ảnh 像tượng 。 實thật 無vô 所sở 有hữu 。 非phi 等đẳng 引dẫn 地địa 善thiện 惡ác 思tư 業nghiệp 。 本bổn 質chất 為vi 緣duyên 影ảnh 像tượng 果quả 生sanh 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 五ngũ 論luận 云vân 。 云vân 何hà 無vô 義nghĩa 種chủng 種chủng 識thức 轉chuyển 為vi 除trừ 此thử 疑nghi 說thuyết 光quang 影ảnh 喻dụ 釋thích 曰viết 。 又hựu 如như 光quang 影ảnh 由do 弄lộng 影ảnh 者giả 映ánh 蔽tế 其kỳ 光quang 起khởi 種chủng 種chủng 影ảnh 。 非phi 等đẳng 引dẫn 中trung 種chủng 種chủng 諸chư 識thức 。 於ư 無vô 實thật 義nghĩa 差sai 別biệt 而nhi 轉chuyển 。 六lục 論luận 云vân 。 云vân 何hà 無vô 義nghĩa 種chủng 種chủng 戲hí 論luận 。 言ngôn 說thuyết 而nhi 轉chuyển 。 為vi 除trừ 此thử 疑nghi 。 說thuyết 谷cốc 響hưởng 喻dụ 。 釋thích 曰viết 。 又hựu 如như 谷cốc 響hưởng 實thật 無vô 有hữu 聲thanh 而nhi 令linh 聽thính 者giả 似tự 聞văn 多đa 種chủng 言ngôn 說thuyết 。 境cảnh 界giới 種chủng 種chủng 言ngôn 說thuyết 。 語ngữ 業nghiệp 亦diệc 爾nhĩ 。 七thất 論luận 云vân 。 云vân 何hà 無vô 義nghĩa 而nhi 有hữu 實thật 取thủ 。 諸chư 三tam 摩ma 地địa 。 所sở 行hành 境cảnh 轉chuyển 。 為vi 除trừ 此thử 疑nghi 。 說thuyết 水thủy 月nguyệt 喻dụ 。 釋thích 曰viết 。 又hựu 如như 水thủy 月nguyệt 由do 水thủy 潤nhuận 滑hoạt 澄trừng 清thanh 性tánh 故cố 。 雖tuy 無vô 有hữu 月nguyệt 而nhi 月nguyệt 可khả 取thủ 。 緣duyên 實thật 義nghĩa 境cảnh 。 之chi 所sở 熏huân 修tu 。 潤nhuận 滑hoạt 為vi 性tánh 。 諸chư 三tam 摩ma 地địa 。 相tương 應ứng 之chi 意ý 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 雖tuy 無vô 所sở 緣duyên 實thật 義nghĩa 境cảnh 界giới 。 而nhi 似tự 有hữu 轉chuyển 。 此thử 與dữ 影ảnh 像tượng 。 有hữu 何hà 差sai 別biệt 。 定định 不bất 定định 地địa 。 而nhi 有hữu 差sai 別biệt 。 有hữu 說thuyết 。 面diện 等đẳng 眾chúng 緣duyên 和hòa 合hợp 。 水thủy 鏡kính 等đẳng 中trung 面diện 等đẳng 影ảnh 生sanh 。 分phân 明minh 可khả 取thủ 。 如như 眾chúng 緣duyên 力lực 頗pha 胝chi 迦ca 等đẳng 。 種chủng 種chủng 色sắc 生sanh 。 為vi 不bất 爾nhĩ 耶da 。 所sở 取thủ 差sai 別biệt 如như 離ly 水thủy 鏡kính 月nguyệt 面diện 等đẳng 影ảnh 分phân 明minh 可khả 得đắc 。 頗pha 胝chi 迦ca 等đẳng 。 所sở 現hiện 眾chúng 色sắc 。 則tắc 不bất 如như 是thị 。 故cố 非phi 同đồng 喻dụ 。 又hựu 非phi 我ngã 等đẳng 許hứa 有hữu 水thủy 等đẳng 種chủng 種chủng 實thật 義nghĩa 。 有hữu 法pháp 不bất 成thành 故cố 非phi 比tỉ 量lượng 。 八bát 論luận 云vân 。 云vân 何hà 無vô 義nghĩa 。 有hữu 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 無vô 顛điên 倒đảo 心tâm 。 為vi 辦biện 有hữu 情tình 諸chư 利lợi 樂lạc 事sự 。 故cố 思tư 受thọ 生sanh 。 為vi 除trừ 此thử 疑nghi 。 說thuyết 變biến 化hóa 喻dụ 。 釋thích 曰viết 。 又hựu 如như 變biến 化hóa 依y 此thử 變biến 化hóa 說thuyết 名danh 變biến 化hóa 。 雖tuy 無vô 有hữu 實thật 而nhi 能năng 化hóa 者giả 。 無vô 有hữu 顛điên 倒đảo 。 於ư 所sở 化hóa 事sự 勤cần 作tác 功công 用dụng 。 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 爾nhĩ 。 雖tuy 無vô 遍biến 計kế 所sở 執chấp 有hữu 情tình 。 於ư 依y 他tha 起khởi 諸chư 有hữu 情tình 類loại 。 由do 哀ai 愍mẫn 故cố 。 而nhi 往vãng 彼bỉ 彼bỉ 。 諸chư 所sở 生sanh 處xứ 。 攝nhiếp 受thọ 自tự 體thể 。 論luận 下hạ 總tổng 結kết 云vân 。 應ưng 知tri 此thử 中trung 唯duy 有hữu 爾nhĩ 所sở 虛hư 妄vọng 疑nghi 事sự 。 所sở 謂vị 內nội 一nhất 外ngoại 二nhị 受thọ 用dụng 差sai 別biệt 。 三Tam 身Thân 業nghiệp 。 四tứ 語ngữ 業nghiệp 。 五ngũ 三tam 種chủng 意ý 業nghiệp 非phi 等đẳng 引dẫn 地địa 。 六lục 若nhược 等đẳng 引dẫn 地địa 。 七thất 若nhược 無vô 顛điên 倒đảo 。 八bát 於ư 此thử 八bát 事sự 。 諸chư 佛Phật 世Thế 尊Tôn 。 說thuyết 八bát 種chủng 喻dụ 諸chư 有hữu 智trí 者giả 。 聞văn 是thị 所sở 說thuyết 於ư 定định 不bất 定định 。 二nhị 地địa 義nghĩa 中trung 。 能năng 正chánh 解giải 了liễu 。 解giải 曰viết 。 上thượng 依y 彼bỉ 論luận 次thứ 第đệ 具cụ 引dẫn 。 其kỳ 釋thích 曰viết 下hạ 。 皆giai 無vô 性tánh 釋thích 。 其kỳ 解giải 曰viết 下hạ 。 即tức 鈔sao 家gia 意ý 。 然nhiên 其kỳ 論luận 釋thích 疑nghi 。 但đãn 由do 疑nghi 異dị 故cố 舉cử 八bát 喻dụ 。 不bất 必tất 相tương/tướng 躡niếp 故cố 論luận 皆giai 牒điệp 最tối 初sơ 若nhược 無vô 有hữu 義nghĩa 。 疏sớ/sơ 直trực 依y 經kinh 文văn 之chi 次thứ 第đệ 以dĩ 引dẫn 論luận 文văn 。 若nhược 刊# 定định 記ký 一nhất 一nhất 相tương/tướng 躡niếp 。 既ký 經kinh 論luận 中trung 次thứ 第đệ 不bất 同đồng 。 如như 何hà 經kinh 中trung 復phục 成thành 相tương/tướng 躡niếp 。

疏sớ/sơ 。 然nhiên 彼bỉ 論luận 無vô 空không 下hạ 。 第đệ 二nhị 經kinh 論luận 對đối 辨biện 然nhiên 論luận 望vọng 經kinh 略lược 有hữu 四tứ 異dị 疏sớ/sơ 有hữu 三tam 節tiết 。 初sơ 明minh 有hữu 無vô 。 二nhị 而nhi 影ảnh 是thị 鏡kính 像tượng 者giả 。 是thị 顯hiển 名danh 異dị 。 三tam 更cánh 有hữu 映ánh 質chất 下hạ 。 辨biện 其kỳ 開khai 合hợp 。 於ư 中trung 有hữu 二nhị 。 先tiên 辨biện 論luận 開khai 所sở 由do 。 由do 義nghĩa 異dị 故cố 。 後hậu 今kim 經kinh 以dĩ 義nghĩa 下hạ 。 明minh 經kinh 合hợp 所sở 以dĩ 以dĩ 類loại 同đồng 故cố 。 更cánh 有hữu 一nhất 意ý 為vi 成thành 十thập 故cố 。 以dĩ 加gia 三tam 法pháp 故cố 合hợp 此thử 三tam 。 下hạ 文văn 當đương 說thuyết 。 然nhiên 若nhược 唯duy 為vi 成thành 十thập 。 何hà 不bất 合hợp 在tại 於ư 餘dư 喻dụ 中trung 。 故cố 疏sớ/sơ 但đãn 顯hiển 類loại 同đồng 之chi 義nghĩa 。 言ngôn 至chí 下hạ 當đương 知tri 者giả 。 即tức 影ảnh 喻dụ 中trung 廣quảng 開khai 其kỳ 相tương/tướng 。 四tứ 者giả 經kinh 論luận 次thứ 第đệ 而nhi 有hữu 前tiền 卻khước 。 經kinh 為vi 對đối 前tiền 三tam 種chủng 法pháp 故cố 次thứ 不bất 同đồng 論luận 。 下hạ 釋thích 具cụ 出xuất 易dị 故cố 此thử 無vô 。 疏sớ/sơ 遠viễn 公công 下hạ 第đệ 四tứ 敘tự 遠viễn 公công 有hữu 四tứ 。 一nhất 取thủ 意ý 敘tự 昔tích 。 二nhị 辨biện 其kỳ 順thuận 違vi 。 三tam 假giả 徵trưng 正chánh 釋thích 。 四tứ 結kết 廣quảng 從tùng 略lược 。 今kim 初sơ 。 然nhiên 遠viễn 公công 依y 於ư 二nhị 諦đế 解giải 斯tư 七thất 喻dụ 。 前tiền 六lục 為vi 俗tục 知tri 俗tục 非phi 實thật 故cố 說thuyết 如như 幻huyễn 。 知tri 俗tục 假giả 有hữu 。 故cố 說thuyết 如như 焰diễm 。 知tri 俗tục 心tâm 起khởi 故cố 說thuyết 如như 夢mộng 。 知tri 聲thanh 不bất 實thật 故cố 說thuyết 如như 響hưởng 。 知tri 俗tục 暫tạm 有hữu 故cố 說thuyết 如như 電điện 。 知tri 變biến 易dị 無vô 體thể 故cố 說thuyết 如như 化hóa 。 後hậu 一nhất 知tri 真chân 知tri 真chân 離ly 相tương/tướng 故cố 如như 虛hư 空không 。 前tiền 六lục 是thị 有hữu 為vi 空không 。 後hậu 一nhất 即tức 無vô 為vi 空không 。 以dĩ 前tiền 六lục 喻dụ 多đa 同đồng 光quang 統thống 。 及cập 與dữ 攝nhiếp 論luận 故cố 。 疏sớ/sơ 不bất 引dẫn 但đãn 取thủ 意ý 。 見kiến 其kỳ 攝nhiếp 論luận 八bát 喻dụ 依y 他tha 故cố 不bất 立lập 空không 今kim 經kinh 有hữu 空không 。 明minh 喻dụ 無vô 為vi 。 疏sớ/sơ 非phi 不bất 有hữu 理lý 下hạ 。 二nhị 辨biện 順thuận 違vi 。 初sơ 句cú 順thuận 理lý 空không 比tỉ 餘dư 喻dụ 。 似tự 無vô 為vi 故cố 。 而nhi 違vi 已dĩ 下hạ 辨biện 其kỳ 違vi 文văn 。 以dĩ 文văn 中trung 空không 喻dụ 寬khoan 故cố 。 疏sớ/sơ 若nhược 爾nhĩ 下hạ 三tam 假giả 徵trưng 正chánh 釋thích 。 先tiên 徵trưng 意ý 云vân 。 彼bỉ 既ký 違vi 文văn 。 自tự 云vân 何hà 解giải 。 從tùng 謂vị 彼bỉ 疑nghi 情tình 下hạ 即tức 疏sớ/sơ 正chánh 解giải 。 取thủ 攝nhiếp 論luận 勢thế 。 以dĩ 解giải 空không 喻dụ 彼bỉ 論luận 雖tuy 無vô 。 假giả 使sử 有hữu 者giả 。 應ưng 如như 我ngã 釋thích 。 疏sớ/sơ 餘dư 義nghĩa 下hạ 。 四tứ 結kết 廣quảng 從tùng 略lược 。 攝nhiếp 論luận 之chi 廣quảng 已dĩ 如như 上thượng 引dẫn 。 別biệt 章chương 之chi 文văn 抄sao 已dĩ 略lược 具cụ 。 疏sớ/sơ 金kim 剛cang 般Bát 若Nhã 下hạ 。 第đệ 五ngũ 敘tự 般Bát 若Nhã 。 論luận 言ngôn 九cửu 喻dụ 者giả 。 羅la 什thập 譯dịch 經kinh 但đãn 有hữu 六lục 喻dụ 。 九cửu 依y 魏ngụy 經kinh 。 偈kệ 云vân 一nhất 切thiết 有hữu 為vi 法pháp 。 如như 星tinh 翳ế 燈đăng 幻huyễn 。 露lộ 泡bào 夢mộng 電điện 雲vân 。 無vô 著trước 論luận 當đương 第đệ 十thập 八bát 上thượng 求cầu 佛Phật 地địa 住trú 處xứ 明minh 流lưu 轉chuyển 不bất 染nhiễm 。 天thiên 親thân 當đương 二nhị 十thập 七thất 說thuyết 法Pháp 入nhập 寂tịch 疑nghi 。 謂vị 佛Phật 既ký 涅Niết 槃Bàn 。 何hà 能năng 說thuyết 法Pháp 。 故cố 舉cử 此thử 偈kệ 。 為vi 了liễu 有hữu 為vi 如như 幻huyễn 等đẳng 。 即tức 無vô 有hữu 為vi 。 是thị 為vi 大đại 智trí 故cố 。 不bất 住trụ 生sanh 死tử 。 然nhiên 非phi 無vô 幻huyễn 等đẳng 故cố 。 不bất 離ly 有hữu 為vi 。 即tức 是thị 大đại 悲bi 。 不bất 住trụ 涅Niết 槃Bàn 。 以dĩ 是thị 無vô 住trụ 涅Niết 槃Bàn 故cố 。 能năng 入nhập 寂tịch 而nhi 說thuyết 法Pháp 也dã 。 無vô 著trước 頌tụng 云vân 。 見kiến 相tương 及cập 於ư 識thức 器khí 身thân 受thọ 用dụng 事sự 。 過quá 去khứ 現hiện 在tại 。 法pháp 亦diệc 觀quán 未vị 來lai 世thế 。 論luận 自tự 解giải 云vân 。 此thử 偈kệ 顯hiển 示thị 四tứ 有hữu 為vi 相tương/tướng 。 一nhất 自tự 性tánh 相tướng 。 即tức 初sơ 句cú 攝nhiếp 三tam 喻dụ 。 二nhị 著trước 所sở 住trụ 味vị 相tương/tướng 。 即tức 如như 幻huyễn 喻dụ 。 三tam 隨tùy 順thuận 過quá 失thất 相tương/tướng 。 即tức 露lộ 泡bào 二nhị 喻dụ 。 四tứ 隨tùy 順thuận 出xuất 離ly 相tương/tướng 。 即tức 夢mộng 電điện 雲vân 三tam 喻dụ 。 釋thích 初sơ 相tương/tướng 云vân 。 於ư 中trung 自tự 性tánh 相tướng 者giả 。 共cộng 相tương 見kiến 識thức 此thử 相tương/tướng 如như 星tinh 。 應ưng 如như 是thị 見kiến 。 無vô 智trí 暗ám 中trung 有hữu 彼bỉ 光quang 故cố 。 有hữu 智trí 明minh 中trung 無vô 彼bỉ 光quang 故cố 。 解giải 曰viết 。 古cổ 有hữu 二nhị 釋thích 。 一nhất 者giả 古cổ 來lai 諸chư 德đức 。 皆giai 以dĩ 共cộng 相tương 見kiến 識thức 解giải 自tự 性tánh 相tướng 含hàm 於ư 三tam 喻dụ 。 此thử 三tam 皆giai 是thị 生sanh 死tử 自tự 體thể 性tánh 故cố 。 從tùng 此thử 相tương/tướng 如như 星tinh 下hạ 。 別biệt 解giải 星tinh 喻dụ 。 而nhi 云vân 此thử 相tương/tướng 者giả 。 但đãn 此thử 上thượng 相tương/tướng 字tự 非phi 此thử 一nhất 句cú 。 以dĩ 見kiến 屬thuộc 翳ế 喻dụ 。 識thức 屬thuộc 燈đăng 喻dụ 故cố 此thử 解giải 甚thậm 分phân 明minh 。 但đãn 不bất 順thuận 天thiên 親thân 。 天thiên 親thân 云vân 能năng 見kiến 法pháp 亦diệc 復phục 如như 是thị 耳nhĩ 。 以dĩ 天thiên 親thân 云vân 譬thí 如như 星tinh 宿tú 為vi 日nhật 所sở 映ánh 有hữu 而nhi 不bất 現hiện 能năng 見kiến 心tâm 法pháp 亦diệc 復phục 如như 是thị 故cố 。 又hựu 見kiến 相tương/tướng 二nhị 字tự 於ư 偈kệ 不bất 次thứ 。 若nhược 迴hồi 偈kệ 云vân 相tương 見kiến 及cập 於ư 識thức 。 理lý 則tắc 無vô 違vi 。 而nhi 天thiên 親thân 又hựu 以dĩ 星tinh 配phối 於ư 見kiến 翳ế 配phối 相tương/tướng 故cố 。 二nhị 者giả 大đại 雲vân 別biệt 為vi 一nhất 解giải 云vân 。 此thử 相tương/tướng 如như 星tinh 者giả 。 全toàn 指chỉ 上thượng 文văn 共cộng 相tương 見kiến 識thức 。 以dĩ 為vi 此thử 相tương/tướng 。 謂vị 第đệ 六lục 識thức 起khởi 分phân 別biệt 見kiến 。 緣duyên 共cộng 相tương 境cảnh 故cố 。 喻dụ 如như 星tinh 夜dạ 有hữu 光quang 明minh 。 五ngũ 識thức 各các 緣duyên 故cố 非phi 共cộng 相tương 。 第đệ 七thất 意ý 識thức 恆hằng 行hành 染nhiễm 污ô 配phối 屬thuộc 翳ế 喻dụ 。 若nhược 八bát 識thức 所sở 緣duyên 行hành 相tướng 。 俱câu 不bất 可khả 知tri 。 以dĩ 微vi 細tế 故cố 。 又hựu 無vô 計kế 度độ 強cường/cưỡng 分phân 別biệt 故cố 。 不bất 合hợp 星tinh 喻dụ 。 星tinh 喻dụ 要yếu 須tu 有hữu 智trí 明minh 故cố 。 見kiến 即tức 分phân 別biệt 耳nhĩ 。 此thử 釋thích 亦diệc 是thị 一nhất 理lý 則tắc 成thành 。 論luận 家gia 不bất 釋thích 自tự 性tánh 相tướng 義nghĩa 牒điệp 之chi 何hà 為vi 。 又hựu 令linh 共cộng 相tương 見kiến 識thức 之chi 中trung 燈đăng 喻dụ 不bất 明minh 故cố 。 不bất 及cập 前tiền 解giải 。 今kim 為vi 一nhất 解giải 。 並tịnh 異dị 兩lưỡng 家gia 。 謂vị 此thử 相tương/tướng 之chi 言ngôn 。 全toàn 指chỉ 前tiền 共cộng 相tương 見kiến 識thức 。 則tắc 如như 大đại 雲vân 。 而nhi 不bất 將tương 此thử 句cú 獨độc 解giải 如như 星tinh 。 謂vị 如như 星tinh 下hạ 別biệt 解giải 三tam 喻dụ 。 應ưng 云vân 此thử 相tương/tướng 如như 星tinh 如như 翳ế 如như 燈đăng 。 以dĩ 星tinh 喻dụ 在tại 初sơ 故cố 先tiên 牒điệp 解giải 耳nhĩ 。 又hựu 不bất 依y 古cổ 星tinh 喻dụ 相tương/tướng 分phần/phân 。 今kim 以dĩ 星tinh 喻dụ 喻dụ 於ư 見kiến 分phần/phân 。 星tinh 有hữu 照chiếu 了liễu 之chi 能năng 同đồng 見kiến 分phần/phân 故cố 。 亦diệc 順thuận 天thiên 親thân 能năng 見kiến 心tâm 法pháp 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 翳ế 喻dụ 相tương/tướng 分phần/phân 猶do 有hữu 妄vọng 見kiến 。 謂vị 有hữu 空không 花hoa 之chi 外ngoại 相tướng 故cố 。 燈đăng 喻dụ 自tự 證chứng 分phần/phân 。 此thử 不bất 異dị 論luận 。 若nhược 為vi 此thử 解giải 亦diệc 順thuận 偈kệ 中trung 見kiến 相tương 及cập 於ư 識thức 。 義nghĩa 次thứ 第đệ 故cố 。 亦diệc 得đắc 論luận 家gia 共cộng 相tương 見kiến 識thức 解giải 自tự 性tánh 義nghĩa 。 又hựu 通thông 八bát 識thức 三tam 分phần/phân 共cộng 是thị 識thức 故cố 。 而nhi 為vi 自tự 相tương/tướng 。 不bất 獨độc 第đệ 六lục 而nhi 為vi 共cộng 等đẳng 。 論luận 別biệt 解giải 星tinh 喻dụ 。 言ngôn 無vô 智trí 暗ám 中trung 有hữu 光quang 等đẳng 者giả 。 若nhược 無vô 般Bát 若Nhã 喻dụ 之chi 如như 暗ám 。 便tiện 有hữu 見kiến 分phần/phân 名danh 有hữu 彼bỉ 光quang 。 若nhược 有hữu 智trí 日nhật 識thức 見kiến 便tiện 空không 。 云vân 有hữu 智trí 明minh 中trung 無vô 彼bỉ 光quang 矣hĩ 。 論luận 次thứ 解giải 翳ế 喻dụ 云vân 。 人nhân 法pháp 我ngã 見kiến 如như 翳ế 。 應ưng 如như 是thị 見kiến 。 何hà 以dĩ 故cố 以dĩ 取thủ 無vô 義nghĩa 故cố 解giải 曰viết 。 眼nhãn 若nhược 有hữu 翳ế 妄vọng 取thủ 空không 花hoa 。 心tâm 有hữu 妄vọng 見kiến 妄vọng 取thủ 我ngã 法pháp 無vô 處xứ 。 妄vọng 取thủ 名danh 取thủ 無vô 義nghĩa 。 論luận 次thứ 解giải 燈đăng 喻dụ 云vân 。 識thức 如như 燈đăng 應ưng 如như 是thị 見kiến 。

何hà 以dĩ 故cố 。 渴khát 愛ái 潤nhuận 取thủ 緣duyên 故cố 熾sí 然nhiên 。 解giải 曰viết 。 愛ái 潤nhuận 於ư 取thủ 而nhi 成thành 識thức 緣duyên 故cố 。 令linh 識thức 炎diễm 熾sí 然nhiên 增tăng 盛thịnh 。 則tắc 愛ái 如như 油du 取thủ 如như 炷chú 。 識thức 猶do 燈đăng 焰diễm 。 燈đăng 體thể 即tức 是thị 第đệ 八bát 。 炎diễm 盛thịnh 即tức 是thị 七thất 轉chuyển 。 二nhị 解giải 著trước 所sở 住trụ 味vị 相tương/tướng 。 論luận 云vân 。 於ư 中trung 著trước 所sở 住trụ 味vị 相tương/tướng 者giả 。 味vị 著trước 顛điên 倒đảo 境cảnh 界giới 故cố 。 彼bỉ 如như 幻huyễn 應ưng 如như 是thị 見kiến 。 解giải 曰viết 。 即tức 偈kệ 器khí 字tự 。 六lục 境cảnh 為vi 所sở 住trụ 愛ái 心tâm 味vị 著trước 。 無vô 實thật 為vi 實thật 為vi 顛điên 倒đảo 境cảnh 。 如như 幻huyễn 六lục 境cảnh 令linh 人nhân 謂vị 真chân 。 三tam 解giải 隨tùy 順thuận 過quá 失thất 相tương/tướng 。 論luận 云vân 。 於ư 中trung 隨tùy 順thuận 過quá 失thất 相tương/tướng 者giả 。 無vô 常thường 等đẳng 隨tùy 順thuận 故cố 。 彼bỉ 露lộ 譬thí 喻dụ 者giả 。 顯hiển 示thị 相tương/tướng 體thể 無vô 有hữu 。 以dĩ 隨tùy 順thuận 無vô 常thường 故cố 。 解giải 曰viết 。 即tức 偈kệ 中trung 身thân 字tự 。 是thị 身thân 無vô 常thường 。 不bất 久cửu 散tán 滅diệt 。 如như 朝triêu 露lộ 故cố 。 論luận 云vân 彼bỉ 泡bào 譬thí 喻dụ 者giả 。 顯hiển 示thị 隨tùy 順thuận 苦khổ 體thể 。 以dĩ 受thọ 如như 泡bào 故cố 。 解giải 曰viết 即tức 偈kệ 受thọ 用dụng 事sự 也dã 。 受thọ 如như 泡bào 者giả 不bất 久cửu 立lập 故cố 。 三tam 受thọ 即tức 為vi 三tam 苦khổ 。 無vô 樂nhạo/nhạc/lạc 可khả 著trước 名danh 隨tùy 順thuận 苦khổ 。 四tứ 解giải 隨tùy 順thuận 出xuất 離ly 相tương/tướng 。 論luận 云vân 。 隨tùy 順thuận 出xuất 離ly 相tương/tướng 者giả 。 隨tùy 順thuận 人nhân 法pháp 無vô 我ngã 。 以dĩ 於ư 攀phàn 緣duyên 得đắc 出xuất 離ly 故cố 。 說thuyết 無vô 我ngã 謂vị 出xuất 離ly 也dã 解giải 曰viết 。 出xuất 離ly 攀phàn 緣duyên 也dã 。 云vân 何hà 隨tùy 順thuận 。 論luận 云vân 隨tùy 順thuận 者giả 謂vị 過quá 去khứ 等đẳng 行hành 。 以dĩ 夢mộng 等đẳng 譬thí 喻dụ 顯hiển 示thị 。 解giải 曰viết 。 但đãn 以dĩ 夢mộng 等đẳng 觀quán 於ư 三tam 世thế 則tắc 隨tùy 順thuận 出xuất 離ly 矣hĩ 。 夢mộng 者giả 論luận 云vân 彼bỉ 過quá 去khứ 行hành 所sở 念niệm 處xứ 故cố 。 如như 夢mộng 寤ngụ 念niệm 夢mộng 時thời 。 都đô 無vô 所sở 有hữu 。 夢mộng 望vọng 覺giác 時thời 即tức 是thị 過quá 去khứ 。 論luận 曰viết 。 現hiện 在tại 者giả 不bất 久cửu 時thời 。 故cố 如như 電điện 可khả 知tri 。 論luận 云vân 未vị 來lai 者giả 彼bỉ 麁thô 惡ác 種chủng 子tử 似tự 虛hư 空không 。 引dẫn 出xuất 心tâm 故cố 如như 雲vân 。 解giải 曰viết 。 依y 空không 出xuất 雲vân 如như 種chủng 生sanh 現hiện 。 有hữu 漏lậu 為vi 麁thô 惡ác 。 論luận 結kết 云vân 。 如như 是thị 知tri 三tam 世thế 行hành 轉chuyển 生sanh 已dĩ 則tắc 通thông 達đạt 無vô 我ngã 。 此thử 顯hiển 示thị 隨tùy 順thuận 出xuất 離ly 相tương/tướng 故cố 。 上thượng 依y 論luận 經kinh 故cố 有hữu 九cửu 喻dụ 。 若nhược 依y 秦tần 經kinh 但đãn 有hữu 六lục 喻dụ 。 加gia 一nhất 影ảnh 喻dụ 。 云vân 一nhất 切thiết 有hữu 為vi 法pháp 。 如như 夢mộng 幻huyễn 泡bào 影ảnh 。 如như 露lộ 亦diệc 如như 電điện 。 應ưng 作tác 如như 是thị 觀quán 。 次thứ 第đệ 亦diệc 不bất 同đồng 。 論luận 。 而nhi 將tương 影ảnh 喻dụ 添# 前tiền 則tắc 成thành 十thập 喻dụ 。 古cổ 人nhân 亦diệc 將tương 影ảnh 喻dụ 攝nhiếp 星tinh 翳ế 燈đăng 雲vân 。 則tắc 六lục 喻dụ 攝nhiếp 九cửu 。 疏sớ/sơ 若nhược 依y 大đại 品phẩm 下hạ 。 第đệ 六lục 段đoạn 大đại 品phẩm 智trí 論luận 所sở 明minh 十thập 喻dụ 。 十thập 喻dụ 者giả 。 一nhất 如như 幻huyễn 。 二nhị 如như 焰diễm 。 三tam 如như 水thủy 中trung 月nguyệt 。 四tứ 如như 虛hư 空không 。 五ngũ 如như 響hưởng 。 六lục 如như 犍kiền 闥thát 婆bà 城thành 。 七thất 如như 夢mộng 。 八bát 如như 影ảnh 。 九cửu 如như 鏡kính 中trung 像tượng 。 十thập 如như 化hóa 。 智trí 論luận 第đệ 七thất 廣quảng 明minh 其kỳ 相tương/tướng 。 什thập 公công 有hữu 傳truyền 叡duệ 公công 有hữu 讚tán 。 下hạ 釋thích 文văn 中trung 並tịnh 已dĩ 含hàm 具cụ 。 但đãn 闕khuyết 揵kiền 城thành 大đại 同đồng 幻huyễn 故cố 。 欲dục 成thành 十thập 忍nhẫn 故cố 不bất 出xuất 之chi 。 又hựu 加gia 三tam 法pháp 故cố 合hợp 三tam 影ảnh 。 皆giai 為vi 成thành 圓viên 十thập 耳nhĩ 。 疏sớ/sơ 楞lăng 伽già 亦diệc 通thông 者giả 。 即tức 第đệ 七thất 多đa 同đồng 大đại 品phẩm 。 疏sớ/sơ 今kim 經kinh 長trường/trưởng 行hành 下hạ 。 第đệ 二nhị 疏sớ/sơ 為vi 會hội 通thông 。 言ngôn 偈kệ 有hữu 局cục 者giả 加gia 下hạ 響hưởng 喻dụ 。 云vân 一nhất 切thiết 諸chư 世thế 間gian 。 種chủng 種chủng 諸chư 音âm 聲thanh 非phi 內nội 亦diệc 非phi 外ngoại 。 了liễu 知tri 悉tất 如như 響hưởng 是thị 也dã 。

大Đại 方Phương 廣Quảng 佛Phật 華Hoa 嚴Nghiêm 經Kinh 隨Tùy 疏Sớ/sơ 演Diễn 義Nghĩa 鈔Sao 卷quyển 第đệ 七thất 十thập 四tứ

Print Friendly, PDF & Email