大Đại 方Phương 廣Quảng 佛Phật 華Hoa 嚴Nghiêm 經Kinh 疏Sớ
Quyển 36
唐Đường 澄Trừng 觀Quán 撰Soạn

大Đại 方Phương 廣Quảng 佛Phật 華Hoa 嚴Nghiêm 經Kinh 疏Sớ/sơ 卷quyển 第đệ 三tam 十thập 六lục

唐đường 清thanh 涼lương 山sơn 大đại 華hoa 嚴nghiêm 寺tự 沙Sa 門Môn 澄trừng 觀quán 撰soạn

第đệ 三tam 發phát 光quang 地địa 。 所sở 以dĩ 來lai 者giả 。 前tiền 戒giới 此thử 定định 義nghĩa 次thứ 第đệ 故cố 。 又hựu 前tiền 三tam 地địa 寄ký 同đồng 世thế 間gian 施thí 戒giới 修tu 法pháp 前tiền 二nhị 施thí 戒giới 竟cánh 。 今kim 此thử 顯hiển 修tu 故cố 。 深thâm 密mật 云vân 。 前tiền 位vị 能năng 持trì 微vi 細tế 戒giới 品phẩm 。 未vị 得đắc 圓viên 滿mãn 。 世thế 間gian 等đẳng 持trì 等Đẳng 至Chí 。 及cập 圓viên 滿mãn 聞văn 法Pháp 總tổng 持trì 。 為vi 令linh 得đắc 此thử 因nhân 說thuyết 此thử 地địa 。 令linh 勤cần 修tu 學học 。 此thử 則tắc 具cụ 前tiền 二nhị 意ý 。 言ngôn 發phát 光quang 者giả 。 智trí 論luận 四tứ 十thập 九cửu 名danh 為vi 光quang 地địa 。 本bổn 論luận 及cập 金kim 光quang 明minh 十thập 住trụ 婆bà 沙sa 等đẳng 。 皆giai 名danh 明minh 地địa 。 光quang 之chi 與dữ 明minh 眼nhãn 目mục 殊thù 稱xưng 。 皆giai 略lược 無vô 發phát 字tự 。 仁nhân 王vương 名danh 明minh 慧tuệ 。 慧tuệ 亦diệc 是thị 明minh 義nghĩa 旨chỉ 皆giai 同đồng 。 今kim 統thống 收thu 下hạ 經kinh 及cập 諸chư 經kinh 論luận 。 總tổng 有hữu 三tam 義nghĩa 。 立lập 發phát 光quang 名danh 。 一nhất 以dĩ 初sơ 住trụ 地địa 十thập 種chủng 淨tịnh 心tâm 為vi 能năng 發phát 。 勝thắng 定định 聞văn 持trì 為vi 所sở 發phát 光quang 。 以dĩ 安an 住trụ 地địa 竟cánh 。 方phương 始thỉ 聞văn 法Pháp 修tu 得đắc 定định 故cố 。 故cố 瑜du 伽già 四tứ 十thập 八bát 云vân 。 由do 聞văn 行hành 正Chánh 法Pháp 光quang 明minh 等đẳng 持trì 。 光quang 明minh 之chi 所sở 顯hiển 示thị 故cố 。 名danh 發Phát 光Quang 地Địa 。 由do 內nội 心tâm 淨tịnh 。 能năng 發phát 光quang 明minh 。 是thị 故cố 說thuyết 名danh 。 增tăng 上thượng 心tâm 住trụ 。 既ký 言ngôn 由do 內nội 心tâm 淨tịnh 能năng 發phát 明minh 知tri 以dĩ 十thập 淨tịnh 心tâm 為vi 能năng 發phát 也dã 。 攝nhiếp 論luận 金Kim 光Quang 明Minh 經Kinh 。 意ý 皆giai 同đồng 此thử 二nhị 以dĩ 聞văn 持trì 為vi 能năng 發phát 。 勝thắng 定định 為vi 所sở 發phát 。 以dĩ 聞văn 法Pháp 竟cánh 。 靜tĩnh 處xứ 修tu 行hành 方phương 發phát 定định 故cố 。 瑜du 伽già 亦diệc 說thuyết 等đẳng 持trì 為vi 光quang 明minh 故cố 。 此thử 約ước 地địa 中trung 釋thích 之chi 。 三tam 以dĩ 勝thắng 定định 總tổng 持trì 。 並tịnh 為vi 能năng 發phát 。 彼bỉ 四tứ 地địa 證chứng 光quang 明minh 相tướng 。 以dĩ 為vi 所sở 發phát 。 故cố 下hạ 論luận 云vân 。 彼bỉ 無vô 生sanh 慧tuệ 此thử 名danh 光quang 明minh 。 依y 此thử 光quang 明minh 故cố 名danh 明minh 地địa 。 此thử 約ước 地địa 滿mãn 釋thích 。 唯duy 識thức 亦diệc 云vân 。 成thành 就tựu 勝thắng 定định 大đại 法pháp 總tổng 持trì 。 能năng 發phát 無vô 邊biên 妙diệu 慧tuệ 光quang 故cố 。 謂vị 由do 得đắc 勝thắng 定định 發phát 修tu 慧tuệ 光quang 。 由do 得đắc 總tổng 持trì 教giáo 法pháp 發phát 聞văn 思tư 光quang 。 彼bỉ 無vô 邊biên 慧tuệ 即tức 是thị 三tam 慧tuệ 。 故cố 上thượng 本bổn 分phần/phân 論luận 云vân 。 隨tùy 聞văn 思tư 修tu 照chiếu 法pháp 顯hiển 現hiện 。 謂vị 就tựu 此thử 慧tuệ 中trung 。 四tứ 地địa 證chứng 法pháp 為vi 所sở 照chiếu 。 三tam 慧tuệ 光quang 明minh 為vi 能năng 照chiếu 。 三tam 慧tuệ 是thị 彼bỉ 證chứng 智trí 光quang 明minh 之chi 相tướng 。 餘dư 諸chư 經kinh 論luận 言ngôn 雖tuy 少thiểu 異dị 。 並tịnh 不bất 出xuất 此thử 故cố 。 十thập 淨tịnh 心tâm 唯duy 是thị 能năng 發phát 。 證chứng 光quang 明minh 相tướng 唯duy 是thị 所sở 發phát 。 勝thắng 定định 一nhất 種chủng 通thông 能năng 所sở 發phát 。 是thị 以dĩ 此thử 地địa 偏thiên 得đắc 增tăng 上thượng 心tâm 名danh 。 若nhược 所sở 離ly 障chướng 通thông 約ước 三tam 慧tuệ 故cố 。 本bổn 分phần/phân 論luận 云vân 。 闇ám 相tương/tướng 於ư 聞văn 思tư 修tu 諸chư 法pháp 忘vong 障chướng 。 唯duy 識thức 名danh 闇ám 鈍độn 障chướng 。 謂vị 所sở 知tri 障chướng 中trung 俱câu 生sanh 一nhất 分phần/phân 。 令linh 聞văn 思tư 修tu 法pháp 忘vong 失thất 彼bỉ 障chướng 三tam 地địa 勝thắng 定định 總tổng 持trì 。 及cập 彼bỉ 所sở 發phát 殊thù 勝thắng 三tam 慧tuệ 。 入nhập 三tam 地địa 時thời 。 便tiện 能năng 永vĩnh 斷đoạn 。 由do 斯tư 三tam 地địa 說thuyết 斷đoạn 二nhị 愚ngu 。 及cập 彼bỉ 麁thô 重trọng 。 一nhất 欲dục 貪tham 愚ngu 。 此thử 障chướng 勝thắng 定định 及cập 彼bỉ 修tu 慧tuệ 。 二nhị 圓viên 滿mãn 陀đà 羅la 尼ni 愚ngu 。 此thử 障chướng 聞văn 思tư 慧tuệ 。 及cập 障chướng 彼bỉ 圓viên 滿mãn 。 陀đà 羅la 尼ni 故cố 。 若nhược 約ước 所sở 證chứng 。 唯duy 就tựu 總tổng 持trì 名danh 證chứng 勝thắng 流lưu 真Chân 如Như 。 唯duy 識thức 云vân 。 謂vị 此thử 真Chân 如Như 所sở 流lưu 教giáo 法pháp 。 於ư 餘dư 教giáo 法pháp 極cực 為vi 勝thắng 故cố 。 梁lương 攝nhiếp 論luận 云vân 。 從tùng 真Chân 如Như 流lưu 出xuất 正chánh 體thể 智trí 。 正chánh 體thể 智trí 流lưu 出xuất 後hậu 得đắc 智trí 。 後hậu 得đắc 智trí 流lưu 出xuất 大đại 悲bi 。 大đại 悲bi 流lưu 出xuất 。 十Thập 二Nhị 部Bộ 經Kinh 。 名danh 為vi 勝thắng 流lưu 法Pháp 界Giới 故cố 。 下hạ 經kinh 中trung 。 能năng 捨xả 身thân 命mạng 。 求cầu 此thử 善thiện 說thuyết 。 其kỳ 所sở 成thành 行hành 。 亦diệc 唯duy 禪thiền 及cập 求cầu 法Pháp 。 其kỳ 所sở 得đắc 果quả 。 亦diệc 法pháp 及cập 禪thiền 。 梁lương 攝nhiếp 論luận 云vân 。 通thông 達đạt 勝thắng 流lưu 法Pháp 界Giới 。 得đắc 無vô 邊biên 法Pháp 音âm 果quả 。 金kim 光quang 明minh 云vân 。 三tam 地địa 發phát 心tâm 得đắc 難nan 動động 三tam 昧muội 果quả 。 下hạ 文văn 四tứ 無vô 量lượng 五ngũ 神thần 通thông 等đẳng 。 皆giai 定định 所sở 攝nhiếp 。 次thứ 正chánh 釋thích 文văn 總tổng 分phần/phân 三tam 分phần/phân 。 初sơ 讚tán 請thỉnh 分phần/phân 。 二nhị 正chánh 說thuyết 分phần/phân 。 三tam 重trọng/trùng 頌tụng 分phần/phân 。 今kim 初sơ 六lục 偈kệ 分phần/phân 二nhị 。 前tiền 三tam 慶khánh 前tiền 後hậu 三tam 請thỉnh 後hậu 。 前tiền 中trung 初sơ 偈kệ 集tập 經kinh 者giả 序tự 。 後hậu 二nhị 偈kệ 發phát 言ngôn 讚tán 能năng 所sở 說thuyết 。 於ư 中trung 善thiện 哉tai 是thị 總tổng 。 第đệ 八bát 句cú 是thị 結kết 。 別biệt 明minh 能năng 說thuyết 有hữu 二nhị 前tiền 偈kệ 有hữu 慈từ 後hậu 偈kệ 有hữu 悲bi 。 故cố 云vân 利lợi 益ích 。 所sở 說thuyết 亦diệc 二nhị 。 前tiền 偈kệ 教giáo 相tương/tướng 故cố 云vân 律luật 儀nghi 。 後hậu 偈kệ 證chứng 相tương/tướng 故cố 云vân 微vi 妙diệu 。 真chân 實thật 者giả 契khế 理lý 故cố 。 無vô 異dị 者giả 千thiên 聖thánh 同đồng 轍triệt 故cố 。 無vô 差sai 別biệt 者giả 。 理lý 貫quán 事sự 故cố 。 後hậu 三tam 請thỉnh 。 後hậu 中trung 二nhị 。 初sơ 二nhị 偈kệ 大đại 眾chúng 請thỉnh 。 前tiền 偈kệ 總tổng 請thỉnh 三tam 地địa 之chi 法pháp 。 謂vị 如như 彼bỉ 教giáo 法pháp 相tướng 應ưng 三tam 智trí 之chi 業nghiệp 。 後hậu 偈kệ 別biệt 請thỉnh 十thập 度độ 行hành 法pháp 。 以dĩ 地địa 地địa 通thông 有hữu 故cố 。 慈từ 悲bi 是thị 願nguyện 道đạo 謂vị 道Đạo 力lực 。 佛Phật 清thanh 淨tịnh 行hạnh 即tức 無vô 漏lậu 智trí 。 末mạt 後hậu 一nhất 偈kệ 上thượng 首thủ 請thỉnh 。 第đệ 二nhị 正chánh 說thuyết 分phần/phân 中trung 。 先tiên 明minh 地địa 行hành 。 後hậu 辨biện 地địa 果quả 。 前tiền 中trung 四tứ 分phần/phân 。 一nhất 起khởi 厭yếm 行hành 分phần/phân 。 二nhị 厭yếm 行hành 分phần/phân 。 三tam 厭yếm 分phần/phân 。 四tứ 厭yếm 果quả 分phần/phân 。 此thử 地địa 修tu 禪thiền 厭yếm 伏phục 煩phiền 惱não 。 亦diệc 厭yếm 於ư 禪thiền 故cố 名danh 厭yếm 地địa 。 設thiết 忻hãn 大đại 法pháp 亦diệc 為vi 厭yếm 故cố 。 正chánh 住trụ 地địa 心tâm 住trụ 於ư 八bát 禪thiền 。 故cố 但đãn 名danh 厭yếm 。 初sơ 入nhập 地địa 心tâm 觀quán 修tu 彼bỉ 行hành 。 名danh 厭yếm 行hành 分phần/phân 。 趣thú 地địa 方phương 便tiện 起khởi 彼bỉ 厭yếm 行hành 。 地địa 滿mãn 心tâm 中trung 得đắc 無vô 量lượng 等đẳng 。 是thị 厭yếm 之chi 果quả 。 亦diệc 可khả 初sơ 一nhất 是thị 入nhập 心tâm 。 餘dư 三tam 是thị 住trụ 心tâm 。 今kim 初sơ 分phần/phân 中trung 有hữu 三tam 。 初sơ 結kết 前tiền 起khởi 後hậu 。 二nhị 何hà 等đẳng 下hạ 徵trưng 列liệt 十thập 心tâm 。 三tam 菩Bồ 薩Tát 以dĩ 是thị 下hạ 。 結kết 行hành 入nhập 位vị 。 初sơ 中trung 標tiêu 起khởi 云vân 十thập 種chủng 深thâm 心tâm 。 論luận 經Kinh 云vân 深thâm 念niệm 心tâm 。 則tắc 異dị 前tiền 二nhị 地địa 。 單đơn 云vân 深thâm 心tâm 。 謂vị 更cánh 以dĩ 十thập 心tâm 念niệm 前tiền 十thập 深thâm 心tâm 故cố 。 瑜du 伽già 云vân 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 先tiên 於ư 增tăng 上thượng 戒giới 住trụ 已dĩ 。 得đắc 十thập 種chủng 清thanh 淨tịnh 意ý 樂lạc 。 復phục 由do 餘dư 十thập 淨tịnh 心tâm 意ý 樂nhạo 作tác 意ý 思tư 惟duy 。 成thành 上thượng 品phẩm 故cố 。 入nhập 增tăng 上thượng 心tâm 住trụ 。 二nhị 徵trưng 列liệt 中trung 十thập 心tâm 義nghĩa 分phần/phân 四tứ 對đối 。 初sơ 二nhị 一nhất 對đối 根căn 本bổn 建kiến 立lập 。 次thứ 三tam 一nhất 對đối 方phương 便tiện 發phát 修tu 。 次thứ 三tam 一nhất 對đối 修tu 已dĩ 成thành 就tựu 。 後hậu 二nhị 一nhất 對đối 德đức 用dụng 自tự 在tại 。 此thử 四tứ 對đối 中trung 皆giai 前tiền 離ly 過quá 。 後hậu 明minh 成thành 善thiện 。 初sơ 言ngôn 淨tịnh 心tâm 者giả 離ly 過quá 也dã 。 論luận 云vân 依y 彼bỉ 淨tịnh 深thâm 念niệm 心tâm 。 謂vị 依y 二nhị 地địa 淨tịnh 心tâm 。 起khởi 此thử 趣thú 地địa 淨tịnh 心tâm 故cố 。 瑜du 伽già 云vân 。 一nhất 者giả 作tác 意ý 思tư 惟duy 。 我ngã 於ư 十thập 種chủng 淨tịnh 心tâm 意ý 樂lạc 已dĩ 。 得đắc 清thanh 淨tịnh 故cố 。 二nhị 安an 住trụ 心tâm 者giả 。 依y 不bất 捨xả 自tự 乘thừa 及cập 前tiền 十thập 故cố 。 此thử 二nhị 依y 前tiền 。 故cố 云vân 根căn 本bổn 建kiến 立lập 。 後hậu 八bát 依y 前tiền 起khởi 後hậu 。 次thứ 第đệ 二nhị 對đối 方phương 便tiện 發phát 修tu 者giả 。 論luận 云vân 志chí 求cầu 勝thắng 法Pháp 。 起khởi 善thiện 方phương 便tiện 。 三tam 地địa 勝thắng 定định 總tổng 持trì 。 名danh 為vi 勝thắng 法Pháp 。 於ư 中trung 前tiền 二nhị 句cú 離ly 過quá 。 一nhất 懸huyền 厭yếm 當đương 欲dục 。 二nhị 離ly 於ư 現hiện 貪tham 。 後hậu 一nhất 造tạo 行hành 進tiến 善thiện 。 若nhược 不bất 勝thắng 進tiến 則tắc 名danh 為vi 退thoái 。 故cố 異dị 第đệ 二nhị 。 若nhược 准chuẩn 瑜du 伽già 。 所sở 修tu 對đối 治trị 。 不bất 復phục 退thoái 失thất 。 故cố 下hạ 頌tụng 云vân 不bất 害hại 。 若nhược 失thất 對đối 治trị 則tắc 有hữu 害hại 故cố 。 第đệ 三tam 對đối 中trung 。 初sơ 一nhất 離ly 過quá 。 謂vị 自tự 地địa 煩phiền 惱não 不bất 能năng 壞hoại 。 故cố 名danh 堅kiên 固cố 心tâm 。 自tự 地địa 即tức 第đệ 二nhị 。 以dĩ 初sơ 十thập 心tâm 未vị 增tăng 。 未vị 入nhập 三tam 地địa 故cố 。 後hậu 二nhị 成thành 善thiện 。 初sơ 句cú 體thể 成thành 。 依y 等đẳng 至chí 八bát 禪thiền 。 出xuất 入nhập 自tự 在tại 。 故cố 云vân 明minh 盛thịnh 。 後hậu 句cú 用dụng 成thành 。 即tức 依y 前tiền 句cú 禪thiền 定định 自tự 在tại 力lực 。 雖tuy 生sanh 下hạ 地địa 。 而nhi 不bất 退thoái 失thất 。 故cố 云vân 勇dũng 猛mãnh 。 故cố 下hạ 經Kinh 云vân 。 於ư 禪thiền 能năng 出xuất 能năng 入nhập 者giả 。 即tức 明minh 盛thịnh 也dã 。 又hựu 云vân 不bất 隨tùy 禪thiền 解giải 脫thoát 力lực 生sanh 者giả 。 是thị 勇dũng 猛mãnh 也dã 。 地địa 滿mãn 方phương 成thành 。 今kim 此thử 作tác 是thị 思tư 惟duy 。 即tức 得đắc 入nhập 地địa 故cố 。 瑜du 伽già 。 十thập 心tâm 。 皆giai 有hữu 作tác 意ý 思tư 惟duy 之chi 言ngôn 。 第đệ 四tứ 對đối 中trung 。 初sơ 句cú 自tự 行hành 離ly 過quá 。 依y 欲dục 界giới 生sanh 煩phiền 惱não 不bất 能năng 染nhiễm 故cố 。 論luận 名danh 快khoái 心tâm 。 晉tấn 經kinh 名danh 勝thắng 心tâm 。 皆giai 以dĩ 有hữu 智trí 故cố 不bất 染nhiễm 煩phiền 惱não 。 今kim 言ngôn 廣quảng 者giả 。 兼kiêm 不bất 樂nhạo 陜# 小tiểu 故cố 。 後hậu 句cú 利lợi 他tha 自tự 在tại 。 依y 利lợi 眾chúng 生sanh 不bất 斷đoạn 諸chư 有hữu 。 故cố 云vân 大đại 心tâm 。 此thử 廣quảng 大đại 二nhị 心tâm 。 與dữ 前tiền 後hậu 有hữu 異dị 。 三tam 結kết 行hành 入nhập 地địa 。 謂vị 於ư 前tiền 十thập 心tâm 。 作tác 意ý 思tư 惟duy 。 便tiện 入nhập 增tăng 上thượng 心tâm 住trụ 。 第đệ 二nhị 佛Phật 子tử 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 住trụ 第đệ 三tam 下hạ 。 厭yếm 行hành 分phần/phân 中trung 有hữu 三tam 。 一nhất 修tu 行hành 護hộ 煩phiền 惱não 行hành 。 以dĩ 觀quán 有hữu 為vi 可khả 厭yếm 患hoạn 故cố 。 二nhị 見kiến 如như 是thị 下hạ 修tu 行hành 護hộ 小Tiểu 乘Thừa 行hành 。 求cầu 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 深thâm 念niệm 眾chúng 生sanh 捨xả 陜# 劣liệt 心tâm 故cố 。 三tam 菩Bồ 薩Tát 如như 是thị 厭yếm 離ly 下hạ 。 修tu 行hành 方phương 便tiện 攝nhiếp 行hành 。 欲dục 攝nhiếp 眾chúng 生sanh 。 不bất 離ly 無vô 障chướng 礙ngại 智trí 。 究cứu 竟cánh 方phương 便tiện 等đẳng 故cố 。 又hựu 此thử 三tam 段đoạn 攝nhiếp 前tiền 三tam 位vị 。 初sơ 及cập 第đệ 二nhị 一nhất 半bán 攝nhiếp 修tu 行hành 住trụ 。 次thứ 護hộ 小Tiểu 乘Thừa 陜# 心tâm 。 下hạ 攝nhiếp 無vô 恚khuể 恨hận 行hành 。 以dĩ 慈từ 悲bi 故cố 。 後hậu 段đoạn 攝nhiếp 等đẳng 一nhất 切thiết 佛Phật 迴hồi 向hướng 。 思tư 惟duy 佛Phật 智Trí 度Độ 眾chúng 生sanh 故cố 。 今kim 初sơ 二nhị 十thập 句cú 分phần/phân 二nhị 。 初sơ 十thập 觀quán 無vô 常thường 即tức 知tri 有hữu 為vi 體thể 性tánh 。 後hậu 十thập 觀quán 無vô 救cứu 者giả 即tức 人nhân 彰chương 過quá 。 今kim 初sơ 分phần/phân 三tam 。 初sơ 顯hiển 觀quán 時thời 。 謂vị 住trụ 地địa 已dĩ 揀giản 前tiền 趣thú 入nhập 。 次thứ 觀quán 一nhất 切thiết 下hạ 。 總tổng 辨biện 所sở 觀quán 。 言ngôn 如như 實thật 相tướng 者giả 此thử 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 一nhất 事sự 實thật 。 謂vị 無vô 常thường 等đẳng 。 二nhị 理lý 實thật 謂vị 即tức 不bất 生sanh 等đẳng 。 今kim 文văn 具cụ 二nhị 。 後hậu 所sở 謂vị 下hạ 別biệt 示thị 其kỳ 相tương/tướng 。 文văn 有hữu 十thập 句cú 。 初sơ 總tổng 餘dư 別biệt 。 總tổng 云vân 無vô 常thường 者giả 。 論luận 云vân 是thị 中trung 命mạng 行hành 不bất 住trụ 故cố 。 謂vị 命mạng 行hành 二nhị 字tự 是thị 所sở 無vô 常thường 法pháp 。 不bất 住trụ 二nhị 字tự 。 是thị 無vô 常thường 義nghĩa 。 相tương 續tục 名danh 命mạng 遷thiên 流lưu 名danh 行hành 。 命mạng 舉cử 於ư 內nội 行hành 通thông 內nội 外ngoại 。 故cố 下hạ 別biệt 中trung 分phần/phân 出xuất 依y 正chánh 。 別biệt 中trung 九cửu 句cú 。 初sơ 五ngũ 句cú 。 云vân 何hà 此thử 無vô 常thường 。 即tức 前tiền 命mạng 行hành 。 後hậu 四tứ 句cú 何hà 者giả 是thị 無vô 常thường 。 即tức 前tiền 不bất 住trụ 。 初sơ 中trung 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 一nhất 隨tùy 事sự 前tiền 三tam 內nội 報báo 以dĩ 顯hiển 無vô 常thường 。 後hậu 二nhị 外ngoại 報báo 以dĩ 顯hiển 無vô 常thường 。 二nhị 據cứ 義nghĩa 。 五ngũ 句cú 以dĩ 苦khổ 等đẳng 四tứ 觀quán 共cộng 顯hiển 無vô 常thường 。 初sơ 句cú 即tức 苦khổ 。 論luận 云vân 依y 身thân 轉chuyển 時thời 力lực 生sanh 三tam 種chủng 苦khổ 故cố 。 謂vị 三tam 苦khổ 依y 三tam 受thọ 。 三tam 受thọ 依y 觸xúc 生sanh 故cố 。 依y 身thân 轉chuyển 方phương 能năng 生sanh 苦khổ 。 即tức 是thị 無vô 常thường 。 二nhị 即tức 不bất 依y 飲ẩm 食thực 力lực 。 形hình 色sắc 增tăng 損tổn 故cố 。 三tam 不bất 安an 隱ẩn 者giả 。 依y 不bất 護hộ 諸chư 惡ác 力lực 橫hoạnh 夭yểu 壽thọ 等đẳng 。 四tứ 敗bại 壞hoại 者giả 。 依y 世thế 界giới 成thành 。 力lực 成thành 必tất 滅diệt 故cố 。 五ngũ 不bất 久cửu 住trụ 者giả 。 此thử 句cú 依y 無vô 我ngã 。 謂vị 資tư 生sanh 依y 主chủ 無vô 有hữu 定định 力lực 。 屬thuộc 於ư 五ngũ 家gia 。 非phi 一nhất 處xứ 住trụ 不bất 定định 。 我ngã 所sở 反phản 顯hiển 我ngã 無vô 。 後hậu 四tứ 何hà 者giả 是thị 無vô 常thường 。 然nhiên 無vô 常thường 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 者giả 少thiểu 時thời 無vô 常thường 即tức 。 剎sát 那na 生sanh 滅diệt 。 二nhị 自tự 性tánh 不bất 成thành 實thật 無vô 常thường 。 謂vị 三tam 世thế 緣duyên 生sanh 俱câu 。 無vô 自tự 性tánh 故cố 。 不bất 成thành 實thật 體thể 。 即tức 下hạ 三tam 句cú 。 一nhất 非phi 從tùng 前tiền 際tế 生sanh 者giả 。 過quá 去khứ 已dĩ 滅diệt 故cố 。 二nhị 非phi 向hướng 後hậu 際tế 去khứ 者giả 。 現hiện 在tại 即tức 滅diệt 。 無vô 容dung 從tùng 現hiện 轉chuyển 至chí 未vị 來lai 故cố 。 三tam 非phi 於ư 現hiện 在tại 住trụ 者giả 。 念niệm 念niệm 遷thiên 謝tạ 。 求cầu 其kỳ 住trụ 相tướng 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 約ước 三tam 世thế 遷thiên 滅diệt 。 求cầu 生sanh 等đẳng 相tương/tướng 。 皆giai 不bất 可khả 得đắc 。 即tức 入nhập 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 是thị 無vô 常thường 義nghĩa 。 此thử 中trung 三tam 世thế 約ước 相tương 續tục 門môn 。 如như 因nhân 前tiền 身thân 有hữu 今kim 身thân 等đẳng 。 若nhược 依y 生sanh 滅diệt 門môn 。 則tắc 應ưng 從tùng 未vị 來lai 藏tạng 流lưu 入nhập 現hiện 在tại 。 遷thiên 至chí 過quá 去khứ 。 二nhị 門môn 不bất 同đồng 也dã 。 第đệ 二nhị 又hựu 觀quán 下hạ 明minh 其kỳ 無vô 救cứu 。 初sơ 句cú 總tổng 顯hiển 。 言ngôn 此thử 法pháp 者giả 即tức 前tiền 無vô 常thường 。 今kim 又hựu 觀quán 之chi 。 不bất 出xuất 生sanh 老lão 病bệnh 死tử 。 如như 四tứ 方phương 山sơn 來lai 。 無vô 逃đào 避tị 處xứ 。 無vô 能năng 救cứu 者giả 。 別biệt 有hữu 九cửu 句cú 約ước 。 生sanh 老lão 病bệnh 死tử 。 初sơ 四tứ 約ước 死tử 以dĩ 顯hiển 無vô 救cứu 。 此thử 相tương/tướng 顯hiển 故cố 所sở 以dĩ 先tiên 明minh 。 一nhất 無vô 依y 者giả 。 於ư 無vô 常thường 未vị 至chí 中trung 無vô 所sở 依y 告cáo 救cứu 令linh 不bất 至chí 。 二nhị 與dữ 憂ưu 者giả 無vô 常thường 既ký 至chí 。 無vô 能năng 救cứu 者giả 。 意ý 地địa 懼cụ 死tử 所sở 以dĩ 懷hoài 憂ưu 。 三tam 與dữ 悲bi 者giả 。 生sanh 陰ấm 轉chuyển 壞hoại 。 死tử 相tướng 現hiện 前tiền 。 於ư 此thử 中trung 間gian 。 彌di 增tăng 涕thế 泗# 。 四tứ 苦khổ 惱não 同đồng 住trụ 者giả 。 正chánh 捨xả 壽thọ 時thời 。 四tứ 大đại 分phân 散tán 。 在tại 於ư 五ngũ 根căn 苦khổ 惱não 事sự 中trung 。 其kỳ 力lực 虛hư 弱nhược 。 更cánh 以dĩ 憂ưu 悲bi 隨tùy 逐trục 則tắc 憂ưu 苦khổ 轉chuyển 增tăng 。 心tâm 生sanh 熱nhiệt 惱não 。 次thứ 二nhị 約ước 資tư 生sanh 事sự 。 不bất 知tri 是thị 苦khổ 。 妄vọng 生sanh 樂lạc 想tưởng 。 對đối 治trị 不bất 入nhập 故cố 無vô 救cứu 也dã 。 謂vị 五ngũ 追truy 求cầu 資tư 生sanh 境cảnh 有hữu 順thuận 違vi 。 故cố 愛ái 憎tăng 所sở 繫hệ 。 六lục 於ư 受thọ 用dụng 時thời 。 苦khổ 多đa 樂lạc 少thiểu 。 云vân 愁sầu 慼thích 轉chuyển 多đa 。 謂vị 受thọ 而nhi 不bất 散tán 眾chúng 禍họa 皆giai 集tập 。 用dụng 而nhi 毀hủy 損tổn 如như 損tổn 身thân 命mạng 。 故cố 曰viết 苦khổ 多đa 。 七thất 於ư 身thân 老lão 時thời 。 盛thịnh 年niên 壯tráng 色sắc 。 不bất 可khả 救cứu 令linh 停đình 積tích 。 後hậu 二nhị 約ước 病bệnh 。 初sơ 一nhất 病bệnh 因nhân 。 謂vị 八bát 於ư 少thiếu 壯tráng 時thời 具cụ 樂nhạo/nhạc/lạc 等đẳng 三tam 受thọ 。 故cố 貪tham 等đẳng 常thường 燒thiêu 不bất 容dung 法pháp 水thủy 。 熾sí 然nhiên 難nạn/nan 救cứu 。 九cửu 於ư 年niên 衰suy 時thời 眾chúng 患hoạn 所sở 纏triền 。 如như 樹thụ 將tương 朽hủ 。 日nhật 夜dạ 增tăng 長trưởng 。 無vô 能năng 令linh 免miễn 。 然nhiên 病bệnh 通thông 始thỉ 終chung 。 老lão 時thời 多đa 故cố 論luận 偏thiên 說thuyết 老lão 。 老lão 即tức 病bệnh 緣duyên 故cố 。 論luận 云vân 後hậu 三tam 句cú 皆giai 明minh 身thân 患hoạn 事sự 也dã 。 何hà 故cố 不bất 在tại 初sơ 說thuyết 。 示thị 身thân 數sác 數sác 患hoạn 事sự 可khả 卒thốt 加gia 故cố 。 如như 幻huyễn 不bất 實thật 。 總tổng 結kết 前tiền 九cửu 。 第đệ 二nhị 護hộ 小Tiểu 乘Thừa 行hành 有hữu 三tam 十thập 句cú 。 前tiền 十thập 句cú 護hộ 小tiểu 心tâm 。 後hậu 二nhị 十thập 句cú 護hộ 陜# 心tâm 。 今kim 初sơ 先tiên 總tổng 。 後hậu 見kiến 佛Phật 下hạ 別biệt 。 總tổng 中trung 初sơ 結kết 前tiền 。 謂vị 先tiên 觀quán 無vô 常thường 已dĩ 厭yếm 有hữu 為vi 。 次thứ 觀quán 無vô 救cứu 故cố 倍bội 增tăng 厭yếm 離ly 。 趣thú 佛Phật 智trí 慧tuệ 。 明minh 其kỳ 生sanh 後hậu 正chánh 護hộ 小tiểu 心tâm 求cầu 佛Phật 大đại 智trí 故cố 。 別biệt 中trung 十thập 句cú 分phần/phân 二nhị 。 前tiền 五ngũ 攝nhiếp 功công 德đức 大đại 。 即tức 求cầu 佛Phật 菩Bồ 提Đề 。 後hậu 五ngũ 清thanh 淨tịnh 大đại 。 即tức 求cầu 涅Niết 槃Bàn 果quả 。 菩Bồ 提Đề 是thị 德đức 修tu 成thành 名danh 攝nhiếp 。 涅Niết 槃Bàn 本bổn 有hữu 離ly 障chướng 稱xưng 淨tịnh 。 此thử 二nhị 無vô 礙ngại 。 菩Bồ 提Đề 菩Bồ 提Đề 斷đoạn 。 俱câu 名danh 菩Bồ 提Đề 。 智trí 相tương/tướng 智trí 性tánh 皆giai 名danh 佛Phật 智trí 。 今kim 初sơ 。 一nhất 神thần 力lực 攝nhiếp 功công 德đức 大đại 。 智trí 用dụng 不bất 測trắc 故cố 。 二nhị 無vô 比tỉ 德đức 學học 地địa 無vô 等đẳng 故cố 。 上thượng 二nhị 妙diệu 用dụng 自tự 在tại 。 三tam 大đại 義nghĩa 德đức 。 利lợi 他tha 無vô 量lượng 故cố 。 四tứ 無vô 譏cơ 嫌hiềm 德đức 。 自tự 行hành 難nan 得đắc 故cố 。 五ngũ 不bất 同đồng 德đức 外ngoại 道đạo 無vô 雜tạp 故cố 。 顯hiển 上thượng 二nhị 利lợi 不bất 同đồng 外ngoại 道đạo 。 無vô 利lợi 勤cần 苦khổ 。 上thượng 三tam 德đức 行hạnh 圓viên 滿mãn 。 後hậu 五ngũ 中trung 義nghĩa 攝nhiếp 有hữu 三tam 。 謂vị 離ly 惑hoặc 苦khổ 。 得đắc 涅Niết 槃Bàn 故cố 。 一nhất 無vô 惱não 者giả 。 即tức 離ly 惑hoặc 習tập 無vô 明minh 不bất 雜tạp 故cố 。 二nhị 無vô 憂ưu 者giả 離ly 苦khổ 。 苦khổ 依y 根căn 本bổn 亡vong 故cố 。 憂ưu 悲bi 隨tùy 盡tận 。 三tam 得đắc 涅Niết 槃Bàn 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 一nhất 得đắc 體thể 。 謂vị 無vô 憂ưu 畏úy 城thành 。 亦diệc 是thị 無Vô 餘Dư 涅Niết 槃Bàn 。 二nhị 得đắc 用dụng 。 謂vị 能năng 建kiến 大đại 事sự 。 亦diệc 無vô 住trụ 涅Niết 槃Bàn 。 即tức 後hậu 二nhị 句cú 。 不bất 住trụ 生sanh 死tử 。 故cố 云vân 不bất 復phục 退thoái 還hoàn 。 不bất 住trụ 涅Niết 槃Bàn 。 故cố 能năng 救cứu 無vô 量lượng 苦khổ 難nạn 。 由do 俱câu 不bất 住trụ 。 方phương 是thị 世thế 間gian 涅Niết 槃Bàn 勝thắng 事sự 。 以dĩ 斯tư 為vi 業nghiệp 。 則tắc 翻phiên 有hữu 為vi 之chi 業nghiệp 矣hĩ 。 第đệ 二nhị 菩Bồ 薩Tát 。 如như 是thị 見kiến 如Như 來Lai 智trí 下hạ 。 護hộ 陜# 劣liệt 心tâm 有hữu 二nhị 十thập 句cú 。 前tiền 十thập 悲bi 其kỳ 淪luân 溺nịch 。 後hậu 十thập 決quyết 志chí 慈từ 濟tế 。 前tiền 中trung 二nhị 。 先tiên 牒điệp 前tiền 標tiêu 後hậu 。 謂vị 見kiến 佛Phật 智trí 勝thắng 利lợi 。 傷thương 物vật 不bất 得đắc 有hữu 為vi 過quá 患hoạn 。 愍mẫn 物vật 處xứ 之chi 。 此thử 是thị 牒điệp 前tiền 則tắc 起khởi 悲bi 心tâm 是thị 為vi 生sanh 後hậu 。 二nhị 何hà 等đẳng 下hạ 正chánh 顯hiển 悲bi 行hành 。 文văn 有hữu 十thập 句cú 。 初sơ 總tổng 餘dư 別biệt 。 總tổng 由do 孤cô 獨độc 無vô 依y 。 故cố 生sanh 哀ai 愍mẫn 。 少thiểu 而nhi 無vô 父phụ 曰viết 孤cô 。 老lão 而nhi 無vô 子tử 曰viết 獨độc 。 今kim 眾chúng 生sanh 上thượng 遠viễn 慈từ 尊tôn 。 又hựu 無vô 方phương 便tiện 下hạ 不bất 利lợi 物vật 。 又hựu 闕khuyết 善thiện 心tâm 。 故cố 云vân 孤cô 獨độc 。 既ký 孤cô 且thả 獨độc 何hà 所sở 依y 救cứu 。 別biệt 有hữu 九cửu 種chủng 。 孤cô 獨độc 無vô 依y 。 初sơ 二nhị 依y 欲dục 求cầu 眾chúng 生sanh 。 一nhất 已dĩ 得đắc 心tâm 無vô 厭yếm 足túc 。 故cố 貧bần 窮cùng 無vô 依y 。 經Kinh 云vân 知tri 足túc 之chi 人nhân 。 雖tuy 貧bần 而nhi 富phú 。 不bất 知tri 足túc 者giả 。 雖tuy 富phú 而nhi 貧bần 。 未vị 必tất 無vô 財tài 方phương 曰viết 貧bần 也dã 。 二nhị 未vị 得đắc 他tha 財tài 求cầu 。 無vô 休hưu 息tức 故cố 。 三tam 毒độc 火hỏa 然nhiên 。 此thử 即tức 多đa 欲dục 。 多đa 欲dục 之chi 人nhân 。 多đa 求cầu 利lợi 故cố 。 煩phiền 惱não 亦diệc 多đa 。 初sơ 求cầu 生sanh 貪tham 不bất 遂toại 生sanh 瞋sân 。 非phi 理lý 為vi 癡si 。 次thứ 三tam 依y 有hữu 求cầu 眾chúng 生sanh 。 一nhất 閉bế 苦khổ 果quả 獄ngục 。 二nhị 集tập 因nhân 覆phú 障chướng 。 三tam 無vô 觀quán 察sát 道đạo 。 由do 生sanh 八bát 難nạn 不bất 聞văn 法Pháp 故cố 。 由do 上thượng 三tam 故cố 安an 能năng 得đắc 滅diệt 。 後hậu 四tứ 依y 梵Phạm 行hạnh 求cầu 眾chúng 生sanh 行hành 。 前tiền 三tam 小Tiểu 乘Thừa 。 一nhất 行hành 小tiểu 因nhân 不bất 求cầu 大đại 因nhân 勝thắng 善thiện 之chi 法pháp 。 二nhị 保bảo 執chấp 小tiểu 果quả 。 不bất 求cầu 菩Bồ 提Đề 。 為vi 失thất 佛Phật 法Pháp 。 當đương 知tri 此thử 輩bối 。 皆giai 是thị 增tăng 上thượng 慢mạn 人nhân 。 三tam 不bất 得đắc 大đại 般Bát 涅Niết 槃Bàn 。 長trường/trưởng 隨tùy 變biến 易dị 生sanh 死tử 。 後hậu 一nhất 外ngoại 道đạo 雖tuy 求cầu 解giải 脫thoát 。 以dĩ 行hành 邪tà 故cố 。 失thất 於ư 方phương 便tiện 。 又hựu 上thượng 總tổng 別biệt 十thập 句cú 。 亦diệc 可khả 通thông 為vi 五ngũ 對đối 。 一nhất 無vô 親thân 無vô 財tài 。 二nhị 有hữu 惑hoặc 有hữu 苦khổ 。 三tam 有hữu 障chướng 無vô 治trị 。 四tứ 闕khuyết 因nhân 失thất 緣duyên 。 五ngũ 順thuận 流lưu 背bối/bội 滅diệt 。 第đệ 二nhị 菩Bồ 薩Tát 。 如như 是thị 下hạ 決quyết 志chí 救cứu 度độ 中trung 。 初sơ 結kết 前tiền 生sanh 後hậu 。 作tác 是thị 念niệm 不bất 正chánh 顯hiển 救cứu 心tâm 。 文văn 有hữu 十thập 句cú 。 初sơ 總tổng 餘dư 別biệt 。 別biệt 分phân 為vi 三tam 。 初sơ 三tam 何hà 處xứ 救cứu 度độ 。 謂vị 三tam 道đạo 中trung 一nhất 脫thoát 業nghiệp 結kết 。 二nhị 淨tịnh 惑hoặc 染nhiễm 。 三tam 度độ 苦khổ 果quả 。 次thứ 五ngũ 以dĩ 何hà 行hành 度độ 。 謂vị 授thọ 三tam 學học 。 初sơ 二nhị 正chánh 授thọ 。 一nhất 著trước 戒giới 善thiện 處xứ 。 二nhị 勸khuyến 住trụ 定định 慧tuệ 三tam 昧muội 地địa 故cố 。 定định 慧tuệ 合hợp 說thuyết 。 為vi 四tứ 地địa 已dĩ 去khứ 方phương 是thị 慧tuệ 地địa 。 此thử 地địa 定định 增tăng 故cố 。 慧tuệ 是thị 定định 中trung 之chi 慧tuệ 耳nhĩ 。 後hậu 三Tam 明Minh 授thọ 法pháp 利lợi 益ích 。 初sơ 二nhị 戒giới 益ích 。 一nhất 將tương 受thọ 戒giới 者giả 。 令linh 除trừ 疑nghi 生sanh 信tín 。 眾chúng 生sanh 受thọ 佛Phật 戒giới 。 便tiện 同đồng 大đại 覺giác 。 固cố 應ưng 歡hoan 喜hỷ 。 二nhị 已dĩ 受thọ 者giả 令linh 知tri 持trì 犯phạm 。 見kiến 其kỳ 勝thắng 益ích 安an 固cố 不bất 動động 。 後hậu 一nhất 定định 慧tuệ 益ích 。 滅diệt 除trừ 沈trầm 掉trạo 故cố 云vân 調điều 伏phục 。 後hậu 一nhất 度độ 果quả 。 云vân 何hà 救cứu 度độ 成thành 。 令linh 得đắc 有hữu 餘dư 無Vô 餘Dư 涅Niết 槃Bàn 故cố 。 上thượng 皆giai 論luận 意ý 。 更cánh 有hữu 一nhất 理lý 授thọ 行hành 五ngũ 句cú 中trung 。 初sơ 三tam 是thị 戒giới 。 初sơ 著trước 戒giới 處xứ 。 次thứ 由do 持trì 戒giới 得đắc 心tâm 不bất 悔hối 。 故cố 云vân 安an 住trụ 。 後hậu 由do 不bất 悔hối 。 得đắc 心tâm 歡hoan 喜hỷ 。 次thứ 一nhất 授thọ 慧tuệ 故cố 云vân 知tri 見kiến 。 後hậu 一nhất 授thọ 定định 故cố 云vân 調điều 伏phục 。 然nhiên 三tam 學học 對đối 於ư 三tam 道đạo 。 有hữu 通thông 有hữu 別biệt 。 別biệt 則tắc 戒giới 無vô 業nghiệp 結kết 。 慧tuệ 能năng 斷đoạn 惑hoặc 定định 度độ 苦khổ 果quả 為vi 別biệt 。 對đối 前tiền 次thứ 故cố 先tiên 說thuyết 慧tuệ 。 然nhiên 猶do 附phụ 論luận 。 若nhược 直trực 就tựu 經kinh 文văn 。 對đối 前tiền 十thập 類loại 生sanh 此thử 十thập 心tâm 。 一nhất 救cứu 孤cô 獨độc 故cố 。 二nhị 脫thoát 貧bần 窮cùng 故cố 。 三tam 淨tịnh 三tam 毒độc 故cố 。 四tứ 度độ 有hữu 獄ngục 故cố 。 五ngũ 著trước 無vô 覆phú 障chướng 處xứ 露lộ 地địa 坐tọa 故cố 。 六lục 住trụ 善thiện 觀quán 察sát 故cố 。 七thất 得đắc 善thiện 法Pháp 欲dục 。 生sanh 歡hoan 喜hỷ 故cố 。 八bát 知tri 見kiến 性tánh 相tướng 同đồng 佛Phật 法Pháp 故cố 。 九cửu 調điều 伏phục 諸chư 根căn 。 不bất 隨tùy 流lưu 故cố 。 十thập 應ưng 令linh 涅Niết 槃Bàn 得đắc 解giải 脫thoát 方phương 便tiện 故cố 。 論luận 非phi 無vô 理lý 。 未vị 若nhược 此thử 順thuận 經kinh 文văn 。 第đệ 三tam 修tu 行hành 方phương 便tiện 攝nhiếp 行hành 。 謂vị 修tu 攝nhiếp 生sanh 。 方phương 便tiện 之chi 行hành 。 故cố 下hạ 經Kinh 云vân 。 以dĩ 何hà 方phương 便tiện 。 而nhi 能năng 拔bạt 濟tế 。 即tức 知tri 不bất 離ly 佛Phật 智trí 等đẳng 故cố 。 佛Phật 智trí 等đẳng 即tức 是thị 攝nhiếp 生sanh 之chi 方phương 便tiện 也dã 。 文văn 分phân 為vi 四tứ 。 一nhất 發phát 起khởi 攝nhiếp 行hành 之chi 因nhân 。 二nhị 作tác 是thị 思tư 惟duy 下hạ 。 思tư 求cầu 方phương 便tiện 攝nhiếp 行hành 。 三tam 便tiện 作tác 是thị 念niệm 下hạ 。 思tư 得đắc 攝nhiếp 生sanh 方phương 便tiện 。 四tứ 菩Bồ 薩Tát 如như 是thị 。 下hạ 依y 思tư 修tu 行hành 。 今kim 初sơ 分phần/phân 二nhị 。 先tiên 牒điệp 前tiền 二nhị 行hành 以dĩ 為vi 三tam 因nhân 。 後hậu 欲dục 依y 下hạ 。 依y 前tiền 三tam 因nhân 以dĩ 明minh 發phát 起khởi 。 今kim 初sơ 。 一nhất 如như 是thị 厭yếm 離ly 一nhất 切thiết 有hữu 為vi 。 是thị 牒điệp 護hộ 煩phiền 惱não 行hành 為vi 離ly 妄vọng 想tưởng 因nhân 。 二nhị 如như 是thị 愍mẫn 念niệm 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 是thị 牒điệp 護hộ 陜# 心tâm 為vi 不bất 捨xả 一nhất 切thiết 世thế 間gian 因nhân 。 三tam 知tri 一Nhất 切Thiết 智Trí 智Trí 。 有hữu 勝thắng 利lợi 益ích 。 是thị 牒điệp 護hộ 小tiểu 心tâm 為vi 發phát 精tinh 進tấn 因nhân 。 謂vị 既ký 知tri 佛Phật 智trí 勝thắng 益ích 。 則tắc 修tu 行hành 彼bỉ 道đạo 以dĩ 趣thú 入nhập 故cố 。 然nhiên 三tam 因nhân 之chi 中trung 初sơ 後hậu 是thị 智trí 。 中trung 一nhất 是thị 悲bi 。 悲bi 智trí 為vi 因nhân 能năng 求cầu 方phương 便tiện 。 後hậu 發phát 起khởi 者giả 既ký 思tư 三tam 因nhân 。 欲dục 將tương 有hữu 益ích 之chi 智trí 救cứu 可khả 愍mẫn 之chi 眾chúng 生sanh 。 故cố 說thuyết 經Kinh 者giả 為vi 此thử 發phát 起khởi 故cố 。 論luận 云vân 此thử 言ngôn 示thị 現hiện 發phát 起khởi 方phương 便tiện 攝nhiếp 行hành 故cố 。 第đệ 二nhị 思tư 求cầu 方phương 便tiện 者giả 。 亦diệc 只chỉ 思tư 前tiền 眾chúng 生sanh 。 墮đọa 有hữu 為vi 惑hoặc 業nghiệp 苦khổ 中trung 。 欲dục 令linh 永vĩnh 滅diệt 。 得đắc 大đại 涅Niết 槃Bàn 。 未vị 知tri 方phương 便tiện 故cố 思tư 求cầu 之chi 。 今kim 經kinh 闕khuyết 一nhất 業nghiệp 字tự 。 論luận 經kinh 具cụ 有hữu 。 問vấn 前tiền 決quyết 志chí 救cứu 中trung 。 知tri 授thọ 三tam 學học 滅diệt 業nghiệp 惑hoặc 苦khổ 。 今kim 何hà 故cố 言ngôn 。 以dĩ 何hà 方phương 便tiện 。 答đáp 今kim 但đãn 思tư 其kỳ 能năng 授thọ 智trí 慧tuệ 耳nhĩ 。 若nhược 爾nhĩ 前tiền 護hộ 小tiểu 中trung 。 已dĩ 知tri 如Như 來Lai 。 智trí 慧tuệ 有hữu 大đại 勢thế 力lực 。 及cập 上thượng 因nhân 中trung 。 云vân 知tri 一Nhất 切Thiết 智Trí 有hữu 勝thắng 利lợi 益ích 。 今kim 何hà 更cánh 思tư 。 答đáp 前tiền 知tri 智trí 勝thắng 欲dục 令linh 物vật 得đắc 。 今kim 亦diệc 思tư 其kỳ 令linh 得đắc 攝nhiếp 生sanh 方phương 便tiện 。 下hạ 乃nãi 知tri 之chi 。 要yếu 自tự 得đắc 佛Phật 智trí 方phương 令linh 他tha 得đắc 。 第đệ 三tam 思tư 得đắc 攝nhiếp 生sanh 方phương 便tiện 中trung 。 方phương 便tiện 有hữu 五ngũ 。 自tự 古cổ 皆giai 將tương 配phối 位vị 。 論luận 雖tuy 無vô 文văn 於ư 理lý 無vô 失thất 。 言ngôn 有hữu 五ngũ 者giả 。 一nhất 佛Phật 無Vô 礙Ngại 智Trí 。 二nhị 八bát 地địa 如như 實thật 覺giác 。 三tam 四tứ 地địa 無vô 行hành 慧tuệ 。 四tứ 三tam 地địa 禪thiền 定định 。 五ngũ 亦diệc 三tam 地địa 多đa 聞văn 。 然nhiên 此thử 五ngũ 中trung 從tùng 微vi 至chí 著trước 。 則tắc 後hậu 後hậu 起khởi 於ư 前tiền 前tiền 。 故cố 今kim 觀quán 求cầu 逆nghịch 尋tầm 其kỳ 本bổn 。 展triển 轉chuyển 相tương 因nhân 。 並tịnh 云vân 不bất 離ly 。 此thử 五ngũ 之chi 中trung 多đa 聞văn 唯duy 能năng 起khởi 佛Phật 智trí 。 唯duy 所sở 起khởi 中trung 間gian 三tam 種chủng 通thông 能năng 所sở 起khởi 。 論luận 依y 此thử 義nghĩa 攝nhiếp 五ngũ 為vi 三tam 。 一nhất 佛Phật 智trí 窮cùng 盡tận 果quả 海hải 。 名danh 證chứng 畢tất 竟cánh 盡tận 。 二nhị 以dĩ 中trung 三tam 皆giai 有hữu 。 下hạ 從tùng 他tha 起khởi 上thượng 能năng 起khởi 。 他tha 漸tiệm 增tăng 至chí 佛Phật 。 故cố 攝nhiếp 為vi 一nhất 。 名danh 起khởi 上thượng 上thượng 證chứng 畢tất 竟cánh 盡tận 。 三tam 以dĩ 聞văn 慧tuệ 為vi 彼bỉ 中trung 間gian 起khởi 行hành 所sở 依y 。 名danh 彼bỉ 起khởi 依y 止chỉ 行hành 。 以dĩ 其kỳ 聞văn 慧tuệ 未vị 是thị 證chứng 行hành 。 不bất 得đắc 名danh 起khởi 。 而nhi 忘vong 軀khu 求cầu 聞văn 亦diệc 得đắc 稱xưng 行hành 。 已dĩ 知tri 大đại 旨chỉ 。 次thứ 略lược 釋thích 文văn 。 一nhất 佛Phật 智trí 名danh 無Vô 障Chướng 礙Ngại 解giải 脫thoát 者giả 。 無vô 二nhị 障chướng 故cố 是thị 離ly 障chướng 解giải 脫thoát 。 具cụ 十thập 智trí 力lực 。 權quyền 實thật 無vô 礙ngại 故cố 。 是thị 作tác 用dụng 解giải 脫thoát 。 此thử 是thị 究cứu 竟cánh 攝nhiếp 生sanh 方phương 便tiện 。 二nhị 此thử 智trí 要yếu 依y 如như 實thật 覺giác 者giả 。 八bát 地địa 得đắc 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 。 覺giác 一nhất 切thiết 法pháp 。 如như 實thật 性tánh 故cố 。 若nhược 覺giác 實thật 性tánh 方phương 能năng 盡tận 惑hoặc 。 於ư 事sự 理lý 無vô 礙ngại 故cố 。 佛Phật 智trí 由do 起khởi 。 論luận 釋thích 一nhất 切thiết 法pháp 云vân 。 如Như 來Lai 所sở 說thuyết 。 一nhất 切thiết 法pháp 者giả 。 因nhân 音âm 聲thanh 忍nhẫn 方phương 得đắc 無vô 生sanh 。 尋tầm 於ư 能năng 詮thuyên 悟ngộ 所sở 詮thuyên 故cố 。 釋thích 如như 實thật 覺giác 云vân 。 隨tùy 順thuận 如như 實thật 覺giác 者giả 。 因nhân 於ư 順thuận 忍nhẫn 得đắc 無vô 生sanh 故cố 。 三tam 此thử 覺giác 不bất 離ly 無vô 生sanh 慧tuệ 者giả 。 欲dục 覺giác 一nhất 切thiết 法pháp 。 一nhất 切thiết 法pháp 不bất 出xuất 二nhị 種chủng 。 一nhất 者giả 自tự 相tương/tướng 。 謂vị 色sắc 心tâm 等đẳng 殊thù 。 是thị 有hữu 為vi 法pháp 。 體thể 故cố 名danh 為vi 行hành 。 二nhị 者giả 同đồng 相tương/tướng 。 色sắc 心tâm 雖tuy 殊thù 同đồng 皆giai 生sanh 住trụ 異dị 滅diệt 所sở 遷thiên 。 舉cử 初sơ 攝nhiếp 後hậu 故cố 。 但đãn 名danh 生sanh 。 今kim 四Tứ 地Địa 菩Bồ 薩Tát 。 了liễu 自tự 及cập 同đồng 。 皆giai 緣duyên 生sanh 無vô 性tánh 成thành 。 無vô 分phân 別biệt 慧tuệ 。 故cố 云vân 無vô 行hành 。 無vô 生sanh 下hạ 一nhất 行hành 字tự 是thị 慧tuệ 行hành 相tương/tướng 。 以dĩ 無vô 行hành 無vô 生sanh 為vi 慧tuệ 行hành 相tương/tướng 。 若nhược 如như 是thị 行hành 。 則tắc 得đắc 八bát 地địa 覺giác 法pháp 自tự 性tánh 也dã 。 四tứ 此thử 慧tuệ 不bất 離ly 禪thiền 等đẳng 者giả 。 謂vị 此thử 無vô 生sanh 慧tuệ 非phi 定định 不bất 發phát 。 言ngôn 禪thiền 善thiện 巧xảo 者giả 。 得đắc 三tam 地địa 滿mãn 勝thắng 進tiến 分phần/phân 禪thiền 故cố 。 出xuất 入nhập 自tự 在tại 。 亦diệc 不bất 染nhiễm 禪thiền 。 故cố 名danh 善thiện 巧xảo 。 決quyết 定định 者giả 。 於ư 他tha 四tứ 地địa 決quyết 能năng 發phát 也dã 。 觀quán 察sát 智trí 者giả 。 論luận 云vân 自tự 智trí 慧tuệ 觀quán 故cố 。 謂vị 即tức 三tam 地địa 禪thiền 中trung 之chi 智trí 。 非phi 前tiền 所sở 發phát 四tứ 地địa 無vô 生sanh 之chi 慧tuệ 。 彼bỉ 四tứ 地địa 之chi 慧tuệ 。 此thử 中trung 名danh 光quang 明minh 。 依y 此thử 光quang 明minh 故cố 名danh 明minh 地địa 。 故cố 四tứ 地địa 證chứng 慧tuệ 。 由do 三tam 地địa 禪thiền 中trung 修tu 慧tuệ 而nhi 發phát 。 五ngũ 此thử 禪thiền 不bất 離ly 善thiện 巧xảo 多đa 聞văn 者giả 。 此thử 中trung 修tu 慧tuệ 由do 後hậu 聞văn 慧tuệ 方phương 得đắc 起khởi 故cố 。 三tam 節tiết 皆giai 慧tuệ 而nhi 慧tuệ 不bất 同đồng 。 言ngôn 善thiện 巧xảo 多đa 聞văn 者giả 。 不bất 取thủ 聞văn 相tương/tướng 故cố 。 然nhiên 佛Phật 智trí 之chi 因nhân 乃nãi 通thông 十Thập 地Địa 。 而nhi 偏thiên 舉cử 三tam 者giả 。 此thử 地địa 聞văn 修tu 近cận 所sở 行hành 故cố 。 四tứ 地địa 是thị 慧tuệ 增tăng 之chi 首thủ 故cố 。 八bát 地địa 無vô 功công 用dụng 之chi 初sơ 故cố 。 第đệ 四tứ 依y 思tư 修tu 行hành 。 上thượng 既ký 逆nghịch 推thôi 本bổn 由do 多đa 聞văn 。 今kim 則tắc 順thuận 行hành 。 先tiên 求cầu 聞văn 慧tuệ 而nhi 起khởi 聞văn 行hành 。 文văn 中trung 二nhị 。 初sơ 結kết 前tiền 標tiêu 後hậu 。 後hậu 日nhật 夜dạ 下hạ 正chánh 起khởi 求cầu 行hành 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 先tiên 明minh 求cầu 法Pháp 行hành 。 後hậu 菩Bồ 薩Tát 如như 是thị 。 下hạ 明minh 求cầu 行hành 因nhân 。 今kim 初sơ 文văn 有hữu 十thập 句cú 。 聞văn 法Pháp 者giả 無vô 慢mạn 心tâm 故cố 。 二nhị 喜hỷ 法pháp 者giả 無vô 妬đố 心tâm 故cố 。 三tam 樂nhạo 法Pháp 者giả 。 無vô 折chiết 伏phục 他tha 心tâm 問vấn 義nghĩa 故cố 。 此thử 三tam 約ước 聽thính 聞văn 時thời 。 四tứ 依y 大Đại 乘Thừa 教giáo 自tự 見kiến 正chánh 取thủ 。 不bất 忘vong 失thất 故cố 。 此thử 揀giản 求cầu 小tiểu 不bất 名danh 善thiện 故cố 。 自tự 見kiến 正chánh 取thủ 者giả 不bất 由do 他tha 悟ngộ 故cố 。 五ngũ 隨tùy 自tự 讀đọc 誦tụng 故cố 。 六lục 為vì 他tha 解giải 說thuyết 故cố 。 七thất 順thuận 所sở 聞văn 法Pháp 靜tĩnh 處xứ 思tư 義nghĩa 故cố 。 此thử 三tam 約ước 已dĩ 得đắc 法Pháp 自tự 他tha 利lợi 時thời 。 八bát 到đáo 法pháp 者giả 。 依y 定định 修tu 行hành 到đáo 究cứu 竟cánh 故cố 。 九cửu 住trụ 出xuất 世thế 間gian 智trí 故cố 。 十thập 順thuận 佛Phật 解giải 脫thoát 行hành 故cố 。 上thượng 之chi 後hậu 三tam 皆giai 約ước 修tu 行hành 。 然nhiên 後hậu 二nhị 揀giản 不bất 同đồng 。 世thế 間gian 之chi 行hành 。 若nhược 望vọng 後hậu 厭yếm 分phần/phân 正chánh 修tu 此thử 十thập 。 皆giai 是thị 聞văn 慧tuệ 。 若nhược 望vọng 依y 思tư 而nhi 行hành 此thử 十thập 。 皆giai 名danh 為vi 行hành 。 於ư 中trung 初sơ 日nhật 夜dạ 常thường 聞văn 。 以dĩ 顯hiển 勤cần 行hành 喜hỷ 法pháp 等đẳng 九cửu 。 顯hiển 正chánh 修tu 行hành 。 又hựu 此thử 十thập 句cú 。 若nhược 約ước 所sở 受thọ 唯duy 教giáo 與dữ 義nghĩa 。 聞văn 約ước 教giáo 成thành 修tu 依y 於ư 義nghĩa 。 思tư 通thông 教giáo 義nghĩa 。 第đệ 二nhị 求cầu 行hành 因nhân 中trung 二nhị 。 初sơ 常thường 勤cần 求cầu 因nhân 。 二nhị 菩Bồ 薩Tát 如như 是thị 。 下hạ 正chánh 修tu 行hành 因nhân 。 以dĩ 前tiền 十thập 句cú 有hữu 此thử 二nhị 故cố 。 今kim 初sơ 論luận 云vân 彼bỉ 常thường 勤cần 行hành 。 以dĩ 何hà 為vi 因nhân 。 示thị 現hiện 恭cung 敬kính 重trọng 法pháp 。 畢tất 竟cánh 盡tận 故cố 。 於ư 中trung 分phần/phân 六lục 。 一nhất 總tổng 明minh 輕khinh 財tài 重trọng/trùng 法pháp 。 二nhị 是thị 故cố 菩Bồ 薩Tát 。 下hạ 雙song 捨xả 內nội 外ngoại 。 三tam 無vô 有hữu 恭cung 敬kính 。 下hạ 內nội 財tài 敬kính 事sự 。 謂vị 心tâm 則tắc 恭cung 敬kính 捨xả 慢mạn 。 身thân 則tắc 承thừa 事sự 忘vong 苦khổ 。 四tứ 若nhược 聞văn 一nhất 句cú 下hạ 。 況huống 捨xả 外ngoại 財tài 。 五ngũ 若nhược 聞văn 一nhất 偈kệ 。 下hạ 輕khinh 位vị 重trọng/trùng 法pháp 。 人nhân 天thiên 王vương 位vị 終chung 是thị 無vô 常thường 。 句cú 偈kệ 教giáo 義nghĩa 法Pháp 王Vương 為vi 果quả 。 一nhất 句cú 一nhất 偈kệ 。 約ước 聞văn 教giáo 法pháp 。 淨tịnh 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。 約ước 聞văn 義nghĩa 法pháp 。 六lục 若nhược 有hữu 人nhân 言ngôn 。 下hạ 甘cam 苦khổ 重trọng/trùng 法pháp 。 以dĩ 一nhất 句cú 之chi 法pháp 能năng 盡tận 苦khổ 源nguyên 。 地địa 獄ngục 多đa 劫kiếp 誠thành 可khả 甘cam 也dã 。 二nhị 正chánh 修tu 行hành 因nhân 中trung 。 初sơ 結kết 前tiền 。 後hậu 如như 其kỳ 下hạ 正chánh 顯hiển 因nhân 相tương/tướng 。 謂vị 靜tĩnh 處xứ 思tư 惟duy 正chánh 觀quán 。 為vi 修tu 行hành 之chi 因nhân 也dã 。 然nhiên 論luận 經kinh 但đãn 云vân 正chánh 觀quán 無vô 修tu 行hành 字tự 。 故cố 是thị 思tư 慧tuệ 為vi 修tu 行hành 因nhân 。 若nhược 順thuận 今kim 經kinh 。 此thử 一nhất 段đoạn 文văn 乃nãi 是thị 後hậu 文văn 標tiêu 舉cử 耳nhĩ 。 大đại 文văn 第đệ 三tam 此thử 菩Bồ 薩Tát 得đắc 聞văn 法Pháp 下hạ 。 明minh 厭yếm 分phần/phân 者giả 。 前tiền 明minh 聞văn 思tư 。 今kim 顯hiển 修tu 慧tuệ 。 即tức 五ngũ 種chủng 方phương 便tiện 中trung 。 第đệ 四tứ 禪thiền 善thiện 巧xảo 決quyết 定định 觀quán 察sát 智trí 也dã 。 論luận 云vân 云vân 何hà 厭yếm 分phần/phân 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 聞văn 諸chư 法pháp 已dĩ 。 知tri 如như 說thuyết 行hành 乃nãi 得đắc 佛Phật 法Pháp 入nhập 禪thiền 。 無vô 色sắc 無vô 量lượng 神thần 通thông 。 彼bỉ 非phi 樂lạc 處xứ 。 於ư 中trung 不bất 染nhiễm 必tất 定định 應ưng 作tác 故cố 。 謂vị 不bất 樂nhạo 不bất 染nhiễm 即tức 是thị 厭yếm 義nghĩa 。 其kỳ 無vô 量lượng 神thần 通thông 。 是thị 厭yếm 之chi 果quả 。 皆giai 修tu 行hành 力lực 乘thừa 便tiện 舉cử 來lai 。 經kinh 文văn 七thất 相tương/tướng 。 一nhất 依y 何hà 修tu 。 二nhị 云vân 何hà 修tu 。 三tam 何hà 處xứ 修tu 。 四tứ 何hà 故cố 修tu 。 五ngũ 何hà 時thời 修tu 。 六lục 何hà 所sở 修tu 。 七thất 何hà 為vi 修tu 。 束thúc 此thử 七thất 相tương/tướng 大đại 為vi 三tam 段đoạn 。 初sơ 四tứ 修tu 行hành 。 次thứ 二nhị 證chứng 入nhập 後hậu 一nhất 入nhập 意ý 。 今kim 初sơ 。 此thử 菩Bồ 薩Tát 得đắc 聞văn 法Pháp 已dĩ 。 即tức 依y 何hà 修tu 。 以dĩ 依y 正Chánh 法Pháp 故cố 。 即tức 了liễu 相tương/tướng 作tác 意ý 。 次thứ 攝nhiếp 心tâm 安an 住trụ 。 即tức 云vân 何hà 修tu 。 攝nhiếp 散tán 住trụ 法pháp 是thị 修tu 相tương/tướng 故cố 。 即tức 攝nhiếp 樂nhạo/nhạc/lạc 作tác 意ý 。 次thứ 於ư 空không 閑nhàn 處xứ 。 即tức 何hà 處xứ 修tu 。 空không 閑nhàn 通thông 於ư 事sự 理lý 。 則tắc 無vô 處xứ 非phi 修tu 即tức 。 遠viễn 離ly 作tác 意ý 。 次thứ 作tác 是thị 思tư 下hạ 即tức 何hà 故cố 修tu 。 要yếu 必tất 修tu 行hành 方phương 證chứng 得đắc 故cố 。 即tức 勝thắng 解giải 作tác 意ý 。 然nhiên 口khẩu 言ngôn 者giả 通thông 於ư 說thuyết 聽thính 故cố 。 瑜du 伽già 云vân 。 非phi 但đãn 聽thính 聞văn 文văn 字tự 音âm 聲thanh 而nhi 得đắc 清thanh 淨tịnh 也dã 。 瑜du 伽già 三tam 十thập 三Tam 明Minh 修tu 行hành 八bát 定định 皆giai 有hữu 七thất 種chủng 作tác 意ý 。 一nhất 了liễu 相tương/tướng 作tác 意ý 。 謂vị 了liễu 欣hân 厭yếm 相tương/tướng 故cố 。 二nhị 勝thắng 解giải 作tác 意ý 。 謂vị 正chánh 是thị 修tu 行hành 。 三tam 遠viễn 離ly 作tác 意ý 。 謂vị 與dữ 斷đoạn 道đạo 俱câu 。 四tứ 攝nhiếp 樂nhạo/nhạc/lạc 作tác 意ý 。 謂vị 少thiểu 分phần 觸xúc 證chứng 喜hỷ 樂lạc 。 五ngũ 觀quán 察sát 作tác 意ý 。 謂vị 重trọng/trùng 觀quán 試thí 練luyện 。 六lục 加gia 行hành 究cứu 竟cánh 作tác 意ý 。 謂vị 心tâm 得đắc 離ly 繫hệ 。 七thất 加gia 行hành 究cứu 竟cánh 果quả 作tác 意ý 。 謂vị 無vô 間gian 證chứng 入nhập 。 上thượng 修tu 行hành 中trung 已dĩ 攝nhiếp 其kỳ 四tứ 。 前tiền 修tu 行hành 因nhân 中trung 有hữu 觀quán 察sát 作tác 意ý 。 後hậu 二nhị 作tác 意ý 在tại 證chứng 入nhập 中trung 。 七thất 中trung 前tiền 五ngũ 通thông 貫quán 八bát 定định 。 下hạ 八bát 定định 中trung 各các 有hữu 後hậu 二nhị 故cố 。 此thử 總tổng 修tu 下hạ 亦diệc 總tổng 發phát 。 然nhiên 皆giai 即tức 妄vọng 即tức 真chân 圓viên 融dung 自tự 在tại 。 又hựu 任nhậm 運vận 而nhi 發phát 不bất 同đồng 欣hân 厭yếm 故cố 。 下hạ 論luận 云vân 三tam 昧muội 地địa 故cố 。 得đắc 不bất 退thoái 禪thiền 。 不bất 退thoái 即tức 無vô 漏lậu 定định 也dã 。 又hựu 釋thích 內nội 淨tịnh 云vân 。 修tu 無vô 漏lậu 不bất 斷đoạn 三tam 昧muội 故cố 。 故cố 知tri 一nhất 一nhất 皆giai 同đồng 鳥điểu 迹tích 。 第đệ 二nhị 佛Phật 子tử 是thị 菩Bồ 薩Tát 下hạ 。 證chứng 入nhập 中trung 分phần/phân 二nhị 。 初sơ 結kết 前tiền 。 即tức 何hà 時thời 修tu 證chứng 。 謂vị 在tại 三tam 昧muội 地địa 時thời 是thị 修tu 行hành 時thời 。 正chánh 修tu 行hành 竟cánh 是thị 證chứng 入nhập 時thời 。 論luận 經Kinh 云vân 。 住trụ 此thử 明minh 地địa 因nhân 如như 說thuyết 行hành 故cố 。 今kim 經kinh 闕khuyết 如như 說thuyết 行hành 言ngôn 。 若nhược 但đãn 云vân 住trụ 地địa 。 豈khởi 初sơ 安an 住trụ 即tức 得đắc 此thử 禪thiền 。 但đãn 前tiền 已dĩ 有hữu 修tu 行hành 之chi 言ngôn 故cố 今kim 略lược 耳nhĩ 。 後hậu 即tức 離ly 下hạ 即tức 何hà 所sở 修tu 。 修tu 何hà 所sở 證chứng 謂vị 證chứng 八bát 定định 。 八bát 定định 之chi 義nghĩa 廣quảng 如như 別biệt 章chương 。 略lược 以dĩ 四tứ 門môn 分phân 別biệt 。 一nhất 入nhập 意ý 。 二nhị 釋thích 名danh 。 三tam 體thể 性tánh 。 四tứ 釋thích 文văn 。 即tức 當đương 辨biện 相tương/tướng 。 今kim 初sơ 下hạ 。 經Kinh 云vân 但đãn 隨tùy 順thuận 法Pháp 故cố 。 行hành 而nhi 無vô 所sở 染nhiễm 著trước 。 論luận 云vân 。 以dĩ 何hà 義nghĩa 故cố 入nhập 禪thiền 。 無vô 色sắc 無vô 量lượng 神thần 通thông 。 為vi 五ngũ 種chủng 眾chúng 生sanh 故cố 。 一nhất 為vi 禪thiền 樂nhạo/nhạc/lạc 憍kiêu 慢mạn 眾chúng 生sanh 。 故cố 入nhập 諸chư 禪thiền 。 謂vị 得đắc 世thế 禪thiền 恃thị 以dĩ 生sanh 慢mạn 。 二nhị 為vi 無vô 色sắc 解giải 脫thoát 憍kiêu 慢mạn 眾chúng 生sanh 。 故cố 入nhập 無vô 色sắc 定định 。 謂vị 外ngoại 道đạo 證chứng 此thử 以dĩ 為vi 涅Niết 槃Bàn 。 恃thị 以dĩ 生sanh 慢mạn 。 菩Bồ 薩Tát 示thị 入nhập 八bát 禪thiền 。 一nhất 一nhất 過quá 彼bỉ 故cố 攝nhiếp 伏phục 之chi 。 三tam 為vì 苦khổ 惱não 眾chúng 生sanh 。 入nhập 慈từ 悲bi 無vô 量lượng 。 令linh 安an 善thiện 處xứ 永vĩnh 與dữ 樂nhạo/nhạc/lạc 故cố 入nhập 慈từ 無vô 量lượng 。 應ưng 解giải 彼bỉ 苦khổ 令linh 不bất 受thọ 故cố 入nhập 悲bi 無vô 量lượng 。 四tứ 為vi 得đắc 解giải 脫thoát 眾chúng 住trụ 。 故cố 入nhập 喜hỷ 捨xả 無vô 量lượng 。 謂vị 喜hỷ 其kỳ 所sở 得đắc 自tự 離ly 動động 亂loạn 故cố 。 五ngũ 為vi 邪tà 歸quy 依y 眾chúng 生sanh 故cố 入nhập 勝thắng 神thần 通thông 力lực 。 令linh 正chánh 信tín 故cố 又hựu 示thị 入nhập 禪thiền 定định 示thị 定định 寂tịch 靜tĩnh 。 超siêu 欲dục 等đẳng 過quá 令linh 物vật 倣# 故cố 。 善thiện 自tự 調điều 練luyện 知tri 純thuần 熟thục 故cố 。 寄ký 位vị 次thứ 第đệ 法pháp 應ưng 爾nhĩ 故cố 。 尚thượng 不bất 同đồng 二Nhị 乘Thừa 自tự 為vi 。 豈khởi 與dữ 凡phàm 外ngoại 而nhi 同đồng 年niên 。 然nhiên 無vô 量lượng 神thần 通thông 。 即tức 是thị 厭yếm 果quả 。 論luận 主chủ 併tinh 舉cử 者giả 。 欲dục 顯hiển 皆giai 為vi 順thuận 法pháp 故cố 。 云vân 何hà 順thuận 法pháp 。 為vi 順thuận 菩Bồ 薩Tát 大đại 悲bi 。 化hóa 生sanh 法pháp 故cố 。 二nhị 釋thích 名danh 者giả 。 先tiên 通thông 後hậu 別biệt 。 通thông 中trung 先tiên 釋thích 四tứ 禪thiền 。 禪thiền 那na 西tây 音âm 此thử 云vân 靜tĩnh 慮lự 。 靜tĩnh 謂vị 寂tịch 靜tĩnh 慮lự 謂vị 審thẩm 慮lự 。 故cố 瑜du 伽già 三tam 十thập 三tam 云vân 。 於ư 一nhất 所sở 緣duyên 繫hệ 念niệm 寂tịch 靜tĩnh 。 而nhi 審thẩm 思tư 慮lự 故cố 名danh 靜tĩnh 慮lự 。 是thị 以dĩ 靜tĩnh 能năng 斷đoạn 結kết 慮lự 能năng 正chánh 觀quán 。 諸chư 無vô 色sắc 定định 有hữu 靜tĩnh 無vô 慮lự 。 雖tuy 能năng 斷đoạn 結kết 。 不bất 能năng 正chánh 觀quán 。 欲dục 界giới 等đẳng 持trì 有hữu 慮lự 無vô 靜tĩnh 。 雖tuy 能năng 正chánh 觀quán 不bất 能năng 斷đoạn 結kết 。 故cố 唯duy 色sắc 界giới 獨độc 受thọ 斯tư 稱xưng 。 次thứ 無vô 色sắc 定định 者giả 。 婆bà 沙sa 百bách 四tứ 十thập 一nhất 云vân 。 此thử 四tứ 地địa 中trung 。 超siêu 過quá 一nhất 切thiết 。 有hữu 色sắc 法pháp 故cố 。 違vi 害hại 一nhất 切thiết 有hữu 色sắc 法pháp 故cố 。 色sắc 法pháp 於ư 彼bỉ 無vô 容dung 生sanh 故cố 。 俱câu 舍xá 云vân 。 無vô 色sắc 謂vị 無vô 色sắc 。 若nhược 大đại 眾chúng 部bộ 及cập 化hóa 地địa 部bộ 。 亦diệc 許hứa 有hữu 色sắc 細tế 故cố 名danh 無vô 。 俱câu 舍xá 論luận 中trung 廣quảng 破phá 有hữu 色sắc 。 次thứ 釋thích 別biệt 名danh 者giả 。 初sơ 四tứ 禪thiền 者giả 。 一nhất 有hữu 尋tầm 有hữu 伺tứ 靜tĩnh 慮lự 。 二nhị 無vô 尋tầm 無vô 伺tứ 靜tĩnh 慮lự 。 三tam 離ly 喜hỷ 靜tĩnh 慮lự 。 四tứ 離ly 樂nhạo/nhạc/lạc 靜tĩnh 慮lự 。 俱câu 舍xá 定định 品phẩm 云vân 。 初sơ 具cụ 伺tứ 喜hỷ 樂lạc 。 後hậu 漸tiệm 離ly 前tiền 支chi 即tức 斯tư 義nghĩa 也dã 。 無vô 色sắc 別biệt 名danh 至chí 文văn 當đương 釋thích 。 三tam 體thể 性tánh 者giả 。 婆bà 沙sa 云vân 。 四tứ 靜tĩnh 慮lự 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 修tu 得đắc 。 俱câu 舍xá 論luận 云vân 是thị 善thiện 性tánh 攝nhiếp 。 心tâm 一nhất 境cảnh 性tánh 。 以dĩ 善thiện 等đẳng 持trì 。 為vi 自tự 性tánh 故cố 。 若nhược 兼kiêm 助trợ 伴bạn 五ngũ 蘊uẩn 為vi 性tánh 。 二nhị 生sanh 得đắc 隨tùy 地địa 所sở 繫hệ 。 五ngũ 蘊uẩn 為vi 性tánh 。 皆giai 有hữu 色sắc 者giả 定định 共cộng 戒giới 故cố 。 無vô 色sắc 體thể 性tánh 。 但đãn 除trừ 於ư 色sắc 餘dư 義nghĩa 同đồng 前tiền 。 故cố 俱câu 舍xá 云vân 無vô 。 色sắc 亦diệc 如như 是thị 。 四tứ 蘊uẩn 離ly 下hạ 地địa 。 大Đại 乘Thừa 宗tông 中trung 亦diệc 無vô 異dị 轍triệt 。 若nhược 會hội 相tương/tướng 歸quy 性tánh 。 則tắc 八bát 定định 支chi 林lâm 。 一nhất 切thiết 皆giai 空không 。 若nhược 事sự 盡tận 理lý 現hiện 。 皆giai 如Như 來Lai 藏tạng 。 泯mẫn 絕tuyệt 無vô 寄ký 則tắc 定định 亂loạn 兩lưỡng 亡vong 。 若nhược 事sự 理lý 圓viên 融dung 。 一nhất 即tức 一nhất 切thiết 。 第đệ 四tứ 釋thích 文văn 。 初sơ 明minh 四tứ 禪thiền 後hậu 說thuyết 四tứ 空không 。 四tứ 禪thiền 之chi 中trung 雖tuy 支chi 有hữu 多đa 少thiểu 。 論luận 主chủ 並tịnh 勒lặc 為vi 四tứ 。 一nhất 離ly 障chướng 二nhị 對đối 治trị 。 三tam 利lợi 益ích 四tứ 彼bỉ 二nhị 依y 止chỉ 三tam 昧muội 。 四tứ 中trung 後hậu 三tam 是thị 支chi 初sơ 一nhất 非phi 支chi 。 雖tuy 後hậu 後hậu 所sở 離ly 是thị 前tiền 前tiền 支chi 。 望vọng 於ư 當đương 地địa 並tịnh 皆giai 非phi 支chi 。 然nhiên 四tứ 禪thiền 通thông 說thuyết 有hữu 十thập 八bát 支chi 。 謂vị 初sơ 三tam 各các 五ngũ 。 二nhị 四tứ 皆giai 四tứ 。 為vi 欲dục 惡ác 難nạn/nan 除trừ 。 第đệ 二nhị 禪thiền 喜hỷ 深thâm 難nạn/nan 拔bạt 故cố 。 初sơ 三tam 各các 五ngũ 。 初sơ 三tam 不bất 然nhiên 故cố 二nhị 四tứ 唯duy 四tứ 。 其kỳ 間gian 除trừ 重trọng/trùng 則tắc 唯duy 有hữu 十thập 。 謂vị 一nhất 覺giác 二nhị 觀quán 。 此thử 唯duy 初sơ 禪thiền 。 三tam 捨xả 四tứ 念niệm 。 此thử 通thông 後hậu 二nhị 。 五ngũ 喜hỷ 局cục 於ư 前tiền 兩lưỡng 。 六lục 樂nhạo/nhạc/lạc 該cai 於ư 前tiền 三tam 。 七thất 者giả 一nhất 心tâm 遍biến 於ư 諸chư 地địa 。 八bát 內nội 淨tịnh 唯duy 二nhị 。 九cửu 正chánh 知tri 唯duy 三tam 。 十thập 捨xả 受thọ 唯duy 四tứ 。 若nhược 分phần/phân 二nhị 樂nhạo/nhạc/lạc 則tắc 有hữu 十thập 一nhất 。 若nhược 內nội 淨tịnh 無vô 別biệt 體thể 。 則tắc 唯duy 有hữu 九cửu 。 此thử 等đẳng 皆giai 為vi 順thuận 益ích 於ư 禪thiền 故cố 。 立lập 支chi 名danh 故cố 。 瑜du 伽già 十thập 一nhất 云vân 。 諸chư 靜tĩnh 慮lự 中trung 。 雖tuy 有hữu 餘dư 法pháp 然nhiên 此thử 勝thắng 故cố 。 於ư 修tu 定định 者giả 為vi 恩ân 重trọng/trùng 故cố 。 偏thiên 立lập 為vi 支chi 。 今kim 初sơ 初sơ 禪thiền 一nhất 即tức 離ly 欲dục 惡ác 不bất 善thiện 法pháp 者giả 。 此thử 明minh 離ly 障chướng 。 以dĩ 一nhất 即tức 離ly 貫quán 於ư 下hạ 三tam 。 然nhiên 諸chư 論luận 說thuyết 大đại 同đồng 小tiểu 異dị 。 若nhược 毘tỳ 曇đàm 離ly 五ngũ 欲dục 故cố 名danh 為vi 離ly 欲dục 。 斷đoạn 十thập 惡ác 故cố 名danh 為vi 離ly 惡ác 。 除trừ 五ngũ 蓋cái 故cố 名danh 。 離ly 不bất 善thiện 法pháp 。 若nhược 智trí 論luận 八bát 十thập 八bát 云vân 。 離ly 欲dục 者giả 。 謂vị 離ly 五ngũ 欲dục 。 惡ác 不bất 善thiện 法pháp 。 謂vị 離ly 五ngũ 蓋cái 。 五ngũ 蓋cái 將tương 人nhân 入nhập 惡ác 道đạo 故cố 名danh 惡ác 。 障chướng 善thiện 法Pháp 故cố 名danh 不bất 善thiện 法Pháp 。 若nhược 辨biện 蓋cái 欲dục 之chi 相tướng 。 廣quảng 如như 智trí 論luận 十thập 九cửu 。 及cập 瑜du 伽già 十thập 一nhất 。 雜tạp 集tập 第đệ 八bát 。 斷đoạn 欲dục 恚khuể 害hại 恚khuể 即tức 是thị 惡ác 害hại 即tức 不bất 善thiện 法Pháp 。 瑜du 伽già 三tam 十thập 三tam 亦diệc 合hợp 。 惡ác 不bất 善thiện 法pháp 。 彼bỉ 論luận 云vân 。 離ly 欲dục 者giả 欲dục 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 煩phiền 惱não 欲dục 。 二nhị 事sự 欲dục 。 離ly 亦diệc 有hữu 二nhị 。 一nhất 相tương 應ứng 離ly 二nhị 境cảnh 界giới 離ly 。 言ngôn 離ly 惡ác 不bất 善thiện 法pháp 者giả 。 煩phiền 惱não 欲dục 因nhân 所sở 生sanh 種chủng 種chủng 。 惡ác 不bất 善thiện 法pháp 。 即tức 身thân 口khẩu 惡ác 行hành 。 此thử 意ý 則tắc 總tổng 棄khí 欲dục 界giới 。 諸chư 惡ác 不bất 善thiện 。 已dĩ 明minh 離ly 障chướng 。 二nhị 有hữu 覺giác 有hữu 觀quán 者giả 。 此thử 有hữu 二nhị 支chi 。 是thị 修tu 行hành 對đối 治trị 。 新tân 譯dịch 名danh 尋tầm 伺tứ 。 皆giai 初sơ 麁thô 後hậu 細tế 。 俱câu 舍xá 云vân 。 尋tầm 伺tứ 心tâm 麁thô 細tế 。 智trí 論luận 云vân 譬thí 如như 振chấn 鈴linh 。 麁thô 聲thanh 喻dụ 覺giác 細tế 聲thanh 喻dụ 觀quán 。 瑜du 伽già 十thập 一nhất 。 以dĩ 尋tầm 求cầu 伺tứ 察sát 不bất 淨tịnh 慈từ 悲bi 。 治trị 欲dục 界giới 欲dục 恚khuể 害hại 障chướng 。 又hựu 五ngũ 蓋cái 中trung 。 有hữu 欲dục 恚khuể 害hại 不bất 死tử 親thân 里lý 國quốc 土độ 等đẳng 覺giác 。 今kim 對đối 惡ác 覺giác 起khởi 善thiện 覺giác 察sát 。 又hựu 智trí 論luận 四tứ 十thập 四tứ 云vân 。 小Tiểu 乘Thừa 以dĩ 欲dục 恚khuể 惱não 覺giác 為vi 麁thô 。 親thân 里lý 國quốc 土độ 等đẳng 覺giác 為vi 細tế 。 又hựu 唯duy 善thiện 覺giác 為vi 細tế 。 於ư 摩Ma 訶Ha 衍Diên 。 準chuẩn 皆giai 麁thô 則tắc 覺giác 空không 為vi 細tế 。 三tam 離ly 生sanh 喜hỷ 樂lạc 者giả 。 是thị 修tu 行hành 利lợi 益ích 。 慶khánh 離ly 欲dục 惡ác 等đẳng 是thị 故cố 生sanh 喜hỷ 。 身thân 心tâm 猗ỷ 息tức 及cập 得đắc 解giải 脫thoát 之chi 樂lạc 。 故cố 名danh 為vi 樂nhạo/nhạc/lạc 。 由do 此thử 名danh 利lợi 益ích 支chi 。 瑜du 伽già 三tam 十thập 三tam 云vân 。 離ly 者giả 已dĩ 得đắc 加gia 行hành 究cứu 竟cánh 作tác 意ý 故cố 。 所sở 言ngôn 生sanh 者giả 。 由do 此thử 為vi 因nhân 為vi 緣duyên 無vô 間gian 生sanh 故cố 。 已dĩ 獲hoạch 加gia 行hành 究cứu 竟cánh 果quả 作tác 意ý 故cố 。 喜hỷ 樂lạc 者giả 。 謂vị 已dĩ 獲hoạch 得đắc 所sở 希hy 義nghĩa 。 故cố 得đắc 大đại 輕khinh 安an 。 身thân 心tâm 調điều 暢sướng 。 有hữu 堪kham 能năng 故cố 。 四tứ 住trụ 初sơ 禪thiền 者giả 。 是thị 彼bỉ 二nhị 依y 止chỉ 三tam 昧muội 。 謂vị 於ư 所sở 緣duyên 審thẩm 正chánh 觀quán 察sát 。 心tâm 一nhất 境cảnh 性tánh 。 為vi 彼bỉ 對đối 治trị 及cập 利lợi 益ích 支chi 。 之chi 所sở 依y 止chỉ 。 依y 止chỉ 定định 力lực 尋tầm 等đẳng 轉chuyển 故cố 。 其kỳ 所sở 離ly 障chướng 以dĩ 無vô 行hành 體thể 。 非phi 是thị 支chi 故cố 不bất 為vi 彼bỉ 依y 。 而nhi 言ngôn 初sơ 者giả 。 欲dục 界giới 上thượng 進tiến 此thử 最tối 初sơ 故cố 。 而nhi 言ngôn 住trụ 者giả 即tức 安an 住trụ 義nghĩa 。 瑜du 伽già 云vân 。 安an 住trụ 者giả 。 謂vị 於ư 後hậu 時thời 由do 所sở 修tu 習tập 多đa 成thành 辦biện 故cố 。 得đắc 隨tùy 所sở 樂lạc 。 得đắc 無vô 艱gian 難nan 。 乃nãi 至chí 七thất 日nhật 。 七thất 夜dạ 能năng 正chánh 安an 住trụ 四tứ 禪thiền 。 此thử 句cú 大đại 旨chỉ 不bất 殊thù 。 第đệ 二nhị 禪thiền 中trung 。 一nhất 滅diệt 覺giác 觀quán 是thị 所sở 離ly 障chướng 。 覺giác 觀quán 麁thô 動động 發phát 生sanh 三tam 識thức 。 亂loạn 於ư 二nhị 禪thiền 。 如như 淨tịnh 水thủy 波ba 動động 則tắc 無vô 所sở 見kiến 故cố 。 初sơ 禪thiền 能năng 治trị 為vi 此thử 所sở 治trị 。 則tắc 病bệnh 盡tận 藥dược 亡vong 。 二nhị 內nội 淨tịnh 一nhất 心tâm 無vô 覺giác 無vô 觀quán 者giả 。 是thị 修tu 行hành 對đối 治trị 。 言ngôn 內nội 淨tịnh 者giả 。 小Tiểu 乘Thừa 是thị 信tín 能năng 淨tịnh 心tâm 相tương 離ly 外ngoại 散tán 動động 定định 等đẳng 內nội 流lưu 。 大Đại 乘Thừa 即tức 攬lãm 三tam 禪thiền 三tam 支chi 以dĩ 成thành 故cố 。 顯hiển 揚dương 十thập 九cửu 瑜du 伽già 六lục 十thập 三tam 。 皆giai 云vân 內nội 淨tịnh 。 以dĩ 捨xả 念niệm 正chánh 知tri 為vi 體thể 。 以dĩ 此thử 三tam 法pháp 尚thượng 為vi 喜hỷ 覆phú 。 力lực 用dụng 未vị 勝thắng 但đãn 能năng 離ly 外ngoại 尋tầm 伺tứ 。 故cố 合hợp 名danh 內nội 淨tịnh 。 言ngôn 一nhất 心tâm 者giả 釋thích 於ư 內nội 義nghĩa 。 唯duy 緣duyên 法pháp 塵trần 不bất 同đồng 初sơ 禪thiền 有hữu 三tam 識thức 故cố 。 故cố 身thân 子tử 阿a 毘tỳ 曇đàm 云vân 。 欲dục 界giới 地địa 中trung 心tâm 行hành 六lục 處xứ 。 初sơ 禪thiền 地địa 中trung 心tâm 行hành 四tứ 處xứ 。 謂vị 無vô 鼻tị 舌thiệt 識thức 。 二nhị 禪thiền 已dĩ 上thượng 心tâm 行hành 一nhất 處xứ 。 唯duy 意ý 識thức 身thân 緣duyên 法pháp 塵trần 故cố 。 無vô 覺giác 無vô 觀quán 。 釋thích 於ư 淨tịnh 義nghĩa 。 不bất 同đồng 初sơ 禪thiền 有hữu 覺giác 觀quán 故cố 。 前tiền 滅diệt 覺giác 觀quán 顯hiển 於ư 所sở 治trị 。 此thử 復phục 言ngôn 無vô 顯hiển 能năng 治trị 無vô 故cố 非phi 重trọng/trùng 也dã 。 本bổn 論luận 釋thích 一nhất 心tâm 云vân 。 修tu 無vô 漏lậu 不bất 斷đoạn 三tam 昧muội 行hành 一nhất 境cảnh 故cố 。 欲dục 異dị 世thế 間gian 是thị 如như 實thật 修tu 故cố 。 不bất 斷đoạn 者giả 相tương 續tục 一nhất 心tâm 。 行hành 一nhất 境cảnh 者giả 對đối 緣duyên 一nhất 心tâm 。 由do 此thử 即tức 名danh 三tam 昧muội 無vô 漏lậu 。 三tam 定định 生sanh 喜hỷ 樂lạc 。 此thử 二nhị 支chi 是thị 修tu 行hành 利lợi 益ích 。 初sơ 禪thiền 慶khánh 背bối/bội 欲dục 惡ác 故cố 名danh 離ly 生sanh 。 今kim 慶khánh 覺giác 觀quán 心tâm 息tức 故cố 名danh 定định 生sanh 。 如như 淨tịnh 鑑giám 止chỉ 水thủy 故cố 。 身thân 心tâm 適thích 悅duyệt 。 若nhược 智trí 論luận 意ý 。 即tức 從tùng 初sơ 禪thiền 定định 生sanh 。 欲dục 界giới 無vô 定định 故cố 。 初sơ 但đãn 云vân 離ly 二nhị 禪thiền 。 雖tuy 離ly 初sơ 禪thiền 煩phiền 惱não 。 初sơ 禪thiền 有hữu 定định 故cố 。 又hựu 初sơ 禪thiền 離ly 欲dục 大đại 障chướng 故cố 。 四tứ 住trụ 第đệ 二nhị 禪thiền 。 即tức 彼bỉ 二nhị 依y 止chỉ 三tam 昧muội 。 第đệ 三tam 禪thiền 中trung 。 一nhất 離ly 喜hỷ 者giả 是thị 所sở 離ly 障chướng 。 謂vị 二nhị 禪thiền 利lợi 益ích 支chi 。 喜hỷ 心tâm 分phân 別biệt 想tưởng 生sanh 動động 亂loạn 。 三tam 禪thiền 轉chuyển 寂tịch 故cố 須tu 除trừ 遣khiển 。 如như 貧bần 人nhân 得đắc 寶bảo 。 生sanh 喜hỷ 失thất 則tắc 深thâm 憂ưu 。 莫mạc 若nhược 雙song 絕tuyệt 喜hỷ 憂ưu 。 方phương 為vi 快khoái 樂lạc 。 二nhị 住trụ 捨xả 有hữu 念niệm 正chánh 知tri 三tam 支chi 。 是thị 修tu 行hành 對đối 治trị 。 一nhất 住trụ 捨xả 者giả 。 即tức 是thị 捨xả 數số 揀giản 非phi 捨xả 受thọ 故cố 。 諸chư 經kinh 論luận 皆giai 名danh 行hành 捨xả 。 行hành 心tâm 調điều 停đình 捨xả 彼bỉ 喜hỷ 過quá 。 故cố 顯hiển 揚dương 云vân 住trụ 捨xả 者giả 。 於ư 己kỷ 生sanh 喜hỷ 不bất 忍nhẫn 可khả 故cố 。 平bình 等đẳng 正chánh 直trực 無vô 動động 安an 住trụ 。 二nhị 有hữu 念niệm 者giả 。 於ư 喜hỷ 不bất 行hành 中trung 不bất 忘vong 明minh 記ký 故cố 。 三tam 正chánh 知tri 者giả 。 或hoặc 時thời 失thất 念niệm 喜hỷ 行hành 。 於ư 此thử 分phân 別biệt 正chánh 知tri 而nhi 住trụ 。 謂vị 住trụ 於ư 捨xả 。 瑜du 伽già 三tam 十thập 三tam 大đại 同đồng 於ư 此thử 。 上thượng 三tam 即tức 前tiền 內nội 淨tịnh 漸tiệm 修tu 轉chuyển 勝thắng 。 至chí 此thử 別biệt 開khai 深thâm 細tế 寂tịch 靜tĩnh 故cố 。 能năng 治trị 下hạ 地địa 喜hỷ 踊dũng 浮phù 動động 。 三Tam 身Thân 受thọ 樂lạc 下hạ 是thị 利lợi 益ích 支chi 。 於ư 中trung 初sơ 身thân 受thọ 樂lạc 。 正chánh 顯hiển 支chi 體thể 。 正chánh 對đối 二nhị 禪thiền 喜hỷ 心tâm 浮phù 動động 。 是thị 故cố 但đãn 言ngôn 身thân 受thọ 於ư 樂nhạo/nhạc/lạc 。 設thiết 心tâm 受thọ 樂lạc 亦diệc 名danh 身thân 受thọ 。 故cố 瑜du 伽già 云vân 。 由do 捨xả 念niệm 正chánh 知tri 數số 修tu 習tập 故cố 。 令linh 心tâm 踊dũng 躍dược 。 俱câu 行hành 喜hỷ 受thọ 便tiện 得đắc 除trừ 滅diệt 。 離ly 喜hỷ 寂tịch 靜tĩnh 。 最tối 極cực 寂tịch 靜tĩnh 。 與dữ 喜hỷ 相tương 違vi 心tâm 受thọ 生sanh 起khởi 。 彼bỉ 於ư 爾nhĩ 時thời 。 色sắc 身thân 意ý 身thân 領lãnh 納nạp 受thọ 樂lạc 及cập 輕khinh 安an 樂lạc 。 是thị 故cố 說thuyết 言ngôn 。 有hữu 身thân 受thọ 樂lạc 。 又hựu 初sơ 禪thiền 喜hỷ 樂lạc 。 如như 土thổ/độ 石thạch 山sơn 頂đảnh 。 而nhi 有hữu 池trì 水thủy 。 二nhị 禪thiền 喜hỷ 樂lạc 如như 純thuần 土thổ/độ 山sơn 頂đảnh 。 而nhi 有hữu 池trì 水thủy 。 三tam 禪thiền 之chi 樂lạc 。 如như 純thuần 土thổ/độ 山sơn 在tại 大đại 池trì 。 內nội 樂nhạo/nhạc/lạc 遍biến 身thân 外ngoại 身thân 在tại 樂nhạo/nhạc/lạc 中trung 。 是thị 故cố 心tâm 樂nhạo/nhạc/lạc 亦diệc 名danh 身thân 受thọ 。 次thứ 諸chư 聖thánh 所sở 說thuyết 能năng 捨xả 有hữu 念niệm 受thọ 樂lạc 者giả 。 釋thích 成thành 勝thắng 義nghĩa 。 謂vị 下hạ 諸chư 地địa 。 無vô 如như 是thị 樂nhạo/nhạc/lạc 及cập 無vô 間gian 捨xả 。 上thượng 地địa 有hữu 捨xả 而nhi 復phục 無vô 樂nhạo/nhạc/lạc 故cố 。 諸chư 佛Phật 及cập 佛Phật 弟đệ 子tử 。 說thuyết 第đệ 三tam 禪thiền 。 具cụ 有hữu 能năng 捨xả 及cập 念niệm 正chánh 知tri 。 而nhi 復phục 受thọ 樂lạc 故cố 。 諸chư 樂nhạo/nhạc/lạc 中trung 三tam 禪thiền 樂nhạo/nhạc/lạc 勝thắng 。 此thử 瑜du 伽già 意ý 。 不bất 應ưng 別biệt 解giải 。 文văn 中trung 略lược 牒điệp 尚thượng 闕khuyết 正chánh 知tri 。 但đãn 有hữu 捨xả 念niệm 已dĩ 殊thù 上thượng 下hạ 。 四tứ 住trụ 第đệ 三tam 禪thiền 。 即tức 彼bỉ 二nhị 依y 止chỉ 三tam 昧muội 。 第đệ 四tứ 禪thiền 中trung 。 一nhất 斷đoạn 樂nhạo/nhạc/lạc 先tiên 除trừ 苦khổ 喜hỷ 憂ưu 滅diệt 者giả 。 即tức 是thị 離ly 障chướng 。 三tam 禪thiền 勝thắng 樂nhạo/nhạc/lạc 於ư 此thử 為vi 害hại 。 如như 重trọng 病bệnh 人nhân 。 觀quán 妙diệu 音âm 樂nhạc 為vi 障chướng 四tứ 禪thiền 故cố 。 須tu 除trừ 遣khiển 故cố 云vân 斷đoạn 樂nhạo/nhạc/lạc 。 得đắc 此thử 定định 者giả 。 即tức 於ư 爾nhĩ 時thời 。 所sở 有hữu 苦khổ 樂lạc 。 皆giai 得đắc 超siêu 越việt 故cố 。 總tổng 集tập 說thuyết 先tiên 除trừ 苦khổ 等đẳng 。 先tiên 之chi 一nhất 字tự 總tổng 貫quán 下hạ 三tam 。 二nhị 禪thiền 先tiên 除trừ 苦khổ 受thọ 。 三tam 禪thiền 先tiên 滅diệt 喜hỷ 受thọ 。 初sơ 禪thiền 先tiên 滅diệt 憂ưu 受thọ 。 并tinh 今kim 斷đoạn 樂nhạo/nhạc/lạc 則tắc 已dĩ 滅diệt 四tứ 受thọ 。 依y 禪thiền 次thứ 第đệ 應ưng 先tiên 明minh 憂ưu 。 為vi 對đối 前tiền 樂nhạo/nhạc/lạc 先tiên 言ngôn 除trừ 苦khổ 。 瑜du 伽già 十thập 一nhất 云vân 。 何hà 故cố 苦khổ 根căn 初sơ 禪thiền 未vị 斷đoạn 。 答đáp 彼bỉ 品phẩm 麁thô 重trọng 猶do 未vị 斷đoạn 故cố 。 若nhược 爾nhĩ 何hà 不bất 現hiện 行hành 。 答đáp 由do 其kỳ 助trợ 伴bạn 相tương 對đối 憂ưu 根căn 所sở 攝nhiếp 諸chư 苦khổ 彼bỉ 已dĩ 斷đoạn 故cố 。 若nhược 初sơ 靜tĩnh 慮lự 已dĩ 斷đoạn 苦khổ 根căn 。 是thị 則tắc 行hành 者giả 。 入nhập 初sơ 靜tĩnh 慮lự 。 及cập 第đệ 二nhị 時thời 。 受thọ 所sở 作tác 住trụ 差sai 別biệt 應ưng 無vô 。 由do 二nhị 俱câu 有hữu 喜hỷ 及cập 樂nhạo/nhạc/lạc 故cố 。 此thử 意ý 明minh 不bất 斷đoạn 麁thô 重trọng 故cố 。 異dị 二nhị 禪thiền 而nhi 無vô 現hiện 行hành 。 故cố 立lập 樂nhạo/nhạc/lạc 支chi 。 若nhược 依y 小Tiểu 乘Thừa 。 初sơ 二nhị 禪thiền 之chi 樂lạc 。 但đãn 是thị 輕khinh 安an 而nhi 非phi 樂nhạo/nhạc/lạc 受thọ 。 三tam 是thị 樂nhạo/nhạc/lạc 受thọ 故cố 不bất 同đồng 也dã 。 二nhị 不bất 苦khổ 不bất 樂lạc 者giả 。 是thị 利lợi 益ích 支chi 。 餘dư 禪thiền 皆giai 先tiên 明minh 治trị 。 今kim 此thử 先tiên 明minh 益ích 者giả 。 乘thừa 前tiền 總tổng 無vô 四tứ 受thọ 。 便tiện 舉cử 不bất 苦khổ 不bất 樂lạc 明minh 五ngũ 受thọ 。 內nội 唯duy 有hữu 於ư 捨xả 。 是thị 不bất 動động 故cố 。 若nhược 爾nhĩ 前tiền 來lai 亦diệc 滅diệt 憂ưu 喜hỷ 。 此thử 何hà 不bất 言ngôn 。 不bất 憂ưu 不bất 喜hỷ 。 答đáp 五ngũ 受thọ 明minh 義nghĩa 無vô 別biệt 。 不bất 憂ưu 不bất 喜hỷ 。 三tam 受thọ 明minh 義nghĩa 。 苦khổ 樂lạc 攝nhiếp 於ư 憂ưu 喜hỷ 故cố 但đãn 對đối 之chi 。 又hựu 此thử 正Chánh 斷Đoạn 於ư 樂nhạo/nhạc/lạc 故cố 宜nghi 對đối 之chi 。 三tam 捨xả 念niệm 清thanh 淨tịnh 。 此thử 二nhị 是thị 對đối 治trị 支chi 。 三tam 禪thiền 捨xả 念niệm 與dữ 樂nhạo/nhạc/lạc 受thọ 俱câu 。 此thử 斷đoạn 樂nhạo/nhạc/lạc 受thọ 故cố 云vân 清thanh 淨tịnh 。 然nhiên 其kỳ 能năng 治trị 大đại 同đồng 三tam 禪thiền 。 但đãn 所sở 治trị 喜hỷ 樂lạc 故cố 分phần/phân 二nhị 別biệt 。 喜hỷ 心tâm 浮phù 動động 常thường 須tu 正chánh 知tri 。 樂nhạo/nhạc/lạc 受thọ 深thâm 細tế 但đãn 須tu 捨xả 念niệm 。 若nhược 遠viễn 顯hiển 清thanh 淨tịnh 者giả 。 瑜du 伽già 云vân 。 從tùng 初sơ 靜tĩnh 慮lự 一nhất 切thiết 下hạ 地địa 災tai 患hoạn 已dĩ 斷đoạn 。 謂vị 尋tầm 伺tứ 喜hỷ 樂lạc 入nhập 息tức 出xuất 息tức 。 是thị 故cố 此thử 中trung 。 捨xả 念niệm 清thanh 淨tịnh 鮮tiên 白bạch 。 由do 是thị 此thử 禪thiền 心tâm 住trụ 無vô 動động 。 此thử 論luận 略lược 舉cử 六lục 事sự 。 應ưng 兼kiêm 無vô 苦khổ 及cập 憂ưu 故cố 。 俱câu 舍xá 等đẳng 。 明minh 此thử 禪thiền 中trung 離ly 八bát 災tai 患hoạn 。 然nhiên 四tứ 禪thiền 雖tuy 曰viết 不bất 動động 。 而nhi 猶do 有hữu 捨xả 受thọ 。 未vị 名danh 無vô 受thọ 。 瑜du 伽già 十thập 一nhất 云vân 。 又hựu 無vô 相tướng 者giả 。 經kinh 中trung 說thuyết 為vi 無vô 相tướng 心tâm 定định 。 於ư 此thử 定định 中trung 。 捨xả 根căn 永vĩnh 滅diệt 。 若nhược 非phi 無vô 相tướng 乃nãi 至chí 有Hữu 頂Đảnh 。 皆giai 有hữu 捨xả 受thọ 。 四tứ 住trụ 第đệ 四tứ 禪thiền 。 即tức 彼bỉ 二nhị 依y 止chỉ 三tam 昧muội 。 然nhiên 入nhập 上thượng 色sắc 定định 。 其kỳ 身thân 相tướng 狀trạng 如như 處xứ 室thất 中trung 。 入nhập 下hạ 四tứ 空không 如như 處xứ 虛hư 空không 。 第đệ 二nhị 四tứ 空không 空không 處xứ 等đẳng 。 名danh 同đồng 心tâm 一nhất 境cảnh 性tánh 。 有hữu 何hà 差sai 別biệt 。 俱câu 舍xá 定định 品phẩm 顯hiển 此thử 差sai 別biệt 。 由do 離ly 下hạ 地địa 染nhiễm 故cố 立lập 四tứ 名danh 。 謂vị 離ly 第đệ 四tứ 禪thiền 。 立lập 空Không 無Vô 邊Biên 處Xứ 。 離ly 空Không 無Vô 邊Biên 處Xứ 。 立lập 識Thức 無Vô 邊Biên 處Xứ 等đẳng 。 差sai 別biệt 既ký 爾nhĩ 。 從tùng 何hà 得đắc 名danh 。 彼bỉ 次thứ 頌tụng 云vân 。 空không 無vô 邊biên 等đẳng 三tam 名danh 從tùng 加gia 行hành 。 立lập 非phi 想tưởng 非phi 非phi 想tưởng 。 昧muội 劣liệt 故cố 立lập 名danh 。 謂vị 修tu 定định 前tiền 起khởi 加gia 行hành 位vị 厭yếm 壞hoại 色sắc 故cố 。 作tác 勝thắng 解giải 想tưởng 思tư 無vô 邊biên 空không 。 加gia 行hành 成thành 時thời 名danh 。 空Không 無Vô 邊Biên 處Xứ 。 厭yếm 空không 想tưởng 識thức 厭yếm 識thức 。 想tưởng 無vô 所sở 有hữu 。 準chuẩn 此thử 可khả 知tri 。 其kỳ 第đệ 四tứ 空không 由do 想tưởng 昧muội 劣liệt 。 謂vị 無vô 下hạ 地địa 明minh 慧tuệ 勝thắng 想tưởng 得đắc 非phi 想tưởng 名danh 。 有hữu 昧muội 劣liệt 想tưởng 名danh 非phi 非phi 想tưởng 。 故cố 前tiền 三tam 無vô 色sắc 加gia 行hành 受thọ 名danh 。 第đệ 四tứ 無vô 色sắc 當đương 體thể 受thọ 稱xưng 。 以dĩ 前tiền 三tam 近cận 分phần/phân 加gia 行hành 位vị 中trung 。 唯duy 緣duyên 空không 等đẳng 。 入nhập 根căn 本bổn 位vị 。 亦diệc 緣duyên 餘dư 蘊uẩn 故cố 。 從tùng 加gia 行hành 受thọ 名danh 。 第đệ 四tứ 非phi 想tưởng 加gia 行hành 根căn 本bổn 。 同đồng 一nhất 所sở 緣duyên 故cố 。 當đương 體thể 受thọ 稱xưng 。 瑜du 伽già 論luận 中trung 亦diệc 同đồng 於ư 此thử 。 加gia 行hành 等đẳng 想tưởng 空không 識thức 等đẳng 殊thù 。 至chí 文văn 當đương 辨biện 。 然nhiên 此thử 四tứ 空không 亦diệc 各các 有hữu 四tứ 。 謂vị 離ly 障chướng 等đẳng 。 而nhi 經kinh 文văn 中trung 。 但đãn 各các 三tam 句cú 義nghĩa 含hàm 於ư 四tứ 。 謂vị 初sơ 段đoạn 離ly 障chướng 具cụ 對đối 治trị 義nghĩa 。 問vấn 若nhược 有hữu 治trị 等đẳng 為vi 有hữu 支chi 不phủ 。 答đáp 準chuẩn 雜tạp 集tập 等đẳng 論luận 。 諸chư 無vô 色sắc 奢xa 摩ma 他tha 一nhất 味vị 相tương/tướng 故cố 無vô 有hữu 皮bì 分phần/phân 建kiến 立lập 。 若nhược 依y 瓔anh 珞lạc 本bổn 業nghiệp 。 四tứ 無vô 色sắc 定định 。 各các 有hữu 五ngũ 支chi 。 謂vị 想tưởng 護hộ 止Chỉ 觀Quán 一nhất 心tâm 。 經kinh 論luận 相tương 違vi 云vân 何hà 會hội 通thông 。 論luận 依y 相tương 似tự 不bất 同đồng 四tứ 禪thiền 覺giác 觀quán 等đẳng 異dị 。 又hựu 慧tuệ 用dụng 劣liệt 名danh 無vô 支chi 分phần/phân 。 經kinh 就tựu 相tương 似tự 同đồng 皆giai 有hữu 五ngũ 。 如như 初sơ 空không 定định 。 厭yếm 下hạ 色sắc 相tướng 。 起khởi 於ư 空không 想tưởng 。 即tức 今kim 對đối 治trị 護hộ 彼bỉ 色sắc 相tướng 。 令linh 不bất 現hiện 前tiền 。 若nhược 超siêu 色sắc 想tưởng 即tức 名danh 為vi 止chỉ 。 是thị 今kim 離ly 障chướng 空không 無vô 邊biên 行hành 。 照chiếu 了liễu 分phân 明minh 即tức 是thị 觀quán 義nghĩa 。 是thị 今kim 利lợi 益ích 一nhất 心tâm 。 即tức 是thị 彼bỉ 二nhị 所sở 依y 故cố 。 五ngũ 支chi 顯hiển 然nhiên 。 豈khởi 得đắc 判phán 無vô 違vi 經kinh 依y 論luận 。 今kim 初sơ 空không 處xứ 。 謂vị 觀quán 虛hư 空không 作tác 無vô 邊biên 行hành 相tương/tướng 。 能năng 滅diệt 色sắc 想tưởng 。 心tâm 安an 空không 定định 。 名danh 空Không 無Vô 邊Biên 處Xứ 。 文văn 中trung 三tam 句cú 。 初sơ 句cú 含hàm 二nhị 義nghĩa 。 一nhất 明minh 離ly 障chướng 。 二nhị 明minh 對đối 治trị 。 言ngôn 離ly 障chướng 者giả 。 曲khúc 有hữu 三tam 句cú 。 謂vị 離ly 三tam 有hữu 對đối 等đẳng 色sắc 。 論luận 云vân 。 超siêu 一nhất 切thiết 色sắc 想tưởng 者giả 。 過quá 眼nhãn 識thức 相tương/tướng 。 此thử 明minh 超siêu 可khả 見kiến 有hữu 對đối 。 二nhị 滅diệt 有hữu 對đối 想tưởng 者giả 。 耳nhĩ 鼻tị 舌thiệt 身thân 。 識thức 和hòa 合hợp 想tưởng 滅diệt 故cố 。 此thử 滅diệt 不bất 可khả 見kiến 有hữu 對đối 。 三tam 不bất 念niệm 種chủng 種chủng 想tưởng 者giả 。 不bất 念niệm 意ý 識thức 和hòa 合hợp 想tưởng 故cố 。 意ý 識thức 分phân 別biệt 一nhất 切thiết 法pháp 。 故cố 說thuyết 名danh 種chủng 種chủng 。 此thử 滅diệt 不bất 可khả 見kiến 無vô 對đối 。 意ý 識thức 雖tuy 緣duyên 非phi 色sắc 之chi 境cảnh 。 今kim 但đãn 取thủ 緣duyên 色sắc 自tự 有hữu 種chủng 種chủng 。 皆giai 云vân 想tưởng 者giả 。 小Tiểu 乘Thừa 以dĩ 在tại 色sắc 欲dục 修tu 起khởi 此thử 定định 。 未vị 捨xả 色sắc 形hình 故cố 不bất 言ngôn 滅diệt 色sắc 。 但đãn 言ngôn 滅diệt 想tưởng 想tưởng 取thủ 色sắc 相tướng 。 故cố 偏thiên 滅diệt 之chi 。 大Đại 乘Thừa 之chi 中trung 。 決quyết 唯duy 滅diệt 想tưởng 。 若nhược 超siêu 色sắc 相tướng 說thuyết 無vô 色sắc 者giả 。 後hậu 滅diệt 空không 識thức 應ưng 無vô 識thức 空không 。 問vấn 香hương 味vị 之chi 想tưởng 初sơ 禪thiền 已dĩ 離ly 。 色sắc 聲thanh 觸xúc 想tưởng 二nhị 禪thiền 已dĩ 除trừ 。 今kim 云vân 何hà 言ngôn 空không 定định 滅diệt 耶da 。 遠viễn 公công 答đáp 云vân 。 香hương 味vị 二nhị 想tưởng 雖tuy 盡tận 初sơ 禪thiền 。 今kim 云vân 滅diệt 者giả 治trị 有hữu 四tứ 種chủng 。 一nhất 壞hoại 對đối 治trị 。 謂vị 方phương 便tiện 道Đạo 。 觀quán 下hạ 有hữu 漏lậu 無vô 常thường 等đẳng 故cố 。 二nhị 斷đoạn 對đối 治trị 。 謂vị 無vô 礙ngại 道đạo 正Chánh 斷Đoạn 下hạ 過quá 。 三tam 持trì 對đối 治trị 。 謂vị 解giải 脫thoát 道đạo 為vi 首thủ 。 及cập 後hậu 一nhất 切thiết 無vô 間gián 。 解giải 脫thoát 持trì 彼bỉ 無vô 為vi 。 不bất 令linh 失thất 壞hoại 。 四tứ 遠viễn 分phần/phân 對đối 治trị 。 謂vị 解giải 脫thoát 為vi 首thủ 。 及cập 後hậu 一nhất 切thiết 無vô 礙ngại 解giải 脫thoát 。 遠viễn 令linh 前tiền 障chướng 畢tất 竟cánh 不bất 起khởi 。 今kim 此thử 空không 定định 據cứ 第đệ 四tứ 治trị 色sắc 聲thanh 觸xúc 三tam 。 云vân 二nhị 禪thiền 雖tuy 滅diệt 者giả 。 二nhị 禪thiền 已dĩ 上thượng 乃nãi 至chí 四tứ 禪thiền 。 當đương 地địa 雖tuy 無vô 得đắc 借tá 。 初sơ 禪thiền 三tam 識thức 之chi 心tâm 見kiến 聞văn 覺giác 觸xúc 。 是thị 故cố 乃nãi 至chí 第đệ 四tứ 猶do 有hữu 此thử 想tưởng 空không 定định 滅diệt 之chi 。 此thử 上thượng 所sở 釋thích 約ước 次thứ 第đệ 修tu 。 若nhược 於ư 色sắc 界giới 頓đốn 修tu 空không 定định 。 則tắc 六lục 識thức 行hành 境cảnh 並tịnh 皆giai 得đắc 滅diệt 。 故cố 論luận 上thượng 言ngôn 意ý 緣duyên 一nhất 切thiết 法pháp 亦diệc 無vô 揀giản 故cố 。

已dĩ 明minh 離ly 障chướng 云vân 何hà 對đối 治trị 。 前tiền 三tam 句cú 中trung 不bất 念niệm 之chi 言ngôn 。 含hàm 於ư 對đối 治trị 。 謂vị 不bất 分phân 別biệt 色sắc 等đẳng 境cảnh 故cố 。 何hà 以dĩ 不bất 念niệm 見kiến 無vô 我ngã 故cố 。 約ước 菩Bồ 薩Tát 實thật 治trị 故cố 云vân 無vô 我ngã 。 若nhược 依y 有hữu 漏lậu 但đãn 厭yếm 苦khổ 麁thô 。 以dĩ 為vi 加gia 行hành 。 順thuận 正chánh 理lý 云vân 。 謂vị 若nhược 有hữu 法pháp 雖tuy 與dữ 色sắc 俱câu 。 而nhi 其kỳ 自tự 體thể 不bất 依y 屬thuộc 色sắc 。 諸chư 有hữu 於ư 色sắc 求cầu 出xuất 離ly 者giả 。 必tất 應ưng 最tối 初sơ 思tư 惟duy 彼bỉ 法pháp 。 謂vị 虛hư 空không 體thể 雖tuy 與dữ 色sắc 俱câu 。 而nhi 待đãi 色sắc 無vô 。 方phương 得đắc 顯hiển 了liễu 。 外ngoại 法pháp 所sở 攝nhiếp 其kỳ 相tương/tướng 無vô 邊biên 。 思tư 惟duy 彼bỉ 時thời 而nhi 能năng 離ly 色sắc 。 此thử 即tức 加gia 行hành 之chi 相tướng 也dã 。 二nhị 入nhập 無vô 邊biên 虛hư 空không 者giả 。 是thị 修tu 行hành 利lợi 益ích 。 謂vị 三tam 色sắc 想tưởng 絕tuyệt 。 則tắc 入nhập 空không 理lý 廓khuếch 爾nhĩ 無vô 邊biên 故cố 。 三tam 住trụ 虛hư 空không 無vô 邊biên 處xứ 者giả 。 是thị 彼bỉ 二nhị 依y 止chỉ 三tam 昧muội 。 瑜du 伽già 云vân 。 由do 已dĩ 超siêu 過quá 近cận 分phần/phân 加gia 行hành 究cứu 竟cánh 作tác 意ý 。 入nhập 上thượng 根căn 本bổn 加gia 行hành 究cứu 竟cánh 果quả 作tác 意ý 定định 。 是thị 故cố 說thuyết 言ngôn 。 空Không 無Vô 邊Biên 處Xứ 。 具cụ 足túc 安an 住trụ 。 準chuẩn 瑜du 伽già 意ý 。 四tứ 義nghĩa 之chi 中trung 離ly 障chướng 是thị 超siêu 下hạ 地địa 對đối 治trị 。 是thị 加gia 行hành 究cứu 竟cánh 作tác 意ý 利lợi 益ích 。 是thị 勝thắng 解giải 作tác 意ý 。 彼bỉ 二nhị 依y 止chỉ 。 是thị 加gia 行hành 究cứu 竟cánh 果quả 作tác 意ý 。 前tiền 三tam 為vi 近cận 分phần/phân 後hậu 一nhất 是thị 根căn 本bổn 。 後hậu 之chi 三tam 定định 一nhất 同đồng 於ư 此thử 。 又hựu 此thử 四tứ 義nghĩa 初sơ 何hà 所sở 超siêu 。 次thứ 云vân 何hà 能năng 超siêu 。 三tam 超siêu 前tiền 何hà 緣duyên 。 四tứ 超siêu 何hà 所sở 證chứng 。 二nhị 識Thức 無Vô 邊Biên 處Xứ 。 心tâm 緣duyên 內nội 識thức 作tác 無vô 邊biên 行hành 相tương/tướng 。 故cố 以dĩ 為vi 名danh 。 初sơ 超siêu 虛hư 空không 無vô 邊biên 處xứ 。 是thị 明minh 離ly 障chướng 。 彼bỉ 何hà 所sở 障chướng 外ngoại 念niệm 為vi 麁thô 故cố 。 云vân 何hà 對đối 治trị 。 見kiến 彼bỉ 外ngoại 念niệm 麁thô 分phân 別biệt 過quá 患hoạn 故cố 。 二nhị 入nhập 無vô 邊biên 識thức 。 是thị 修tu 行hành 利lợi 益ích 。 前tiền 明minh 捨xả 外ngoại 今kim 辨biện 緣duyên 內nội 。 正chánh 理lý 云vân 。 謂vị 於ư 純thuần 淨tịnh 六lục 識thức 身thân 能năng 了liễu 知tri 中trung 。 善thiện 取thủ 相tương/tướng 已dĩ 安an 住trụ 勝thắng 解giải 。 由do 假giả 想tưởng 力lực 。 思tư 惟duy 觀quán 察sát 。 無vô 邊biên 識thức 想tưởng 。 由do 此thử 加gia 行hành 。 為vi 先tiên 得đắc 入nhập 根căn 本bổn 。 後hậu 依y 止chỉ 可khả 知tri 。 三tam 無Vô 所Sở 有Hữu 處Xứ 者giả 。 即tức 內nội 外ngoại 皆giai 無vô 也dã 。 初sơ 超siêu 無vô 邊biên 識thức 是thị 明minh 離ly 障chướng 。 何hà 過quá 須tu 超siêu 。 事sự 念niệm 麁thô 故cố 。 云vân 何hà 對đối 治trị 。 見kiến 麁thô 念niệm 事sự 分phân 別biệt 過quá 患hoạn 。 次thứ 入nhập 無vô 少thiểu 所sở 有hữu 者giả 。 修tu 行hành 利lợi 益ích 。 前tiền 以dĩ 捨xả 外ngoại 緣duyên 內nội 故cố 為vi 麁thô 。 念niệm 既ký 無vô 所sở 取thủ 能năng 取thủ 亦diệc 無vô 。 故cố 內nội 外ngoại 俱câu 無vô 。 斯tư 為vi 利lợi 益ích 。 正chánh 理lý 云vân 。 見kiến 前tiền 無vô 邊biên 行hành 相tương/tướng 麁thô 動động 起khởi 此thử 加gia 行hành 。 是thị 故cố 此thử 處xứ 名danh 最tối 勝thắng 捨xả 。 以dĩ 於ư 此thử 中trung 不bất 復phục 樂nhạo/nhạc/lạc 作tác 無vô 邊biên 行hành 相tương/tướng 。 心tâm 於ư 所sở 緣duyên 。 捨xả 諸chư 所sở 有hữu 。 寂tịch 然nhiên 而nhi 住trụ 。 瑜du 伽già 云vân 。 從tùng 識thức 處xứ 上thượng 進tiến 時thời 離ly 其kỳ 識thức 。 外ngoại 更cánh 求cầu 餘dư 境cảnh 。 都đô 無vô 所sở 得đắc 。 此thử 意ý 明minh 識thức 既ký 為vi 麁thô 。 識thức 外ngoại 復phục 無vô 故cố 無vô 所sở 有hữu 後hậu 住trụ 。 無Vô 所Sở 有Hữu 處Xứ 。 是thị 彼bỉ 二nhị 依y 止chỉ 。 四tứ 非phi 想tưởng 中trung 。 無vô 下hạ 七thất 地địa 明minh 了liễu 之chi 想tưởng 。 有hữu 昧muội 劣liệt 想tưởng 故cố 以dĩ 為vi 名danh 。 超siêu 一nhất 切thiết 無vô 所sở 有hữu 處xứ 。 是thị 所sở 離ly 障chướng 。 云vân 何hà 對đối 治trị 。 無vô 彼bỉ 無vô 所sở 有hữu 以dĩ 見kiến 麁thô 念niệm 分phân 別biệt 過quá 患hoạn 。 故cố 為vi 能năng 治trị 。 既ký 寂tịch 無vô 所sở 有hữu 云vân 何hà 名danh 麁thô 。 猶do 有hữu 無vô 所sở 有hữu 想tưởng 。 故cố 經kinh 闕khuyết 一nhất 句cú 論luận 經kinh 則tắc 具cụ 。 彼bỉ 云vân 知tri 非phi 有hữu 想tưởng 非phi 無vô 想tưởng 安an 隱ẩn 。 即tức 修tu 行hành 利lợi 益ích 。 即tức 入nhập 非phi 有hữu 想tưởng 非phi 無vô 想tưởng 處xứ 行hành 。 是thị 二nhị 依y 止chỉ 。 瑜du 伽già 云vân 。 先tiên 入nhập 無Vô 所Sở 有Hữu 處Xứ 定Định 。 超siêu 過quá 一nhất 切thiết 。 有hữu 所sở 有hữu 想tưởng 。 今kim 復phục 超siêu 過quá 無vô 所sở 有hữu 想tưởng 。 故cố 言ngôn 非phi 想tưởng 。 又hựu 言ngôn 非phi 無vô 想tưởng 者giả 。 非phi 如như 無vô 想tưởng 。 及cập 滅diệt 盡tận 定định 。 一nhất 切thiết 諸chư 想tưởng 。 皆giai 悉tất 滅diệt 盡tận 。 唯duy 有hữu 微vi 細tế 想tưởng 。 緣duyên 無vô 想tưởng 境cảnh 轉chuyển 故cố 。 即tức 於ư 此thử 處xứ 起khởi 勝thắng 解giải 。 則tắc 超siêu 近cận 分phần/phân 而nhi 入nhập 根căn 本bổn 。 此thử 中trung 所sở 以dĩ 不phủ 。 出xuất 三tam 界giới 者giả 。 由do 緣duyên 無vô 相tướng 境cảnh 。 即tức 是thị 細tế 想tưởng 。 外ngoại 道đạo 不bất 了liễu 謂vị 為vi 涅Niết 槃Bàn 。 未vị 能năng 無vô 緣duyên 豈khởi 離ly 心tâm 境cảnh 。 況huống 計kế 此thử 為vi 我ngã 復phục 生sanh 愛ái 味vị 故cố 。 法pháp 華hoa 喻dụ 頭đầu 上thượng 火hỏa 然nhiên 。 若nhược 知tri 此thử 患hoạn 更cánh 求cầu 上thượng 進tiến 。 求cầu 上thượng 進tiến 時thời 求cầu 上thượng 所sở 緣duyên 。 竟cánh 無vô 所sở 得đắc 。 無vô 所sở 得đắc 故cố 。 滅diệt 而nhi 不bất 轉chuyển 。 則tắc 得đắc 滅diệt 受thọ 想tưởng 定định 也dã 。 若nhược 未vị 得đắc 此thử 定định 厭yếm 想tưởng 為vi 先tiên 。 後hậu 想tưởng 不bất 行hành 即tức 入nhập 無vô 想tưởng 定định 。 然nhiên 婆bà 沙sa 百bách 四tứ 十thập 一nhất 。 顯hiển 揚dương 第đệ 三tam 及cập 諸chư 論luận 皆giai 明minh 。 而nhi 文văn 言ngôn 浩hạo 博bác 。 上thượng 引dẫn 二nhị 論luận 文văn 略lược 義nghĩa 顯hiển 。 今kim 更cánh 約ước 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 修tu 略lược 示thị 四tứ 空không 。 謂vị 觀quán 色sắc 即tức 空không 心tâm 安an 於ư 空không 。 是thị 空không 處xứ 定định 。 次thứ 知tri 空không 色sắc 不bất 出xuất 於ư 心tâm 。 是thị 識thức 處xứ 定định 。 次thứ 心tâm 境cảnh 兩lưỡng 亡vong 。 為vi 無vô 所sở 有hữu 。 次thứ 亦diệc 亡vong 無vô 所sở 有hữu 想tưởng 。 緣duyên 無vô 想tưởng 住trụ 名danh 。 非phi 想tưởng 非phi 非phi 想tưởng 。 若nhược 不bất 緣duyên 此thử 無vô 想tưởng 。 則tắc 諸chư 漏lậu 永vĩnh 寂tịch 。 第đệ 三tam 入nhập 意ý 但đãn 順thuận 化hóa 眾chúng 生sanh 。 法pháp 不bất 同đồng 凡phàm 小tiểu 有hữu 愛ái 味vị 等đẳng 。 如như 前tiền 已dĩ 釋thích 。 大đại 文văn 第đệ 四tứ 佛Phật 子tử 此thử 菩Bồ 薩Tát 心tâm 隨tùy 下hạ 。 明minh 其kỳ 厭yếm 果quả 。 即tức 前tiền 八bát 定định 之chi 所sở 等đẳng 引dẫn 。 故cố 名danh 為vi 果quả 。 文văn 分phân 為vi 三tam 。 初sơ 四tứ 無vô 量lượng 即tức 行hành 方phương 便tiện 果quả 。 次thứ 五ngũ 神thần 通thông 即tức 行hành 功công 用dụng 果quả 。 三tam 此thử 菩Bồ 薩Tát 於ư 諸chư 禪thiền 下hạ 總tổng 結kết 自tự 在tại 。 今kim 初sơ 所sở 以dĩ 先tiên 明minh 者giả 。 凡phàm 夫phu 味vị 定định 三tam 界giới 輪luân 迴hồi 。 二Nhị 乘Thừa 上thượng 升thăng 多đa 皆giai 趣thú 滅diệt 。 菩Bồ 薩Tát 因nhân 定định 發phát 生sanh 慈từ 悲bi 。 廣quảng 利lợi 有hữu 情tình 。 成thành 菩Bồ 薩Tát 性tánh 。 然nhiên 入nhập 之chi 所sở 以dĩ 前tiền 論luận 已dĩ 辨biện 。 為vi 對đối 生sanh 死tử 涅Niết 槃Bàn 。 分phần/phân 四tứ 為vi 二nhị 。 準chuẩn 瑜du 伽già 等đẳng 。 四tứ 種chủng 無vô 量lượng 。 為vi 四tứ 有hữu 情tình 。 謂vị 緣duyên 求cầu 樂nhạo/nhạc/lạc 眾chúng 生sanh 興hưng 慈từ 。 有hữu 苦khổ 興hưng 悲bi 有hữu 喜hỷ 隨tùy 喜hỷ 。 有hữu 惑hoặc 不bất 染nhiễm 。 復phục 應ưng 此thử 四tứ 通thông 緣duyên 一nhất 切thiết 。 以dĩ 智trí 導đạo 之chi 。 則tắc 無vô 所sở 著trước 。 此thử 四tứ 皆giai 緣duyên 無vô 量lượng 境cảnh 。 故cố 名danh 四tứ 無vô 量lượng 。 若nhược 總tổng 相tương/tướng 說thuyết 。 皆giai 以dĩ 定định 慧tuệ 而nhi 為vi 其kỳ 體thể 。 若nhược 別biệt 明minh 之chi 。 慈từ 即tức 與dữ 樂nhạo/nhạc/lạc 無vô 瞋sân 為vi 體thể 。 拔bạt 苦khổ 不bất 害hại 慶khánh 他tha 不bất 嫉tật 。 自tự 他tha 捨xả 惑hoặc 即tức 是thị 善thiện 捨xả 。 文văn 中trung 二nhị 。 初sơ 別biệt 顯hiển 慈từ 行hành 。 後hậu 住trụ 悲bi 下hạ 類loại 顯hiển 餘dư 三tam 。 初sơ 中trung 有hữu 十thập 二nhị 句cú 。 心tâm 隨tùy 於ư 慈từ 。 此thử 句cú 為vi 總tổng 。 隨tùy 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 一nhất 心tâm 不bất 趣thú 寂tịch 動động 皆giai 合hợp 慈từ 。 二nhị 以dĩ 此thử 慈từ 心tâm 隨tùy 逐trục 於ư 物vật 如như 犢độc 逐trục 母mẫu 。 次thứ 十thập 句cú 別biệt 。 慈từ 之chi 種chủng 類loại 總tổng 有hữu 其kỳ 三tam 。 初sơ 有hữu 七thất 句cú 八bát 義nghĩa 。 眾chúng 生sanh 緣duyên 慈từ 。 次thứ 一nhất 法pháp 緣duyên 後hậu 二nhị 無vô 緣duyên 。 緣duyên 謂vị 緣duyên 念niệm 。 初sơ 緣duyên 假giả 者giả 欲dục 與dữ 其kỳ 樂nhạo/nhạc/lạc 。 次thứ 緣duyên 人nhân 空không 。 但đãn 有hữu 蘊uẩn 等đẳng 善thiện 惡ác 行hành 法pháp 。 以dĩ 用dụng 教giáo 化hóa 。 後hậu 緣duyên 眾chúng 生sanh 體thể 空không 。 欲dục 令linh 悟ngộ 入nhập 。 初sơ 一nhất 通thông 凡phàm 次thứ 一nhất 通thông 小tiểu 。 後hậu 一nhất 唯duy 大đại 。 今kim 初sơ 八bát 義nghĩa 曲khúc 復phục 有hữu 四tứ 。 初sơ 四tứ 與dữ 樂nhạo/nhạc/lạc 正chánh 顯hiển 行hành 相tương/tướng 。 廣quảng 者giả 與dữ 欲dục 界giới 樂nhạo/nhạc/lạc 。 欲dục 境cảnh 廣quảng 多đa 故cố 。 大đại 者giả 與dữ 同đồng 喜hỷ 樂lạc 。 謂vị 初sơ 二nhị 禪thiền 喜hỷ 受thọ 俱câu 。 故cố 高cao 出xuất 名danh 大đại 。 無vô 量lượng 者giả 與dữ 不bất 同đồng 喜hỷ 樂lạc 。 三tam 禪thiền 已dĩ 上thượng 離ly 苦khổ 離ly 喜hỷ 故cố 。 深thâm 故cố 名danh 無vô 量lượng 。 不bất 二nhị 者giả 三tam 樂nhạo/nhạc/lạc 平bình 等đẳng 與dữ 故cố 。 上thượng 皆giai 論luận 意ý 更cánh 有hữu 一nhất 理lý 。 廣quảng 則tắc 無vô 樂nhạo/nhạc/lạc 不bất 與dữ 。 大đại 謂vị 菩Bồ 提Đề 涅Niết 槃Bàn 。 無vô 量lượng 謂vị 窮cùng 來lai 際tế 。 不bất 二nhị 者giả 無vô 一nhất 不bất 與dữ 故cố 。 次thứ 二nhị 治trị 障chướng 。 不bất 愛ái 之chi 冤oan 亦diệc 與dữ 其kỳ 樂nhạo/nhạc/lạc 。 故cố 無vô 怨oán 障chướng 。 是thị 愛ái 之chi 親thân 亦diệc 與dữ 其kỳ 樂nhạo/nhạc/lạc 。 非phi 是thị 偏thiên 情tình 故cố 無vô 對đối 礙ngại 。 中trung 人nhân 無vô 愛ái 不bất 愛ái 故cố 非phi 障chướng 也dã 。 次thứ 一nhất 清thanh 淨tịnh 。 謂vị 無vô 身thân 心tâm 不bất 調điều 五ngũ 蓋cái 等đẳng 障chướng 。 是thị 行hành 清thanh 淨tịnh 慈từ 。 後hậu 一nhất 攝nhiếp 界giới 慈từ 定định 。 起khởi 於ư 色sắc 界giới 正chánh 果quả 。 慈từ 之chi 餘dư 勢thế 起khởi 欲dục 界giới 習tập 果quả 。 皆giai 無vô 苦khổ 惱não 之chi 事sự 。 故cố 修tu 慈từ 經kinh 說thuyết 修tu 慈từ 。 有hữu 十thập 五ngũ 利lợi 。 謂vị 臥ngọa 安an 覺giác 安an 。 天thiên 護hộ 人nhân 護hộ 。 眠miên 無vô 惡ác 夢mộng 寤ngụ 常thường 歡hoan 喜hỷ 。 水thủy 不bất 能năng 漂phiêu 。 火hỏa 不bất 能năng 燒thiêu 。 刀đao 不bất 能năng 傷thương 。 毒độc 不bất 能năng 害hại 。 常thường 生sanh 善thiện 處xứ 。 鎮trấn 受thọ 快khoái 樂lạc 。 正chánh 報báo 梵Phạm 世Thế 殘tàn 報báo 人nhân 王vương 。 遠viễn 果quả 作tác 佛Phật 皆giai 慈từ 之chi 果quả 。 然nhiên 此thử 中trung 有hữu 多đa 種chủng 果quả 。 初sơ 現hiện 報báo 果quả 。 常thường 生sanh 下hạ 後hậu 報báo 果quả 正chánh 報báo 梵Phạm 世Thế 望vọng 上thượng 。 生sanh 報báo 望vọng 下hạ 正chánh 報báo 。 殘tàn 報báo 人nhân 王vương 即tức 是thị 習tập 果quả 。 又hựu 初sơ 七thất 用dụng 果quả 。 水thủy 不bất 漂phiêu 等đẳng 是thị 增tăng 上thượng 果quả 。 常thường 生sanh 下hạ 異dị 熟thục 果quả 。 殘tàn 報báo 等đẳng 流lưu 果quả 。 作tác 佛Phật 是thị 離ly 繫hệ 果quả 。 修tu 一nhất 慈từ 心tâm 。 三tam 報báo 不bất 斷đoạn 五ngũ 果quả 俱câu 圓viên 。 無vô 費phí 一nhất 毫hào 而nhi 功công 報báo 無vô 極cực 。 幸hạnh 諸chư 後hậu 學học 思tư 而nhi 修tu 之chi 。 次thứ 遍biến 至chí 一nhất 切thiết 。 處xử 即tức 法pháp 緣duyên 慈từ 。 橫hoạnh/hoành 遍biến 十thập 方phương 豎thụ 通thông 三tam 界giới 。 彼bỉ 中trung 所sở 有hữu 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 皆giai 能năng 緣duyên 念niệm 。 然nhiên 法pháp 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 緣duyên 聖thánh 凡phàm 五ngũ 蘊uẩn 之chi 法pháp 。 二nhị 者giả 眾chúng 生sanh 所sở 有hữu 分phân 別biệt 。 作tác 業nghiệp 之chi 法pháp 。 此thử 即tức 所sở 化hóa 差sai 別biệt 故cố 。 涅Niết 槃Bàn 云vân 。 緣duyên 利lợi 眾chúng 生sanh 法Pháp 名danh 為vi 法Pháp 緣duyên 。 後hậu 二nhị 句cú 無vô 緣duyên 者giả 。 無vô 緣duyên 有hữu 二nhị 。 一nhất 自tự 體thể 無vô 緣duyên 。 豎thụ 窮cùng 法pháp 空không 云vân 盡tận 法Pháp 界Giới 。 二nhị 遍biến 至chí 無vô 緣duyên 。 顯hiển 空không 無vô 分phân 齊tề 。 橫hoạnh/hoành 盡tận 虛hư 空không 。 末mạt 句cú 。 云vân 遍biến 一nhất 切thiết 世thế 間gian 者giả 。 總tổng 結kết 上thượng 慈từ 成thành 無vô 量lượng 義nghĩa 也dã 。 類loại 三tam 可khả 知tri 。

大Đại 方Phương 廣Quảng 佛Phật 華Hoa 嚴Nghiêm 經Kinh 疏Sớ/sơ 卷quyển 第đệ 三tam 十thập 六lục

Print Friendly, PDF & Email