大Đại 般Bát 涅Niết 槃Bàn 經Kinh 疏Sớ
Quyển 15
隋Tùy 灌Quán 頂Đảnh 撰Soạn

大Đại 般Bát 涅Niết 槃Bàn 。 經Kinh 疏Sớ/sơ 卷quyển 第đệ 十thập 五ngũ

隋tùy 章chương 安an 頂Đảnh 法Pháp 師sư 撰soạn

唐đường 天thiên 台thai 沙Sa 門Môn 湛trạm 然nhiên 再tái 治trị

聖thánh 行hành 品phẩm 中trung

起khởi 卷quyển 廣quảng 明minh 集Tập 諦Đế 。 文văn 為vi 三tam 。 初sơ 明minh 集Tập 諦Đế 。 次thứ 會hội 通thông 。 三tam 料liệu 簡giản 。 初sơ 又hựu 三tam 。 一nhất 標tiêu 名danh 。 二nhị 釋thích 體thể 。 三Tam 明Minh 是thị 非phi 。 初sơ 標tiêu 名danh 二nhị 。 先tiên 牒điệp 章chương 門môn 。 次thứ 釋thích 云vân 集tập 因nhân 能năng 得đắc 陰ấm 果quả 。 故cố 言ngôn 是thị 陰ấm 因nhân 緣duyên 。 所sở 謂vị 集tập 者giả 下hạ 。 二nhị 釋thích 體thể 。 昔tích 教giáo 以dĩ 業nghiệp 煩phiền 惱não 為vi 集tập 。 煩phiền 惱não 之chi 中trung 。 具cụ 足túc 十thập 使sử 。 今kim 但đãn 言ngôn 煩phiền 惱não 不bất 明minh 於ư 業nghiệp 本bổn 是thị 煩phiền 惱não 煩phiền 惱não 潤nhuận 業nghiệp 。 於ư 煩phiền 惱não 中trung 。 偏thiên 說thuyết 貪tham 愛ái 。 愛ái 是thị 繫hệ 地địa 之chi 惑hoặc 潤nhuận 業nghiệp 故cố 生sanh 。

華hoa 嚴nghiêm 云vân 。 無vô 業nghiệp 無vô 煩phiền 惱não 苦Khổ 諦Đế 無vô 所sở 住trụ 。 無vô 明minh 無vô 所sở 行hành 平bình 等đẳng 行hành 世thế 間gian 。 又hựu 十thập 二nhị 緣duyên 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 是thị 為vi 平bình 等đẳng 。 乃nãi 名danh 集Tập 諦Đế 。 若nhược 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 生sanh 滅diệt 是thị 集tập 非phi 諦đế 。 此thử 中trung 有hữu 七thất 番phiên 。 一nhất 明minh 集tập 因nhân 。 於ư 果quả 已dĩ 起khởi 即tức 是thị 五ngũ 陰ấm 成thành 辨biện 於ư 愛ái 。 還hoàn 愛ái 此thử 有hữu 是thị 愛ái 陰ấm 身thân 。 次thứ 愛ái 有hữu 二nhị 種chủng 下hạ 。 是thị 明minh 二nhị 種chủng 愛ái 。 己kỷ 身thân 是thị 我ngã 。 所sở 須tu 是thị 所sở 。 三tam 二nhị 種chủng 愛ái 欲dục 得đắc 已dĩ 得đắc 。 四tứ 即tức 三tam 界giới 愛ái 。 五ngũ 三tam 種chủng 謂vị 業nghiệp 因nhân 緣duyên 愛ái 。 以dĩ 報báo 因nhân 故cố 感cảm 此thử 苦khổ 果quả 。 如như 鴿cáp 雀tước 多đa 欲dục 皆giai 先tiên 業nghiệp 果quả 。 次thứ 言ngôn 煩phiền 惱não 因nhân 緣duyên 愛ái 者giả 。 以dĩ 習tập 因nhân 故cố 生sanh 愛ái 可khả 解giải 。 次thứ 苦khổ 因nhân 緣duyên 愛ái 。 為vi 脫thoát 重trọng/trùng 苦khổ 於ư 輕khinh 苦khổ 生sanh 愛ái 。 如như 畏úy 死tử 苦khổ 而nhi 苦khổ 治trị 令linh 差sai 。 然nhiên 針châm 炙chích 實thật 苦khổ 因nhân 此thử 得đắc 差sai 即tức 便tiện 生sanh 愛ái 。 六lục 復phục 有hữu 四tứ 愛ái 即tức 是thị 四tứ 事sự 。 七thất 復phục 有hữu 五ngũ 種chủng 愛ái 即tức 是thị 五ngũ 陰ấm 。 善thiện 男nam 子tử 愛ái 有hữu 二nhị 種chủng 下hạ 。 第đệ 三Tam 明Minh 是thị 非phi 。 若nhược 不bất 善thiện 愛ái 則tắc 是thị 集tập 。 若nhược 善thiện 愛ái 則tắc 非phi 集tập 。 其kỳ 中trung 復phục 三tam 番phiên 料liệu 簡giản 。 初sơ 將tương 聖thánh 對đối 凡phàm 簡giản 。 次thứ 舉cử 菩Bồ 薩Tát 對đối 二Nhị 乘Thừa 簡giản 。 三tam 諦đế 非phi 諦đế 簡giản 。 故cố 云vân 凡phàm 夫phu 愛ái 名danh 為vi 集tập 不bất 名danh 為vi 諦đế 。 菩Bồ 薩Tát 愛ái 者giả 名danh 為vi 實thật 諦đế 。 不bất 名danh 為vi 集tập 。 菩Bồ 薩Tát 愛ái 者giả 名danh 為vi 實thật 諦đế 。 不bất 名danh 集tập 者giả 。 取thủ 其kỳ 解giải 智trí 故cố 名danh 為vi 諦đế 。 凡phàm 夫phu 不bất 爾nhĩ 。 故cố 但đãn 名danh 集tập 。 若nhược 例lệ 此thử 義nghĩa 俗tục 亦diệc 非phi 諦đế 。 若nhược 望vọng 解giải 了liễu 則tắc 得đắc 名danh 諦đế 。 若nhược 復phục 隨tùy 情tình 則tắc 稱xưng 於ư 俗tục 。 迦Ca 葉Diếp 白bạch 佛Phật 下hạ 。 第đệ 二nhị 會hội 通thông 。 昔tích 說thuyết 業nghiệp 惑hoặc 為vi 集tập 。 今kim 云vân 何hà 獨độc 說thuyết 愛ái 為vi 苦khổ 因nhân 。 先tiên 問vấn 次thứ 答đáp 。 問vấn 中trung 先tiên 引dẫn 四tứ 經kinh 。 次thứ 正chánh 結kết 難nạn/nan 。 初sơ 引dẫn 經kinh 中trung 言ngôn 六lục 觸xúc 者giả 。 即tức 是thị 六lục 識thức 取thủ 塵trần 而nhi 有hữu 觸xúc 對đối 。 此thử 亦diệc 是thị 集tập 緣duyên 此thử 識thức 心tâm 得đắc 來lai 世thế 果quả 。 如như 四tứ 識thức 住trú 處xứ 為vi 五ngũ 盛thịnh 陰ấm 今kim 以dĩ 何hà 義nghĩa 下hạ 正chánh 結kết 難nạn/nan 。 次thứ 佛Phật 答đáp 中trung 又hựu 二nhị 。 先tiên 歎thán 其kỳ 問vấn 。 次thứ 正chánh 答đáp 初sơ 如như 文văn 。 次thứ 正chánh 答đáp 中trung 意ý 云vân 。 昔tích 教giáo 今kim 教giáo 。 兩lưỡng 不bất 相tương 違vi 。 是thị 故cố 今kim 日nhật 。 說thuyết 愛ái 是thị 陰ấm 界giới 本bổn 。 就tựu 今kim 教giáo 又hựu 二nhị 。 初sơ 明minh 愛ái 是thị 根căn 本bổn 。 二nhị 明minh 愛ái 之chi 過quá 患hoạn 根căn 本bổn 。 又hựu 二nhị 。 謂vị 法pháp 說thuyết 次thứ 譬thí 說thuyết 。 凡phàm 三tam 譬thí 謂vị 大đại 王vương 膩nị 衣y 濕thấp 地địa 皆giai 如như 文văn 。 善thiện 男nam 子tử 菩Bồ 薩Tát 下hạ 。 第đệ 二nhị 明minh 愛ái 過quá 患hoạn 又hựu 二nhị 。 先tiên 標tiêu 列liệt 九cửu 章chương 門môn 。 後hậu 一nhất 一nhất 廣quảng 釋thích 釋thích 中trung 自tự 為vi 九cửu 章chương 。 一nhất 一nhất 章chương 中trung 仍nhưng 當đương 分phần/phân 合hợp 譬thí 。 前tiền 一nhất 為vi 二Nhị 乘Thừa 作tác 譬thí 。 後hậu 八bát 為vi 凡phàm 夫phu 作tác 譬thí 。 初sơ 文văn 者giả 二Nhị 乘Thừa 未vị 斷đoạn 習tập 如như 還hoàn 財tài 未vị 盡tận 。 下hạ 八bát 為vi 凡phàm 夫phu 尋tầm 文văn 可khả 見kiến 。 次thứ 善thiện 男nam 子tử 以dĩ 是thị 義nghĩa 故cố 下hạ 。 第đệ 三tam 料liệu 簡giản 。 苦khổ 集tập 世thế 間gian 因nhân 果quả 已dĩ 竟cánh 。 於ư 四Tứ 諦Đế 中trung 間gian 。 結kết 前tiền 有hữu 作tác 苦khổ 集tập 。 起khởi 後hậu 無vô 生sanh 四Tứ 諦Đế 。 忘vong 前tiền 是thị 忘vong 生sanh 死tử 。 忘vong 後hậu 是thị 忘vong 涅Niết 槃Bàn 。 約ước 此thử 生sanh 滅diệt 。 文văn 中trung 料liệu 簡giản 。 即tức 令linh 第đệ 二nhị 三tam 。 四tứ 三tam 番phiên 皆giai 顯hiển 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 若nhược 見kiến 有hữu 苦khổ 則tắc 有hữu 苦khổ 生sanh 。 若nhược 有hữu 苦khổ 生sanh 則tắc 有hữu 苦khổ 滅diệt 。 既ký 解giải 苦khổ 無vô 苦khổ 。 苦khổ 則tắc 不bất 生sanh 。 苦khổ 既ký 不bất 生sanh 苦khổ 則tắc 不bất 滅diệt 。 大đại 品phẩm 云vân 。 即tức 色sắc 是thị 空không 。 非phi 色sắc 滅diệt 空không 。 色sắc 性tánh 自tự 空không 。 空không 中trung 無vô 生sanh 亦diệc 復phục 無vô 滅diệt 。 淨tịnh 名danh 云vân 。 五ngũ 受thọ 陰ấm 洞đỗng 達đạt 。 空không 無vô 所sở 起khởi 是thị 苦khổ 義nghĩa 。 若nhược 能năng 如như 是thị 解giải 。 苦khổ 無vô 苦khổ 而nhi 有hữu 真Chân 諦Đế 。 夫phu 集tập 從tùng 苦khổ 生sanh 既ký 解giải 苦khổ 無vô 苦khổ 。 寧ninh 復phục 有hữu 集tập 。 解giải 集tập 無vô 集tập 即tức 是thị 真Chân 諦Đế 。 苦khổ 集tập 滅diệt 故cố 名danh 為vi 滅diệt 諦đế 。 既ký 無vô 苦khổ 集tập 寧ninh 得đắc 滅Diệt 諦Đế 。 滅diệt 本bổn 不bất 然nhiên 。 今kim 則tắc 無vô 滅diệt 。 是thị 為vi 解giải 滅diệt 無vô 滅diệt 而nhi 有hữu 真Chân 諦Đế 。 道đạo 治trị 苦khổ 集tập 既ký 無vô 所sở 治trị 亦diệc 無vô 能năng 治trị 。 故cố 道đạo 不bất 二nhị 解giải 道Đạo 無vô 道Đạo 。 而nhi 有hữu 真Chân 諦Đế 。 又hựu 寄ký 此thử 中trung 間gian 簡giản 無vô 生sanh 者giả 明minh 二nhị 邊biên 無vô 生sanh 。 世thế 間gian 因nhân 果quả 既ký 其kỳ 不bất 生sanh 。 出xuất 世thế 因nhân 果quả 亦diệc 復phục 不bất 生sanh 。 則tắc 無vô 四Tứ 諦Đế 。 只chỉ 解giải 世thế 間gian 苦khổ 集tập 無vô 苦khổ 集tập 。 只chỉ 解giải 出xuất 世thế 道đạo 滅diệt 無vô 道đạo 滅diệt 即tức 是thị 無vô 生sanh 四Tứ 諦Đế 。 其kỳ 意ý 無vô 量lượng 且thả 略lược 言ngôn 之chi 。 若nhược 欲dục 簡giản 出xuất 第đệ 三tam 番phiên 者giả 。 解giải 苦khổ 無vô 苦khổ 。 而nhi 有hữu 實thật 者giả 。 是thị 就tựu 實thật 中trung 又hựu 有hữu 二nhị 意ý 。 次thứ 第đệ 實thật 不bất 次thứ 第đệ 實thật 。 次thứ 第đệ 實thật 者giả 即tức 是thị 無vô 量lượng 四Tứ 諦Đế 。 不bất 次thứ 第đệ 實thật 是thị 無vô 作tác 四Tứ 諦Đế 。 還hoàn 就tựu 簡giản 四Tứ 諦Đế 為vi 四tứ 章chương 。 初sơ 簡giản 苦Khổ 諦Đế 自tự 有hữu 兩lưỡng 本bổn 。 若nhược 舊cựu 本bổn 則tắc 言ngôn 凡phàm 夫phu 之chi 人nhân 。 合hợp 聲Thanh 聞Văn 緣Duyên 覺Giác 。 皆giai 言ngôn 有hữu 苦Khổ 諦Đế 。 若nhược 新tân 定định 本bổn 於ư 集Tập 諦Đế 中trung 。 則tắc 開khai 凡phàm 夫phu 二Nhị 乘Thừa 有hữu 異dị 。 凡phàm 夫phu 但đãn 有hữu 苦khổ 無vô 諦đế 。 二Nhị 乘Thừa 則tắc 有hữu 苦khổ 有hữu 諦đế 。 此thử 於ư 二Nhị 乘Thừa 而nhi 與dữ 奪đoạt 之chi 。 舊cựu 云vân 苦khổ 是thị 境cảnh 諦đế 是thị 智trí 。 凡phàm 夫phu 無vô 智trí 。 但đãn 有hữu 於ư 境cảnh 所sở 以dĩ 唯duy 苦khổ 無vô 諦đế 。 二Nhị 乘Thừa 之chi 人nhân 。 有hữu 少thiểu 分phần 智trí 故cố 有hữu 苦khổ 有hữu 諦đế 。 無vô 真chân 實thật 者giả 不bất 能năng 觀quán 苦khổ 解giải 苦khổ 無vô 苦khổ 。 故cố 非phi 真chân 實thật 。 集Tập 諦Đế 例lệ 爾nhĩ 。 道đạo 滅diệt 二nhị 諦đế 不bất 論luận 凡phàm 夫phu 者giả 。 唯duy 二Nhị 乘Thừa 與dữ 菩Bồ 薩Tát 道Đạo 滅diệt 二nhị 諦đế 有hữu 真chân 偽ngụy 之chi 異dị 。 以dĩ 二Nhị 乘Thừa 人nhân 不bất 能năng 觀quán 滅Diệt 諦Đế 非phi 諦đế 故cố 非phi 真chân 。 菩Bồ 薩Tát 能năng 知tri 。 故cố 是thị 真chân 實thật 。 從tùng 善thiện 男nam 子tử 下hạ 。 第đệ 三tam 廣quảng 明minh 滅Diệt 諦Đế 。 雖tuy 復phục 滅diệt 道đạo 寄ký 彼bỉ 生sanh 滅diệt 中trung 間gian 。 而nhi 料liệu 簡giản 之chi 以dĩ 生sanh 滅diệt 滅diệt 道đạo 猶do 未vị 釋thích 故cố 。 故cố 更cánh 釋thích 之chi 。 無vô 生sanh 等đẳng 三tam 後hậu 自tự 廣quảng 釋thích 。 次thứ 釋thích 滅Diệt 諦Đế 文văn 為vi 三tam 。 先tiên 唱xướng 兩lưỡng 章chương 門môn 。 次thứ 釋thích 。 三tam 結kết 唱xướng 。 見kiến 滅diệt 見kiến 滅Diệt 諦Đế 兩lưỡng 門môn 。 若nhược 見kiến 滅diệt 即tức 是thị 斷đoạn 章chương 門môn 。 見kiến 滅Diệt 諦Đế 是thị 離ly 章chương 門môn 。 二Nhị 乘Thừa 灰hôi 身thân 滅diệt 智trí 但đãn 有hữu 斷đoạn 離ly 兩lưỡng 事sự 。 菩Bồ 薩Tát 具cụ 智trí 德đức 等đẳng 事sự (# 云vân 云vân )# 。 二nhị 所sở 謂vị 斷đoạn 一nhất 切thiết 煩phiền 惱não 。 下hạ 是thị 解giải 釋thích 。 初sơ 八bát 字tự 釋thích 見kiến 滅diệt 門môn 。 是thị 斷đoạn 惑hoặc 之chi 無vô 以dĩ 之chi 為vi 斷đoạn 。 若nhược 煩phiền 惱não 下hạ 是thị 釋thích 見kiến 滅Diệt 諦Đế 章chương 門môn 為vi 二nhị 。 初sơ 用dụng 次thứ 體thể 。 初sơ 用dụng 中trung 凡phàm 五ngũ 句cú 。 初sơ 四tứ 句cú 是thị 四tứ 德đức 。 或hoặc 謂vị 五ngũ 德đức 。 今kim 且thả 作tác 四tứ 德đức 是thị 就tựu 用dụng 為vi 言ngôn 。 常thường 於ư 色sắc 聲thanh 下hạ 二nhị 就tựu 畢tất 竟cánh 寂tịch 滅diệt 。 是thị 約ước 體thể 論luận 。 三tam 善thiện 男nam 子tử 。 菩Bồ 薩Tát 下hạ 結kết 如như 文văn 。 善thiện 男nam 子tử 云vân 何hà 下hạ 第đệ 四tứ 廣quảng 明minh 道Đạo 諦Đế 。 文văn 為vi 二nhị 。 初sơ 明minh 道Đạo 諦Đế 。 次thứ 會hội 通thông 。 初sơ 為vi 三tam 。 一nhất 章chương 門môn 二nhị 解giải 釋thích 三tam 結kết 。 釋thích 中trung 先tiên 譬thí 次thứ 合hợp 。 初sơ 譬thí 中trung 言ngôn 因nhân 燈đăng 者giả 即tức 譬thí 八bát 道đạo 。 然nhiên 燈đăng 照chiếu 物vật 。 物vật 即tức 常thường 無vô 常thường 等đẳng 雖tuy 異dị 終chung 是thị 一nhất 道đạo 隨tùy 緣duyên 異dị 說thuyết 。 次thứ 合hợp 譬thí 中trung 云vân 陀đà 羅la 驃phiếu 者giả 。 河hà 西tây 云vân 。 是thị 真chân 實thật 諦đế 。 求cầu 那na 是thị 莊trang 嚴nghiêm 瓔anh 珞lạc 功công 德đức 等đẳng 。 舊cựu 云vân 主chủ 諦đế 依y 諦đế 。 非phi 陀đà 羅la 即tức 非phi 真chân 非phi 求cầu 。 那na 即tức 非phi 俗tục 。 迦Ca 葉Diếp 白bạch 佛Phật 下hạ 。 第đệ 二nhị 會hội 通thông 佛Phật 昔tích 種chủng 種chủng 異dị 說thuyết 。 今kim 但đãn 言ngôn 八bát 道đạo 是thị 故cố 會hội 通thông 。 文văn 為vi 二nhị 。 先tiên 問vấn 次thứ 答đáp 。 問vấn 中trung 二nhị 。 先tiên 問vấn 次thứ 難nạn/nan 。 初sơ 問vấn 為vi 三tam 。 一nhất 唱xướng 不bất 相tương 應ứng 。 二nhị 釋thích 不bất 相tương 應ứng 。 三tam 結kết 不bất 相tương 應ứng 。 初sơ 如như 文văn 。 次thứ 何hà 以dĩ 故cố 下hạ 釋thích 者giả 。 十thập 四tứ 經kinh 多đa 是thị 阿a 含hàm 等đẳng 教giáo 信tín 心tâm 乃nãi 至chí 布bố 施thí 說thuyết 道Đạo 不bất 同đồng 。 次thứ 世Thế 尊Tôn 若nhược 八bát 聖thánh 道Đạo 下hạ 難nạn/nan 。 又hựu 三tam 。 一nhất 以dĩ 今kim 難nạn/nan 昔tích 。 二nhị 以dĩ 昔tích 難nạn/nan 今kim 。 三tam 結kết 過quá 。 初sơ 文văn 者giả 若nhược 昔tích 是thị 則tắc 今kim 非phi 。 二nhị 若nhược 今kim 是thị 者giả 昔tích 何hà 不bất 說thuyết (# 云vân 云vân )# 。 三tam 結kết 如như 文văn 。 佛Phật 答đáp 為vi 二nhị 。 第đệ 一nhất 歎thán 問vấn 。 善thiện 男nam 子tử 去khứ 正chánh 答đáp 。 又hựu 二nhị 。 謂vị 法pháp 譬thí 。 法pháp 說thuyết 中trung 意ý 者giả 。 以dĩ 機cơ 別biệt 故cố 說thuyết 異dị 。 會hội 齊tề 故cố 理lý 同đồng 。 譬thí 如như 良lương 醫y 。 下hạ 譬thí 說thuyết 也dã 。 凡phàm 舉cử 六lục 譬thí 。 一nhất 良lương 醫y 。 二nhị 飲ẩm 水thủy 。 三tam 金kim 師sư 。 四tứ 然nhiên 火hỏa 。 五ngũ 一nhất 識thức 。 六lục 一nhất 色sắc 。 皆giai 先tiên 譬thí 次thứ 合hợp 。 初sơ 良lương 醫y 譬thí 可khả 見kiến 。 河hà 西tây 解giải 。 水thủy 名danh 尼ni 婆bà 羅la 者giả 。 煮chử 訶ha 梨lê 水thủy 名danh 鉢bát 晝trú 羅la 。 煮chử 樹thụ 葉diệp 為vi 湯thang 。 以dĩ 樹thụ 為vi 名danh 。 次thứ 飲ẩm 水thủy 中trung 波ba 尼ni 罽kế 賓tân 水thủy 名danh 。 欝uất 特đặc 者giả 東đông 天Thiên 竺Trúc 水thủy 名danh 經kinh 本bổn 或hoặc 言ngôn 欝uất 特đặc 。 今kim 未vị 定định 相tương/tướng 承thừa 為vi 欝uất 特đặc 紗# 利lợi 藍lam 中trung 天Thiên 竺Trúc 水thủy 名danh 。 婆bà 利lợi 聲thanh 論luận 水thủy 名danh 。 波ba 耶da 藥dược 和hòa 水thủy 名danh 。 三tam 金kim 師sư 譬thí 合hợp 。 文văn 云vân 。 或hoặc 說thuyết 五ngũ 種chủng 。 所sở 謂vị 信tín 行hành 等đẳng 。 見kiến 到đáo 道đạo 者giả 。 即tức 信tín 法pháp 兩lưỡng 行hành 。 是thị 見kiến 諦Đế 道đạo 中trung 人nhân 信tín 解giải 與dữ 見kiến 到đáo 亦diệc 名danh 見kiến 得đắc 。 此thử 二nhị 是thị 思tư 惟duy 道đạo 中trung 人nhân 。 四tứ 人nhân 在tại 兩lưỡng 道đạo 各các 分phần/phân 利lợi 鈍độn 。 信tín 行hành 在tại 見kiến 諦Đế 時thời 鈍độn 。 入nhập 思tư 惟duy 還hoàn 成thành 信tín 解giải 鈍độn 。 法pháp 行hành 可khả 知tri 。 一nhất 往vãng 如như 此thử 。 數số 習tập 則tắc 利lợi 。 不bất 習tập 則tắc 鈍độn 。 翻phiên 覆phú 不bất 定định 。 數số 人nhân 云vân 。 十thập 五ngũ 心tâm 是thị 見kiến 諦Đế 道đạo 十thập 六lục 心tâm 去khứ 是thị 思tư 惟duy 道đạo 。 論luận 家gia 不bất 爾nhĩ 十thập 六lục 皆giai 是thị 見kiến 諦Đế 道đạo 。 論luận 家gia 分phần/phân 利lợi 鈍độn 在tại 五ngũ 停đình 心tâm 中trung 。 入nhập 見kiến 道đạo 無vô 利lợi 鈍độn 。 譬thí 如như 平bình 。 水thủy 乘thừa 船thuyền 有hữu 遲trì 有hữu 疾tật 。 得đắc 風phong 順thuận 流lưu 無vô 復phục 利lợi 鈍độn 。 餘dư 三tam 文văn 可khả 見kiến 。 善thiện 男nam 子tử 是thị 四Tứ 諦Đế 下hạ 第đệ 三tam 總tổng 結kết 。 迦Ca 葉Diếp 白bạch 佛Phật 下hạ 。 第đệ 三Tam 明Minh 無vô 量lượng 四Tứ 諦Đế 慧tuệ 。 文văn 為vi 三tam 。 初sơ 明minh 無vô 量lượng 無vô 量lượng 。 二nhị 結kết 為vi 四tứ 無vô 量lượng 慧tuệ 。 三tam 結kết 為vi 二nhị 無vô 量lượng 。 他tha 謂vị 此thử 文văn 會hội 通thông 四Tứ 諦Đế 。 開khai 善thiện 謂vị 是thị 攝nhiếp 法pháp 盡tận 不bất 盡tận 。 今kim 謂vị 。 正chánh 是thị 無vô 量lượng 無vô 量lượng 慧tuệ 章chương 。 初sơ 文văn 問vấn 答đáp 。 問vấn 中trung 先tiên 舉cử 昔tích 事sự 。 昔tích 舉cử 大đại 地địa 草thảo 木mộc 。 喻dụ 於ư 無vô 量lượng 無vô 量lượng 。 手thủ 中trung 少thiểu 許hứa 喻dụ 有hữu 作tác 無vô 生sanh 。 當đương 知tri 先tiên 說thuyết 者giả 少thiểu 不bất 說thuyết 者giả 多đa 。 如như 此thử 之chi 多đa 四Tứ 諦Đế 攝nhiếp 盡tận 。 四tứ 攝nhiếp 不bất 盡tận 若nhược 盡tận 不bất 應ưng 言ngôn 多đa 。 不bất 盡tận 應ưng 有hữu 第đệ 五ngũ 諦đế 。 佛Phật 答đáp 亦diệc 攝nhiếp 盡tận 。 亦diệc 攝nhiếp 不bất 盡tận 。 同đồng 名danh 四Tứ 諦Đế 。 名danh 攝nhiếp 則tắc 盡tận 。 分phân 別biệt 相tướng 貌mạo 。 彼bỉ 竟cánh 不bất 說thuyết 攝nhiếp 則tắc 不bất 盡tận 。 名danh 同đồng 義nghĩa 異dị 故cố 有hữu 盡tận 有hữu 不bất 盡tận 。 今kim 佛Phật 答đáp 之chi 以dĩ 名danh 往vãng 牧mục 則tắc 皆giai 攝nhiếp 盡tận 。 迦Ca 葉Diếp 復phục 白bạch 去khứ 。 第đệ 二nhị 結kết 無vô 量lượng 無vô 量lượng 。 為vi 四tứ 無vô 量lượng 慧tuệ 。 文văn 有hữu 問vấn 答đáp 。 答đáp 中trung 二nhị 。 先tiên 示thị 根căn 辨biện 智trí 。 次thứ 正chánh 釋thích 諦đế 相tướng 。 初sơ 文văn 者giả 具cụ 論luận 諦đế 智trí 。 應ưng 有hữu 三tam 品phẩm 。 下hạ 是thị 凡phàm 夫phu 不bất 足túc 可khả 論luận 。 故cố 不bất 說thuyết 之chi 。 但đãn 舉cử 中trung 上thượng 者giả 。 就tựu 四tứ 人nhân 中trung 判phán 於ư 中trung 上thượng 。 若nhược 就tựu 法pháp 者giả 應ưng 指chỉ 四tứ 種chủng 四Tứ 諦Đế 以dĩ 判phán 中trung 上thượng 。 有hữu 作tác 無vô 生sanh 如như 前tiền 說thuyết 。 無vô 量lượng 今kim 當đương 辨biện 。 夫phu 無vô 量lượng 者giả 。 非phi 是thị 超siêu 然nhiên 出xuất 四Tứ 諦Đế 外ngoại 。 還hoàn 是thị 四Tứ 諦Đế 種chủng 別biệt 不bất 同đồng 。 故cố 文văn 云vân 分phân 別biệt 校giảo 計kế 。 有hữu 無vô 量lượng 種chủng 。 若nhược 委ủy 論luận 者giả 應ưng 從tùng 地địa 獄ngục 乃nãi 至chí 於ư 佛Phật 凡phàm 聖thánh 五ngũ 陰ấm 種chủng 別biệt 不bất 同đồng 。 於ư 一nhất 一nhất 陰ấm 復phục 更cánh 分phân 別biệt 無vô 量lượng 界giới 入nhập 。 豈khởi 是thị 聲Thanh 聞Văn 緣Duyên 覺Giác 所sở 知tri 。 是thị 無vô 量lượng 苦Khổ 諦Đế 。 又hựu 從tùng 地địa 獄ngục 乃nãi 至chí 於ư 佛Phật 行hạnh 業nghiệp 不bất 同đồng 。 一nhất 一nhất 行hành 業nghiệp 分phân 別biệt 校giảo 計kế 。 有hữu 無vô 量lượng 種chủng 。 亦diệc 非phi 聲Thanh 聞Văn 。 緣Duyên 覺Giác 所sở 知tri 。 是thị 為vi 無vô 量lượng 集Tập 諦Đế 。 又hựu 從tùng 地địa 獄ngục 乃nãi 至chí 於ư 佛Phật 。 應ưng 以dĩ 何hà 身thân 應ưng 說thuyết 何hà 法pháp 。 令linh 其kỳ 修tu 學học 。 一nhất 一nhất 身thân 法pháp 分phân 別biệt 校giảo 計kế 無vô 量lượng 法Pháp 門môn 。 以dĩ 為vi 眷quyến 屬thuộc 。 亦diệc 非phi 聲Thanh 聞Văn 。 緣Duyên 覺Giác 所sở 知tri 。 是thị 為vi 無vô 量lượng 道Đạo 諦Đế 。 又hựu 從tùng 地địa 獄ngục 乃nãi 至chí 於ư 佛Phật 。 得đắc 解giải 脫thoát 時thời 因nhân 緣duyên 不bất 同đồng 。 一nhất 一nhất 解giải 脫thoát 復phục 有hữu 無vô 量lượng 解giải 脫thoát 。 分phân 別biệt 校giảo 計kế 有hữu 無vô 量lượng 種chủng 。 亦diệc 非phi 聲Thanh 聞Văn 。 緣Duyên 覺Giác 所sở 知tri 。 是thị 為vi 無vô 量lượng 滅Diệt 諦Đế 。 如như 此thử 四tứ 境cảnh 既ký 異dị 有hữu 作tác 無vô 生sanh 。 亦diệc 非phi 二Nhị 乘Thừa 。 中trung 智trí 所sở 及cập 。 名danh 稱xưng 同đồng 異dị 為vi 四Tứ 諦Đế 相tương/tướng 。 如như 大đại 地địa 一nhất 名danh 為vi 無vô 量lượng 。 其kỳ 相tương/tướng 浩hạo 然nhiên 。 今kim 當đương 略lược 說thuyết 。 就tựu 正chánh 釋thích 中trung 四Tứ 諦Đế 為vi 四tứ 。 初sơ 苦Khổ 諦Đế 中trung 經kinh 文văn 但đãn 約ước 陰ấm 入nhập 界giới 三tam 。 及cập 重trọng/trùng 明minh 陰ấm 略lược 示thị 苦khổ 相tương/tướng 初sơ 陰ấm 者giả 。 文văn 云vân 。 知tri 諸chư 陰ấm 苦khổ 是thị 名danh 中trung 智trí 。 分phân 別biệt 諸chư 陰ấm 有hữu 無vô 量lượng 相tướng 。 是thị 名danh 上thượng 智trí 。 云vân 何hà 分phân 別biệt 六lục 道đạo 。 陰ấm 者giả 是thị 蓋cái 覆phú 義nghĩa 。 蓋cái 人nhân 天thiên 善thiện 及cập 無vô 漏lậu 善thiện 。 蓋cái 人nhân 天thiên 善thiện 則tắc 沈trầm 沒một 三tam 塗đồ 。 蓋cái 無vô 漏lậu 善thiện 則tắc 輪luân 迴hồi 諸chư 有hữu 。 二Nhị 乘Thừa 陰ấm 者giả 蓋cái 覆phú 等đẳng 德đức 。 蓋cái 四Tứ 等Đẳng 則tắc 不bất 能năng 。 化hóa 度độ 眾chúng 生sanh 。 蓋cái 四tứ 德đức 則tắc 不bất 能năng 。 至chí 於ư 寶bảo 所sở 。 菩Bồ 薩Tát 陰ấm 則tắc 蓋cái 覆phú 生sanh 死tử 涅Niết 槃Bàn 。 蓋cái 生sanh 死tử 則tắc 大đại 悲bi 拔bạt 苦khổ 。 蓋cái 涅Niết 槃Bàn 則tắc 大đại 慈từ 與dữ 樂nhạo/nhạc/lạc 。 佛Phật 陰ấm 則tắc 蓋cái 覆phú 法Pháp 界Giới 事sự 理lý 。 蓋cái 事sự 則tắc 以dĩ 應ưng 身thân 遍biến 應ưng 一nhất 切thiết 機cơ 根căn 。 蓋cái 理lý 則tắc 以dĩ 法Pháp 身thân 遍biến 一nhất 切thiết 處xứ 。 又hựu 六lục 道đạo 陰ấm 苦khổ 。 二Nhị 乘Thừa 陰ấm 樂nhạo/nhạc/lạc 。 菩Bồ 薩Tát 陰ấm 雙song 是thị 。 佛Phật 陰ấm 雙song 非phi 。 如như 此thử 分phân 別biệt 豈khởi 是thị 二Nhị 乘Thừa 所sở 知tri 。 次thứ 知tri 入nhập 為vi 門môn 名danh 為vi 中trung 智trí 。 分phân 別biệt 諸chư 入nhập 。 有hữu 無vô 量lượng 相tướng 。 是thị 名danh 上thượng 智trí 。 云vân 何hà 分phân 別biệt 。 六lục 道đạo 六lục 入nhập 。 名danh 為vi 入nhập 門môn 亦diệc 名danh 會hội 入nhập 。 眼nhãn 根căn 色sắc 塵trần 會hội 入nhập 有hữu 為vi 。 乃nãi 至chí 意ý 根căn 法pháp 塵trần 會hội 入nhập 有hữu 為vi 。 二Nhị 乘Thừa 入nhập 者giả 。 入nhập 無vô 常thường 無vô 我ngã 。 會hội 入nhập 無vô 為vi 。 菩Bồ 薩Tát 入nhập 者giả 。 眼nhãn 根căn 入nhập 施thí 會hội 入nhập 。 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 乃nãi 至chí 意ý 亦diệc 如như 是thị 。 眼nhãn 根căn 入nhập 戒giới 忍nhẫn 進tiến 禪thiền 慧tuệ 。 之chi 門môn 會hội 入nhập 。 諸chư 波Ba 羅La 蜜Mật 。 乃nãi 至chí 意ý 亦diệc 如như 是thị 。 諸chư 佛Phật 入nhập 者giả 。 佛Phật 眼nhãn 是thị 入nhập 普phổ 門môn 。 普phổ 門môn 入nhập 一nhất 切thiết 法Pháp 界Giới 。 慈từ 悲bi 喜hỷ 捨xả 。 法Pháp 界Giới 咸hàm 應ưng 會hội 入nhập 。 薩Tát 婆Bà 若Nhã 海hải 。 乃nãi 至chí 意ý 亦diệc 如như 是thị 。 諸chư 經kinh 中trung 明minh 六lục 根căn 。 為vi 寂tịch 靜tĩnh 門môn 平bình 等đẳng 門môn 。 此thử 義nghĩa 甚thậm 多đa (# 云vân 云vân )# 。 又hựu 六lục 道đạo 之chi 入nhập 。 是thị 入nhập 苦khổ 門môn 。 二Nhị 乘Thừa 之chi 入nhập 。 是thị 入nhập 不bất 苦khổ 門môn 。 菩Bồ 薩Tát 之chi 入nhập 。 入nhập 亦diệc 樂nhạo/nhạc/lạc 亦diệc 苦khổ 門môn 。 諸chư 佛Phật 之chi 入nhập 。 入nhập 非phi 苦khổ 非phi 樂nhạo/nhạc/lạc 門môn 。 三tam 又hựu 知tri 界giới 分phần/phân 性tánh 者giả 是thị 名danh 中trung 智trí 。 分phân 別biệt 諸chư 界giới 有hữu 無vô 量lượng 相tướng 。 是thị 名danh 上thượng 智trí 。 云vân 何hà 分phân 別biệt 六lục 道đạo 。 眼nhãn 界giới 性tánh 分phần/phân 唯duy 見kiến 於ư 色sắc 不bất 能năng 聞văn 聲thanh 。 色sắc 界giới 性tánh 分phần/phân 但đãn 對đối 於ư 眼nhãn 不bất 對đối 於ư 耳nhĩ 。 乃nãi 至chí 意ý 界giới 。 性tánh 分phần/phân 但đãn 能năng 知tri 法pháp 不bất 能năng 見kiến 聞văn 。 法Pháp 界Giới 性tánh 分phần/phân 但đãn 對đối 於ư 意ý 不bất 對đối 耳nhĩ 眼nhãn 。 二Nhị 乘Thừa 界giới 者giả 。 眼nhãn 界giới 性tánh 分phần/phân 。 但đãn 是thị 無vô 常thường 苦khổ 空không 無vô 我ngã 。 不bất 得đắc 常thường 樂nhạo/nhạc/lạc 。 乃nãi 至chí 意ý 界giới 。 性tánh 分phần/phân 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 菩Bồ 薩Tát 界giới 者giả 。 菩Bồ 薩Tát 眼nhãn 界giới 性tánh 分phần/phân 。 但đãn 見kiến 色sắc 空không 不bất 能năng 即tức 空không 即tức 假giả 即tức 中trung 。 乃nãi 至chí 意ý 界giới 性tánh 分phần/phân 。 但đãn 能năng 即tức 空không 不bất 能năng 即tức 假giả 即tức 中trung 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 佛Phật 諸chư 界giới 者giả 。 眼nhãn 是thị 法Pháp 界Giới 法pháp 性tánh 性tánh 分phần/phân 。 即tức 能năng 見kiến 色sắc 聞văn 聲thanh 嗅khứu 香hương 。 別biệt 味vị 覺giác 觸xúc 知tri 法pháp 。 即tức 空không 即tức 假giả 即tức 中trung 不bất 可khả 思tư 議nghị 。 具cụ 足túc 一nhất 切thiết 。 無vô 量lượng 佛Phật 法Pháp 。 乃nãi 至chí 意ý 亦diệc 如như 是thị 。 又hựu 六lục 道đạo 以dĩ 苦khổ 為vi 界giới 。 二Nhị 乘Thừa 不bất 苦khổ 為vi 界giới 。 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 樂nhạo/nhạc/lạc 亦diệc 苦khổ 為vi 界giới 。 佛Phật 以dĩ 非phi 樂nhạo/nhạc/lạc 非phi 苦khổ 為vi 界giới 。 又hựu 知tri 色sắc 壞hoại 相tương/tướng 是thị 名danh 中trung 智trí 下hạ 。 重trọng/trùng 廣quảng 約ước 陰ấm 。 文văn 云vân 。 分phân 別biệt 諸chư 色sắc 無vô 量lượng 壞hoại 相tương/tướng 是thị 名danh 上thượng 智trí 。 六lục 道đạo 之chi 色sắc 壞hoại 善thiện 壞hoại 定định 。 二Nhị 乘Thừa 之chi 色sắc 壞hoại 因nhân 壞hoại 果quả 。 菩Bồ 薩Tát 之chi 色sắc 壞hoại 有hữu 壞hoại 無vô 。 佛Phật 色sắc 者giả 壞hoại 上thượng 諸chư 壞hoại 。 壞hoại 為vi 法Pháp 界Giới 。 非phi 壞hoại 非phi 不bất 壞hoại 悉tất 是thị 法Pháp 界Giới 。 又hựu 六lục 道đạo 色sắc 壞hoại 樂nhạo/nhạc/lạc 。 二Nhị 乘Thừa 色sắc 壞hoại 苦khổ 。 菩Bồ 薩Tát 色sắc 壞hoại 雙song 是thị 。 佛Phật 色sắc 壞hoại 雙song 非phi (# 云vân 云vân )# 。 又hựu 知tri 受thọ 是thị 覺giác 相tương/tướng 是thị 名danh 中trung 智trí 。 分phân 別biệt 是thị 受thọ 有hữu 無vô 量lượng 相tướng 。 是thị 名danh 上thượng 智trí 。 六lục 道đạo 之chi 受thọ 。 受thọ 違vi 受thọ 順thuận 受thọ 不bất 違vi 順thuận 於ư 違vi 起khởi 瞋sân 覺giác 。 於ư 順thuận 起khởi 貪tham 覺giác 。 於ư 不bất 違vi 順thuận 起khởi 癡si 覺giác 。 二Nhị 乘Thừa 之chi 受thọ 。 於ư 三tam 覺giác 中trung 。 一nhất 一nhất 皆giai 起khởi 。 五ngũ 分phần 法Pháp 身thân 。 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 人nhân 。 初sơ 覺giác 無vô 漏lậu (# 云vân 云vân )# 。 菩Bồ 薩Tát 受thọ 者giả 。 受thọ 佛Phật 法Pháp 受thọ 眾chúng 生sanh 。 受thọ 佛Phật 法Pháp 時thời 覺giác 於ư 十Thập 力Lực 四Tứ 無Vô 所Sở 畏Úy 。 諸chư 波Ba 羅La 蜜Mật 。 受thọ 眾chúng 生sanh 時thời 覺giác 於ư 慈từ 悲bi 喜hỷ 捨xả 。 四Tứ 無Vô 量Lượng 心Tâm 。 諸chư 佛Phật 受thọ 者giả 。 自tự 覺giác 覺giác 他tha 。 即tức 覺giác 不bất 覺giác 非phi 覺giác 非phi 不bất 覺giác 悉tất 是thị 法Pháp 界Giới 。 又hựu 知tri 想tưởng 取thủ 相tương/tướng 名danh 為vi 中trung 智trí 。 分phân 別biệt 是thị 取thủ 有hữu 無vô 量lượng 相tướng 。 是thị 名danh 上thượng 智trí 。 六lục 道đạo 之chi 取thủ 。 但đãn 取thủ 人nhân 我ngã 眾chúng 生sanh 壽thọ 命mạng 。 色sắc 香hương 味vị 觸xúc 。 二Nhị 乘Thừa 之chi 取thủ 。 取thủ 於ư 無vô 常thường 苦khổ 空không 無vô 我ngã 。 取thủ 於ư 涅Niết 槃Bàn 。 菩Bồ 薩Tát 之chi 取thủ 。 不bất 取thủ 二nhị 邊biên 但đãn 取thủ 中trung 道đạo 。 如Như 來Lai 取thủ 者giả 。 取thủ 即tức 不bất 取thủ 即tức 非phi 取thủ 非phi 不bất 取thủ 。 悉tất 是thị 法Pháp 界Giới 。 又hựu 知tri 行hành 作tác 相tương/tướng 是thị 名danh 中trung 智trí 。 分phân 別biệt 是thị 行hành 無vô 量lượng 作tác 相tương/tướng 是thị 名danh 上thượng 智trí 。 六lục 道đạo 之chi 行hành 。 能năng 作tác 二nhị 十thập 五ngũ 有hữu 。 二Nhị 乘Thừa 之chi 行hành 。 能năng 作tác 涅Niết 槃Bàn 。 菩Bồ 薩Tát 之chi 行hạnh 。 作tác 諸chư 波Ba 羅La 蜜Mật 。 諸chư 佛Phật 之chi 行hành 即tức 作tác 不bất 作tác 即tức 非phi 作tác 非phi 不bất 作tác 。 作tác 等đẳng 法Pháp 界Giới 。 又hựu 知tri 識thức 是thị 分phân 別biệt 是thị 名danh 中trung 智trí 。 分phân 別biệt 是thị 識thức 無vô 量lượng 。 知tri 相tương/tướng 是thị 名danh 上thượng 智trí 。 六lục 道đạo 分phân 別biệt 。 取thủ 此thử 取thủ 彼bỉ 。 飲ẩm 苦khổ 食thực 毒độc 。 二Nhị 乘Thừa 分phân 別biệt 。 厭yếm 生sanh 死tử 沈trầm 涅Niết 槃Bàn 。 菩Bồ 薩Tát 分phân 別biệt 。 離ly 邊biên 會hội 中trung 。 諸chư 佛Phật 分phân 別biệt 非phi 邊biên 非phi 中trung 。 經kinh 文văn 約ước 苦Khổ 諦Đế 竟cánh 。 二nhị 知tri 愛ái 因nhân 緣duyên 能năng 生sanh 諸chư 陰ấm 是thị 名danh 中trung 智trí 。 知tri 一nhất 切thiết 愛ái 是thị 名danh 上thượng 智trí 。 六lục 道đạo 之chi 愛ái 是thị 後hậu 陰ấm 因nhân 緣duyên 。 二Nhị 乘Thừa 之chi 愛ái 五ngũ 分phần/phân 因nhân 緣duyên 。 菩Bồ 薩Tát 之chi 愛ái 是thị 無vô 等đẳng 等đẳng 色sắc 。 乃nãi 至chí 無vô 等đẳng 等đẳng 識thức 因nhân 緣duyên 。 諸chư 佛Phật 之chi 愛ái 是thị 色sắc 解giải 脫thoát 乃nãi 至chí 識thức 。 解giải 脫thoát 因nhân 緣duyên 。 三tam 知tri 滅diệt 煩phiền 惱não 是thị 名danh 中trung 智trí 。 知tri 滅diệt 煩phiền 惱não 。 不bất 可khả 稱xưng 計kế 。 滅diệt 亦diệc 如như 是thị 。 不bất 可khả 稱xưng 計kế 。 是thị 名danh 上thượng 智trí 。 凡phàm 夫phu 六lục 道đạo 亦diệc 得đắc 有hữu 滅diệt 差sai 已dĩ 還hoàn 生sanh 。 二Nhị 乘Thừa 之chi 滅diệt 灰hôi 斷đoạn 不bất 起khởi 。 菩Bồ 薩Tát 自tự 滅diệt 復phục 令linh 他tha 滅diệt 。 諸chư 佛Phật 之chi 滅diệt 。 滅diệt 一nhất 切thiết 滅diệt 。 即tức 是thị 法Pháp 界Giới 。 道đạo 離ly 煩phiền 惱não 是thị 名danh 中trung 智trí 分phân 別biệt 。 能năng 離ly 之chi 道đạo 無vô 量lượng 無vô 邊biên 。 是thị 名danh 上thượng 智trí 。 六lục 道đạo 之chi 道đạo 離ly 善thiện 之chi 惡ác 離ly 惡ác 之chi 善thiện 。 二Nhị 乘Thừa 之chi 道Đạo 。 離ly 漏lậu 之chi 無vô 漏lậu 。 菩Bồ 薩Tát 之chi 道Đạo 。 離ly 邊biên 之chi 中trung 。 諸chư 佛Phật 之chi 道Đạo 。 無vô 離ly 無vô 至chí 。

何hà 以dĩ 故cố 。 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 即tức 是thị 佛Phật 道Đạo 故cố 。 動động 見kiến 修tu 道Đạo 品phẩm 。 不bất 動động 見kiến 修tu 道Đạo 品phẩm 。 亦diệc 動động 亦diệc 不bất 動động 見kiến 修tu 道Đạo 品phẩm 。 非phi 動động 見kiến 非phi 不bất 動động 見kiến 修tu 道Đạo 品phẩm (# 云vân 云vân )# 。 是thị 為vi 分phân 別biệt 。 無vô 量lượng 四tứ 聖Thánh 諦Đế 竟cánh 。 從tùng 知tri 世thế 諦đế 者giả 是thị 名danh 中trung 智trí 去khứ 。 是thị 第đệ 三tam 結kết 四tứ 無vô 量lượng 為vi 二nhị 無vô 量lượng 又hựu 二nhị 。 先tiên 明minh 二nhị 諦đế 。 次thứ 明minh 二nhị 諦đế 慧tuệ 。 初sơ 文văn 即tức 是thị 二nhị 諦đế 。 文văn 中trung 直trực 知tri 世thế 諦đế 是thị 中trung 智trí 。 分phân 別biệt 世thế 諦đế 無vô 量lượng 無vô 邊biên 是thị 上thượng 智trí 。 直trực 知tri 三tam 法pháp 印ấn 即tức 是thị 中trung 智trí 。 知tri 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 無vô 量lượng 無vô 邊biên 。 不bất 可khả 稱xưng 計kế 是thị 上thượng 智trí 。 世thế 間gian 人nhân 但đãn 言ngôn 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諦Đế 。 真Chân 諦Đế 涅Niết 槃Bàn 。 只chỉ 得đắc 是thị 一nhất 不bất 得đắc 有hữu 二nhị 。 況huống 復phục 無vô 邊biên 。 今kim 文văn 明minh 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諦Đế 。 不bất 可khả 稱xưng 計kế 。 豈khởi 唯duy 一nhất 種chủng 。 此thử 中trung 言ngôn 無vô 常thường 涅Niết 槃Bàn 等đẳng 真Chân 諦Đế 者giả 。 與dữ 數số 論luận 不bất 同đồng 。 數số 云vân 。 四Tứ 諦Đế 十thập 六lục 諦đế 並tịnh 皆giai 見kiến 真chân 得đắc 聖thánh 悉tất 是thị 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 論luận 家gia 唯duy 無vô 我ngã 一nhất 種chủng 通thông 於ư 真chân 俗tục 餘dư 皆giai 世thế 諦đế 。 而nhi 皆giai 相tương 從tùng 言ngôn 是thị 真chân 者giả 。 以dĩ 無vô 常thường 盡tận 於ư 常thường 等đẳng 倒đảo 。 苦khổ 集tập 隨tùy 真chân 相tương 從tùng 名danh 真chân 依y 。 淨tịnh 名danh 云vân 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 是thị 無vô 常thường 義nghĩa 。 盡tận 是thị 實thật 相tướng 皆giai 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 又hựu 是thị 三tam 法pháp 印ấn 。

爾nhĩ 時thời 文Văn 殊Thù 下hạ 。 第đệ 二nhị 明minh 二nhị 諦đế 慧tuệ 者giả 。 先tiên 出xuất 舊cựu 解giải 六lục 種chủng 二nhị 諦đế 。 一nhất 有hữu 空không 。 二nhị 虛hư 實thật 。 三tam 世thế 流lưu 布bố 亦diệc 言ngôn 隨tùy 事sự 。 四tứ 相tương 續tục 。 五ngũ 相tương 待đãi 。 六lục 因nhân 生sanh 。 空không 有hữu 指chỉ 大đại 品phẩm 。 虛hư 實thật 流lưu 布bố 指chỉ 阿a 毘tỳ 曇đàm 。 相tương 續tục 相tương 待đãi 因nhân 生sanh 指chỉ 成thành 論luận 。 又hựu 解giải 意ý 同đồng 名danh 異dị 。 一nhất 凡phàm 聖thánh 。 二nhị 虛hư 實thật 。 三tam 空không 有hữu 。 四tứ 假giả 實thật 。 五ngũ 事sự 理lý 。 六lục 親thân 疏sớ/sơ 。 舊cựu 釋thích 名danh 云vân 。 俗tục 是thị 浮phù 虛hư 真chân 名danh 真chân 實thật 。 世thế 是thị 代đại 謝tạ 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 是thị 無vô 過quá 。 俗tục 待đãi 不bất 俗tục 。 不bất 俗tục 名danh 真chân 。 真chân 待đãi 不bất 真chân 。 不bất 真chân 名danh 俗tục 。 虛hư 實thật 相tướng 待đãi 真chân 俗tục 名danh 生sanh 。 他tha 問vấn 真chân 是thị 真chân 。 實thật 可khả 稱xưng 為vi 諦đế 。 俗tục 是thị 浮phù 虛hư 何hà 以dĩ 稱xưng 諦đế 。 彼bỉ 解giải 云vân 。 審thẩm 實thật 浮phù 虛hư 。 若nhược 爾nhĩ 諦đế 義nghĩa 兩lưỡng 釋thích 。 俗tục 以dĩ 浮phù 虛hư 釋thích 諦đế 。 真chân 以dĩ 審thẩm 實thật 釋thích 諦đế 。 興hưng 皇hoàng 云vân 。 諦đế 未vị 曾tằng 二nhị 約ước 緣duyên 故cố 二nhị 。 俗tục 於ư 凡phàm 為vi 實thật 。 真chân 於ư 聖thánh 為vi 實thật 。 俱câu 用dụng 實thật 以dĩ 釋thích 諦đế 不bất 用dụng 浮phù 虛hư 。 今kim 問vấn 真chân 於ư 聖thánh 為vi 實thật 聖thánh 。 有hữu 照chiếu 真chân 實thật 智trí 可khả 得đắc 稱xưng 為vi 諦đế 。 凡phàm 於ư 俗tục 為vi 實thật 。 凡phàm 無vô 照chiếu 俗tục 智trí 安an 得đắc 稱xưng 為vi 諦đế 。 若nhược 凡phàm 無vô 照chiếu 俗tục 智trí 而nhi 於ư 俗tục 為vi 實thật 得đắc 稱xưng 俗tục 諦đế 者giả 。 凡phàm 無vô 照chiếu 真chân 智trí 於ư 真chân 亦diệc 為vi 實thật 亦diệc 應ưng 稱xưng 真Chân 諦Đế 。 凡phàm 於ư 真chân 無vô 智trí 不bất 稱xưng 真Chân 諦Đế 者giả 。 凡phàm 於ư 俗tục 無vô 智trí 安an 得đắc 稱xưng 俗tục 諦đế 。 又hựu 聖thánh 於ư 真chân 為vi 實thật 而nhi 稱xưng 為vi 諦đế 者giả 。 聖thánh 何hà 以dĩ 於ư 俗tục 不bất 實thật 不bất 得đắc 稱xưng 為vi 諦đế 。 是thị 則tắc 聖thánh 人nhân 無vô 權quyền 智trí 。 今kim 言ngôn 諦đế 者giả 還hoàn 是thị 審thẩm 實thật 。 淨tịnh 名danh 云vân 。 四Tứ 諦Đế 是thị 菩Bồ 提Đề 不bất 虛hư 誑cuống 故cố 即tức 是thị 審thẩm 實thật 。 有hữu 隨tùy 情tình 審thẩm 實thật 隨tùy 智trí 審thẩm 實thật 。 隨tùy 情tình 智trí 審thẩm 實thật 故cố 。 隨tùy 凡phàm 隨tùy 聖thánh 。 約ước 真chân 約ước 俗tục 。 俱câu 得đắc 稱xưng 諦đế 。 喻dụ 如như 一nhất 色sắc 。 凡phàm 夫phu 謂vị 有hữu 。 賢hiền 聖thánh 為vi 無vô 。 亦diệc 如như 一nhất 日nhật 醉túy 醒tỉnh 不bất 同đồng 有hữu 轉chuyển 不bất 轉chuyển 。 一nhất 諦đế 二nhị 諦đế 其kỳ 義nghĩa 亦diệc 爾nhĩ 。 舊cựu 解giải 二nhị 諦đế 一nhất 體thể 不bất 異dị 龍long 光quang 云vân 。 既ký 稱xưng 二nhị 諦đế 寧ninh 當đương 一nhất 體thể 。 二nhị 諦đế 有hữu 二nhị 體thể 亦diệc 俱câu 通thông 緣duyên 。 假giả 法pháp 為vi 世thế 體thể 。 無vô 相tướng 理lý 為vi 真chân 體thể 。 雖tuy 有hữu 二nhị 體thể 而nhi 實thật 相tướng 即tức 俗tục 。 雖tuy 名danh 相tướng 即tức 無vô 名danh 相tướng 。 真chân 無vô 名danh 相tướng 不bất 妨phương 名danh 相tướng 。 又hựu 言ngôn 。 二nhị 諦đế 一nhất 體thể 空không 為vi 理lý 本bổn 故cố 。 以dĩ 真chân 為vi 體thể 俗tục 是thị 其kỳ 用dụng 。 或hoặc 言ngôn 從tùng 俗tục 取thủ 真chân 。 俗tục 為vi 其kỳ 體thể 真chân 是thị 其kỳ 用dụng 。 開khai 善thiện 云vân 。 二nhị 諦đế 共cộng 以dĩ 中trung 道đạo 為vi 體thể 。 義nghĩa 皆giai 不bất 然nhiên 。 若nhược 二nhị 諦đế 二nhị 體thể 則tắc 世thế 無vô 第đệ 一nhất 。 第đệ 一nhất 無vô 世thế 但đãn 是thị 不bất 相tương 即tức 不bất 得đắc 有hữu 相tương/tướng 即tức 。 若nhược 其kỳ 一nhất 體thể 但đãn 是thị 一nhất 諦đế 則tắc 無vô 二nhị 諦đế 。 若nhược 其kỳ 二nhị 諦đế 以dĩ 中trung 為vi 體thể 。 取thủ 相tương/tướng 障chướng 真chân 無vô 知tri 障chướng 俗tục 。 誰thùy 復phục 障chướng 中trung 。 二nhị 諦đế 之chi 智trí 不bất 能năng 見kiến 中trung 。 焉yên 得đắc 為vi 體thể 。 若nhược 二nhị 諦đế 二nhị 體thể 二nhị 體thể 各các 異dị 不bất 論luận 相tương/tướng 即tức 。 若nhược 二nhị 諦đế 一nhất 體thể 只chỉ 是thị 一nhất 諦đế 與dữ 誰thùy 相tương/tướng 即tức 。 仁nhân 王vương 般Bát 若Nhã 云vân 。 二nhị 諦đế 不bất 相tương 即tức 猶do 如như 牛ngưu 二nhị 角giác 。 大đại 品phẩm 即tức 色sắc 是thị 空không 。 淨tịnh 名danh 五ngũ 受thọ 陰ấm 洞đỗng 達đạt 。 空không 無vô 所sở 起khởi 是thị 苦khổ 義nghĩa 。 及cập 此thử 經Kinh 中trung 皆giai 云vân 二nhị 諦đế 相tướng 即tức (# 云vân 云vân )# 。 舊cựu 云vân 。 合hợp 四Tứ 諦Đế 為vi 二nhị 諦đế 。 或hoặc 言ngôn 苦khổ 集tập 世thế 間gian 是thị 世thế 諦đế 。 道đạo 滅diệt 出xuất 世thế 是thị 真Chân 諦Đế 。 或hoặc 言ngôn 。 三tam 諦đế 是thị 世thế 諦đế 。 唯duy 滅diệt 是thị 真Chân 諦Đế 。 或hoặc 言ngôn 。 四Tứ 諦Đế 皆giai 是thị 世thế 諦đế 明minh 因nhân 果quả 故cố 。 無vô 相tướng 因nhân 果quả 乃nãi 是thị 真Chân 諦Đế 。 或hoặc 言ngôn 。 只chỉ 四Tứ 諦Đế 是thị 世thế 諦đế 。 即tức 世thế 諦đế 是thị 真Chân 諦Đế 。 文văn 云vân 。 解giải 苦khổ 無vô 苦khổ 。 而nhi 有hữu 真Chân 諦Đế 。 餘dư 三tam 亦diệc 爾nhĩ 。 今kim 明minh 非phi 但đãn 四Tứ 諦Đế 開khai 合hợp 不bất 同đồng 。 只chỉ 就tựu 二nhị 諦đế 開khai 合hợp 非phi 一nhất 在tại 後hậu 當đương 說thuyết 。 就tựu 文văn 兩lưỡng 番phiên 。 問vấn 答đáp 初sơ 問vấn 為vi 三tam 。 一nhất 直trực 審thẩm 。 次thứ 世Thế 尊Tôn 下hạ 。 雙song 定định 定định 相tương/tướng 有hữu 不phủ 。 三tam 如như 其kỳ 有hữu 者giả 下hạ 雙song 難nạn/nan 。 難nạn/nan 中trung 意ý 者giả 。 若nhược 言ngôn 有hữu 者giả 。 即tức 是thị 一nhất 諦đế 真chân 俗tục 相tương/tướng 即tức 故cố 。 真chân 中trung 有hữu 俗tục 。 俗tục 中trung 有hữu 真chân 。 二nhị 諦đế 不bất 異dị 故cố 言ngôn 是thị 一nhất 。 如như 其kỳ 無vô 者giả 。 即tức 是thị 虛hư 妄vọng 實thật 而nhi 言ngôn 之chi 。 定định 有hữu 定định 無vô 。 定định 一nhất 定định 異dị 。 皆giai 是thị 虛hư 妄vọng 。 皆giai 出xuất 經kinh 者giả 互hỗ 現hiện 其kỳ 文văn 。 若nhược 定định 有hữu 無vô 便tiện 成thành 斷đoạn 常thường 虛hư 妄vọng 之chi 說thuyết 。 善thiện 男nam 子tử 下hạ 。 如Như 來Lai 直trực 答đáp 二nhị 諦đế 相tướng 即tức 不bất 斷đoạn 不bất 常thường 。 定định 非phi 虛hư 妄vọng 。 世Thế 尊Tôn 下hạ 第đệ 二nhị 番phiên 問vấn 答đáp 。 初sơ 問vấn 意ý 者giả 。 還hoàn 成thành 一nhất 諦đế 故cố 云vân 則tắc 無vô 二nhị 諦đế 。 如như 長trường/trưởng 在tại 短đoản 中trung 則tắc 失thất 長trường/trưởng 。 真chân 在tại 俗tục 中trung 則tắc 失thất 真chân 只chỉ 成thành 一nhất 諦đế 。 佛Phật 答đáp 有hữu 二nhị 。 初sơ 略lược 明minh 大đại 意ý 理lý 實thật 中trung 道đạo 唯duy 有hữu 一nhất 體thể 。 善thiện 巧xảo 方phương 便tiện 。 為vi 緣duyên 說thuyết 二nhị 。 若nhược 隨tùy 言ngôn 說thuyết 下hạ 第đệ 二nhị 廣quảng 說thuyết 。 凡phàm 有hữu 八bát 種chủng 。 一nhất 世thế 出xuất 世thế 。 二nhị 名danh 無vô 名danh 。 三tam 實thật 不bất 實thật 。 四tứ 定định 不bất 定định 。 五ngũ 法pháp 不bất 法pháp 。 六lục 燒thiêu 不bất 燒thiêu 。 七thất 苦khổ 不bất 苦khổ 。 八bát 和hòa 合hợp 。 他tha 亦diệc 作tác 六lục 種chủng 二nhị 諦đế 。 若nhược 言ngôn 空không 有hữu 虛hư 實thật 等đẳng 諦đế 。 皆giai 言ngôn 有hữu 虛hư 有hữu 實thật 。 兩lưỡng 理lý 鏗khanh 然nhiên 故cố 非phi 經kinh 意ý 。 今kim 文văn 云vân 。 隨tùy 順thuận 眾chúng 生sanh 說thuyết 有hữu 二nhị 諦đế 。 如như 隨tùy 醉túy 人nhân 說thuyết 則tắc 有hữu 轉chuyển 日nhật 。 當đương 用dụng 此thử 意ý 以dĩ 釋thích 經kinh 文văn 。 一nhất 師sư 云vân 。 七thất 種chủng 一nhất 統thống 隨tùy 緣duyên 說thuyết 異dị 。 一nhất 師sư 言ngôn 。 七thất 種chủng 各các 異dị 。 今kim 明minh 智trí 者giả 大đại 師sư 有hữu 七thất 二nhị 諦đế 。 名danh 雖tuy 不bất 同đồng 其kỳ 義nghĩa 可khả 會hội 。 一nhất 生sanh 滅diệt 。 二nhị 無vô 生sanh 。 三tam 襌# 俗tục 複phức 真chân 。 四tứ 襌# 俗tục 襌# 中trung 。 五ngũ 複phức 俗tục 襌# 中trung 。 六lục 複phức 俗tục 複phức 中trung 。 七thất 圓viên 二nhị 諦đế 。 若nhược 依y 法pháp 華hoa 玄huyền 文văn 。 名danh 相tướng 稍sảo 別biệt 義nghĩa 意ý 必tất 同đồng 。 讀đọc 者giả 應ưng 知tri 。 就tựu 一nhất 種chủng 中trung 復phục 各các 三tam 種chủng 。 謂vị 隨tùy 情tình 隨tùy 智trí 隨tùy 情tình 智trí 。 今kim 欲dục 以dĩ 彼bỉ 七thất 種chủng 二nhị 諦đế 來lai 釋thích 此thử 文văn 。 佛Phật 旨chỉ 難nan 知tri 。 且thả 出xuất 一nhất 師sư 之chi 見kiến 八bát 種chủng 不bất 同đồng 。 即tức 為vi 八bát 文văn 。 初sơ 約ước 世thế 出xuất 世thế 兩lưỡng 人nhân 。 判phán 二nhị 諦đế 者giả 通thông 冠quan 下hạ 七thất 。 一nhất 一nhất 二nhị 諦đế 各các 有hữu 此thử 意ý 。 世thế 情tình 多đa 想tưởng 束thúc 為vi 世thế 諦đế 。 聖thánh 智trí 多đa 知tri 束thúc 為vi 真Chân 諦Đế 。 此thử 即tức 隨tùy 情tình 智trí 判phán 二nhị 諦đế 。 次thứ 善thiện 男nam 子tử 五ngũ 陰ấm 和hòa 合hợp 者giả 。 約ước 名danh 無vô 名danh 判phán 。 攬lãm 陰ấm 名danh 生sanh 即tức 世thế 諦đế 。 即tức 陰ấm 離ly 陰ấm 如như 性tánh 知tri 之chi 性tánh 即tức 真Chân 諦Đế 。 此thử 約ước 有hữu 作tác 四Tứ 諦Đế 立lập 之chi 。 三tam 復phục 次thứ 善thiện 男nam 子tử 。 或hoặc 有hữu 法pháp 有hữu 名danh 有hữu 實thật 者giả 。 他tha 云vân 。 世thế 諦đế 有hữu 名danh 名danh 名danh 於ư 體thể 。 物vật 應ưng 於ư 名danh 。 真Chân 諦Đế 但đãn 有hữu 名danh 而nhi 無vô 實thật 。 今kim 文văn 反phản 此thử 。 世thế 但đãn 虛hư 名danh 。 而nhi 無vô 真chân 實thật 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 與dữ 法pháp 相tướng 稱xưng 即tức 是thị 真Chân 諦Đế 。 不bất 能năng 即tức 色sắc 而nhi 空không 故cố 。 有hữu 名danh 無vô 實thật 。 能năng 即tức 色sắc 是thị 空không 。 故cố 有hữu 實thật 有hữu 名danh 。 此thử 依y 無vô 生sanh 四Tứ 諦Đế 立lập 之chi 。 四tứ 善thiện 男nam 子tử 眾chúng 生sanh 壽thọ 命mạng 。 如như 旋toàn 火hỏa 輪luân 。 此thử 襌# 俗tục 複phức 真chân 以dĩ 論luận 二nhị 諦đế 。 假giả 名danh 幻huyễn 化hóa 熱nhiệt 焰diễm 火hỏa 輪luân 但đãn 有hữu 其kỳ 名danh 。 而nhi 無vô 其kỳ 實thật 。 稱xưng 世thế 流lưu 布bố 即tức 是thị 世thế 諦đế 。 真chân 與dữ 中trung 合hợp 共cộng 為vi 真Chân 諦Đế 。 若nhược 襌# 以dĩ 真chân 為vi 第đệ 一nhất 義nghĩa 者giả 。 不bất 得đắc 言ngôn 苦Khổ 集Tập 滅Diệt 道Đạo 。 是thị 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 俱câu 指chỉ 四Tứ 諦Đế 即tức 真chân 中trung 合hợp 此thử 明minh 無vô 量lượng 四tứ 聖Thánh 諦Đế 中trung 若nhược 真chân 若nhược 中trung 同đồng 為vi 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諦Đế 。 前tiền 文văn 云vân 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 無vô 量lượng 無vô 邊biên 。 不bất 可khả 稱xưng 說thuyết 。 五ngũ 善thiện 男nam 子tử 世thế 法pháp 五ngũ 種chủng 去khứ 。 此thử 約ước 襌# 俗tục 襌# 中trung 以dĩ 明minh 二nhị 諦đế 。 上thượng 以dĩ 熱nhiệt 焰diễm 火hỏa 輪luân 五ngũ 譬thí 。 以dĩ 譬thí 人nhân 我ngã 而nhi 為vi 世thế 諦đế 。 今kim 以dĩ 五ngũ 法pháp 而nhi 為vi 世thế 諦đế 。 五ngũ 法pháp 如như 焰diễm 輪luân 。 焰diễm 輪luân 譬thí 法pháp 。 法pháp 譬thí 互hỗ 舉cử 同đồng 是thị 襌# 俗tục 。 心tâm 無vô 顛điên 倒đảo 。 如như 實thật 知tri 之chi 。 即tức 襌# 指chỉ 中trung 道đạo 以dĩ 為vi 如như 實thật 。 此thử 明minh 有hữu 作tác 無vô 生sanh 等đẳng 苦khổ 集tập 為vi 俗tục 。 指chỉ 下hạ 一nhất 實thật 諦đế 為vi 真chân 。 六lục 善thiện 男nam 子tử 若nhược 燒thiêu 若nhược 割cát 去khứ 。 此thử 約ước 複phức 俗tục 襌# 中trung 以dĩ 明minh 二nhị 諦đế 。 若nhược 燒thiêu 若nhược 死tử 此thử 明minh 體thể 法pháp 始thỉ 終chung 。 若nhược 割cát 若nhược 壞hoại 此thử 明minh 析tích 法pháp 始thỉ 終chung 。 即tức 以dĩ 兩lưỡng 始thỉ 為vi 有hữu 兩lưỡng 終chung 皆giai 無vô 。 此thử 之chi 有hữu 無vô 合hợp 之chi 為vi 俗tục 即tức 是thị 複phức 俗tục 。 襌# 指chỉ 中trung 道đạo 非phi 有hữu 非phi 無vô 故cố 。 無vô 燒thiêu 割cát 即tức 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 明minh 上thượng 有hữu 作tác 無vô 生sanh 之chi 真chân 俗tục 同đồng 名danh 為vi 俗tục 。 指chỉ 下hạ 一nhất 實thật 諦đế 而nhi 以dĩ 為vi 真chân 。 七thất 善thiện 男nam 子tử 八bát 苦khổ 有hữu 無vô 去khứ 。 此thử 約ước 複phức 俗tục 複phức 中trung 以dĩ 明minh 二nhị 諦đế 。 複phức 俗tục 如như 向hướng 。 言ngôn 複phức 中trung 者giả 非phi 襌# 指chỉ 理lý 。 即tức 事sự 而nhi 理lý 法Pháp 界Giới 圓viên 備bị 名danh 為vi 複phức 中trung 。 此thử 合hợp 上thượng 來lai 有hữu 作tác 無vô 生sanh 真chân 之chi 與dữ 俗tục 皆giai 名danh 為vi 俗tục 。 指chỉ 下hạ 一nhất 實thật 不bất 可khả 思tư 議nghị 。 而nhi 為vi 真Chân 諦Đế 。 文văn 雖tuy 不bất 顯hiển 義nghĩa 推thôi 自tự 成thành 。 然nhiên 此thử 一nhất 番phiên 猶do 是thị 複phức 俗tục 。 複phức 中trung 二nhị 諦đế 。 八bát 復phục 次thứ 善thiện 男nam 子tử 下hạ 。 先tiên 譬thí 次thứ 合hợp 明minh 圓viên 二nhị 諦đế 真chân 俗tục 相tương/tướng 即tức 皆giai 不bất 可khả 思tư 議nghị 。 譬thí 如như 父phụ 母mẫu 。 和hòa 合hợp 生sanh 子tử 。 一nhất 人nhân 多đa 能năng 以dĩ 譬thí 圓viên 俗tục 。 十thập 二nhị 緣duyên 和hòa 合hợp 三tam 道đạo 即tức 是thị 三tam 德đức 即tức 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 以dĩ 顯hiển 圓viên 真chân 。 是thị 名danh 不bất 可khả 思tư 議nghị 二nhị 諦đế 。 一nhất 切thiết 二nhị 諦đế 悉tất 入nhập 此thử 中trung 。 方phương 便tiện 隨tùy 俗tục 說thuyết 諸chư 二nhị 諦đế 。 無vô 量lượng 無vô 邊biên 。 止chỉ 論luận 七thất 種chủng 何hà 足túc 驚kinh 怪quái 。 能năng 如như 是thị 知tri 。 名danh 慧tuệ 聖thánh 行hành 。 古cổ 來lai 皆giai 迷mê 此thử 二nhị 諦đế 文văn 。 今kim 用dụng 天thiên 台thai 大đại 師sư 七thất 種chủng 二nhị 諦đế 義nghĩa 。 來lai 釋thích 八bát 番phiên 義nghĩa 。 則tắc 相tương 應ứng 真chân 順thuận 聖thánh 慧tuệ 。 文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 下hạ 。 第đệ 三Tam 明Minh 一nhất 實thật 諦đế 慧tuệ 聖thánh 行hành 。 若nhược 前tiền 文văn 中trung 舉cử 四tứ 舉cử 二nhị 共cộng 顯hiển 一nhất 實thật 。 何hà 不bất 從tùng 四tứ 至chí 三tam 而nhi 超siêu 至chí 二nhị 。 非phi 無vô 三tam 諦đế 。 但đãn 此thử 中trung 文văn 束thúc 四tứ 為vi 二nhị 。 其kỳ 義nghĩa 則tắc 便tiện 。 束thúc 四tứ 為vi 三tam 。 義nghĩa 少thiểu 不bất 便tiện 。 故cố 不bất 言ngôn 三tam 。 解giải 者giả 不bất 同đồng 此thử 間gian 以dĩ 常thường 住trụ 佛Phật 果Quả 是thị 一nhất 依y 一nhất 實thật 諦đế 。 引dẫn 勝thắng 鬘man 云vân 。 一nhất 苦khổ 滅Diệt 諦Đế 。 即tức 是thị 真chân 實thật 地địa 人nhân 云vân 。 除trừ 妄vọng 顯hiển 黎lê 耶da 即tức 是thị 實thật 諦đế 。 中trung 假giả 師sư 云vân 。 除trừ 斷đoạn 常thường 顯hiển 中trung 道đạo 為vi 一nhất 實thật 諦đế 。 興hưng 皇hoàng 悉tất 不bất 用dụng 。 佛Phật 果Quả 所sở 依y 能năng 依y 。 焉yên 是thị 一nhất 實thật 。 妄vọng 惑hoặc 與dữ 黎lê 耶da 。 為vi 一nhất 為vi 異dị 。 若nhược 一nhất 既ký 除trừ 。 妄vọng 惑hoặc 亦diệc 除trừ 黎lê 耶da 。 若nhược 異dị 待đãi 妄vọng 說thuyết 實thật 豈khởi 是thị 一nhất 實thật 。 對đối 邊biên 說thuyết 中trung 中trung 還hoàn 是thị 邊biên 亦diệc 非phi 一nhất 實thật 。 然nhiên 一nhất 切thiết 法pháp 。 本bổn 無vô 所sở 有hữu 。 畢tất 竟cánh 清thanh 淨tịnh 。 實thật 無vô 所sở 有hữu 。 何hà 曾tằng 有hữu 實thật 及cập 以dĩ 不bất 實thật 。 諦đế 與dữ 不bất 諦đế 為vi 緣duyên 方phương 便tiện 假giả 設thiết 。 言ngôn 教giáo 依y 文văn 正chánh 以dĩ 一nhất 道đạo 清thanh 淨tịnh 。 為vi 一nhất 實thật 諦đế 是thị 正chánh 真chân 法pháp 。 故cố 華hoa 嚴nghiêm 云vân 。 法pháp 性tánh 遠viễn 離ly 是thị 故cố 今kim 明minh 。 若nhược 非phi 彼bỉ 是thị 此thử 非phi 一nhất 實thật 諦đế 。 若nhược 隨tùy 緣duyên 異dị 說thuyết 得đắc 意ý 無vô 咎cữu 。 文văn 顯hiển 一nhất 實thật 甚thậm 自tự 分phân 明minh 。 就tựu 文văn 為vi 二nhị 。 一nhất 標tiêu 宗tông 。 二nhị 論luận 義nghĩa 。 初sơ 標tiêu 有hữu 問vấn 有hữu 答đáp 。 答đáp 中trung 有hữu 八bát 。 善thiện 男nam 子tử 初sơ 二nhị 共cộng 成thành 初sơ 義nghĩa 則tắc 有hữu 七thất 不bất 同đồng 。 一nhất 約ước 境cảnh 。 二nhị 約ước 心tâm 。 三tam 約ước 言ngôn 說thuyết 。 私tư 謂vị 亦diệc 可khả 約ước 言ngôn 行hạnh 。 四tứ 據cứ 人nhân 。 五ngũ 約ước 教giáo 。 六lục 約ước 因nhân 體thể 。 七thất 約ước 果quả 體thể 。 文Văn 殊Thù 白bạch 佛Phật 下hạ 第đệ 二nhị 論luận 義nghĩa 還hoàn 論luận 七thất 章chương 。 初sơ 約ước 境cảnh 論luận 義nghĩa 。 有hữu 問vấn 有hữu 答đáp 。 問vấn 中trung 先tiên 領lãnh 問vấn 。 一nhất 往vãng 似tự 問vấn 如Như 來Lai 虛hư 空không 佛Phật 性tánh 三tam 種chủng 。 有hữu 何hà 差sai 別biệt 。 尋tầm 下hạ 答đáp 意ý 。 正chánh 是thị 問vấn 此thử 三tam 種chủng 與dữ 一nhất 實thật 。 諦đế 有hữu 何hà 差sai 別biệt 。 佛Phật 答đáp 有hữu 三tam 。 一nhất 倡xướng 兩lưỡng 章chương 門môn 。 二nhị 釋thích 。 三tam 結kết 。 初sơ 倡xướng 章chương 門môn 又hựu 二nhị 。 初sơ 倡xướng 昔tích 四Tứ 諦Đế 。 次thứ 倡xướng 今kim 一nhất 實thật 。 興hưng 皇hoàng 名danh 初sơ 為vi 實thật 滅diệt 章chương 門môn 。 次thứ 為vi 滅diệt 實thật 章chương 門môn 。 取thủ 教giáo 為vi 實thật 滅diệt 。 取thủ 理lý 為vi 滅diệt 實thật 。 亦diệc 以dĩ 四Tứ 諦Đế 教giáo 中trung 之chi 實thật 即tức 是thị 實thật 諦đế 。 若nhược 虛hư 空không 佛Phật 性tánh 皆giai 是thị 理lý 實thật 。 即tức 為vi 諦đế 實thật 。 故cố 名danh 為vi 諦đế 。 今kim 此thử 初sơ 倡xướng 昔tích 四Tứ 諦Đế 章chương 者giả 。 各các 有hữu 三tam 句cú 。 苦khổ 是thị 苦khổ 境cảnh 。 諦đế 是thị 苦khổ 教giáo 。 亦diệc 是thị 苦khổ 智trí 實thật 是thị 苦Khổ 諦Đế 之chi 理lý 不bất 二nhị 為vi 實thật 。 又hựu 云vân 。 除trừ 苦khổ 一nhất 句cú 。 餘dư 二nhị 亦diệc 得đắc 判phán 實thật 。 又hựu 但đãn 取thủ 實thật 除trừ 兩lưỡng 句cú 只chỉ 用dụng 實thật 為vi 諦đế 。 次thứ 如Như 來Lai 非phi 苦khổ 下hạ 。 第đệ 二nhị 倡xướng 一nhất 實thật 章chương 門môn 三tam 種chủng 皆giai 是thị 實thật 。 非phi 苦khổ 者giả 非phi 境cảnh 。 非phi 諦đế 者giả 非phi 教giáo 。 是thị 實thật 者giả 是thị 理lý 。 後hậu 三tam 諦đế 亦diệc 爾nhĩ 。 如Như 來Lai 虛hư 空không 佛Phật 性tánh 亦diệc 爾nhĩ 。 顯hiển 時thời 名danh 如Như 來Lai 。 隱ẩn 名danh 佛Phật 性tánh 。 虛hư 空không 取thủ 隱ẩn 顯hiển 不bất 二nhị 。 所sở 言ngôn 苦khổ 者giả 下hạ 。 第đệ 二nhị 釋thích 兩lưỡng 章chương 門môn 。 只chỉ 約ước 四Tứ 諦Đế 即tức 為vi 四tứ 別biệt 。 一nhất 一nhất 諦đế 中trung 皆giai 先tiên 釋thích 實thật 諦đế 。 實thật 諦đế 即tức 是thị 昔tích 四Tứ 諦Đế 中trung 之chi 實thật 。 次thứ 釋thích 諦đế 實thật 皆giai 如như 文văn 。

復phục 次thứ 言ngôn 真chân 實thật 者giả 即tức 是thị 如Như 來Lai 下hạ 。 第đệ 三tam 結kết 章chương 門môn 又hựu 二nhị 。 先tiên 結kết 三tam 法pháp 與dữ 真chân 實thật 相tướng 即tức 更cánh 無vô 異dị 體thể 。 次thứ 從tùng 有hữu 苦khổ 有hữu 苦khổ 因nhân 下hạ 。 更cánh 結kết 是thị 非phi 又hựu 兩lưỡng 。 初sơ 結kết 三tam 法pháp 異dị 於ư 四Tứ 諦Đế 。 故cố 是thị 諦đế 實thật 。 次thứ 結kết 三tam 法pháp 異dị 於ư 。 有hữu 為vi 有hữu 漏lậu 。 是thị 故cố 是thị 實thật 。 所sở 言ngôn 有hữu 苦khổ 即tức 苦Khổ 諦Đế 。 苦khổ 因nhân 即tức 集Tập 諦Đế 。 苦khổ 盡tận 即tức 滅Diệt 諦Đế 。 苦khổ 對đối 即tức 道Đạo 諦Đế 。 問vấn 非phi 虛hư 非phi 實thật 。 稱xưng 為vi 實thật 者giả 。 非phi 虛hư 非phi 實thật 。 亦diệc 應ưng 稱xưng 諦đế 。 答đáp 如như 所sở 問vấn 。 問vấn 二nhị 義nghĩa 若nhược 齊tề 何hà 故cố 二Nhị 乘Thừa 稱xưng 諦đế 。 如Như 來Lai 稱xưng 實thật 。 答đáp 與dữ 奪đoạt 之chi 殊thù 二Nhị 乘Thừa 審thẩm 知tri 是thị 苦khổ 。 又hựu 解giải 苦khổ 無vô 苦khổ 。 與dữ 其kỳ 諦đế 名danh 。 未vị 窮cùng 理lý 實thật 故cố 奪đoạt 其kỳ 實thật 。 文Văn 殊Thù 白bạch 佛Phật 言ngôn 如như 佛Phật 下hạ 。 釋thích 第đệ 二nhị 據cứ 心tâm 章chương 門môn 。 先tiên 問vấn 次thứ 答đáp 。 初sơ 問vấn 意ý 云vân 。 諦đế 攝nhiếp 倒đảo 不phủ 。 如như 其kỳ 攝nhiếp 者giả 云vân 何hà 得đắc 言ngôn 不bất 倒đảo 為vi 實thật 。 若nhược 不bất 攝nhiếp 者giả 復phục 違vi 前tiền 言ngôn 攝nhiếp 法pháp 皆giai 盡tận 。 進tiến 退thoái 兩lưỡng 望vọng 悉tất 皆giai 有hữu 過quá 。 然nhiên 下hạ 文văn 具cụ 明minh 是thị 苦khổ 集tập 攝nhiếp 。 此thử 中trung 但đãn 明minh 是thị 苦Khổ 諦Đế 者giả 。 偏thiên 據cứ 果quả 報báo 酬thù 因nhân 之chi 義nghĩa 。 第đệ 三tam 問vấn 答đáp 釋thích 約ước 言ngôn 說thuyết 章chương 門môn 。 其kỳ 中trung 二nhị 事sự 可khả 見kiến 。 私tư 請thỉnh 準chuẩn 佛Phật 答đáp 文văn 既ký 約ước 斷đoạn 惑hoặc 知tri 是thị 約ước 行hành 。 文Văn 殊Thù 言ngôn 如như 佛Phật 所sở 說thuyết 下hạ 。 第đệ 四tứ 就tựu 人nhân 為vi 問vấn 云vân 。 二Nhị 乘Thừa 所sở 說thuyết 為vi 實thật 不bất 實thật 。 佛Phật 不bất 定định 判phán 實thật 與dữ 不bất 實thật 。 約ước 斷đoạn 惑hoặc 邊biên 是thị 實thật 。 而nhi 非phi 常thường 住trụ 義nghĩa 當đương 不bất 實thật 。 文Văn 殊Thù 魔ma 說thuyết 下hạ 。 五ngũ 就tựu 教giáo 為vi 難nạn/nan 。 魔ma 所sở 說thuyết 者giả 聖Thánh 諦Đế 攝nhiếp 不phủ 。 佛Phật 答đáp 意ý 云vân 。 四Tứ 諦Đế 之chi 中trung 苦khổ 集Tập 諦Đế 攝nhiếp 。 問vấn 外ngoại 道đạo 二nhị 十thập 五ngũ 六lục 等đẳng 諦đế 為vi 屬thuộc 何hà 諦đế 。 又hựu 外ngoại 道đạo 所sở 說thuyết 。 四Tứ 諦Đế 之chi 中trung 為vi 壞hoại 幾kỷ 諦đế 。 今kim 明minh 但đãn 壞hoại 苦khổ 集tập 不bất 壞hoại 道đạo 滅diệt 。 何hà 者giả 。 彼bỉ 云vân 冥minh 初sơ 生sanh 覺giác 。 後hậu 生sanh 五ngũ 大đại 五ngũ 微vi 等đẳng 。 生sanh 覺giác 是thị 因nhân 壞hoại 佛Phật 集Tập 諦Đế 。 大đại 微vi 是thị 果quả 壞hoại 佛Phật 苦Khổ 諦Đế 。 二nhị 十thập 五ngũ 六lục 為vi 佛Phật 苦khổ 集tập 二nhị 諦đế 所sở 攝nhiếp 。 文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 言ngôn 如như 佛Phật 下hạ 。 第đệ 六lục 釋thích 約ước 因nhân 體thể 章chương 門môn 。 文Văn 殊Thù 牒điệp 佛Phật 一nhất 道đạo 清thanh 淨tịnh 。 是thị 實thật 諦đế 者giả 。 外ngoại 道đạo 亦diệc 云vân 。 一nhất 道đạo 清thanh 淨tịnh 。 應ưng 是thị 實thật 諦đế 。 佛Phật 答đáp 意ý 明minh 外ngoại 道đạo 但đãn 有hữu 苦khổ 集tập 無vô 道đạo 滅diệt 。 於ư 非phi 滅diệt 中trung 而nhi 生sanh 滅diệt 想tưởng 者giả 。 即tức 橫hoạnh/hoành 計kế 非phi 想tưởng 以dĩ 為vi 涅Niết 槃Bàn 。 非phi 道đạo 道đạo 想tưởng 者giả 。 計kế 雞kê 狗cẩu 戒giới 而nhi 以dĩ 為vi 道đạo 。 非phi 果quả 果quả 想tưởng 者giả 。 計kế 於ư 萬vạn 物vật 微vi 塵trần 世thế 性tánh 之chi 果quả 。 非phi 因nhân 因nhân 想tưởng 者giả 。 計kế 微vi 塵trần 世thế 性tánh 是thị 萬vạn 物vật 因nhân 。 問vấn 前tiền 云vân 不bất 壞hoại 滅diệt 道đạo 。 今kim 計kế 非phi 想tưởng 雞kê 狗cẩu 等đẳng 戒giới 。 豈khởi 非phi 壞hoại 耶da 。 答đáp 此thử 起khởi 橫hoạnh/hoành 計kế 橫hoạnh/hoành 壞hoại 道đạo 滅diệt 。 前tiền 則tắc 不bất 爾nhĩ 。 彼bỉ 明minh 二nhị 十thập 五ngũ 諦đế 直trực 言ngôn 冥minh 初sơ 生sanh 覺giác 等đẳng 。 六lục 諦đế 之chi 中trung 但đãn 言ngôn 主chủ 諦đế 依y 諦đế 。 何hà 處xứ 云vân 計kế 非phi 想tưởng 之chi 與dữ 狗cẩu 戒giới 。 故cố 知tri 不bất 壞hoại 道đạo 滅diệt 二nhị 諦đế 。 又hựu 問vấn 外ngoại 道đạo 有hữu 苦Khổ 諦Đế 者giả 。 前tiền 何hà 故cố 云vân 凡phàm 夫phu 有hữu 苦khổ 無vô 諦đế 。 答đáp 直trực 言ngôn 有hữu 苦khổ 境cảnh 以dĩ 為vi 苦Khổ 諦Đế 。 非phi 謂vị 苦khổ 智trí 。 文Văn 殊Thù 言ngôn 如như 佛Phật 所sở 說thuyết 下hạ 。 釋thích 第đệ 七thất 據cứ 果quả 體thể 章chương 門môn 。 先tiên 問vấn 次thứ 答đáp 。 問vấn 為vi 三tam 。 一nhất 唱xướng 外ngoại 道đạo 有hữu 四tứ 德đức 。 二nhị 釋thích 。 三tam 結kết 。 此thử 初sơ 唱xướng 有hữu 如như 文văn 。 何hà 以dĩ 故cố 下hạ 釋thích 。 凡phàm 有hữu 二nhị 十thập 四tứ 復phục 次thứ 。 計kế 有hữu 常thường 樂lạc 我ngã 淨tịnh 。 即tức 為vi 四tứ 別biệt 。 初sơ 八bát 復phục 次thứ 計kế 有hữu 常thường 。 二nhị 五ngũ 復phục 次thứ 計kế 有hữu 樂nhạo/nhạc/lạc 。 三tam 三tam 復phục 次thứ 計kế 有hữu 淨tịnh 。 四tứ 八bát 復phục 次thứ 計kế 有hữu 我ngã 。 此thử 初sơ 八bát 復phục 次thứ 計kế 常thường 文văn 。 在tại 初sơ 者giả 通thông 以dĩ 因nhân 果quả 故cố 知tri 有hữu 常thường 。 二nhị 列liệt 殺sát 生sanh 因nhân 必tất 得đắc 惡ác 果quả 故cố 常thường 。 三tam 據cứ 能năng 專chuyên 念niệm 故cố 常thường 。 四tứ 舉cử 憶ức 想tưởng 據cứ 所sở 念niệm 。 五ngũ 舉cử 修tu 習tập 。 六lục 舉cử 算toán 數số 。 七thất 據cứ 讀đọc 誦tụng 。 八bát 據cứ 形hình 相tướng 。 皆giai 如như 文văn 。 次thứ 計kế 樂nhạo/nhạc/lạc 有hữu 五ngũ 復phục 次thứ 。 一nhất 據cứ 因nhân 果quả 。 二nhị 據cứ 有hữu 求cầu 。 三tam 據cứ 樂nhạo/nhạc/lạc 因nhân 。 四tứ 據cứ 樂nhạo/nhạc/lạc 緣duyên 。 五ngũ 據cứ 三tam 品phẩm 。 三tam 三tam 復phục 次thứ 計kế 有hữu 淨tịnh 。 一nhất 據cứ 淨tịnh 因nhân 。 二nhị 據cứ 淨tịnh 緣duyên 。 三tam 據cứ 淨tịnh 器khí 。 四tứ 八bát 復phục 次thứ 計kế 有hữu 我ngã 。 一nhất 據cứ 造tạo 作tác 。 二nhị 據cứ 相tướng 貌mạo 。 三tam 據cứ 別biệt 味vị 。 四tứ 據cứ 作tác 業nghiệp 。 五ngũ 據cứ 求cầu 乳nhũ 。 六lục 據cứ 名danh 字tự 。 七thất 據cứ 有hữu 遮già 。 八bát 據cứ 伴bạn 類loại 。 世Thế 尊Tôn 諸chư 外ngoại 道đạo 等đẳng 下hạ 。 第đệ 三tam 總tổng 結kết 外ngoại 道đạo 應ưng 有hữu 實thật 諦đế 。 佛Phật 言ngôn 下hạ 二nhị 如Như 來Lai 。 答đáp 文văn 為vi 三tam 。 初sơ 略lược 。 次thứ 廣quảng 。 三tam 結kết 。 初sơ 文văn 二nhị 。 初sơ 非phi 後hậu 釋thích 。 初sơ 如như 文văn 。 次thứ 何hà 以dĩ 故cố 下hạ 釋thích 非phi 。

大Đại 般Bát 涅Niết 槃Bàn 。 經Kinh 疏Sớ/sơ 卷quyển 第đệ 十thập 五ngũ

Print Friendly, PDF & Email