大Đại 般Bát 涅Niết 槃Bàn 經Kinh 疏Sớ
Quyển 14
隋Tùy 灌Quán 頂Đảnh 撰Soạn

大Đại 般Bát 涅Niết 槃Bàn 。 經Kinh 疏Sớ/sơ 卷quyển 第đệ 十thập 四tứ

隋tùy 章chương 安an 頂Đảnh 法Pháp 師sư 撰soạn

唐đường 天thiên 台thai 沙Sa 門Môn 湛trạm 然nhiên 再tái 治trị

從tùng 迦Ca 葉Diếp 云vân 何hà 菩Bồ 薩Tát 下hạ 。 第đệ 二nhị 雙song 釋thích 文văn 為vi 三tam 。 謂vị 聖thánh 梵Phạm 嬰anh 。 初sơ 聖thánh 行hành 為vi 二nhị 。 初sơ 雙song 釋thích 次thứ 不bất 次thứ 行hành 。 次thứ 歎thán 經kinh 。 初sơ 釋thích 五ngũ 一nhất 中trung 。 初sơ 釋thích 聖thánh 行hành 為vi 三tam 。 一nhất 雙song 釋thích 戒giới 行hạnh 。 二nhị 雙song 釋thích 定định 行hành 。 三tam 雙song 釋thích 慧tuệ 行hành 。 初sơ 釋thích 戒giới 為vi 三tam 。 初sơ 雙song 釋thích 戒giới 行hạnh 。 次thứ 雙song 釋thích 戒giới 果quả 。 三tam 雙song 釋thích 行hành 名danh 。 初sơ 釋thích 行hành 中trung 二nhị 。 先tiên 釋thích 次thứ 第đệ 。 次thứ 釋thích 不bất 次thứ 第đệ 。 初sơ 釋thích 次thứ 第đệ 戒giới 行hạnh 為vi 二nhị 。 一nhất 建kiến 心tâm 。 二nhị 立lập 行hành 。 建kiến 心tâm 為vi 二nhị 。 一nhất 遇ngộ 人nhân 緣duyên 。 二nhị 遇ngộ 法pháp 緣duyên 。 初sơ 人nhân 緣duyên 者giả 。 若nhược 從tùng 聲Thanh 聞Văn 是thị 遇ngộ 瞻chiêm 病bệnh 者giả 。 若nhược 遇ngộ 如Như 來Lai 。 是thị 遇ngộ 良lương 醫y 。 聞văn 大đại 涅Niết 槃Bàn 是thị 遇ngộ 良lương 藥dược 。 聞văn 已dĩ 生sanh 信tín 。 建kiến 心tâm 欣hân 厭yếm 。 求cầu 無vô 上thượng 道Đạo 是thị 槃bàn 若nhược 。 有hữu 大đại 正Chánh 法Pháp 是thị 法Pháp 身thân 正chánh 行hạnh 是thị 解giải 脫thoát 。 諸chư 佛Phật 是thị 佛Phật 寶bảo 。 無vô 上thượng 道Đạo 是thị 法Pháp 寶bảo 。 大đại 眾chúng 是thị 僧Tăng 寶bảo 。 此thử 中trung 非phi 無vô 法pháp 緣duyên 從tùng 多đa 為vi 名danh 。 名danh 遇ngộ 人nhân 緣duyên 即tức 建kiến 心tâm 也dã 。 次thứ 法pháp 緣duyên 者giả 。

復phục 有hữu 方Phương 等Đẳng 。 即tức 是thị 從tùng 經Kinh 卷quyển 中trung 聞văn 於ư 三tam 德đức 及cập 三Tam 寶Bảo 等đẳng 。 愛ái 樂nhạo 貪tham 求cầu 即tức 是thị 起khởi 欣hân 。 捨xả 離ly 所sở 愛ái 即tức 是thị 起khởi 厭yếm 。 得đắc 法Pháp 為vi 緣duyên 則tắc 能năng 建kiến 心tâm 是thị 為vi 可khả 治trị 。 既ký 遇ngộ 因nhân 緣duyên 欣hân 厭yếm 分phân 明minh 動động 魔ma 愁sầu 慮lự 。 從tùng 是thị 時thời 菩Bồ 薩Tát 。 即tức 至chí 僧Tăng 坊phường 去khứ 。 是thị 第đệ 二nhị 立lập 行hành 文văn 為vi 二nhị 。 一nhất 受thọ 戒giới 。 二nhị 持trì 戒giới 。 受thọ 文văn 為vi 二nhị 。 一nhất 處xứ 師sư 。 二nhị 受thọ 如như 文văn 。 從tùng 既ký 出xuất 家gia 已dĩ 。 是thị 第đệ 二nhị 持trì 戒giới 文văn 為vi 二nhị 。 謂vị 法pháp 譬thí 。 譬thí 中trung 有hữu 二nhị 。 先tiên 譬thí 次thứ 合hợp 。 初sơ 譬thí 為vi 五ngũ 。 謂vị 四tứ 重trọng/trùng 。 僧Tăng 殘tàn 。 偷thâu 蘭lan 。 波ba 逸dật 提đề 。 吉cát 羅la 。 合hợp 文văn 為vi 六lục 。 第đệ 三tam 篇thiên 三tam 十thập 九cửu 十thập 開khai 作tác 兩lưỡng 合hợp (# 云vân 云vân )# 。 或hoặc 可khả 捨xả 墮đọa 經kinh 宿túc 懺sám 提đề 對đối 首thủ 懺sám 為vi 此thử 開khai 二nhị 。 羅la 剎sát 有hữu 二nhị 解giải 。 一nhất 云vân 譬thí 外ngoại 惡ác 知tri 識thức 。 二nhị 云vân 譬thí 內nội 顛điên 倒đảo 心tâm 。 具cụ 如như 止Chỉ 觀Quán 第đệ 四tứ 持trì 戒giới 清thanh 淨tịnh 中trung 。 從tùng 菩Bồ 薩Tát 若nhược 能năng 下hạ 。 二nhị 明minh 不bất 次thứ 第đệ 戒giới 文văn 為vi 四tứ 。 一nhất 具cụ 枝chi 本bổn 。 二nhị 具cụ 事sự 理lý 。 三tam 具cụ 輕khinh 重trọng 。 四tứ 具cụ 誓thệ 願nguyện 。 初sơ 根căn 本bổn 者giả 。 即tức 是thị 性tánh 重trọng/trùng 。 前tiền 後hậu 眷quyến 屬thuộc 者giả 。 是thị 方phương 便tiện 後hậu 起khởi 。 此thử 二nhị 屬thuộc 律luật 儀nghi 戒giới 。 非phi 諸chư 惡ác 覺giác 。 是thị 防phòng 意ý 地địa 定định 共cộng 戒giới 也dã 。 護hộ 持trì 正Chánh 法Pháp 。 念niệm 清thanh 淨tịnh 戒giới 。 即tức 道đạo 共cộng 戒giới 。 是thị 二nhị 屬thuộc 攝nhiếp 善thiện 法Pháp 戒giới 。 迴hồi 向hướng 大Đại 乘Thừa 即tức 。 攝nhiếp 眾chúng 生sanh 戒giới 。 性tánh 重trọng/trùng 為vi 本bổn 派phái 出xuất 諸chư 戒giới 。 次thứ 從tùng 迦Ca 葉Diếp 復phục 有hữu 二nhị 種chủng 。 戒giới 去khứ 是thị 具cụ 事sự 理lý 戒giới 。 前tiền 之chi 枝chi 本bổn 皆giai 屬thuộc 事sự 攝nhiếp 凡phàm 人nhân 能năng 行hành 。 正Chánh 法Pháp 戒giới 去khứ 與dữ 理lý 相tương 應ứng 。 聖thánh 人nhân 能năng 持trì 。 三tam 復phục 二nhị 種chủng 去khứ 是thị 具cụ 輕khinh 重trọng 戒giới 。 前tiền 之chi 事sự 理lý 皆giai 名danh 為vi 重trọng/trùng 。 息tức 世thế 譏cơ 嫌hiềm 去khứ 名danh 之chi 為vi 輕khinh 。 菩Bồ 薩Tát 具cụ 持trì 等đẳng 無vô 差sai 別biệt 。 疐# 子tử 者giả 舊cựu 云vân 接tiếp 音âm 博bác 梨lê 柹# 之chi 類loại 。 觀quán 師sư 云vân 此thử 是thị 蔕# 音âm 。 漢hán 廣quảng 成thành 侯hầu 名danh 。 此thử 又hựu 禮lễ 記ký 云vân 。 為vi 士sĩ 破phá 瓜qua 疐# 之chi 直trực 除trừ 疐# 而nhi 已dĩ 。 意ý 明minh 諸chư 子tử 不bất 得đắc 畜súc 之chi 。 安an 黃hoàng 木mộc 枕chẩm 者giả 二nhị 解giải 。 一nhất 云vân 其kỳ 中trung 空không 如như 鼓cổ 簧# 。 二nhị 云vân 。 其kỳ 木mộc 有hữu 文văn 狀trạng 如như 黃hoàng 華hoa 。 波ba 羅la 塞tắc 者giả 。 梁lương 武võ 云vân 。 是thị 雙song 陸lục 此thử 起khởi 近cận 代đại 。 牽khiên 道đạo 是thị 夾giáp 食thực 。 八bát 道Đạo 行hạnh 成thành 是thị 塞tắc 戲hí 。 四tứ 從tùng 善thiện 男nam 子tử 菩Bồ 薩Tát 去khứ 。 是thị 具cụ 誓thệ 願nguyện 初sơ 自tự 願nguyện 次thứ 願nguyện 他tha 。 初sơ 自tự 誓thệ 有hữu 十thập 二nhị 。 初sơ 一nhất 誓thệ 內nội 不bất 起khởi 破phá 戒giới 心tâm 。 次thứ 有hữu 六lục 誓thệ 不bất 受thọ 外ngoại 施thí 。 三tam 有hữu 五ngũ 誓thệ 不bất 為vi 內nội 根căn 外ngoại 塵trần 所sở 破phá 。 從tùng 菩Bồ 薩Tát 護hộ 持trì 下hạ 次thứ 願nguyện 與dữ 他tha 共cộng 。 文văn 有hữu 十thập 種chủng 護hộ 持trì 。 一nhất 種chủng 則tắc 通thông 。 清thanh 淨tịnh 戒giới 與dữ 善thiện 法Pháp 戒giới 。 攝nhiếp 善thiện 法Pháp 攝nhiếp 。 不bất 缺khuyết 不bất 坼sách 兩lưỡng 屬thuộc 。 遮già 禁cấm 邊biên 律luật 儀nghi 攝nhiếp 。 離ly 過quá 邊biên 善thiện 法Pháp 攝nhiếp 。 後hậu 五ngũ 取thủ 其kỳ 廣quảng 運vận 無vô 閡ngại 皆giai 屬thuộc 攝nhiếp 眾chúng 生sanh 也dã 。 不bất 退thoái 者giả 酒tửu 肆tứ 王vương 宮cung 不bất 今kim 戒giới 退thoái 。 隨tùy 順thuận 者giả 與dữ 理lý 相tương 應ứng 。 畢tất 竟cánh 者giả 一nhất 切thiết 周chu 足túc 。 波Ba 羅La 蜜Mật 者giả 。 彼bỉ 此thử 窮cùng 底để 。 一nhất 持trì 戒giới 心tâm 具cụ 足túc 一nhất 切thiết 諸chư 戒giới 。 是thị 名danh 一nhất 戒giới 一nhất 切thiết 戒giới 。 戒giới 為vi 法Pháp 界Giới 攝nhiếp 一nhất 切thiết 法pháp 。 即tức 圓viên 戒giới 行hạnh 。 次thứ 從tùng 菩Bồ 薩Tát 修tu 治trị 下hạ 。 第đệ 二nhị 雙song 明minh 戒giới 果quả 。 若nhược 論luận 報báo 因nhân 應ưng 招chiêu 報báo 果quả 。 近cận 感cảm 人nhân 天thiên 勝thắng 報báo 。 若nhược 論luận 習tập 因nhân 招chiêu 於ư 習tập 果quả 遠viễn 感cảm 。 常thường 住trụ 法Pháp 身thân 。 今kim 不bất 近cận 不bất 遠viễn 。 以dĩ 不bất 動động 地địa 為vi 果quả 者giả 。 舊cựu 有hữu 三tam 釋thích 。 一nhất 云vân 十Thập 地Địa 中trung 第đệ 八bát 是thị 不bất 動động 地địa 。 二nhị 云vân 初Sơ 地Địa 真chân 解giải 成thành 就tựu 。 名danh 不Bất 動Động 地Địa 。 三tam 云vân 約ước 地địa 經kinh 明minh 尸thi 羅la 配phối 二nhị 地địa 。 此thử 言ngôn 不bất 動động 者giả 即tức 是thị 二nhị 地địa 。 今kim 明minh 不bất 爾nhĩ 。 前tiền 雙song 明minh 次thứ 第đệ 不bất 次thứ 第đệ 行hành 如như 上thượng 分phân 別biệt 。 今kim 合hợp 論luận 其kỳ 果quả 必tất 取thủ 證chứng 道đạo 。 證chứng 道đạo 同đồng 處xứ 。 言ngôn 同đồng 處xứ 者giả 即tức 是thị 初Sơ 地Địa 。 若nhược 單đơn 就tựu 次thứ 第đệ 三tam 學học 明minh 果quả 則tắc 入nhập 理lý 名danh 住trụ 。 住trụ 即tức 不bất 動động 十thập 住trụ 是thị 戒giới 果quả 。 住trụ 生sanh 功công 德đức 名danh 為vi 行hành 。 行hành 以dĩ 自tự 在tại 為vi 義nghĩa 。 十thập 行hành 是thị 定định 果quả 。 地địa 能năng 生sanh 載tái 無vô 所sở 畏úy 地Địa 。 即tức 是thị 慧tuệ 果quả 。 此thử 次thứ 第đệ 意ý 。 若nhược 就tựu 圓viên 明minh 戒giới 果quả 者giả 初sơ 住trụ 是thị 也dã 。 文văn 意ý 不bất 單đơn 宜nghi 須tu 合hợp 辨biện 。 正chánh 是thị 初Sơ 地Địa 證chứng 道đạo 處xứ 同đồng 以dĩ 明minh 戒giới 果quả 於ư 雙song 義nghĩa 便tiện 。 至chí 解giải 釋thích 中trung 其kỳ 義nghĩa 自tự 顯hiển 。 釋thích 文văn 為vi 四tứ 標tiêu 譬thí 釋thích 結kết 。 初sơ 標tiêu 如như 文văn 。 次thứ 譬thí 中trung 云vân 不bất 動động 等đẳng 者giả 。 常thường 故cố 不bất 動động 。 樂nhạo/nhạc/lạc 故cố 不bất 墮đọa 。 我ngã 故cố 不bất 退thoái 。 淨tịnh 故cố 不bất 散tán (# 云vân 云vân )# 。 問vấn 釋thích 論luận 云vân 。 八bát 風phong 不bất 動động 隨tùy 藍lam 風phong 至chí 碎toái 如như 腐hủ 草thảo 。 此thử 復phục 云vân 何hà 。 今kim 取thủ 尋tầm 常thường 隨tùy 藍lam 不bất 動động 論luận 取thủ 劫kiếp 盡tận 。 三tam 菩Bồ 薩Tát 下hạ 釋thích 中trung 三tam 番phiên 。 初sơ 番phiên 約ước 三tam 諦đế 。 若nhược 言ngôn 色sắc 聲thanh 香hương 味vị 。 者giả 俗tục 諦đế 中trung 善thiện 果quả 。 若nhược 言ngôn 地địa 獄ngục 等đẳng 者giả 是thị 俗tục 諦đế 中trung 惡ác 果quả 。 聲Thanh 聞Văn 辟Bích 支Chi 佛Phật 。 者giả 是thị 真Chân 諦Đế 中trung 人nhân 。 異dị 見kiến 邪tà 風phong 者giả 是thị 真Chân 諦Đế 中trung 法pháp 。 生sanh 死tử 善thiện 惡ác 涅Niết 槃Bàn 人nhân 法pháp 。 皆giai 不bất 能năng 動động 不bất 墮đọa 不bất 退thoái 不bất 散tán 。 即tức 顯hiển 中trung 道đạo 戒giới 果quả 之chi 地địa 。 常thường 樂lạc 我ngã 淨tịnh 。 次thứ 番phiên 約ước 三tam 障chướng 以dĩ 顯hiển 三Tam 身Thân 。 三tam 毒độc 是thị 煩phiền 惱não 障chướng 。 四tứ 重trọng/trùng 謗báng 法pháp 是thị 業nghiệp 障chướng 。 退thoái 戒giới 還hoàn 家gia 是thị 報báo 障chướng 。 報báo 障chướng 去khứ 法Pháp 身thân 顯hiển 。 業nghiệp 障chướng 去khứ 應ưng 身thân 顯hiển 。 煩phiền 惱não 障chướng 去khứ 報báo 身thân 顯hiển 。 若nhược 至chí 初Sơ 地Địa 三Tam 身Thân 現hiện 前tiền 三tam 障chướng 皆giai 除trừ 。 第đệ 三tam 番phiên 約ước 四tứ 德đức 。 煩phiền 惱não 魔ma 不bất 動động 即tức 淨tịnh 德đức 。 不bất 為vi 陰ấm 魔ma 所sở 墮đọa 即tức 樂nhạo/nhạc/lạc 德đức 。 不bất 為vi 天thiên 魔ma 所sở 退thoái 即tức 我ngã 德đức 。 不bất 為vi 死tử 魔ma 所sở 散tán 即tức 常thường 德đức 。 初Sơ 地Địa 具cụ 足túc 常thường 樂lạc 我ngã 淨tịnh 。 為vi 戒giới 果quả 者giả 於ư 兩lưỡng 義nghĩa 便tiện 。 四tứ 善thiện 男nam 子tử 下hạ 是thị 結kết 戒giới 聖thánh 行hành 。 善thiện 男nam 子tử 云vân 何hà 名danh 聖thánh 行hành 下hạ 。 是thị 第đệ 三tam 雙song 釋thích 聖thánh 行hành 名danh 。 文văn 為vi 三tam 。 一nhất 標tiêu 二nhị 釋thích 三tam 結kết 釋thích 中trung 為vi 三tam 。 一nhất 舉cử 偏thiên 圓viên 兩lưỡng 人nhân 彌di 顯hiển 雙song 釋thích 。 二nhị 別biệt 舉cử 定định 慧tuệ 二nhị 法pháp 以dĩ 成thành 於ư 戒giới 。 三tam 總tổng 舉cử 七thất 財tài 七thất 覺giác 法pháp 釋thích 聖thánh 人nhân 。 聖thánh 人nhân 行hành 聖thánh 法pháp 聖thánh 法pháp 成thành 聖thánh 人nhân 故cố 名danh 聖thánh 行hành 若nhược 證chứng 道đạo 同đồng 者giả 宜nghi 取thủ 初Sơ 地Địa 戒giới 定định 慧tuệ 人nhân 七thất 財tài 七thất 覺giác 以dĩ 釋thích 聖thánh 行hành 名danh 。 第đệ 三tam 結kết 如như 文văn 。

復phục 次thứ 善thiện 男nam 子tử 。 第đệ 二nhị 明minh 定định 聖thánh 行hành 文văn 為vi 二nhị 。 初sơ 明minh 次thứ 第đệ 定định 。 二nhị 明minh 圓viên 定định 。 初sơ 文văn 二nhị 。 先tiên 明minh 行hành 次thứ 明minh 果quả 。 開khai 善thiện 釋thích 定định 行hành 作tác 。 四Tứ 念Niệm 處Xứ 觀quán 。 諸chư 師sư 皆giai 隨tùy 之chi 。 此thử 義nghĩa 不bất 然nhiên 。 凡phàm 有hữu 二nhị 謬mậu 違vi 經kinh 妨phương 義nghĩa 。 違vi 經kinh 者giả 文văn 云vân 作tác 此thử 觀quán 已dĩ 。 得đắc 四tứ 念niệm 處xứ 。 四tứ 念niệm 處xứ 已dĩ 住trụ 堪kham 忍nhẫn 地địa 。 若nhược 定định 聖thánh 行hành 是thị 四tứ 念niệm 處xứ 亦diệc 應ưng 次thứ 之chi 入nhập 堪kham 忍nhẫn 地địa 。 若nhược 未vị 得đắc 是thị 堪kham 忍nhẫn 地địa 者giả 何hà 得đắc 是thị 四tứ 念niệm 處xứ 耶da 。 妨phương 義nghĩa 者giả 。 今kim 明minh 定định 行hành 用dụng 四tứ 念niệm 處xứ 慧tuệ 者giả 。 下hạ 明minh 慧tuệ 行hành 應ứng 用dụng 八bát 定định 亦diệc 應ưng 戒giới 行hạnh 即tức 是thị 定định 行hành 此thử 失thất 不bất 小tiểu (# 云vân 云vân )# 。 此thử 中trung 關quan 十thập 六lục 特đặc 勝thắng 八bát 背bối/bội 捨xả 九cửu 想tưởng 等đẳng 法Pháp 門môn 。 既ký 非phi 根căn 本bổn 皆giai 有hữu 觀quán 慧tuệ 能năng 知tri 無vô 常thường 無vô 我ngã 。 我ngã 是thị 眾chúng 惡ác 之chi 本bổn 。 故cố 偏thiên 明minh 之chi 。 諸chư 師sư 見kiến 作tác 無vô 我ngã 之chi 觀quán 。 謂vị 是thị 念niệm 處xứ 實thật 非phi 念niệm 處xứ 。 初sơ 文văn 為vi 兩lưỡng 。 一nhất 特đặc 勝thắng 。 二nhị 背bối/bội 捨xả 。 初sơ 特đặc 勝thắng 為vi 二nhị 。 初sơ 明minh 修tu 次thứ 明minh 證chứng 。 初sơ 言ngôn 修tu 者giả 。 觀quán 察sát 是thị 身thân 。 從tùng 頭đầu 至chí 足túc 。 次thứ 言ngôn 證chứng 又hựu 二nhị 。 初sơ 正chánh 證chứng 相tương/tướng 。 次thứ 菩Bồ 薩Tát 下hạ 明minh 。 此thử 證chứng 法pháp 與dữ 解giải 俱câu 發phát 。 初sơ 文văn 云vân 。 其kỳ 中trung 唯duy 有hữu 髮phát 毛mao 爪trảo 齒xỉ 。 三tam 十thập 六lục 物vật 。 證chứng 此thử 特đặc 勝thắng 發phát 開khai 身thân 倉thương 備bị 見kiến 己kỷ 身thân 。 內nội 外ngoại 中trung 間gian 。 各các 有hữu 十thập 二nhị 合hợp 三tam 十thập 六lục 云vân 云vân )# 。 腦não 者giả 在tại 上thượng 胲cải 者giả 在tại 足túc 總tổng 舉cử 上thượng 下hạ 。 河hà 西tây 及cập 招chiêu 提đề 並tịnh 云vân 是thị 桃đào 核hạch 。 腦não 中trung 有hữu 骨cốt 如như 桃đào 梅mai 核hạch 。 扁# 鵲thước 方phương 云vân 。 足túc 指chỉ 三tam 毛mao 處xứ 名danh 胲cải 其kỳ 中trung 有hữu 脈mạch 。 次thứ 從tùng 菩Bồ 薩Tát 專chuyên 念niệm 去khứ 是thị 特đặc 勝thắng 定định 中trung 與dữ 解giải 俱câu 發phát 不bất 生sanh 味vị 著trước 。 此thử 中trung 文văn 略lược 但đãn 推thôi 無vô 我ngã 具cụ 。 論luận 備bị 須tu 苦khổ 空không 無vô 常thường 。 二nhị 從tùng 除trừ 去khứ 皮bì 肉nhục 去khứ 是thị 八bát 背bối/bội 捨xả 觀quán 。 文văn 為vi 二nhị 。 一nhất 明minh 修tu 二nhị 明minh 證chứng 。 初sơ 云vân 修tu 者giả 。 謂vị 除trừ 卻khước 皮bì 肉nhục 正chánh 是thị 修tu 相tương/tướng 。 次thứ 唯duy 觀quán 白bạch 骨cốt 下hạ 證chứng 相tương/tướng 亦diệc 二nhị 。 初sơ 正chánh 是thị 證chứng 相tương/tướng 。 次thứ 復phục 作tác 是thị 念niệm 。 下hạ 證chứng 中trung 之chi 解giải 無vô 有hữu 味vị 著trước 。 即tức 得đắc 斷đoạn 除trừ 。 一nhất 切thiết 色sắc 欲dục 。 更cánh 增tăng 其kỳ 證chứng 下hạ 去khứ 更cánh 四tứ 重trọng/trùng 。 云vân 復phục 作tác 是thị 念niệm 者giả 。 只chỉ 是thị 更cánh 緣duyên 證chứng 起khởi 觀quán 。 初sơ 云vân 除trừ 三tam 欲dục 者giả 。 復phục 是thị 證chứng 相tương/tướng 。 此thử 似tự 九cửu 想tưởng 之chi 證chứng 而nhi 不bất 見kiến 修tu 文văn 。 是thị 修tu 背bối/bội 捨xả 而nhi 證chứng 九cửu 想tưởng 亦diệc 有hữu 其kỳ 義nghĩa 次thứ 觀quán 青thanh 骨cốt 時thời 見kiến 此thử 大đại 地địa 去khứ 。 復phục 似tự 勝thắng 處xứ 觀quán 觀quán 青thanh 骨cốt 時thời 是thị 修tu 相tương/tướng 。 見kiến 此thử 大đại 地địa 。 去khứ 是thị 證chứng 相tương/tướng 。 從tùng 菩Bồ 薩Tát 作tác 是thị 觀quán 時thời 。 復phục 是thị 修tu 背bối/bội 捨xả 相tương/tướng 。 眉mi 間gian 即tức 出xuất 青thanh 黃hoàng 等đẳng 光quang 復phục 是thị 證chứng 相tương/tướng 。 見kiến 已dĩ 即tức 問vấn 。 去khứ 緣duyên 證chứng 作tác 於ư 內nội 觀quán 外ngoại 觀quán 。 若nhược 彼bỉ 罵mạ 辱nhục 至chí 誰thùy 受thọ 罵mạ 者giả 即tức 結kết 內nội 觀quán 。 若nhược 聞văn 其kỳ 罵mạ 去khứ 即tức 是thị 外ngoại 觀quán 。 從tùng 我ngã 若nhược 不bất 忍nhẫn 。 去khứ 是thị 結kết 觀quán 慧tuệ 。 所sở 以dĩ 善thiện 識thức 遮già 障chướng 長trưởng 養dưỡng 定định 心tâm 。 不bất 起khởi 惡ác 法pháp 之chi 因nhân 。 則tắc 無vô 地địa 獄ngục 之chi 果quả 。 從tùng 菩Bồ 薩Tát 爾nhĩ 時thời 去khứ 。 是thị 第đệ 二nhị 明minh 定định 果quả 。 此thử 中trung 明minh 俱câu 解giải 脫thoát 人nhân 。 所sở 修tu 定định 慧tuệ 雙song 修tu 故cố 言ngôn 作tác 是thị 觀quán 已dĩ 。 得đắc 四tứ 念niệm 處xứ 。 念niệm 處xứ 能năng 斷đoạn 結kết 入nhập 位vị 。 位vị 即tức 堪kham 忍nhẫn 地địa 。 文văn 有hữu 標tiêu 有hữu 釋thích 。 舊cựu 云vân 。 第đệ 五ngũ 地địa 禪Thiền 波Ba 羅La 蜜Mật 。 備bị 是thị 堪kham 忍nhẫn 地địa 。 今kim 明minh 不bất 爾nhĩ 。 若nhược 各các 就tựu 別biệt 圓viên 別biệt 論luận 定định 果quả 已dĩ 如như 前tiền 釋thích 。 若nhược 圓viên 別biệt 合hợp 論luận 還hoàn 是thị 初Sơ 地Địa 。 忍nhẫn 貪tham 欲dục 至chí 饑cơ 渴khát 是thị 法Pháp 忍Nhẫn 。 忍nhẫn 蚊văn 虻manh 至chí 楚sở 撻thát 是thị 生sanh 忍nhẫn 。 身thân 心tâm 苦khổ 惱não 是thị 總tổng 結kết 。 迦Ca 葉Diếp 白bạch 佛Phật 下hạ 。 第đệ 二nhị 明minh 圓viên 定định 行hành 。 他tha 云vân 是thị 料liệu 簡giản 破phá 戒giới 應ưng 在tại 戒giới 行hạnh 後hậu 。 而nhi 在tại 此thử 說thuyết 者giả 解giải 為vi 三tam 。 一nhất 云vân 出xuất 經kinh 者giả 誤ngộ 。 二nhị 云vân 欲dục 會hội 兩lưỡng 地địa 令linh 無vô 異dị 體thể 。 前tiền 名danh 不bất 動động 此thử 云vân 堪kham 忍nhẫn 。 只chỉ 是thị 一nhất 地địa 。 三tam 云vân 直trực 爾nhĩ 持trì 戒giới 未vị 能năng 見kiến 機cơ 不bất 得đắc 行hành 殺sát 。 定định 能năng 見kiến 機cơ 可khả 為vi 毀hủy 戒giới 事sự 。 此thử 義nghĩa 不bất 然nhiên 。 此thử 中trung 正chánh 是thị 明minh 圓viên 定định 意ý 。 問vấn 此thử 文văn 云vân 未vị 入nhập 不Bất 動Động 地Địa 時thời 。 得đắc 破phá 戒giới 不phủ 。 云vân 何hà 乃nãi 言ngôn 是thị 圓viên 定định 耶da 。 答đáp 若nhược 非phi 圓viên 戒giới 何hà 得đắc 即tức 毀hủy 而nhi 持trì 。 既ký 持trì 毀hủy 自tự 在tại 例lệ 定định 亦diệc 然nhiên 。 即tức 散tán 而nhi 靜tĩnh 不bất 起khởi 圓viên 定định 而nhi 行hành 於ư 殺sát 仍nhưng 是thị 圓viên 定định 。 戒giới 既ký 可khả 解giải 即tức 戒giới 而nhi 定định 不bất 復phục 煩phiền 文văn 。 是thị 故cố 指chỉ 此thử 名danh 圓viên 定định 行hành 。 問vấn 前tiền 明minh 圓viên 戒giới 竟cánh 乃nãi 明minh 戒giới 果quả 。 今kim 明minh 定định 果quả 竟cánh 方phương 明minh 圓viên 定định 何hà 也dã 。 答đáp 前tiền 後hậu 不bất 定định 彌di 顯hiển 圓viên 定định 。 文văn 為vi 三tam 番phiên 問vấn 答đáp 。 初sơ 番phiên 略lược 。 次thứ 番phiên 廣quảng 。 第đệ 三tam 文Văn 殊Thù 述thuật 事sự 。 事sự 乖quai 理lý 順thuận 不bất 應ứng 得đắc 惡ác 果quả 報báo 。 問vấn 佛Phật 答đáp 如như 文văn 。

復phục 次thứ 又hựu 有hữu 聖thánh 行hành 者giả 。 是thị 第đệ 三Tam 明Minh 慧tuệ 聖thánh 行hành 文văn 為vi 二nhị 。 一nhất 明minh 慧tuệ 行hành 。 二nhị 明minh 慧tuệ 果quả 。 就tựu 慧tuệ 行hành 文văn 二nhị 。 一nhất 釋thích 慧tuệ 行hành 。 二nhị 釋thích 慧tuệ 行hành 名danh 。 初sơ 釋thích 慧tuệ 行hành 又hựu 兩lưỡng 。 一nhất 釋thích 次thứ 第đệ 慧tuệ 。 二nhị 釋thích 圓viên 慧tuệ 。 次thứ 第đệ 慧tuệ 為vi 三tam 。 一nhất 釋thích 四Tứ 諦Đế 慧tuệ 。 二nhị 釋thích 二nhị 諦đế 慧tuệ 。 三tam 釋thích 一nhất 實thật 慧tuệ 。 他tha 云vân 此thử 是thị 開khai 合hợp 之chi 義nghĩa 。 畢tất 竟cánh 空không 中trung 。 說thuyết 為vi 一nhất 諦đế 。 次thứ 開khai 一nhất 為vi 二nhị 。 又hựu 開khai 二nhị 為vi 四tứ 。 亦diệc 得đắc 開khai 四tứ 為vi 一nhất 十thập 六lục 。 乃nãi 至chí 無vô 量lượng 。 若nhược 合hợp 無vô 量lượng 為vi 十thập 六lục 。 合hợp 十thập 六lục 為vi 四tứ 。 二nhị 一nhất 合hợp 一nhất 入nhập 空không 。 今kim 明minh 雖tuy 束thúc 散tán 開khai 合hợp 而nhi 名danh 義nghĩa 不bất 同đồng 。 對đối 緣duyên 悉tất 異dị 大đại 有hữu 所sở 關quan 今kim 一nhất 往vãng 對đối 三tam 藏tạng 緣duyên 說thuyết 四Tứ 諦Đế 慧tuệ 。 對đối 通thông 緣duyên 說thuyết 二nhị 諦đế 慧tuệ 。 對đối 別biệt 緣duyên 說thuyết 一nhất 實thật 諦đế 慧tuệ 。 於ư 對đối 緣duyên 義nghĩa 顯hiển 。 次thứ 第đệ 義nghĩa 亦diệc 成thành (# 云vân 云vân )# 。 舊cựu 或hoặc 以dĩ 境cảnh 為vi 四Tứ 諦Đế 。 或hoặc 以dĩ 智trí 為vi 四Tứ 諦Đế 。 或hoặc 苦Khổ 集Tập 滅Diệt 道Đạo 皆giai 是thị 境cảnh 。 對đối 境cảnh 說thuyết 智trí 智trí 即tức 是thị 諦đế 。 境cảnh 能năng 發phát 智trí 令linh 智trí 無vô 所sở 有hữu 。 智trí 能năng 照chiếu 境cảnh 了liễu 境cảnh 本bổn 無vô 。 境cảnh 智trí 相tương/tướng 成thành 故cố 言ngôn 四Tứ 諦Đế 。 興hưng 皇hoàng 云vân 。 言ngôn 聖Thánh 諦Đế 者giả 只chỉ 是thị 佛Phật 性tánh 涅Niết 槃Bàn 。 非phi 境cảnh 非phi 智trí 非phi 漏lậu 非phi 無vô 漏lậu 非phi 因nhân 非phi 果quả 。 非phi 世thế 出xuất 世thế 故cố 名danh 聖Thánh 諦Đế 。 若nhược 依y 諸chư 師sư 各các 執chấp 一nhất 見kiến 解giải 文văn 不bất 當đương 四Tứ 諦Đế 義nghĩa 多đa 那na 一nhất 向hướng 解giải 。 今kim 文văn 列liệt 出xuất 三tam 種chủng 四Tứ 諦Đế 。 若nhược 言ngôn 苦khổ 者giả 偪# 迫bách 相tương/tướng 去khứ 。 即tức 有hữu 作tác 四Tứ 諦Đế 。 若nhược 言ngôn 解giải 苦khổ 無vô 苦khổ 。 而nhi 有hữu 真Chân 諦Đế 去khứ 。 則tắc 是thị 無vô 生sanh 四tứ 聖Thánh 諦Đế 。 若nhược 從tùng 苦khổ 有hữu 無vô 量lượng 相tướng 去khứ 。 則tắc 是thị 無vô 量lượng 四tứ 聖Thánh 諦Đế 。 此thử 三tam 種chủng 四Tứ 諦Đế 悉tất 是thị 菩Bồ 薩Tát 觀quán 境cảnh 。 菩Bồ 薩Tát 住trụ 於ư 。 大Đại 乘Thừa 大đại 般Bát 涅Niết 槃Bàn 者giả 。 即tức 是thị 無vô 作tác 四Tứ 諦Đế 慧tuệ 。 能năng 所sở 合hợp 論luận 備bị 有hữu 四tứ 種chủng 。 就tựu 初sơ 為vi 三tam 。 一nhất 略lược 二nhị 廣quảng 三tam 結kết 。 略lược 又hựu 六lục 。 初sơ 標tiêu 列liệt 。 二nhị 釋thích 名danh 。 三tam 釋thích 用dụng 。 四tứ 釋thích 體thể 。 五ngũ 釋thích 制chế 立lập 。 六lục 更cánh 廣quảng 體thể 。 初sơ 如như 文văn 。 次thứ 釋thích 名danh 者giả 。 以dĩ 偪# 迫bách 釋thích 苦khổ 。 身thân 是thị 苦khổ 本bổn 眾chúng 苦khổ 所sở 集tập 。 故cố 是thị 偪# 迫bách 。 集tập 能năng 生sanh 長trưởng 只chỉ 是thị 。 因nhân 能năng 生sanh 果quả 。 滅diệt 者giả 寂tịch 滅diệt 相tương 生sanh 死tử 盡tận 也dã 。 道đạo 名danh 大Đại 乘Thừa 因nhân 運vận 向hướng 果quả 。 若nhược 謂vị 四Tứ 諦Đế 是thị 三tam 藏tạng 義nghĩa 者giả 云vân 何hà 言ngôn 道đạo 是thị 大Đại 乘Thừa 相tương/tướng 。 若nhược 一nhất 往vãng 將tương 對đối 三tam 藏tạng 者giả 。 三tam 藏tạng 菩Bồ 薩Tát 道Đạo 最tối 勝thắng 故cố 。 亦diệc 名danh 大Đại 乘Thừa 。 三tam 釋thích 用dụng 者giả 。 苦khổ 者giả 現hiện 相tướng 是thị 明minh 其kỳ 用dụng 。 苦khổ 是thị 果quả 報báo 果quả 報báo 顯hiển 現hiện 。 集tập 是thị 因nhân 相tương/tướng 因nhân 相tương/tướng 微vi 隱ẩn 故cố 言ngôn 轉chuyển 相tương/tướng 。 數số 人nhân 云vân 。 見kiến 著trước 知tri 微vi 從tùng 微vi 至chí 著trước 即tức 是thị 轉chuyển 相tương/tướng 。 世thế 人nhân 苦khổ 者giả 皆giai 據cứ 現hiện 事sự 不bất 須tu 相tương 續tục 故cố 言ngôn 現hiện 相tướng 。 集tập 是thị 業nghiệp 力lực 用dụng 必tất 相tương 續tục 兩lưỡng 心tâm 轉chuyển 變biến 故cố 言ngôn 轉chuyển 相tương/tướng 。 滅diệt 是thị 除trừ 相tương/tướng 者giả 。 除trừ 於ư 所sở 除trừ 即tức 除trừ 苦khổ 集tập 。 道đạo 是thị 能năng 除trừ 。

復phục 次thứ 苦khổ 有hữu 三tam 相tương/tướng 下hạ 四tứ 釋thích 體thể 。 集tập 是thị 二nhị 十thập 五ngũ 有hữu 者giả 。 數số 人nhân 云vân 。 習tập 續tục 不bất 斷đoạn 名danh 之chi 為vi 集tập 。 論luận 人nhân 云vân 。 招chiêu 集tập 為vi 集tập 。 此thử 集tập 能năng 習tập 續tục 。 二nhị 十thập 五ngũ 有hữu 。 能năng 招chiêu 二nhị 十thập 五ngũ 有hữu 果quả 。

復phục 次thứ 有hữu 漏lậu 下hạ 。 五ngũ 明minh 制chế 立lập 。 約ước 有hữu 漏lậu 無vô 漏lậu 。 兩lưỡng 因nhân 果quả 立lập 此thử 四Tứ 諦Đế 。

復phục 次thứ 八bát 相tương/tướng 下hạ 。 六lục 更cánh 明minh 四Tứ 諦Đế 相tương/tướng 。 即tức 是thị 廣quảng 體thể 。 言ngôn 十Thập 力Lực 等đẳng 為vi 道đạo 者giả 。 莊trang 嚴nghiêm 云vân 。 果quả 地địa 非phi 道đạo 。 道đạo 乃nãi 是thị 因nhân 而nhi 言ngôn 十Thập 力Lực 者giả 因nhân 中trung 分phần/phân 修tu 。 十Thập 力Lực 無Vô 畏Úy 。 開khai 善thiện 云vân 。 道đạo 通thông 因nhân 果quả 。 果quả 地địa 以dĩ 菩Bồ 提Đề 為vi 道đạo 。 涅Niết 槃Bàn 為vi 滅diệt 。 更cánh 無vô 異dị 體thể 義nghĩa 說thuyết 為vi 二nhị 。 從tùng 善thiện 男nam 子tử 去khứ 。 是thị 第đệ 二nhị 廣quảng 明minh 四Tứ 諦Đế 。 即tức 為vi 四tứ 章chương 。 苦Khổ 諦Đế 又hựu 三tam 。 一nhất 略lược 八bát 苦khổ 。 二nhị 廣quảng 八bát 苦khổ 。 三tam 會hội 通thông 。 初sơ 略lược 者giả 八bát 苦khổ 自tự 為vi 八bát 章chương 。 初sơ 生sanh 者giả 初sơ 託thác 識thức 枝chi 但đãn 有hữu 身thân 根căn 未vị 具cụ 六lục 根căn 即tức 初sơ 託thác 胎thai 。 至chí 終chung 者giả 盡tận 於ư 一nhất 期kỳ 故cố 言ngôn 至chí 終chung 。 增tăng 長trưởng 者giả 六lục 包bao 增tăng 長trưởng 。 出xuất 胎thai 者giả 生sanh 時thời 也dã 。 種chủng 類loại 者giả 出xuất 胎thai 之chi 後hậu 牙nha 齒xỉ 髮phát 毛mao 等đẳng 老lão 增tăng 長trưởng 。 滅diệt 壞hoại 者giả 有hữu 二nhị 解giải 。 一nhất 云vân 老lão 時thời 年niên 疾tật 增tăng 長trưởng 健kiện 相tương/tướng 滅diệt 壞hoại 。 一nhất 云vân 從tùng 生sanh 至chí 長trưởng 是thị 增tăng 長trưởng 。 從tùng 長trường/trưởng 至chí 老lão 是thị 滅diệt 壞hoại 。 病bệnh 苦khổ 應ưng 具cụ 四tứ 大đại 。 但đãn 言ngôn 三tam 者giả 地địa 大đại 轉chuyển 動động 不bất 如như 風phong 火hỏa 。 是thị 故cố 略lược 之chi 雜tạp 病bệnh 客khách 病bệnh 即tức 攝nhiếp 地địa 大đại 。 死tử 者giả 福phước 命mạng 有hữu 三tam 句cú 。 一nhất 云vân 但đãn 失thất 財tài 物vật 身thân 命mạng 猶do 在tại 是thị 福phước 盡tận 。 財tài 物vật 在tại 而nhi 失thất 命mạng 是thị 命mạng 盡tận 。 俱câu 盡tận 可khả 解giải 。 初sơ 句cú 不bất 是thị 死tử 義nghĩa (# 云vân 云vân )# 。 河hà 西tây 云vân 。 命mạng 者giả 本bổn 應ưng 千thiên 年niên 止chỉ 得đắc 百bách 年niên 。 福phước 盡tận 故cố 命mạng 亦diệc 隨tùy 亡vong 。 故cố 言ngôn 福phước 盡tận 非phi 命mạng 盡tận 。 命mạng 盡tận 非phi 福phước 盡tận 者giả 。 福phước 業nghiệp 本bổn 長trường/trưởng 猶do 應ưng 未vị 盡tận 。 但đãn 為vi 命mạng 盡tận 不bất 復phục 得đắc 住trụ 。 故cố 言ngôn 命mạng 盡tận 非phi 福phước 盡tận 。 俱câu 盡tận 可khả 解giải 。 私tư 謂vị 有hữu 二nhị 義nghĩa 故cố 互hỗ 盡tận 不bất 同đồng 。 一nhất 由do 過quá 去khứ 。 二nhị 因nhân 互hỗ 別biệt 。 二nhị 由do 費phí 財tài 殺sát 害hại 致trí 福phước 命mạng 現hiện 在tại 互hỗ 損tổn 不bất 同đồng 。 放phóng 逸dật 破phá 戒giới 而nhi 命mạng 根căn 斷đoạn 者giả 。 反phản 此thử 名danh 不bất 放phóng 逸dật 。 持trì 戒giới 捨xả 命mạng 者giả 直trực 名danh 壞hoại 命mạng 。 又hựu 解giải 云vân 。 此thử 非phi 捨xả 命mạng 直trực 是thị 造tạo 罪tội 。 便tiện 名danh 死tử 屍thi 。 無vô 復phục 善thiện 根căn 慧tuệ 命mạng 也dã 。 謗báng 法pháp 闡xiển 提đề 名danh 為vi 放phóng 逸dật 。 破phá 四tứ 重trọng 禁cấm 名danh 為vi 破phá 戒giới 。 五ngũ 六lục 七thất 八bát 如như 文văn 。 夫phu 八bát 苦khổ 者giả 前tiền 七thất 有hữu 別biệt 體thể 。 後hậu 一nhất 總tổng 七thất 無vô 復phục 別biệt 體thể 。 今kim 依y 經kinh 文văn 以dĩ 五ngũ 陰ấm 盛thịnh 。 是thị 其kỳ 別biệt 體thể 。 善thiện 惡ác 陰ấm 盛thịnh 即tức 是thị 苦khổ 體thể 。 方phương 便tiện 陰ấm 盛thịnh 則tắc 非phi 苦khổ 體thể (# 云vân 云vân )# 。 次thứ 迦Ca 葉Diếp 生sanh 之chi 根căn 本bổn 下hạ 。 第đệ 二nhị 廣quảng 明minh 八bát 苦khổ 文văn 自tự 為vi 八bát 。 初sơ 生sanh 苦khổ 為vi 三tam 。 一nhất 明minh 生sanh 為vi 苦khổ 本bổn 。 二nhị 明minh 生sanh 死tử 相tướng 關quan 。 三Tam 明Minh 生sanh 多đa 過quá 患hoạn 。 初sơ 明minh 生sanh 苦khổ 為vi 七thất 苦khổ 之chi 本bổn 。 又hựu 簡giản 出xuất 一nhất 苦khổ 六lục 苦khổ 生sanh 亦diệc 是thị 本bổn 。 世thế 間gian 眾chúng 生sanh 下hạ 。 第đệ 二nhị 生sanh 死tử 相tướng 關quan 。 有hữu 法pháp 有hữu 譬thí 。 法pháp 說thuyết 中trung 二nhị 。 先tiên 明minh 凡phàm 夫phu 貪tham 著trước 。 次thứ 明minh 菩Bồ 薩Tát 厭yếm 離ly 。 譬thí 中trung 二nhị 。 先tiên 譬thí 次thứ 合hợp 。 初sơ 譬thí 中trung 二nhị 。 先tiên 作tác 厭yếm 離ly 譬thí 。 次thứ 作tác 貪tham 著trước 譬thí 。 初sơ 文văn 為vi 四tứ 。 一nhất 生sanh 可khả 欣hân 。 二nhị 死tử 可khả 惡ác 。 三tam 生sanh 死tử 相tướng 關quan 。 四tứ 明minh 菩Bồ 薩Tát 俱câu 捨xả 。 初sơ 住trụ 復phục 有hữu 六lục 。 實thật 無vô 人nhân 間gian 答đáp 。 但đãn 是thị 生sanh 境cảnh 與dữ 菩Bồ 薩Tát 觀quán 智trí 相tương/tướng 研nghiên 。 假giả 為vi 賓tân 主chủ 耳nhĩ 。 女nữ 譬thí 生sanh 果quả 誑cuống 惑hoặc 凡phàm 夫phu 令linh 生sanh 染nhiễm 愛ái 喻dụ 之chi 如như 女nữ 。 菩Bồ 薩Tát 之chi 智trí 觀quán 生sanh 初sơ 起khởi 故cố 言ngôn 入nhập 舍xá 。 端đoan 正chánh 美mỹ 麗lệ 為vi 物vật 欣hân 好hảo/hiếu 纓anh 絡lạc 者giả 生sanh 果quả 之chi 處xứ 有hữu 多đa 榮vinh 華hoa 。 主chủ 人nhân 譬thí 菩Bồ 薩Tát 撿kiểm 責trách 。 女nữ 人nhân 答đáp 者giả 譬thí 生sanh 果quả 對đối 智trí 。 次thứ 復phục 於ư 門môn 外ngoại 下hạ 。 第đệ 二nhị 明minh 死tử 可khả 惡ác 往vãng 復phục 有hữu 六lục 。 死tử 在tại 生sanh 後hậu 故cố 言ngôn 門môn 外ngoại 。 死tử 果quả 誑cuống 人nhân 故cố 譬thí 於ư 女nữ 。 醜xú 陋lậu 者giả 死tử 境cảnh 壞hoại 果quả 。 使sử 萬vạn 事sự 鄙bỉ 惡ác 死tử 生sanh 相tương 違vi 故cố 言ngôn 皴thuân 裂liệt 。 血huyết 氣khí 已dĩ 盡tận 故cố 言ngôn 艾ngải 白bạch 。 主chủ 人nhân 持trì 刀đao 有hữu 二nhị 解giải 。 冶dã 城thành 云vân 。 精tinh 勤cần 重trọng/trùng 厭yếm 譬thí 之chi 持trì 刀đao 。 招chiêu 提đề 。 以dĩ 智trí 慧tuệ 為vi 刀đao 。 死tử 若nhược 不bất 去khứ 修tu 智trí 斷đoạn 之chi 。 三tam 主chủ 人nhân 問vấn 言ngôn 下hạ 。 生sanh 死tử 相tướng 關quan 。 生sanh 在tại 死tử 前tiền 為vi 姊tỷ 。 死tử 在tại 生sanh 後hậu 為vi 妹muội 。 終chung 不bất 相tương 離ly 。 故cố 言ngôn 共cộng 俱câu 。 還hoàn 入nhập 問vấn 天thiên 去khứ 。 菩Bồ 薩Tát 檢kiểm 生sanh 知tri 與dữ 死tử 俱câu 。 主chủ 人nhân 即tức 言ngôn 下hạ 。 第đệ 四tứ 明minh 菩Bồ 薩Tát 俱câu 捨xả 。 文văn 為vi 三tam 。 一nhất 俱câu 捨xả 。 二nhị 俱câu 去khứ 。 舊cựu 云vân 。 金kim 心tâm 已dĩ 還hoàn 故cố 言ngôn 。 還hoàn 其kỳ 所sở 止chỉ 。 三tam 菩Bồ 薩Tát 喜hỷ 慶khánh 是thị 時thời 二nhị 女nữ 下hạ 。 第đệ 二nhị 為vi 貪tham 著trước 作tác 譬thí 。 往vãng 復phục 有hữu 四tứ 。 初sơ 明minh 俱câu 趣thú 凡phàm 夫phu 。 凡phàm 夫phu 乏phạp 善thiện 故cố 言ngôn 貧bần 家gia 。 貧bần 人nhân 下hạ 第đệ 二nhị 凡phàm 夫phu 貪tham 愛ái 。 功công 德đức 天thiên 言ngôn 下hạ 。 第đệ 三tam 生sanh 境cảnh 撿kiểm 讓nhượng 凡phàm 心tâm 。 貧bần 人nhân 答đáp 言ngôn 下hạ 。 第đệ 四tứ 凡phàm 心tâm 。 應ưng 境cảnh 既ký 其kỳ 欣hân 生sanh 所sở 以dĩ 受thọ 死tử 。 迦Ca 葉Diếp 菩Bồ 薩Tát 下hạ 合hợp 譬thí 。 先tiên 合hợp 菩Bồ 薩Tát 厭yếm 。 後hậu 合hợp 凡phàm 夫phu 貪tham 。

復phục 次thứ 迦Ca 葉Diếp 。 如như 婆Bà 羅La 門Môn 下hạ 。 第đệ 三Tam 明Minh 生sanh 之chi 過quá 患hoạn 。 凡phàm 五ngũ 譬thí 。 初sơ 譬thí 淺thiển 善thiện 。 又hựu 四tứ 婆Bà 羅La 門Môn 淨tịnh 行hạnh 。 譬thí 菩Bồ 薩Tát 初sơ 欲dục 修tu 般Bát 若Nhã 畢tất 竟cánh 淨tịnh 道đạo 。 幻huyễn 童đồng 解giải 行hành 淺thiển 弱nhược 饑cơ 所sở 偪# 者giả 。 三tam 塗đồ 苦khổ 偪# 。 糞phẩn 中trung 果quả 者giả 。 苦khổ 無vô 常thường 中trung 有hữu 生sanh 天thiên 果quả 。 有hữu 智trí 人nhân 下hạ 。 二nhị 深thâm 行hành 訶ha 責trách 童đồng 子tử 。 聞văn 已dĩ 下hạ 三tam 淺thiển 行hành 懷hoài 愧quý 。 云vân 非phi 貪tham 天thiên 樂nhạo/nhạc/lạc 為vi 欲dục 於ư 中trung 修tu 道Đạo 捨xả 之chi 。 智trí 者giả 語ngữ 言ngôn 下hạ 。 四tứ 菩Bồ 薩Tát 勸khuyến 捨xả 。 善thiện 男nam 子tử 下hạ 合hợp 。 但đãn 合hợp 後hậu 兩lưỡng 不bất 合hợp 前tiền 。 二nhị 復phục 次thứ 下hạ 是thị 第đệ 二nhị 譬thí 。 有hữu 人nhân 譬thí 佛Phật 。 四tứ 衢cù 譬thí 四tứ 生sanh 初sơ 受thọ 身thân 。 器khí 譬thí 經kinh 教giáo 。 盛thình 滿mãn 飯phạn 食thực 譬thí 佛Phật 說thuyết 五Ngũ 戒Giới 十Thập 善Thiện 。 招chiêu 人nhân 天thiên 果quả 。 言ngôn 而nhi 賣mại 者giả 。 以dĩ 此thử 化hóa 生sanh 。 遠viễn 來lai 譬thí 從tùng 。 惡ác 道đạo 中trung 來lai 。 饑cơ 虛hư 羸luy 乏phạp 譬thí 重trọng/trùng 苦khổ 。 問vấn 言ngôn 者giả 。 實thật 有hữu 此thử 事sự 不phủ 。 食thực 主chủ 答đáp 言ngôn 譬thí 佛Phật 答đáp 。 唯duy 有hữu 一nhất 毒độc 。 不bất 免miễn 無vô 常thường 。 即tức 死tử 滅diệt 也dã 。 更cánh 復phục 重trùng 審thẩm 。 若nhược 無vô 常thường 者giả 。 如Như 來Lai 何hà 故cố 。 令linh 人nhân 修tu 之chi 故cố 言ngôn 何hà 以dĩ 賣mại 之chi 。 佛Phật 還hoàn 答đáp 言ngôn 深thâm 智trí 令linh 捨xả 。 愚ngu 淺thiển 凡phàm 夫phu 一nhất 往vãng 接tiếp 之chi 。 三tam 四tứ 兩lưỡng 譬thí 可khả 見kiến 。 譬thí 如như 險hiểm 岸ngạn 下hạ 。 是thị 第đệ 五ngũ 譬thí 。 生sanh 死tử 果quả 上thượng 有hữu 草thảo 覆phú 。 譬thí 生sanh 死tử 中trung 有hữu 假giả 名danh 我ngã 及cập 相tương 續tục 常thường 。 多đa 有hữu 甘cam 露lộ 譬thí 虛hư 妄vọng 樂nhạo/nhạc/lạc 。 深thâm 坑khanh 譬thí 三tam 塗đồ 。 脚cước 跌trật 譬thí 命mạng 根căn 斷đoạn 。 第đệ 二nhị 觀quán 老lão 第đệ 三tam 觀quán 病bệnh 二nhị 文văn 可khả 解giải 。 然nhiên 生sanh 定định 在tại 死tử 前tiền 。 病bệnh 不bất 必tất 在tại 老lão 後hậu 。 今kim 文văn 先tiên 老lão 後hậu 病bệnh 者giả 。 少thiểu 時thời 病bệnh 者giả 猶do 有hữu 望vọng 差sai 。 老lão 時thời 若nhược 病bệnh 催thôi 死tử 則tắc 病bệnh 如như 將tương 崩băng 更cánh 折chiết 故cố 在tại 老lão 後hậu 明minh 病bệnh 。 文văn 釋thích 病bệnh 苦khổ 而nhi 云vân 身thân 心tâm 安an 隱ẩn 者giả 。 解giải 有hữu 二nhị 。 一nhất 云vân 只chỉ 安an 隱ẩn 是thị 病bệnh 如như 大đại 庾dữu 小tiểu 庾dữu 。 父phụ 子tử 分phân 別biệt 十thập 年niên 後hậu 得đắc 相tương 見kiến 白bạch 日nhật 相tương/tướng 慶khánh 。 過quá 夜dạ 即tức 死tử 此thử 安an 隱ẩn 是thị 病bệnh 。 第đệ 四tứ 觀quán 死tử 苦khổ 又hựu 二nhị 。 先tiên 正chánh 觀quán 死tử 。 次thứ 夫phu 死tử 者giả 下hạ 傷thương 痛thống 。 初sơ 文văn 者giả 何hà 等đẳng 是thị 死tử 苦khổ 。 若nhược 氣khí 未vị 絕tuyệt 由do 生sanh 非phi 死tử 。 若nhược 氣khí 絕tuyệt 已dĩ 不bất 復phục 覺giác 苦khổ 。 若nhược 受thọ 地địa 獄ngục 即tức 是thị 後hậu 身thân 。 非phi 關quan 死tử 苦khổ 。 此thử 事sự 難nan 知tri 。 例lệ 如như 責trách 滅diệt 。 為vi 當đương 未vị 滅diệt 時thời 是thị 滅diệt 滅diệt 已dĩ 時thời 是thị 滅diệt 進tiến 退thoái 難nạn/nan 定định 。 似tự 本bổn 有hữu 今kim 無vô 本bổn 無vô 今kim 有hữu 云vân 云vân )# 。 今kim 只chỉ 取thủ 將tương 絕tuyệt 未vị 絕tuyệt 名danh 為vi 死tử 苦khổ 。 至chí 論luận 菩Bồ 薩Tát 未vị 全toàn 免miễn 死tử 。 而nhi 言ngôn 唯duy 除trừ 菩Bồ 薩Tát 住trụ 於ư 涅Niết 槃Bàn 者giả 。 三tam 解giải 初sơ 名danh 。 佛Phật 為vi 菩Bồ 薩Tát 。 二nhị 云vân 金kim 心tâm 菩Bồ 薩Tát 一nhất 轉chuyển 成thành 佛Phật 。 三tam 云vân 初Sơ 地Địa 菩Bồ 薩Tát 。 雖tuy 未vị 免miễn 生sanh 死tử 。 志chí 求cầu 涅Niết 槃Bàn 。 不bất 為vi 生sanh 死tử 所sở 亂loạn 。 今kim 明minh 初sơ 解giải 是thị 應ưng 菩Bồ 薩Tát 此thử 不bất 會hội 經kinh 。 次thứ 金kim 心tâm 一nhất 轉chuyển 此thử 正chánh 是thị 死tử 何hà 故cố 被bị 除trừ 。 後hậu 解giải 菩Bồ 薩Tát 雖tuy 不bất 為vi 所sở 亂loạn 而nhi 不bất 免miễn 死tử 何hà 故cố 被bị 除trừ 。 被bị 除trừ 者giả 。 是thị 圓viên 教giáo 菩Bồ 薩Tát 。 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 生sanh 死tử 即tức 涅Niết 槃Bàn 。 不bất 可khả 復phục 滅diệt 。 生sanh 死tử 非phi 生sanh 死tử 亦diệc 非phi 涅Niết 槃Bàn 。 生sanh 死tử 尚thượng 不bất 能năng 生sanh 死tử 。 生sanh 死tử 何hà 能năng 生sanh 死tử 。 非phi 生sanh 死tử 如như 此thử 菩Bồ 薩Tát 。 即tức 是thị 被bị 除trừ 。 不bất 為vi 生sanh 死tử 所sở 害hại 。 文văn 云vân 。 如như 金kim 剛cang 雨vũ 。 能năng 破phá 一nhất 切thiết 。 此thử 雨vũ 復phục 能năng 破phá 金kim 剛cang 不phủ 。 若nhược 不bất 能năng 破phá 利lợi 義nghĩa 不bất 成thành 。 若nhược 其kỳ 被bị 破phá 堅kiên 義nghĩa 不bất 成thành (# 云vân 云vân )# 。 死tử 傷thương 一nhất 切thiết 如như 金kim 剛cang 雨vũ 。 唯duy 有hữu 菩Bồ 薩Tát 。 不bất 為vi 所sở 傷thương 復phục 喻dụ 金kim 剛cang 。 當đương 知tri 金kim 剛cang 碎toái 散tán 不bất 能năng 傷thương 磐bàn 峙trĩ 金kim 剛cang 。 則tắc 菩Bồ 薩Tát 不bất 為vi 死tử 所sở 死tử 。 摩ma 羅la 毒độc 蛇xà 者giả 。 河hà 西tây 云vân 。 黑hắc 蛇xà 毒độc 觸xúc 人nhân 衣y 即tức 死tử 。 餘dư 人nhân 觸xúc 此thử 衣y 亦diệc 死tử 。 阿a 竭kiệt 多đa 星tinh 者giả 。 此thử 星tinh 八bát 月nguyệt 出xuất 。 若nhược 有hữu 人nhân 得đắc 。 此thử 星tinh 咒chú 者giả 能năng 消tiêu 其kỳ 毒độc 。 次thứ 夫phu 死tử 者giả 下hạ 。 有hữu 十thập 句cú 傷thương 痛thống 最tối 為vi 可khả 悲bi 。 若nhược 離ly 即tức 成thành 二nhị 十thập 句cú 。 於ư 險hiểm 難nạn 處xứ 。 病bệnh 其kỳ 苦khổ 最tối 重trọng 。 無vô 有hữu 資tư 糧lương 。 者giả 謂vị 之chi 善thiện 法Pháp 。 去khứ 處xứ 懸huyền 遠viễn 者giả 其kỳ 路lộ 無vô 窮cùng 。 而nhi 無vô 伴bạn 侶lữ 者giả 孤cô 魂hồn 獨độc 逝thệ 。 無vô 隨tùy 去khứ 者giả 。 於ư 十thập 二nhị 時thời 。 常thường 無vô 休hưu 息tức 。 晝trú 夜dạ 常thường 行hành 無vô 前tiền 無vô 後hậu 故cố 無vô 邊biên 際tế 。 如như 萬vạn 仞nhận 坑khanh 故cố 言ngôn 深thâm 邃thúy 。 以dĩ 內nội 昏hôn 故cố 而nhi 外ngoại 不bất 照chiếu 故cố 無vô 有hữu 燈đăng 明minh 。 死tử 為vi 窮cùng 道đạo 眾chúng 路lộ 地địa 塞tắc 故cố 言ngôn 入nhập 無vô 門môn 戶hộ 。 又hựu 云vân 死tử 亦diệc 不bất 從tùng 六lục 根căn 而nhi 入nhập 故cố 無vô 門môn 戶hộ 。 必tất 有hữu 來lai 處xứ 故cố 言ngôn 。 而nhi 有hữu 處xứ 所sở 。 當đương 時thời 恍hoảng 惚hốt 故cố 。 言ngôn 雖tuy 無vô 痛thống 處xứ 。 而nhi 良lương 醫y 拱củng 手thủ 。 故cố 言ngôn 不bất 可khả 療liệu 治trị 。 賢hiền 聖thánh 所sở 不bất 能năng 制chế 。 故cố 言ngôn 往vãng 無vô 遮già 止chỉ 。 到đáo 不bất 得đắc 脫thoát 。 初sơ 死tử 儼nghiễm 然nhiên 。 非phi 是thị 刑hình 害hại 。 故cố 言ngôn 無vô 所sở 破phá 壞hoại 。 而nhi 親thân 友hữu 悲bi 泣khấp 故cố 言ngôn 見kiến 者giả 愁sầu 毒độc 。 更cánh 非phi 虎hổ 狼lang 禽cầm 獸thú 所sở 啖đạm 。 故cố 言ngôn 非phi 是thị 惡ác 色sắc 。 無vô 有hữu 不bất 畏úy 死tử 者giả 。 故cố 言ngôn 令linh 人nhân 怖bố 畏úy 。 此thử 即tức 陰ấm 身thân 之chi 後hậu 。 故cố 言ngôn 敷phu 在tại 身thân 邊biên 。 而nhi 不bất 測trắc 其kỳ 好hảo 惡ác 。 故cố 言ngôn 不bất 自tự 覺giác 知tri 。 若nhược 依y 此thử 義nghĩa 命mạng 絕tuyệt 中trung 陰ấm 是thị 為vi 死tử 苦khổ 。 第đệ 五ngũ 觀quán 愛ái 別biệt 離ly 苦khổ 。 從tùng 離ly 緣duyên 生sanh 即tức 是thị 壞hoại 苦khổ 。 若nhược 論luận 壞hoại 苦khổ 因nhân 中trung 說thuyết 果quả 。 即tức 指chỉ 樂nhạo/nhạc/lạc 受thọ 為vi 體thể 。 今kim 亦diệc 如như 是thị 。 即tức 指chỉ 恩ân 愛ái 是thị 別biệt 離ly 苦khổ 。 文văn 中trung 明minh 捨xả 所sở 愛ái 身thân 者giả 。 若nhược 命mạng 斷đoạn 時thời 為vi 死tử 苦khổ 者giả 己kỷ 屬thuộc 前tiền 世thế 。 今kim 取thủ 離ly 所sở 愛ái 身thân 及cập 所sở 愛ái 親thân 屬thuộc 。 并tinh 依y 報báo 等đẳng 。 是thị 愛ái 別biệt 苦khổ 。 釋thích 論luận 云vân 。 離ly 他tha 人nhân 易dị 。 離ly 親thân 屬thuộc 難nạn/nan 。 離ly 親thân 屬thuộc 易dị 。 離ly 父phụ 母mẫu 難nạn/nan 。 離ly 父phụ 母mẫu 易dị 。 離ly 己kỷ 身thân 難nạn/nan 。 離ly 己kỷ 身thân 易dị 。 離ly 己kỷ 心tâm 難nạn/nan 。 頂đảnh 生sanh 者giả 是thị 濕thấp 生sanh 。 實thật 論luận 人nhân 在tại 天thiên 邊biên 猶do 如như 乞khất 兒nhi 在tại 於ư 王vương 側trắc 。 云vân 何hà 而nhi 言ngôn 。 二nhị 王vương 相tương 似tự 。 然nhiên 頂đảnh 生sanh 是thị 應ưng 故cố 得đắc 類loại 天thiên 。 若nhược 實thật 報báo 者giả 是thị 則tắc 不bất 及cập 。 天thiên 王vương 壽thọ 長trường/trưởng 故cố 眴thuấn/huyễn 疏sớ/sơ 。 人nhân 王vương 壽thọ 短đoản 故cố 眴thuấn/huyễn 數số 。 金kim 輪luân 至chí 重trọng/trùng 餘dư 不bất 能năng 升thăng 。 王vương 以dĩ 德đức 力lực 應ưng 重trọng/trùng 則tắc 輕khinh 。 髦mao 尾vĩ 者giả 古cổ 人nhân 讀đọc 此thử 為vi 䰒# 尾vĩ 不bất 然nhiên 。 短đoản 者giả 單đơn 作tác 毛mao 。 長trưởng 者giả 髟# 下hạ 作tác 類loại 。 如như 呼hô 多đa 技kỹ 人nhân 為vi 髦mao 士sĩ 取thủ 其kỳ 德đức 長trường/trưởng 。 劉lưu 孝hiếu 標tiêu 稱xưng 任nhậm 昉# 為vi 海hải 內nội 髦mao 傑kiệt 。 即tức 是thị 此thử 字tự 。 昔tích 魏ngụy 王vương 珠châu 照chiếu 十thập 二nhị 車xa 。 況huống 頂đảnh 生sanh 珠châu 寧ninh 不phủ 。 照chiếu 一nhất 由do 旬tuần 。 此thử 言ngôn 大đại 如như 車xa 轂cốc 。 又hựu 經Kinh 云vân 。 衣y 帶đái 中trung 者giả 在tại 其kỳ 德đức 力lực 不bất 在tại 大đại 小tiểu 。 寶bảo 女nữ 者giả 能năng 生sanh 千thiên 子tử 乃nãi 名danh 寶bảo 女nữ 。 法pháp 顯hiển 傳truyền 云vân 。 王vương 妃phi 生sanh 肉nhục 如như 瓜qua 。 有hữu 千thiên 㼑# 。 一nhất 㼑# 一nhất 子tử 者giả 是thị 。 釋thích 論luận 云vân 。 劬cù 嬪# 是thị 寶bảo 女nữ 不bất 孕dựng 。 二nhị 文văn 既ký 異dị 如như 何hà 會hội 通thông 。 此thử 各các 為vi 時thời 所sở 重trọng/trùng (# 云vân 云vân )# 。 第đệ 六lục 觀quán 冤oan 憎tăng 會hội 苦khổ 。 既ký 從tùng 合hợp 會hội 緣duyên 生sanh 。 生sanh 即tức 是thị 苦khổ 前tiền 境cảnh 偪# 心tâm 。 心tâm 領lãnh 境cảnh 偪# 憂ưu 惱não 故cố 名danh 。 冤oan 憎tăng 會hội 苦khổ 。 第đệ 七thất 觀quán 求cầu 不bất 得đắc 苦khổ 。 還hoàn 約ước 前tiền 愛ái 離ly 冤oan 會hội 。 於ư 愛ái 求cầu 會hội 而nhi 離ly 。 於ư 冤oan 近cận 離ly 而nhi 會hội 。 二nhị 求cầu 不bất 遂toại 即tức 是thị 。 求cầu 不bất 得đắc 苦khổ 。 第đệ 八bát 總tổng 結kết 。 上thượng 七thất 苦khổ 即tức 是thị 。 五ngũ 盛thịnh 陰ấm 苦khổ 。 已dĩ 如như 前tiền 釋thích 。 定định 有hữu 別biệt 體thể (# 云vân 云vân )# 。

爾nhĩ 時thời 迦Ca 葉Diếp 下hạ 。 第đệ 三tam 會hội 通thông 苦Khổ 諦Đế 者giả 。 昔tích 阿a 含hàm 等đẳng 經kinh 皆giai 言ngôn 三tam 受thọ 中trung 有hữu 樂nhạo/nhạc/lạc 受thọ 。 今kim 言ngôn 五ngũ 陰ấm 皆giai 苦khổ 都đô 無vô 樂nhạo/nhạc/lạc 義nghĩa 今kim 昔tích 義nghĩa 乖quai 。 開khai 善thiện 分phần/phân 此thử 中trung 四tứ 番phiên 問vấn 答đáp 為vi 四tứ 章chương 。 觀quán 師sư 分phân 為vi 二nhị 。 後hậu 三tam 番phiên 子tử 章chương 只chỉ 是thị 作tác 難nạn/nan 。 今kim 先tiên 問vấn 次thứ 答đáp 。 就tựu 初sơ 問vấn 為vi 三tam 。 一nhất 總tổng 非phi 。 二nhị 作tác 五ngũ 難nạn/nan 。 三tam 結kết 。 初sơ 領lãnh 旨chỉ 仰ngưỡng 非phi 。 何hà 以dĩ 故cố 下hạ 作tác 難nạn/nan 。 初sơ 第đệ 一nhất 與dữ 第đệ 四tứ 問vấn 同đồng 據cứ 樂nhạo/nhạc/lạc 緣duyên 。 第đệ 二nhị 問vấn 別biệt 據cứ 樂nhạo/nhạc/lạc 體thể 。 第đệ 三tam 與dữ 第đệ 五ngũ 問vấn 同đồng 據cứ 樂nhạo/nhạc/lạc 因nhân 。 初sơ 據cứ 樂nhạo/nhạc/lạc 緣duyên 者giả 。 佛Phật 昔tích 於ư 阿a 含hàm 告cáo 釋thích 摩ma 男nam 云vân 。 色sắc 若nhược 定định 苦khổ 不bất 應ưng 求cầu 色sắc 。 色sắc 若nhược 定định 樂nhạo/nhạc/lạc 不bất 應ưng 厭yếm 色sắc 。 但đãn 今kim 單đơn 難nạn/nan 無vô 樂nhạo/nhạc/lạc 不bất 應ưng 求cầu 色sắc 。 若nhược 求cầu 紅hồng 黃hoàng 當đương 知tri 有hữu 樂nhạo/nhạc/lạc 。 今kim 日nhật 何hà 緣duyên 。 全toàn 言ngôn 無vô 樂nhạo/nhạc/lạc 。 今kim 具cụ 舉cử 六lục 根căn 對đối 於ư 六lục 塵trần 以dĩ 為vi 樂nhạo/nhạc/lạc 緣duyên 。 如như 佛Phật 說thuyết 偈kệ 下hạ 。 是thị 第đệ 五ngũ 重trọng 。 據cứ 樂nhạo/nhạc/lạc 因nhân 與dữ 第đệ 三tam 同đồng 。 舉cử 樂nhạo/nhạc/lạc 因nhân 而nhi 復phục 異dị 者giả 。 前tiền 舉cử 善thiện 為vi 樂nhạo/nhạc/lạc 因nhân 只chỉ 言ngôn 世thế 間gian 之chi 善thiện 。 今kim 具cụ 舉cử 聲Thanh 聞Văn 菩Bồ 薩Tát 。 出xuất 世thế 之chi 善thiện 名danh 為vi 樂nhạo/nhạc/lạc 因nhân 。 就tựu 五ngũ 偈kệ 為vi 四tứ 。 初sơ 兩lưỡng 偈kệ 明minh 聲Thanh 聞Văn 之chi 善thiện 為vi 樂nhạo/nhạc/lạc 因nhân 。 次thứ 一nhất 偈kệ 明minh 菩Bồ 薩Tát 之chi 善thiện 為vi 樂nhạo/nhạc/lạc 因nhân 。 三tam 一nhất 偈kệ 重trọng/trùng 結kết 小Tiểu 乘Thừa 。 四tứ 一nhất 偈kệ 重trọng/trùng 結kết 大Đại 乘Thừa 。 明minh 菩Bồ 薩Tát 畢tất 竟cánh 不bất 得đắc 同đồng 佛Phật 畢tất 竟cánh 。 乃nãi 是thị 分phần/phân 畢tất 竟cánh 。 世Thế 尊Tôn 如như 諸chư 經kinh 下hạ 三tam 結kết 非phi 。 諸chư 經kinh 即tức 指chỉ 昔tích 教giáo 如như 佛Phật 今kim 說thuyết 。 故cố 指chỉ 此thử 教giáo 無vô 樂nhạo/nhạc/lạc 唯duy 苦khổ 。

佛Phật 告cáo 迦Ca 葉Diếp 下hạ 。

第đệ 二nhị 如Như 來Lai 答đáp 大đại 分phân 為vi 二nhị 。 初sơ 歎thán 其kỳ 所sở 問vấn 。 次thứ 善thiện 男nam 子tử 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 下hạ 正chánh 答đáp 。 答đáp 又hựu 二nhị 。 初sơ 總tổng 答đáp 。 後hậu 別biệt 答đáp 。 總tổng 答đáp 中trung 二nhị 。 初sơ 答đáp 。 後hậu 論luận 義nghĩa 。 初sơ 文văn 者giả 。 昔tích 隨tùy 他tha 意ý 以dĩ 下hạ 苦khổ 為vi 樂nhạo/nhạc/lạc 。 今kim 隨tùy 自tự 意ý 。 故cố 一nhất 切thiết 皆giai 苦khổ 。 前tiền 迦Ca 葉Diếp 作tác 五ngũ 難nạn/nan 相tương 次thứ 而nhi 來lai 。 世Thế 尊Tôn 一nhất 答đáp 五ngũ 難nạn/nan 玄huyền 解giải 。 今kim 昔tích 兩lưỡng 說thuyết 。 不bất 復phục 相tương 違vi 。 實thật 非phi 是thị 樂nhạo/nhạc/lạc 謬mậu 情tình 所sở 計kế 。 橫hoạnh 生sanh 樂lạc 想tưởng 。 迦Ca 葉Diếp 白bạch 佛Phật 下hạ 。 第đệ 二nhị 論luận 義nghĩa 。 還hoàn 難nạn/nan 佛Phật 解giải 下hạ 苦khổ 之chi 義nghĩa 。 又hựu 為vi 兩lưỡng 。 初sơ 正chánh 難nạn/nan 。 後hậu 領lãnh 解giải 。 就tựu 初sơ 為vi 三tam 。 一nhất 謬mậu 領lãnh 難nạn/nan 。 二nhị 顛điên 倒đảo 難nạn/nan 。 三tam 據cứ 事sự 難nạn/nan 。 謬mậu 難nạn/nan 者giả 佛Phật 意ý 以dĩ 輕khinh 為vi 下hạ 苦khổ 。 難nạn/nan 意ý 以dĩ 重trọng/trùng 為vi 下hạ 苦khổ 。 故cố 成thành 謬mậu 領lãnh 難nạn/nan 。 迦Ca 葉Diếp 列liệt 八bát 苦khổ 皆giai 為vi 三tam 品phẩm 。 下hạ 受thọ 三tam 塗đồ 。 中trung 人nhân 上thượng 天thiên 。 若nhược 下hạ 苦khổ 有hữu 樂nhạo/nhạc/lạc 者giả 三tam 塗đồ 之chi 中trung 。 應ưng 有hữu 樂nhạo/nhạc/lạc 相tương/tướng 。 若nhược 復phục 有hữu 人nhân 下hạ 。 次thứ 倒đảo 難nạn/nan 。 若nhược 下hạ 苦khổ 生sanh 樂lạc 想tưởng 者giả 。 亦diệc 應ưng 下hạ 樂nhạo 生sanh 於ư 苦khổ 想tưởng 。 何hà 者giả 下hạ 樂nhạo/nhạc/lạc 且thả 就tựu 世thế 間gian 歌ca 姬# 舞vũ 女nữ 為vi 上thượng 樂nhạo/nhạc/lạc 。 中trung 庸dong 之chi 歡hoan 為vi 下hạ 樂nhạo/nhạc/lạc 。 於ư 此thử 下hạ 樂nhạo/nhạc/lạc 應ưng 生sanh 苦khổ 想tưởng 。 就tựu 其kỳ 謬mậu 領lãnh 作tác 此thử 謬mậu 。 並tịnh 世Thế 尊Tôn 若nhược 下hạ 苦khổ 中trung 下hạ 。 三tam 據cứ 事sự 難nạn/nan 。 如như 人nhân 受thọ 千thiên 罰phạt 。 初sơ 受thọ 一nhất 鞭tiên 應ưng 生sanh 樂nhạo/nhạc/lạc 耶da 。

佛Phật 告cáo 下hạ 答đáp 又hựu 二nhị 。

初sơ 且thả 然nhiên 問vấn 後hậu 正chánh 答đáp 然nhiên 其kỳ 第đệ 三tam 一nhất 罰phạt 之chi 意ý 。 明minh 實thật 於ư 下hạ 苦khổ 而nhi 生sanh 樂lạc 想tưởng 。 若nhược 得đắc 免miễn 多đa 罰phạt 於ư 一nhất 罰phạt 甘cam 受thọ 亦diệc 以dĩ 為vi 樂nhạo/nhạc/lạc 。 從tùng 以dĩ 是thị 義nghĩa 故cố 下hạ 正chánh 答đáp 。 但đãn 答đáp 其kỳ 第đệ 三tam 據cứ 事sự 難nan 時thời 。 前tiền 謬mậu 領lãnh 倒đảo 難nạn/nan 自tự 然nhiên 懸huyền 去khứ 。 我ngã 實thật 不bất 云vân 下hạ 是thị 重trọng/trùng 苦khổ 。 下hạ 是thị 輕khinh 苦khổ 。 汝nhữ 何hà 謬mậu 領lãnh 故cố 不bất 答đáp 。 並tịnh 亦diệc 不bất 然nhiên 。 其kỳ 下hạ 樂nhạo/nhạc/lạc 而nhi 生sanh 苦khổ 想tưởng 故cố 不bất 須tu 答đáp 。 正chánh 答đáp 第đệ 三tam 。 應ưng 受thọ 千thiên 罰phạt 初sơ 得đắc 一nhất 下hạ 即tức 聞văn 放phóng 脫thoát 寧ninh 非phi 下hạ 苦khổ 生sanh 樂lạc 想tưởng 耶da 。 如như 人nhân 應ưng 刑hình 聞văn 百bách 鞭tiên 放phóng 亦diệc 是thị 於ư 下hạ 苦khổ 中trung 而nhi 生sanh 樂lạc 想tưởng 云vân 云vân )# 。 次thứ 番phiên 領lãnh 解giải 。 先tiên 領lãnh 後hậu 述thuật 。 或hoặc 謂vị 此thử 文văn 是thị 一nhất 難nạn/nan 。 謂vị 言ngôn 此thử 人nhân 不bất 於ư 一nhất 罰phạt 而nhi 生sanh 樂lạc 想tưởng 。 但đãn 於ư 脫thoát 多đa 生sanh 樂lạc 想tưởng 耳nhĩ 。 此thử 是thị 得đắc 意ý 領lãnh 解giải 不bất 名danh 為vi 難nạn/nan 。 佛Phật 述thuật 言ngôn 實thật 不bất 虛hư 者giả 隨tùy 情tình 之chi 說thuyết 。 昔tích 云vân 有hữu 樂nhạo/nhạc/lạc 此thử 是thị 隨tùy 情tình 。 今kim 言ngôn 無vô 者giả 道Đạo 理lý 如như 然nhiên 。 迦Ca 葉Diếp 有hữu 三tam 受thọ 三tam 苦khổ 下hạ 。 第đệ 二nhị 別biệt 答đáp 五ngũ 難nạn/nan 。 但đãn 有hữu 三tam 文văn 。 第đệ 一nhất 答đáp 前tiền 第đệ 二nhị 樂nhạo/nhạc/lạc 體thể 之chi 問vấn 。 第đệ 二nhị 答đáp 前tiền 第đệ 三tam 第đệ 五ngũ 樂lạc 因nhân 兩lưỡng 問vấn 。 第đệ 三tam 答đáp 第đệ 一nhất 第đệ 四tứ 樂nhạo/nhạc/lạc 緣duyên 之chi 問vấn 。 此thử 初sơ 答đáp 前tiền 第đệ 二nhị 樂nhạo/nhạc/lạc 體thể 問vấn 者giả 。 又hựu 三tam 。 第đệ 一nhất 出xuất 兩lưỡng 教giáo 。 第đệ 二nhị 點điểm 三tam 受thọ 。 第đệ 三tam 結kết 虛hư 實thật 。 此thử 初sơ 先tiên 出xuất 兩lưỡng 教giáo 。 一nhất 三tam 受thọ 教giáo 。 二nhị 三tam 苦khổ 教giáo 可khả 見kiến 。 善thiện 男nam 子tử 苦khổ 受thọ 下hạ 。 是thị 第đệ 二nhị 點điểm 三tam 受thọ 者giả 。 但đãn 昔tích 教giáo 亦diệc 點điểm 三tam 受thọ 。 謂vị 苦khổ 苦khổ 點điểm 苦khổ 受thọ 。 壞hoại 苦khổ 點điểm 樂nhạo/nhạc/lạc 受thọ 。 行hành 苦khổ 點điểm 捨xả 受thọ 。 此thử 乃nãi 小Tiểu 乘Thừa 之chi 教giáo 其kỳ 義nghĩa 未vị 極cực 。 止chỉ 是thị 單đơn 點điểm 即tức 成thành 論luận 人nhân 所sở 用dụng 。 今kim 此thử 極cực 教giáo 則tắc 複phức 點điểm 此thử 初sơ 苦khổ 受thọ 具cụ 三tam 苦khổ 。 苦khổ 苦khổ 者giả 心tâm 緣duyên 苦khổ 境cảnh 苦khổ 境cảnh 偪# 心tâm 。 心tâm 境cảnh 合hợp 舉cử 故cố 是thị 苦khổ 苦khổ 。 樂nhạo/nhạc/lạc 不bất 長trường/trưởng 有hữu 暫tạm 時thời 而nhi 住trụ 。 樂nhạo/nhạc/lạc 緣duyên 既ký 謝tạ 即tức 是thị 壞hoại 苦khổ 。 無vô 常thường 所sở 侵xâm 即tức 是thị 行hành 苦khổ 。 餘dư 二nhị 受thọ 各các 二nhị 苦khổ 。 或hoặc 云vân 各các 一nhất 苦khổ 。 故cố 文văn 云vân 二nhị 。 今kim 解giải 不bất 然nhiên 前tiền 既ký 複phức 點điểm 。 今kim 云vân 何hà 單đơn 用dụng 壞hoại 苦khổ 點điểm 樂nhạo/nhạc/lạc 受thọ 。 用dụng 行hành 苦khổ 點điểm 捨xả 受thọ 。 故cố 知tri 一nhất 受thọ 具cụ 二nhị 苦khổ 。 樂nhạo/nhạc/lạc 受thọ 亦diệc 具cụ 壞hoại 行hành 兩lưỡng 苦khổ 。 捨xả 受thọ 亦diệc 具cụ 壞hoại 行hành 二nhị 苦khổ 。 樂nhạo/nhạc/lạc 舉cử 體thể 可khả 壞hoại 即tức 壞hoại 苦khổ 。 而nhi 復phục 有hữu 無vô 常thường 所sở 切thiết 。 復phục 具cụ 行hành 苦khổ 。 捨xả 受thọ 亦diệc 二nhị 捨xả 必tất 離ly 壞hoại 故cố 是thị 壞hoại 苦khổ 。 而nhi 復phục 未vị 免miễn 無vô 常thường 是thị 行hành 苦khổ 。 但đãn 此thử 二nhị 苦khổ 不bất 須tu 境cảnh 偪# 故cố 無vô 苦khổ 苦khổ 。 善thiện 男nam 子tử 以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 下hạ 。 第đệ 三tam 結kết 虛hư 實thật 。 又hựu 二nhị 。 一nhất 結kết 昔tích 說thuyết 妄vọng 樂nhạo/nhạc/lạc 非phi 實thật 。 為vi 凡phàm 夫phu 言ngôn 樂nhạo/nhạc/lạc 。 菩Bồ 薩Tát 不bất 爾nhĩ 皆giai 苦khổ 。 文văn 云vân 。 生sanh 死tử 之chi 中trung 。 實thật 有hữu 樂nhạo/nhạc/lạc 受thọ 。 文văn 復phục 云vân 。 生sanh 死tử 之chi 中trung 。 實thật 無vô 有hữu 樂nhạo/nhạc/lạc 者giả 皆giai 是thị 隨tùy 情tình 之chi 所sở 妄vọng 計kế 。 梁lương 三tam 藏tạng 師sư 計kế 生sanh 死tử 有hữu 樂nhạo/nhạc/lạc 無vô 樂nhạo/nhạc/lạc 。 並tịnh 皆giai 爭tranh 論luận 如như 前tiền (# 云vân 云vân )# 。 善thiện 男nam 子tử 生sanh 死tử 之chi 中trung 下hạ 。 二nhị 結kết 今kim 說thuyết 實thật 苦khổ 可khả 尋tầm 。 迦Ca 葉Diếp 白bạch 佛Phật 下hạ 。 第đệ 二nhị 答đáp 前tiền 第đệ 三tam 第đệ 五ngũ 據cứ 因nhân 之chi 難nạn/nan 。 又hựu 二nhị 此thử 初sơ 迦Ca 葉Diếp 重trọng/trùng 牒điệp 問vấn 以dĩ 求cầu 答đáp 。 或hoặc 謂vị 別biệt 是thị 新tân 難nạn/nan 。 今kim 則tắc 不bất 然nhiên 。 還hoàn 是thị 牒điệp 前tiền 偈kệ 中trung 世thế 出xuất 世thế 善thiện 之chi 問vấn 。 更cánh 飾sức 其kỳ 詞từ 非phi 別biệt 問vấn 也dã 。 佛Phật 答đáp 意ý 者giả 。 我ngã 說thuyết 善thiện 能năng 感cảm 樂nhạo/nhạc/lạc 遠viễn 得đắc 菩Bồ 提Đề 之chi 樂lạc 。 不bất 言ngôn 生sanh 死tử 中trung 樂nhạo/nhạc/lạc 。 初sơ 言ngôn 菩Bồ 提Đề 根căn 本bổn 即tức 是thị 佛Phật 果Quả 生sanh 因nhân 。 又hựu 言ngôn 長trưởng 養dưỡng 菩Bồ 提Đề 即tức 是thị 。 佛Phật 果Quả 了liễu 因nhân 。 舊cựu 云vân 一nhất 向hướng 不bất 得đắc 有hữu 於ư 生sanh 因nhân 。 今kim 謂vị 有hữu 因nhân 緣duyên 亦diệc 得đắc 說thuyết 之chi 。 善thiện 男nam 子tử 譬thí 如như 世thế 間gian 下hạ 。 第đệ 三tam 答đáp 第đệ 一nhất 第đệ 四tứ 據cứ 樂nhạo/nhạc/lạc 緣duyên 問vấn 。 又hựu 二nhị 。 先tiên 正chánh 答đáp 。 次thứ 舉cử 解giải 惑hoặc 結kết 正chánh 答đáp 又hựu 兩lưỡng 。 先tiên 明minh 為vi 樂nhạo/nhạc/lạc 緣duyên 。 後hậu 明minh 為vi 苦khổ 緣duyên 。 緣duyên 既ký 不bất 定định 故cố 無vô 樂nhạo/nhạc/lạc 也dã 。 後hậu 出xuất 諸chư 珍trân 寶bảo 。 等đẳng 並tịnh 皆giai 是thị 苦khổ 。 且thả 舉cử 一nhất 事sự 如như 多đa 畜súc 寶bảo 初sơ 謂vị 是thị 樂nhạo/nhạc/lạc 。 為vi 之chi 失thất 命mạng 復phục 是thị 極cực 苦khổ 。 善thiện 男nam 子tử 下hạ 。 第đệ 二nhị 舉cử 解giải 惑hoặc 結kết 又hựu 三tam 。 初sơ 結kết 菩Bồ 薩Tát 解giải 苦khổ 。 次thứ 結kết 二Nhị 乘Thừa 不bất 解giải 故cố 隨tùy 情tình 為vi 說thuyết 。 三tam 重trọng/trùng 舉cử 菩Bồ 薩Tát 結kết 也dã 。

大Đại 般Bát 涅Niết 槃Bàn 。 經Kinh 疏Sớ/sơ 卷quyển 第đệ 十thập 四tứ

Print Friendly, PDF & Email