注Chú 維Duy 摩Ma 詰Cật 經Kinh
Quyển 5
後Hậu 秦Tần 僧Tăng 肇Triệu 撰Soạn

注Chú 維Duy 摩Ma 詰Cật 經Kinh 卷quyển 第đệ 五ngũ

後hậu 秦tần 釋thích 僧Tăng 肇triệu 選tuyển

文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 。 問Vấn 疾Tật 品Phẩm 第đệ 五ngũ

爾nhĩ 時thời 佛Phật 告cáo 。 文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 。

肇triệu 曰viết 。 文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 。 秦tần 言ngôn 妙diệu 德đức 。 經kinh 曰viết 。 已dĩ 曾tằng 成thành 佛Phật 名danh 曰viết 龍long 種chủng 尊tôn 也dã 。

汝nhữ 行hành 詣nghệ 維duy 摩ma 詰cật 問vấn 疾tật 文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 白bạch 佛Phật 言ngôn 。 世Thế 尊Tôn 彼bỉ 上thượng 人nhân 者giả 。 難nạn/nan 為vi 酬thù 對đối 。

什thập 曰viết 。 言ngôn 乃nãi 超siêu 出xuất 我ngã 上thượng 。 豈khởi 直trực 諸chư 賢hiền 。 此thử 蓋cái 深thâm 往vãng 之chi 情tình 耳nhĩ 。 豈khởi 其kỳ 實thật 哉tai 。 肇triệu 曰viết 。 三tam 萬vạn 二nhị 千thiên 。 何hà 必tất 不bất 任nhậm 。 文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 。 何hà 必tất 獨độc 最tối 。 意ý 謂vị 至chí 人nhân 變biến 謀mưu 無vô 方phương 隱ẩn 顯hiển 殊thù 迹tích 。 故cố 迭điệt 為vi 脩tu 短đoản 應ưng 物vật 之chi 情tình 耳nhĩ 。 孰thục 敢cảm 定định 其kỳ 優ưu 劣liệt 辯biện 其kỳ 得đắc 失thất 乎hồ 。 文Văn 殊Thù 將tương 適thích 群quần 心tâm 而nhi 奉phụng 使sử 命mạng 。 故cố 先tiên 歎thán 淨tịnh 名danh 之chi 德đức 以dĩ 生sanh 眾chúng 會hội 難nan 遭tao 之chi 想tưởng 也dã 。 其kỳ 人nhân 道đạo 尊tôn 難nạn/nan 為vi 酬thù 對đối 。 為vi 當đương 承thừa 佛Phật 聖Thánh 旨chỉ 。 行hành 問vấn 疾tật 耳nhĩ 。

深thâm 達đạt 實thật 相tướng 。

肇triệu 曰viết 。 實thật 相tướng 難nan 測trắc 。 而nhi 能năng 深thâm 達đạt 。

善thiện 說thuyết 法Pháp 要yếu 。

什thập 曰viết 。 此thử 文văn 不bất 便tiện 。 依y 經kinh 本bổn 應ưng 言ngôn 以dĩ 要yếu 言ngôn 說thuyết 法Pháp 。 謂vị 能năng 簡giản 要yếu 之chi 言ngôn 折chiết 繁phồn 理lý 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 善thiện 以dĩ 約ước 言ngôn 而nhi 舉cử 多đa 義nghĩa 。 美mỹ 其kỳ 善thiện 得đắc 說thuyết 法Pháp 之chi 要yếu 趣thú 也dã 。

辯biện 才tài 無vô 滯trệ 。 智trí 慧tuệ 無vô 閡ngại 。

肇triệu 曰viết 。 辭từ 辯biện 圓viên 應ưng 而nhi 無vô 滯trệ 。 智trí 慧tuệ 周chu 通thông 而nhi 無vô 閡ngại 。

一nhất 切thiết 菩Bồ 薩Tát 法Pháp 式thức 悉tất 知tri 。

什thập 曰viết 。 謂vị 神thần 通thông 變biến 化hóa 。 諸chư 威uy 儀nghi 也dã 。

諸chư 佛Phật 祕bí 藏tạng 。 無vô 不bất 得đắc 入nhập 。

什thập 曰viết 。 如như 密mật 迹tích 經kinh 說thuyết 身thân 口khẩu 意ý 是thị 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 近cận 知tri 菩Bồ 薩Tát 之chi 儀nghi 式thức 。 遠viễn 入nhập 諸chư 佛Phật 之chi 祕bí 藏tạng 。 祕bí 藏tạng 謂vị 佛Phật 身thân 口khẩu 意ý 。 祕bí 密mật 之chi 藏tạng 。

降hàng 伏phục 眾chúng 魔ma 。

肇triệu 曰viết 。 眾chúng 魔ma 四tứ 魔ma 。

遊du 戲hí 神thần 通thông 。

什thập 曰viết 。 神thần 通thông 變biến 化hóa 。 是thị 為vi 遊du 引dẫn 物vật 。 於ư 我ngã 非phi 真chân 故cố 名danh 戲hí 也dã 。

復phục 次thứ 神thần 通thông 雖tuy 大đại 。 能năng 者giả 易dị 之chi 。 於ư 我ngã 無vô 難nạn/nan 。 猶do 如như 戲hí 也dã 。 亦diệc 云vân 。 於ư 神thần 通thông 中trung 。 善thiện 能năng 入nhập 住trụ 出xuất 。 自tự 在tại 無vô 礙ngại 。 肇triệu 曰viết 。 遊du 通thông 化hóa 人nhân 。 以dĩ 之chi 自tự 娛ngu 。

其kỳ 慧tuệ 方phương 便tiện 。 皆giai 已dĩ 得đắc 度độ 。

肇triệu 曰viết 。 窮cùng 智trí 用dụng 盡tận 權quyền 道đạo 故cố 稱xưng 度độ 也dã 。

雖tuy 然nhiên 當đương 承thừa 佛Phật 聖Thánh 旨chỉ 。 詣nghệ 彼bỉ 問vấn 疾tật 。

肇triệu 曰viết 。 其kỳ 德đức 若nhược 此thử 。 非phi 所sở 堪kham 對đối 。 當đương 承thừa 佛Phật 聖Thánh 旨chỉ 。 然nhiên 後hậu 行hành 耳nhĩ 。

於ư 是thị 眾chúng 中trung 。 諸chư 菩Bồ 薩Tát 大đại 弟đệ 子tử 釋Thích 梵Phạm 四Tứ 天Thiên 王Vương 。 等đẳng 咸hàm 作tác 是thị 念niệm 。 今kim 二nhị 大Đại 士Sĩ 。 文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 。 維Duy 摩Ma 詰Cật 共cộng 談đàm 。 必tất 說thuyết 妙diệu 法Pháp 。 即tức 時thời 八bát 千thiên 菩Bồ 薩Tát 。 五ngũ 百bách 聲Thanh 聞Văn 。

什thập 曰viết 。 餘dư 聲Thanh 聞Văn 專chuyên 以dĩ 離ly 苦khổ 為vi 心tâm 。 不bất 求cầu 深thâm 法Pháp 故cố 不bất 同đồng 舉cử 耳nhĩ 。 五ngũ 百bách 弟đệ 子tử 。 智trí 慧tuệ 深thâm 入nhập 。 樂nhạo 聞văn 深thâm 法Pháp 。 所sở 以dĩ 俱câu 行hành 也dã 。

百bách 千thiên 天thiên 人nhân 。 皆giai 欲dục 隨tùy 從tùng 。

肇triệu 曰viết 。 大Đại 士Sĩ 勝thắng 集tập 必tất 有hữu 妙diệu 說thuyết 故cố 率suất 欲dục 同đồng 舉cử 也dã 。

於ư 是thị 文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 。 與dữ 諸chư 菩Bồ 薩Tát 大đại 弟đệ 子tử 。 眾chúng 及cập 諸chư 天thiên 人nhân 。 恭cung 敬kính 圍vi 遶nhiễu 。 入nhập 毘Tỳ 耶Da 離Ly 大Đại 城Thành 。

肇triệu 曰viết 。 菴am 羅la 園viên 在tại 城thành 外ngoại 。 淨tịnh 名danh 室thất 在tại 城thành 內nội 也dã 。

爾nhĩ 時thời 長Trưởng 者giả 維Duy 摩Ma 詰Cật 。 心tâm 念niệm 今kim 文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 。 與dữ 大đại 眾chúng 俱câu 來lai 。 即tức 以dĩ 神thần 力lực 。 空không 其kỳ 室thất 內nội 。 除trừ 去khứ 所sở 有hữu 。

什thập 曰viết 。 將tương 欲dục 明minh 宗tông 故cố 現hiện 空không 相tướng 以dĩ 發phát 興hưng 也dã 。 盡tận 敬kính 致trí 供cung 必tất 稱xưng 其kỳ 所sở 安an 。 以dĩ 文Văn 殊Thù 樂nhạo/nhạc/lạc 虛hư 靜tĩnh 故cố 應ưng 之chi 以dĩ 空không 也dã 。 生sanh 曰viết 。 發phát 斯tư 念niệm 者giả 因nhân 以dĩ 空không 室thất 。 示thị 有hữu 虛hư 納nạp 之chi 懷hoài 。 有hữu 去khứ 故cố 空không 。 密mật 在tại 用dụng 標tiêu 宗tông 致trí 也dã 。 現hiện 神thần 力lực 者giả 念niệm 之chi 使sử 也dã 。

及cập 諸chư 侍thị 者giả 。

生sanh 曰viết 。 為vi 妨phương 已dĩ 陪bồi 侍thị 者giả 須tu 別biệt 將tương 。 又hựu 以dĩ 明minh 體thể 夫phu 宗tông 致trí 無vô 捨xả 群quần 生sanh 之chi 懷hoài 。 苟cẩu 不bất 棄khí 之chi 莫mạc 非phi 皆giai 侍thị 矣hĩ 。

唯duy 置trí 一nhất 床sàng 。 以dĩ 疾tật 而nhi 臥ngọa 。

肇triệu 曰viết 。 現hiện 病bệnh 之chi 興hưng 。 事sự 在tại 今kim 也dã 。 空không 室thất 去khứ 侍thị 以dĩ 生sanh 言ngôn 端đoan 。 事sự 證chứng 於ư 後hậu 。 唯duy 置trí 一nhất 床sàng 。 借tá 座tòa 之chi 所sở 由do 也dã 。 生sanh 曰viết 。 眾chúng 多đa 室thất 小tiểu 。 雖tuy 床sàng 亦diệc 妨phương 。 且thả 坐tọa 臥ngọa 行hành 立lập 本bổn 隨tùy 人nhân 體thể 所sở 宜nghi 須tu 之chi 便tiện 設thiết 。 何hà 必tất 在tại 豫dự 。 以dĩ 此thử 去khứ 之chi 。 豈khởi 曰viết 不bất 延diên 。 乃nãi 所sở 以dĩ 有hữu 客khách 故cố 爾nhĩ 而nhi 實thật 設thiết 之chi 待đãi 須tu 者giả 。 將tương 現hiện 神thần 力lực 以dĩ 表biểu 說thuyết 理lý 之chi 功công 。 功công 既ký 非phi 測trắc 。 以dĩ 驗nghiệm 所sở 說thuyết 是thị 實thật 。

文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 。 既ký 入nhập 其kỳ 舍xá 。 見kiến 其kỳ 室thất 空không 。 無vô 諸chư 所sở 有hữu 。 獨độc 寢tẩm 一nhất 床sàng 。

生sanh 曰viết 。 見kiến 之chi 者giả 得đắc 其kỳ 旨chỉ 也dã 。

時thời 維Duy 摩Ma 詰Cật 。 言ngôn 善thiện 來lai 文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 。

什thập 曰viết 。 若nhược 默mặc 然nhiên 無vô 言ngôn 。 以dĩ 賓tân 主chủ 不bất 諧hài 。 讚tán 言ngôn 善thiện 來lai 者giả 欲dục 明minh 賓tân 來lai 得đắc 會hội 。 主chủ 亦diệc 虛hư 受thọ 也dã 。

不bất 來lai 相tướng 而nhi 來lai 。 不bất 見kiến 相tướng 而nhi 見kiến 。

肇triệu 曰viết 。 將tương 明minh 法Pháp 身thân 大Đại 士Sĩ 。 舉cử 動động 進tiến 止chỉ 。 不bất 違vi 實thật 相tướng 。 實thật 相tướng 不bất 來lai 。 以dĩ 之chi 而nhi 來lai 。 實thật 相tướng 無vô 見kiến 以dĩ 之chi 相tướng 見kiến 。 不bất 來lai 而nhi 能năng 來lai 。 不bất 見kiến 而nhi 能năng 見kiến 。 法Pháp 身thân 若nhược 此thử 。 何hà 善thiện 如như 之chi 。 生sanh 曰viết 。 既ký 以dĩ 體thể 理lý 為vi 懷hoài 。 來lai 則tắc 旌tinh 其kỳ 為vi 不bất 來lai 相tương/tướng 之chi 來lai 矣hĩ 。 有hữu 不bất 來lai 相tương/tướng 之chi 來lai 者giả 善thiện 之chi 極cực 也dã 。

文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 言ngôn 。 如như 是thị 居cư 士sĩ 。 若nhược 來lai 已dĩ 更cánh 不bất 來lai 若nhược 去khứ 已dĩ 更cánh 不bất 去khứ 。

生sanh 曰viết 。 如như 是thị 者giả 謂vị 前tiền 理lý 爾nhĩ 也dã 。 若nhược 者giả 設thiết 使sử 來lai 不bất 能năng 自tự 表biểu 於ư 不bất 來lai 。 既ký 來lai 不bất 復phục 更cánh 來lai 。 來lai 為vi 不bất 來lai 相tương/tướng 居cư 然nhiên 顯hiển 矣hĩ 。 體thể 之chi 無vô 功công 。 我ngã 何hà 有hữu 善thiện 哉tai 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 來lai 者giả 無vô 所sở 從tùng 來lai 。 去khứ 者giả 無vô 所sở 至chí 。

生sanh 曰viết 。 來lai 本bổn 生sanh 於ư 不bất 來lai 來lai 者giả 尚thượng 無vô 所sở 從tùng 而nhi 來lai 。 況huống 來lai 者giả 可khả 得đắc 更cánh 來lai 耶da 。 以dĩ 去khứ 對đối 來lai 相tương/tướng 明minh 也dã 。

所sở 可khả 見kiến 者giả 。 更cánh 不bất 可khả 見kiến 。

肇triệu 曰viết 。 明minh 無vô 來lai 去khứ 相tướng 。 成thành 淨tịnh 名danh 之chi 所sở 善thiện 也dã 。 夫phu 去khứ 來lai 相tương 見kiến 皆giai 因nhân 緣duyên 假giả 稱xưng 耳nhĩ 。 未vị 來lai 亦diệc 非phi 來lai 。 來lai 已dĩ 不bất 更cánh 來lai 。 捨xả 來lai 已dĩ 未vị 來lai 。 復phục 於ư 何hà 有hữu 來lai 去khứ 。 見kiến 亦diệc 然nhiên 耳nhĩ 。 其kỳ 中trung 曲khúc 辯biện 當đương 求cầu 之chi 諸chư 論luận 也dã 。 生sanh 曰viết 。 已dĩ 備bị 前tiền 文văn 故cố 不bất 復phục 廣quảng 之chi 也dã 。

且thả 置trí 是thị 事sự 。

肇triệu 曰viết 。 雖tuy 貪tham 微vi 言ngôn 而nhi 使sử 命mạng 未vị 宣tuyên 。 故cố 且thả 止chỉ 其kỳ 論luận 而nhi 問vấn 疾tật 矣hĩ 。

居cư 士sĩ 是thị 疾tật 。 寧ninh 可khả 忍nhẫn 不phủ 。

什thập 曰viết 。 若nhược 病bệnh 重trọng 難nan 忍nhẫn 則tắc 廢phế 其kỳ 道đạo 業nghiệp 也dã 。 問vấn 疾tật 輕khinh 重trọng 寧ninh 可khả 忍nhẫn 不phủ 也dã 。

療liệu 治trị 有hữu 損tổn 。 不bất 至chí 增tăng 乎hồ 。 世Thế 尊Tôn 慇ân 懃cần 。 致trí 問vấn 無vô 量lượng 。 居cư 士sĩ 是thị 疾tật 。 何hà 所sở 因nhân 起khởi 。

什thập 曰viết 。 外ngoại 道đạo 經kinh 書thư 唯duy 知tri 有hữu 三tam 大đại 病bệnh 不bất 知tri 地địa 大đại 。 佛Phật 法Pháp 中trung 說thuyết 四tứ 大đại 病bệnh 。 病bệnh 之chi 所sở 生sanh 生sanh 於ư 。 四tứ 大đại 增tăng 損tổn 。 四tứ 大đại 增tăng 損tổn 。 必tất 自tự 有hữu 因nhân 而nhi 然nhiên 。 故cố 問vấn 其kỳ 因nhân 起khởi 也dã 。

其kỳ 生sanh 久cửu 如như 。 當đương 云vân 何hà 滅diệt 。

肇triệu 曰viết 。 使sử 命mạng 既ký 宣tuyên 。 故cố 復phục 問vấn 疾tật 。 之chi 所sở 由do 生sanh 也dã 。 是thị 病bệnh 何hà 因nhân 而nhi 起khởi 。 起khởi 來lai 久cửu 近cận 。 云vân 何hà 而nhi 得đắc 滅diệt 乎hồ 。 生sanh 曰viết 。 作tác 問vấn 實thật 疾tật 之chi 迹tích 以dĩ 求cầu 假giả 病bệnh 之chi 意ý 也dã 。

維duy 摩ma 詰cật 言ngôn 從tùng 癡si 有hữu 愛ái 。 則tắc 我ngã 病bệnh 生sanh 。

道đạo 融dung 曰viết 。 眾chúng 生sanh 受thọ 癡si 故cố 有hữu 愛ái 。 有hữu 愛ái 故cố 受thọ 身thân 。 受thọ 身thân 則tắc 病bệnh 。 以dĩ 彼bỉ 病bệnh 故cố 則tắc 我ngã 病bệnh 生sanh 矣hĩ 。 眾chúng 生sanh 有hữu 病bệnh 而nhi 我ngã 病bệnh 生sanh 者giả 。 明minh 為vi 物vật 故cố 生sanh 毘tỳ 摩ma 為vi 物vật 來lai 久cửu 故cố 知tri 不bất 近cận 也dã 。 下hạ 言ngôn 彼bỉ 病bệnh 滅diệt 。 則tắc 我ngã 病bệnh 滅diệt 。 明minh 其kỳ 起khởi 病bệnh 不bất 齊tề 限hạn 眾chúng 生sanh 也dã 。 新tân 學học 菩Bồ 薩Tát 。 未vị 能năng 久cửu 處xứ 生sanh 死tử 。 為vi 一nhất 切thiết 起khởi 病bệnh 。 故cố 明minh 大Đại 士Sĩ 曠khoáng 懷hoài 處xứ 疾tật 。 推thôi 其kỳ 前tiền 際tế 以dĩ 發phát 心tâm 為vi 始thỉ 。 尋tầm 其kỳ 後hậu 際tế 則tắc 與dữ 眾chúng 生sanh 俱câu 滅diệt 。 新tân 學học 聞văn 之chi 。 局cục 心tâm 自tự 曠khoáng 。 病bệnh 生sanh 滅diệt 二nhị 句cú 言ngôn 雖tuy 在tại 病bệnh 意ý 在tại 明minh 悲bi 。 故cố 但đãn 說thuyết 病bệnh 生sanh 滅diệt 久cửu 近cận 。 久cửu 近cận 既ký 明minh 則tắc 大đại 悲bi 自tự 顯hiển 。 是thị 以dĩ 先tiên 答đáp 生sanh 滅diệt 後hậu 答đáp 大đại 悲bi 起khởi 也dã 。 此thử 集tập 以dĩ 明minh 宗tông 為vi 本bổn 。 而nhi 先tiên 說thuyết 大đại 悲bi 者giả 。 有hữu 二nhị 門môn 入nhập 佛Phật 法Pháp 。 一nhất 大đại 悲bi 二nhị 智trí 慧tuệ 。 階giai 淺thiển 至chí 深thâm 。 弘hoằng 之chi 有hữu 漸tiệm 。 故cố 先tiên 說thuyết 大đại 悲bi 後hậu 說thuyết 實thật 相tướng 也dã 。 什thập 公công 作tác 空không 解giải 云vân 。 癡si 無vô 前tiền 際tế 。 無vô 前tiền 則tắc 亦diệc 無vô 中trung 後hậu 。 病bệnh 亦diệc 如như 是thị 無vô 久cửu 近cận 也dã 。 此thử 中trung 不bất 似tự 有hữu 空không 義nghĩa 。 故cố 別biệt 記ký 私tư 通thông 如như 上thượng 。 肇triệu 曰viết 。 答đáp 久cửu 近cận 也dã 。 菩Bồ 薩Tát 何hà 疾tật 。 悲bi 彼bỉ 而nhi 生sanh 疾tật 耳nhĩ 。 群quần 生sanh 之chi 疾tật 癡si 愛ái 為vi 本bổn 。 菩Bồ 薩Tát 之chi 疾tật 大đại 悲bi 為vi 源nguyên 。 夫phu 高cao 由do 下hạ 起khởi 。 疾tật 因nhân 悲bi 生sanh 。 所sở 以dĩ 悲bi 疾tật 之chi 興hưng 出xuất 于vu 癡si 愛ái 。 而nhi 癡si 愛ái 無vô 緒tự 莫mạc 識thức 其kỳ 源nguyên 。 吾ngô 疾tật 久cửu 近cận 與dữ 之chi 同đồng 根căn 。 此thử 明minh 悲bi 疾tật 之chi 始thỉ 。 不bất 必tất 就tựu 己kỷ 為vi 言ngôn 也dã 。 生sanh 曰viết 。 夫phu 現hiện 疾tật 之chi 意ý 欲dục 拔bạt 眾chúng 生sanh 。 無vô 始thỉ 癡si 愛ái 盡tận 其kỳ 無vô 窮cùng 之chi 源nguyên 。 雖tuy 我ngã 今kim 生sanh 而nhi 實thật 無vô 我ngã 今kim 生sanh 。 意ý 存tồn 彼bỉ 昔tích 義nghĩa 。 乃nãi 是thị 彼bỉ 昔tích 病bệnh 。 然nhiên 則tắc 病bệnh 起khởi 於ư 有hữu 癡si 愛ái 之chi 時thời 。 非phi 適thích 今kim 也dã 。 不bất 以dĩ 一nhất 切thiết 言ngôn 之chi 者giả 。 今kim 答đáp 病bệnh 久cửu 義nghĩa 不bất 在tại 普phổ 故cố 也dã 。 然nhiên 汎# 云vân 癡si 愛ái 普phổ 亦diệc 在tại 其kỳ 中trung 矣hĩ 。 又hựu 不bất 以dĩ 眾chúng 生sanh 言ngôn 之chi 者giả 。 菩Bồ 薩Tát 無vô 復phục 癡si 愛ái 。 居cư 然nhiên 有hữu 屬thuộc 故cố 也dã 。

以dĩ 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 病bệnh 。 是thị 故cố 我ngã 病bệnh 。 若nhược 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 病bệnh 滅diệt 。 則tắc 我ngã 病bệnh 滅diệt 。

肇triệu 曰viết 。 答đáp 滅diệt 也dã 。 大Đại 士Sĩ 之chi 病bệnh 因nhân 彼bỉ 生sanh 耳nhĩ 。 彼bỉ 病bệnh 既ký 滅diệt 吾ngô 復phục 何hà 患hoạn 。 然nhiên 以dĩ 群quần 生sanh 無vô 邊biên 癡si 愛ái 無vô 際tế 。 大đại 悲bi 所sở 被bị 與dữ 之chi 齊tề 量lượng 。 故cố 前tiền 悲bi 無vô 窮cùng 。 以dĩ 癡si 愛ái 為vi 際tế 。 後hậu 悲bi 無vô 極cực 。 與dữ 群quần 生sanh 俱câu 滅diệt 。 此thử 因nhân 悲bi 所sở 及cập 以dĩ 明minh 悲bi 滅diệt 之chi 不bất 近cận 也dã 。 生sanh 曰viết 。 癡si 愛ái 是thị 眾chúng 生sanh 染nhiễm 病bệnh 之chi 源nguyên 。 源nguyên 盡tận 其kỳ 病bệnh 亦diệc 除trừ 也dã 。 菩Bồ 薩Tát 之chi 病bệnh 本bổn 在tại 於ư 此thử 。 而nhi 彼bỉ 病bệnh 既ký 愈dũ 得đắc 無vô 滅diệt 乎hồ 。 又hựu 菩Bồ 薩Tát 病bệnh 以dĩ 汎# 濟tế 為vi 主chủ 。 眾chúng 生sanh 有hữu 不bất 蒙mông 者giả 。 彼bỉ 自tự 不bất 應ưng 從tùng 。 化hóa 非phi 有hữu 偏thiên 也dã 。 然nhiên 則tắc 雖tuy 曰viết 一nhất 人nhân 病bệnh 愈dũ 菩Bồ 薩Tát 便tiện 愈dũ 。 乃nãi 所sở 以dĩ 是thị 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 得đắc 不bất 復phục 病bệnh 然nhiên 後hậu 菩Bồ 薩Tát 病bệnh 滅diệt 也dã 。 以dĩ 眾chúng 生sanh 言ngôn 之chi 者giả 。 菩Bồ 薩Tát 友hữu 亦diệc 有hữu 病bệnh 。 不bất 得đắc 不bất 以dĩ 別biệt 之chi 也dã 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 菩Bồ 薩Tát 為vì 眾chúng 生sanh 故cố 。 入nhập 生sanh 死tử 有hữu 生sanh 死tử 則tắc 有hữu 病bệnh 。 若nhược 眾chúng 生sanh 得đắc 離ly 病bệnh 者giả 。 則tắc 菩Bồ 薩Tát 無vô 復phục 病bệnh 。

肇triệu 曰viết 。 夫phu 法Pháp 身thân 無vô 生sanh 況huống 復phục 有hữu 形hình 。 既ký 無vô 有hữu 形hình 病bệnh 何hà 由do 起khởi 。 然nhiên 為vi 彼bỉ 受thọ 生sanh 不bất 得đắc 無vô 形hình 。 既ký 有hữu 形hình 也dã 不bất 得đắc 無vô 患hoạn 故cố 隨tùy 其kỳ 久cửu 近cận 與dữ 之chi 同đồng 疾tật 。 若nhược 彼bỉ 離ly 病bệnh 。 菩Bồ 薩Tát 無vô 復phục 病bệnh 也dã 。

譬thí 如như 長trưởng 者giả 。 唯duy 有hữu 一nhất 子tử 。 其kỳ 子tử 得đắc 病bệnh 。 父phụ 母mẫu 亦diệc 病bệnh 。 若nhược 子tử 病bệnh 愈dũ 。 父phụ 母mẫu 亦diệc 愈dũ 。 菩Bồ 薩Tát 如như 是thị 。 於ư 諸chư 眾chúng 生sanh 。 愛ái 之chi 若nhược 子tử 。 眾chúng 生sanh 病bệnh 則tắc 菩Bồ 薩Tát 病bệnh 。 眾chúng 生sanh 病bệnh 愈dũ 。 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 愈dũ 。 又hựu 言ngôn 是thị 疾tật 。 何hà 所sở 因nhân 起khởi 。

生sanh 曰viết 。 問vấn 本bổn 在tại 前tiền 。 今kim 答đáp 居cư 後hậu 。 故cố 稱xưng 之chi 焉yên 。 不bất 先tiên 答đáp 者giả 。 其kỳ 病bệnh 之chi 因nhân 以dĩ 生sanh 滅diệt 而nhi 顯hiển 故cố 也dã 。

菩Bồ 薩Tát 病bệnh 者giả 。 以dĩ 大đại 悲bi 起khởi 。

肇triệu 曰viết 。 菩Bồ 薩Tát 之chi 疾tật 以dĩ 大đại 悲bi 為vi 根căn 。 因nhân 之chi 而nhi 起khởi 答đáp 初sơ 問vấn 也dã 。 生sanh 曰viết 。 自tự 非phi 大đại 悲bi 病bệnh 不bất 妄vọng 起khởi 也dã 。

文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 言ngôn 。 居cư 士sĩ 此thử 室thất 。 何hà 以dĩ 空không 無vô 侍thị 者giả 。

肇triệu 曰viết 。 空không 室thất 之chi 興hưng 事sự 在tại 於ư 此thử 。 問vấn 室thất 何hà 空không 又hựu 無vô 侍thị 者giả 。 無vô 侍thị 者giả 後hậu 別biệt 答đáp 。 生sanh 曰viết 。 問vấn 疾tật 既ký 畢tất 次thứ 問vấn 室thất 空không 意ý 也dã 。 夫phu 人nhân 所sở 住trụ 自tự 應ưng 有hữu 。 資tư 生sanh 之chi 物vật 。 而nhi 今kim 廓khuếch 然nhiên 。 其kỳ 故cố 何hà 耶da 。 又hựu 凡phàm 病bệnh 者giả 理lý 必tất 須tu 侍thị 。 亦diệc 莫mạc 知tri 其kỳ 所sở 。 復phục 何hà 在tại 乎hồ 。 并tinh 問vấn 二nhị 事sự 者giả 。 以dĩ 侍thị 者giả 在tại 空không 而nhi 別biệt 故cố 也dã 。

維duy 摩ma 詰cật 言ngôn 諸chư 佛Phật 國quốc 土độ 。 亦diệc 復phục 皆giai 空không 。

肇triệu 曰viết 。 平bình 等đẳng 之chi 道Đạo 。 理lý 無vô 二nhị 迹tích 。 十thập 方phương 國quốc 土độ 。 無vô 不bất 空không 者giả 。 曷hạt 為vi 獨độc 問vấn 一nhất 室thất 空không 耶da 。 生sanh 曰viết 。 有hữu 今kim 可khả 得đắc 而nhi 去khứ 。 居cư 然nhiên 非phi 實thật 。 以dĩ 明minh 諸chư 佛Phật 國quốc 土độ 。 雖tuy 若nhược 湛trạm 安an 然nhiên 亦diệc 空không 矣hĩ 。 諸chư 佛Phật 國quốc 者giả 。 有hữu 佛Phật 之chi 國quốc 也dã 。 舉cử 此thử 為vi 言ngôn 者giả 。 良lương 以dĩ 佛Phật 得đắc 自tự 在tại 。 尚thượng 不bất 能năng 使sử 己kỷ 國quốc 為vi 有hữu 。 況huống 餘dư 事sự 乎hồ 。 亦diệc 以dĩ 是thị 人nhân 情tình 所sở 重trọng/trùng 故cố 標tiêu 為vi 悟ngộ 端đoan 也dã 。

又hựu 問vấn 以dĩ 何hà 為vi 空không 。

什thập 曰viết 。 室thất 中trung 以dĩ 無vô 物vật 為vi 空không 。 國quốc 土độ 復phục 以dĩ 何hà 理lý 為vi 空không 耶da 。 肇triệu 曰viết 。 室thất 以dĩ 無vô 物vật 為vi 空không 。 佛Phật 土độ 以dĩ 何hà 為vi 空không 。 將tương 辯biện 畢tất 竟cánh 空không 義nghĩa 。 生sanh 曰viết 。 猶do 存tồn 國quốc 安an 為vi 有hữu 。 不bất 悟ngộ 同đồng 此thử 所sở 無vô 。 然nhiên 居cư 言ngôn 其kỳ 同đồng 。 以dĩ 何hà 獨độc 得đắc 之chi 耶da 。

答đáp 曰viết 以dĩ 空không 空không 。

什thập 曰viết 。 無vô 以dĩ 無vô 物vật 故cố 空không 。 以dĩ 國quốc 土độ 性tánh 空không 。 即tức 是thị 畢tất 竟cánh 空không 故cố 空không 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 夫phu 有hữu 由do 心tâm 生sanh 。 心tâm 因nhân 有hữu 起khởi 。 是thị 非phi 之chi 城thành 妄vọng 想tưởng 所sở 存tồn 。 故cố 有hữu 無vô 殊thù 論luận 紛phân 然nhiên 交giao 競cạnh 者giả 也dã 。 若nhược 能năng 空không 虛hư 其kỳ 懷hoài 冥minh 心tâm 真chân 境cảnh 。 妙diệu 存tồn 環hoàn 中trung 有hữu 無vô 一nhất 觀quán 者giả 。 雖tuy 復phục 智trí 周chu 萬vạn 物vật 。 未vị 始thỉ 為vi 有hữu 。 幽u 鑑giám 無vô 照chiếu 。 未vị 始thỉ 為vi 無vô 。 故cố 能năng 齊tề 天thiên 地địa 為vi 一nhất 旨chỉ 而nhi 不bất 乖quai 其kỳ 實thật 。 鏡kính 群quần 有hữu 以dĩ 玄huyền 通thông 而nhi 物vật 我ngã 俱câu 一nhất 。 物vật 我ngã 俱câu 一nhất 故cố 智trí 無vô 照chiếu 功công 。 不bất 乖quai 其kỳ 實thật 故cố 物vật 物vật 自tự 同đồng 。 故cố 經kinh 曰viết 。 聖thánh 智trí 無vô 知tri 以dĩ 虛hư 空không 為vi 相tương/tướng 。 諸chư 法pháp 無vô 為vi 。 與dữ 之chi 齊tề 量lượng 也dã 。 故cố 以dĩ 空không 智trí 而nhi 空không 於ư 有hữu 者giả 。 即tức 有hữu 而nhi 自tự 空không 矣hĩ 。 豈khởi 假giả 屏bính 除trừ 然nhiên 後hậu 為vi 空không 乎hồ 。 上thượng 空không 智trí 空không 。 下hạ 空không 法pháp 空không 也dã 。 直trực 明minh 法pháp 空không 。 無vô 以dĩ 取thủ 定định 故cố 內nội 引dẫn 真chân 智trí 外ngoại 證chứng 法pháp 空không 也dã 。 生sanh 曰viết 。 上thượng 空không 是thị 空không 慧tuệ 空không 也dã 。 下hạ 空không 是thị 前tiền 理lý 空không 也dã 。 言ngôn 要yếu 當đương 以dĩ 空không 慧tuệ 然nhiên 後hậu 空không 耳nhĩ 。 若nhược 不bất 以dĩ 空không 慧tuệ 。 終chung 不bất 空không 也dã 。 豈khởi 可khả 以dĩ 我ngã 謂vị 為vi 不bất 空không 哉tai 。

又hựu 問vấn 空không 何hà 用dụng 空không 。

什thập 曰viết 。 若nhược 法pháp 性tánh 自tự 空không 則tắc 應ưng 直trực 置trí 而nhi 自tự 空không 。 諸chư 賢hiền 聖thánh 復phục 何hà 用dụng 空không 慧tuệ 空không 諸chư 法pháp 耶da 。 肇triệu 曰viết 。 上thượng 空không 法pháp 空không 。 下hạ 空không 智trí 空không 也dã 。 諸chư 法pháp 本bổn 性tánh 自tự 空không 。 何hà 假giả 智trí 空không 然nhiên 後hậu 空không 耶da 。 生sanh 曰viết 。 若nhược 理lý 果quả 是thị 空không 。 何hà 用dụng 空không 慧tuệ 然nhiên 後hậu 空không 耶da 。 自tự 有hữu 得đắc 解giải 之chi 空không 慧tuệ 。 此thử 空không 即tức 是thị 慧tuệ 之chi 所sở 為vi 。 非phi 理lý 然nhiên 也dã 。 何hà 可khả 以dĩ 空không 慧tuệ 然nhiên 後hậu 空không 便tiện 言ngôn 理lý 為vi 空không 哉tai 。

答đáp 曰viết 以dĩ 無vô 分phân 別biệt 空không 故cố 空không 。

什thập 曰viết 。 上thượng 空không 是thị 空không 慧tuệ 也dã 。 下hạ 空không 是thị 法pháp 空không 也dã 。 雖tuy 法pháp 性tánh 自tự 空không 不bất 待đãi 空không 慧tuệ 。 若nhược 無vô 空không 慧tuệ 則tắc 於ư 我ngã 為vi 有hữu 。 用dụng 此thử 無vô 分phân 別biệt 空không 慧tuệ 。 故cố 得đắc 其kỳ 空không 則tắc 於ư 我ngã 為vi 空không 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 智trí 之chi 生sanh 也dã 。 起khởi 於ư 分phân 別biệt 。 而nhi 諸chư 法pháp 無vô 相tướng 。 故cố 智trí 無vô 分phân 別biệt 。 智trí 無vô 分phân 別biệt 即tức 智trí 空không 也dã 。 諸chư 法pháp 無vô 相tướng 。 即tức 法pháp 空không 也dã 。 以dĩ 智trí 不bất 分phân 別biệt 於ư 法pháp 即tức 知tri 法pháp 空không 已dĩ 矣hĩ 。 豈khởi 別biệt 有hữu 智trí 空không 假giả 之chi 以dĩ 空không 法pháp 乎hồ 。 然nhiên 則tắc 智trí 不bất 分phân 別biệt 法pháp 時thời 。

爾nhĩ 時thời 智trí 法pháp 俱câu 同đồng 一nhất 空không 。 無vô 復phục 異dị 空không 。 故cố 曰viết 以dĩ 無vô 分phân 別biệt 。 為vi 智trí 空không 故cố 智trí 知tri 法pháp 空không 矣hĩ 。 不bất 別biệt 有hữu 智trí 空không 以dĩ 空không 法pháp 也dã 。 生sanh 曰viết 。 向hướng 言ngôn 空không 慧tuệ 者giả 。 非phi 謂vị 分phân 別biệt 作tác 空không 之chi 慧tuệ 也dã 。 任nhậm 理lý 得đắc 悟ngộ 者giả 耳nhĩ 。 若nhược 以dĩ 任nhậm 理lý 為vi 悟ngộ 而nhi 得đắc 此thử 。 然nhiên 後hậu 空không 者giả 。 理lý 可khả 不bất 然nhiên 乎hồ 哉tai 。

又hựu 問vấn 空không 可khả 分phân 別biệt 耶da 。

什thập 曰viết 。 問vấn 解giải 空không 慧tuệ 也dã 。 向hướng 雖tuy 明minh 空không 慧tuệ 不bất 見kiến 空không 有hữu 分phân 別biệt 。 未vị 明minh 慧tuệ 體thể 空không 無vô 分phân 別biệt 。 故cố 問vấn 此thử 空không 慧tuệ 可khả 分phân 別biệt 耶da 。 肇triệu 曰viết 。 上thượng 以dĩ 無vô 分phân 別biệt 。 為vi 慧tuệ 空không 故cố 。 知tri 法pháp 空không 無vô 復phục 異dị 空không 。 雖tuy 云vân 無vô 異dị 而nhi 異dị 相tướng 已dĩ 形hình 。 異dị 相tướng 已dĩ 形hình 則tắc 分phân 別biệt 是thị 生sanh 矣hĩ 。 若nhược 知tri 法pháp 無vô 異dị 空không 者giả 。 何hà 由do 云vân 以dĩ 無vô 分phân 別biệt 。 為vi 智trí 空không 故cố 知tri 法pháp 空không 乎hồ 。 故cố 問vấn 智trí 空không 法pháp 空không 可khả 分phân 別biệt 耶da 。 智trí 法pháp 俱câu 空không 故cố 單đơn 言ngôn 一nhất 空không 則tắc 滿mãn 足túc 矣hĩ 。 生sanh 曰viết 。 即tức 空không 之chi 言ngôn 。 空không 似tự 有hữu 相tương/tướng 。 有hữu 相tương/tướng 便tiện 與dữ 餘dư 事sự 分phân 別biệt 也dã 。 空không 苟cẩu 分phân 別biệt 而nhi 慧tuệ 不bất 分phân 別biệt 者giả 。 則tắc 空không 與dữ 慧tuệ 異dị 矣hĩ 。 空không 既ký 異dị 慧tuệ 。 復phục 不bất 從tùng 慧tuệ 來lai 也dã 。

答đáp 曰viết 分phân 別biệt 亦diệc 空không 。

什thập 曰viết 。 慧tuệ 異dị 於ư 空không 。 則tắc 是thị 分phân 別biệt 。 雖tuy 有hữu 分phân 別biệt 其kỳ 性tánh 亦diệc 空không 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 向hướng 之chi 言ngôn 者giả 有hữu 分phân 別biệt 於ư 無vô 分phân 別biệt 耳nhĩ 。 若nhược 能năng 無vô 心tâm 分phân 別biệt 而nhi 分phân 別biệt 於ư 無vô 分phân 別biệt 者giả 。 雖tuy 復phục 終chung 日nhật 分phân 別biệt 而nhi 未vị 嘗thường 分phân 別biệt 也dã 。 故cố 曰viết 分phân 別biệt 亦diệc 空không 。 生sanh 曰viết 。 夫phu 言ngôn 空không 者giả 。 空không 相tướng 亦diệc 空không 。 若nhược 空không 相tướng 不bất 空không 。 空không 為vi 有hữu 矣hĩ 。 空không 既ký 為vi 有hữu 。 有hữu 豈khởi 無vô 哉tai 。 然nhiên 則tắc 皆giai 有hữu 而nhi 不bất 空không 也dã 。 是thị 以dĩ 分phân 別biệt 亦diệc 空không 然nhiên 後hậu 空không 耳nhĩ 。

又hựu 問vấn 空không 當đương 於ư 何hà 求cầu 。

肇triệu 曰viết 。 上thượng 因nhân 正chánh 智trí 明minh 空không 。 恐khủng 惑hoặc 者giả 將tương 謂vị 空không 義nghĩa 在tại 正chánh 不bất 在tại 邪tà 。 故cố 問vấn 空không 義nghĩa 之chi 所sở 在tại 。 以dĩ 明minh 邪tà 正chánh 之chi 不bất 殊thù 也dã 。 生sanh 曰viết 。 言ngôn 之chi 誠thành 已dĩ 盡tận 。 然nhiên 而nhi 惑hoặc 者giả 猶do 未vị 能năng 全toàn 信tín 。 故cố 復phục 請thỉnh 效hiệu 斯tư 語ngữ 以dĩ 悟ngộ 之chi 焉yên 。 前tiền 推thôi 理lý 實thật 為vi 空không 極cực 。 分phân 別biệt 亦diệc 空không 。 空không 則tắc 無vô 相tướng 矣hĩ 。 若nhược 果quả 以dĩ 無vô 相tướng 空không 為vi 實thật 者giả 。 於ư 何hà 求cầu 之chi 得đắc 其kỳ 然nhiên 耶da 。

答đáp 曰viết 當đương 於ư 六lục 十thập 二nhị 見kiến 中trung 求cầu 。

什thập 曰viết 。 上thượng 明minh 畢tất 竟cánh 空không 則tắc 無vô 法pháp 不bất 空không 。 然nhiên 造tạo 心tâm 求cầu 解giải 要yếu 必tất 有hữu 津tân 。 求cầu 津tân 之chi 要yếu 必tất 有hữu 所sở 惑hoặc 。 惑hoặc 之chi 所sở 生sanh 生sanh 於ư 見kiến 異dị 。 異dị 之chi 甚thậm 者giả 莫mạc 過quá 邪tà 正chánh 。 邪tà 正chánh 之chi 極cực 莫mạc 過quá 於ư 此thử 。 故cố 問vấn 於ư 何hà 求cầu 。 而nhi 答đáp 以dĩ 二nhị 法pháp 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 夫phu 邪tà 因nhân 正chánh 生sanh 。 正chánh 因nhân 邪tà 起khởi 。 本bổn 其kỳ 為vi 性tánh 。 性tánh 無vô 有hữu 二nhị 。 故cố 欲dục 求cầu 正chánh 智trí 之chi 空không 者giả 。 當đương 於ư 邪tà 見kiến 中trung 求cầu 。 生sanh 曰viết 。 夫phu 以dĩ 相tương/tướng 為vi 懷hoài 者giả 。 極cực 不bất 出xuất 六lục 十thập 二nhị 見kiến 。 見kiến 則tắc 邪tà 矣hĩ 。 而nhi 此thử 中trung 無vô 空không 。 空không 不bất 然nhiên 乎hồ 。

又hựu 問vấn 六lục 十thập 二nhị 見kiến 。 當đương 於ư 何hà 求cầu 。

生sanh 曰viết 。 若nhược 六lục 十thập 二nhị 見kiến 。 以dĩ 存tồn 相tương/tướng 為vi 邪tà 者giả 。 復phục 於ư 何hà 求cầu 得đắc 其kỳ 然nhiên 邪tà 。

答đáp 曰viết 當đương 於ư 諸chư 佛Phật 解giải 脫thoát 中trung 求cầu 。

肇triệu 曰viết 。 捨xả 邪tà 見kiến 名danh 解giải 脫thoát 。 背bối/bội 解giải 脫thoát 名danh 邪tà 見kiến 。 然nhiên 則tắc 邪tà 解giải 相tương/tướng 靡mĩ 。 孰thục 為vi 其kỳ 原nguyên 。 為vi 其kỳ 原nguyên 者giả 一nhất 而nhi 已dĩ 矣hĩ 。 故cố 求cầu 諸chư 邪tà 見kiến 當đương 本bổn 。 之chi 解giải 脫thoát 也dã 。 生sanh 曰viết 。 解giải 脫thoát 者giả 解giải 脫thoát 結kết 縛phược 也dã 。 若nhược 存tồn 相tương/tướng 不bất 邪tà 。 不bất 可khả 去khứ 矣hĩ 。 而nhi 解giải 脫thoát 中trung 無vô 之chi 者giả 。 故cố 知tri 諸chư 見kiến 理lý 必tất 然nhiên 也dã 。 言ngôn 諸chư 佛Phật 者giả 明minh 妙diệu 必tất 同đồng 。

又hựu 問vấn 諸chư 佛Phật 解giải 脫thoát 。 當đương 於ư 何hà 求cầu 。

生sanh 曰viết 。 若nhược 諸chư 佛Phật 解giải 脫thoát 。 解giải 脫thoát 結kết 縛phược 者giả 。 復phục 於ư 何hà 求cầu 得đắc 其kỳ 然nhiên 耶da 。

答đáp 曰viết 當đương 於ư 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 心tâm 行hành 中trung 求cầu 。

肇triệu 曰viết 。 眾chúng 生sanh 心tâm 行hành 。 即tức 縛phược 行hành 也dã 。 縛phược 行hành 即tức 解giải 脫thoát 。 之chi 所sở 由do 生sanh 也dã 。 又hựu 邪tà 正chánh 同đồng 根căn 解giải 脫thoát 一nhất 門môn 。 本bổn 其kỳ 真chân 性tánh 未vị 嘗thường 有hữu 異dị 。 故cố 求cầu 佛Phật 解giải 脫thoát 當đương 於ư 眾chúng 生sanh 心tâm 行hành 也dã 。 生sanh 曰viết 。 心tâm 行hành 者giả 不bất 從tùng 理lý 為vi 懷hoài 也dã 。 懷hoài 不bất 從tùng 理lý 者giả 纏triền 縛phược 生sanh 死tử 不bất 相tương 出xuất 也dã 。 若nhược 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 心tâm 行hành 中trung 都đô 。 無vô 解giải 脫thoát 者giả 。 故cố 知tri 解giải 脫thoát 解giải 脫thoát 之chi 也dã 。 心tâm 行hành 亦diệc 六lục 十thập 二nhị 見kiến 耳nhĩ 。 但đãn 其kỳ 為vi 義nghĩa 不bất 同đồng 故cố 取thủ 之chi 有hữu 彼bỉ 此thử 。 若nhược 無vô 以dĩ 明minh 諸chư 佛Phật 解giải 脫thoát 。 為vi 解giải 脫thoát 結kết 縛phược 。 猶do 未vị 足túc 以dĩ 驗nghiệm 六lục 十thập 二nhị 見kiến 為vi 邪tà 。 若nhược 無vô 以dĩ 明minh 六lục 十thập 二nhị 見kiến 為vi 邪tà 。 亦diệc 不bất 足túc 以dĩ 驗nghiệm 空không 之chi 為vi 實thật 。 是thị 以dĩ 次thứ 請thỉnh 問vấn 則tắc 明minh 矣hĩ 。 別biệt 本bổn 云vân 。 六lục 十thập 二nhị 見kiến 。 諸chư 佛Phật 解giải 脫thoát 。 眾chúng 生sanh 意ý 行hành 。 什thập 曰viết 。 二nhị 見kiến 有hữu 之chi 根căn 邪tà 之chi 極cực 也dã 。 解giải 脫thoát 有hữu 之chi 終chung 正chánh 之chi 妙diệu 也dã 。 眾chúng 生sanh 意ý 行hành 。 二nhị 見kiến 之chi 中trung 也dã 。 此thử 三tam 聚tụ 法pháp 眾chúng 情tình 所sở 滯trệ 決quyết 定định 見kiến 其kỳ 異dị 也dã 。 夫phu 取thủ 相tương/tướng 興hưng 惑hoặc 因nhân 茲tư 而nhi 起khởi 。 反phản 迷mê 求cầu 宗tông 亦diệc 必tất 至chí 於ư 此thử 。 三tam 性tánh 同đồng 致trí 故cố 展triển 轉chuyển 相tương 涉thiệp 者giả 也dã 。

又hựu 仁nhân 所sở 問vấn 。 何hà 無vô 侍thị 者giả 。 一nhất 切thiết 眾chúng 魔ma 。 及cập 諸chư 外ngoại 道đạo 。 皆giai 吾ngô 侍thị 也dã 。

肇triệu 曰viết 。 世thế 之chi 侍thị 者giả 唯duy 恭cung 己kỷ 順thuận 命mạng 給cấp 侍thị 所sở 須tu 謂vị 之chi 侍thị 者giả 。 菩Bồ 薩Tát 侍thị 者giả 以dĩ 慢mạn 己kỷ 違vi 命mạng 違vi 道đạo 者giả 同đồng 其kỳ 大đại 乖quai 和hòa 以dĩ 冥minh 順thuận 侍thị 養dưỡng 法Pháp 身thân 謂vị 之chi 侍thị 者giả 。 所sở 以dĩ 眾chúng 魔ma 異dị 學học 為vi 給cấp 侍thị 之chi 先tiên 也dã 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 眾chúng 魔ma 者giả 樂nhạo 生sanh 死tử 。 菩Bồ 薩Tát 於ư 生sanh 死tử 而nhi 不bất 捨xả 。

生sanh 曰viết 。 魔ma 樂nhạo 生sanh 死tử 則tắc 住trụ 其kỳ 中trung 矣hĩ 。 若nhược 不bất 就tựu 化hóa 永vĩnh 與dữ 之chi 乖quai 。 豈khởi 得đắc 使sử 悟ngộ 有hữu 宗tông 。 理lý 乎hồ 。

外ngoại 道đạo 者giả 樂nhạo 諸chư 見kiến 。 菩Bồ 薩Tát 於ư 諸chư 見kiến 而nhi 不bất 動động 。

什thập 曰viết 。 言ngôn 不bất 見kiến 其kỳ 有hữu 異dị 相tướng 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 魔ma 樂nhạo 著trước 五ngũ 欲dục 。 不bất 求cầu 出xuất 世thế 。 故cố 繫hệ 以dĩ 生sanh 死tử 。 異dị 學học 雖tuy 求cầu 出xuất 世thế 而nhi 執chấp 著trước 己kỷ 道đạo 。 故cố 繫hệ 以dĩ 邪tà 見kiến 。 大Đại 士Sĩ 觀quán 生sanh 死tử 同đồng 涅Niết 槃Bàn 。 故cố 能năng 不bất 捨xả 。 觀quán 邪tà 見kiến 同đồng 於ư 正chánh 見kiến 。 故cố 能năng 不bất 動động 。 不bất 動động 不bất 捨xả 故cố 能năng 即tức 之chi 為vi 侍thị 也dã 。 生sanh 曰viết 。 亦diệc 不bất 捨xả 諸chư 見kiến 也dã 。 魔ma 與dữ 外ngoại 道đạo 是thị 背bối/bội 理lý 之chi 極cực 。 而nhi 得đắc 其kỳ 宗tông 已dĩ 。 自tự 此thử 以dĩ 外ngoại 復phục 何hà 言ngôn 哉tai 。

文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 言ngôn 。 居cư 士sĩ 所sở 疾tật 。 為vi 何hà 等đẳng 相tướng 。

什thập 曰viết 。 即tức 事sự 而nhi 觀quán 若nhược 無vô 病bệnh 而nhi 云vân 有hữu 。 又hựu 未vị 見kiến 其kỳ 相tương/tướng 故cố 求cầu 其kỳ 相tương/tướng 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 既ký 知tri 病bệnh 起khởi 之chi 所sở 由do 復phục 問vấn 由do 生sanh 之chi 疾tật 相tương/tướng 也dã 。 四tứ 百bách 四tứ 病bệnh 。 各các 有hữu 異dị 相tướng 。 大đại 悲bi 之chi 疾tật 以dĩ 何hà 為vi 相tướng 乎hồ 。 將tương 明minh 無vô 相tướng 大đại 悲bi 。 應ưng 物vật 生sanh 病bệnh 者giả 雖tuy 終chung 日nhật 現hiện 疾tật 終chung 日nhật 無vô 相tướng 也dã 。 生sanh 曰viết 。 問vấn 疾tật 之chi 狀trạng 應ưng 在tại 空không 前tiền 。 前tiền 以dĩ 答đáp 依y 實thật 妨phương 問vấn 空không 意ý 。 又hựu 空không 義nghĩa 既ký 明minh 。 其kỳ 狀trạng 乃nãi 顯hiển 故cố 也dã 。

維duy 摩ma 詰cật 言ngôn 我ngã 病bệnh 。 無vô 形hình 不bất 可khả 見kiến 。

肇triệu 曰viết 。 大đại 悲bi 無vô 緣duyên 而nhi 無vô 所sở 不bất 緣duyên 。 無vô 所sở 不bất 緣duyên 故cố 能năng 應ưng 物vật 生sanh 疾tật 。 應ưng 物vật 生sanh 疾tật 則tắc 於ư 我ngã 未vị 嘗thường 疾tật 也dã 。 未vị 嘗thường 疾tật 故cố 能năng 同đồng 眾chúng 疾tật 之chi 相tướng 而nhi 不bất 違vi 無vô 相tướng 之chi 道đạo 。 何hà 者giả 大đại 悲bi 無vô 緣duyên 。 無vô 緣duyên 則tắc 無vô 相tướng 。 以dĩ 此thử 生sanh 疾tật 疾tật 亦diệc 無vô 相tướng 。 故cố 曰viết 我ngã 病bệnh 無vô 形hình 不bất 可khả 見kiến 也dã 。 生sanh 曰viết 。 病bệnh 是thị 形hình 。 理lý 有hữu 必tất 可khả 見kiến 。 而nhi 無vô 其kỳ 實thật 。 故cố 言ngôn 爾nhĩ 也dã 。

又hựu 問vấn 此thử 病bệnh 身thân 合hợp 耶da 心tâm 合hợp 耶da 。

什thập 曰viết 。 上thượng 答đáp 無vô 形hình 不bất 可khả 見kiến 。 即tức 是thị 說thuyết 畢tất 竟cánh 空không 也dã 。 就tựu 言ngôn 亦diệc 似tự 是thị 有hữu 病bệnh 不bất 見kiến 。 故cố 生sanh 此thử 問vấn 耳nhĩ 。 肇triệu 曰viết 。 或hoặc 者giả 聞văn 病bệnh 不bất 可khả 見kiến 。 將tương 謂vị 心tâm 病bệnh 無vô 形hình 。 故cố 不bất 可khả 見kiến 。 或hoặc 謂vị 身thân 病bệnh 微vi 細tế 。 故cố 不bất 可khả 見kiến 。 為vi 之chi 生sanh 問vấn 也dã 。 病bệnh 於ư 身thân 心tâm 與dữ 何hà 事sự 合hợp 而nhi 云vân 不bất 可khả 見kiến 乎hồ 。 生sanh 曰viết 。 夫phu 身thân 為vi 受thọ 病bệnh 之chi 本bổn 。 心tâm 為vi 覺giác 痛thống 之chi 主chủ 。 病bệnh 或hoặc 合hợp 之chi 為vi 無vô 形hình 矣hĩ 。 故cố 假giả 茲tư 以dĩ 問vấn 。 乃nãi 致trí 明minh 病bệnh 無vô 所sở 寄ký 然nhiên 後hậu 盡tận 無vô 形hình 也dã 。

答đáp 曰viết 非phi 身thân 合hợp 。 身thân 相tướng 離ly 故cố 。

什thập 曰viết 。 無vô 身thân 故cố 無vô 病bệnh 也dã 。

亦diệc 非phi 心tâm 合hợp 。 心tâm 如như 幻huyễn 故cố 。

什thập 曰viết 。 心tâm 無vô 真chân 實thật 故cố 無vô 病bệnh 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 身thân 相tướng 離ly 則tắc 非phi 身thân 。 心tâm 如như 幻huyễn 則tắc 非phi 心tâm 。 身thân 心tâm 既ký 無vô 。 病bệnh 與dữ 誰thùy 合hợp 。 無vô 合hợp 故cố 無vô 病bệnh 。 無vô 病bệnh 故cố 不bất 可khả 見kiến 也dã 。 生sanh 曰viết 。 身thân 本bổn 殊thù 表biểu 故cố 言ngôn 離ly 相tương/tướng 也dã 。 心tâm 動động 無vô 方phương 故cố 言ngôn 幻huyễn 也dã 。 身thân 心tâm 既ký 無vô 。 何hà 所sở 合hợp 哉tai 。

又hựu 問vấn 地địa 大đại 水thủy 大đại 火hỏa 大đại 。 風phong 大đại 於ư 此thử 四tứ 大đại 。 何hà 大đại 之chi 病bệnh 。

什thập 曰viết 。 此thử 將tương 明minh 病bệnh 所sở 由do 起khởi 。 病bệnh 所sở 由do 起khởi 。 不bất 以dĩ 一nhất 事sự 。 必tất 由do 四tứ 大đại 假giả 會hội 而nhi 生sanh 。 假giả 會hội 而nhi 生sanh 則tắc 病bệnh 無vô 自tự 性tánh 。 病bệnh 無vô 自tự 性tánh 則tắc 同đồng 上thượng 。 不bất 可khả 見kiến 也dã 。 此thử 雖tuy 明minh 病bệnh 所sở 因nhân 起khởi 。 乃nãi 明minh 所sở 以dĩ 無vô 病bệnh 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 身thân 之chi 生sanh 也dã 。 四tứ 大đại 所sở 成thành 。 上thượng 總tổng 推thôi 身thân 。 今kim 別biệt 推thôi 四tứ 大đại 曲khúc 尋tầm 其kỳ 本bổn 也dã 。 生sanh 曰viết 。 身thân 心tâm 本bổn 是thị 四tứ 大đại 合hợp 之chi 所sở 成thành 。 身thân 心tâm 可khả 無vô 四tứ 大đại 或hoặc 有hữu 。 而nhi 四tứ 大đại 各các 起khởi 百bách 一nhất 諸chư 病bệnh 。 便tiện 可khả 是thị 之chi 故cố 無vô 形hình 也dã 。 復phục 得đắc 寄ký 斯tư 為vi 問vấn 以dĩ 明minh 因nhân 四tứ 大đại 有hữu 病bệnh 無vô 實thật 形hình 矣hĩ 。

答đáp 曰viết 是thị 病bệnh 非phi 地địa 大đại 。 亦diệc 不bất 離ly 地địa 大đại 水thủy 。 火hỏa 。 風phong 大đại 亦diệc 復phục 如như 是thị 。

肇triệu 曰viết 。 四tứ 大đại 本bổn 性tánh 自tự 無vô 患hoạn 也dã 。 眾chúng 緣duyên 既ký 會hội 增tăng 損tổn 相tương 剋khắc 患hoạn 以dĩ 之chi 生sanh 耳nhĩ 。 欲dục 言ngôn 有hữu 病bệnh 本bổn 性tánh 自tự 無vô 。 欲dục 言ngôn 無vô 病bệnh 相tương/tướng 假giả 而nhi 有hữu 。 故cố 病bệnh 非phi 地địa 亦diệc 不bất 離ly 地địa 。 餘dư 大đại 類loại 爾nhĩ 也dã 。

而nhi 眾chúng 生sanh 病bệnh 。 從tùng 四tứ 大đại 起khởi 。

生sanh 曰viết 。 實thật 因nhân 之chi 也dã 。

以dĩ 其kỳ 有hữu 病bệnh 。 是thị 故cố 我ngã 病bệnh 。

肇triệu 曰viết 。 四tứ 大đại 本bổn 無vô 病bệnh 亦diệc 不bất 有hữu 。 而nhi 眾chúng 生sanh 虛hư 假giả 之chi 疾tật 。 從tùng 四tứ 大đại 起khởi 。 故cố 我ngã 以dĩ 虛hư 假giả 之chi 疾tật 應ưng 彼bỉ 疾tật 耳nhĩ 。 逆nghịch 尋tầm 其kỳ 本bổn 彼bỉ 我ngã 無vô 實thật 。 而nhi 欲dục 觀quan 其kỳ 形hình 相tướng 。 何hà 耶da 。 生sanh 曰viết 。 亦diệc 是thị 因nhân 之chi 而nhi 非phi 實thật 病bệnh 。

爾nhĩ 時thời 文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 。 問vấn 維Duy 摩Ma 詰Cật 言ngôn 。 菩Bồ 薩Tát 應ưng 云vân 何hà 。 慰úy 諭dụ 有hữu 疾tật 菩Bồ 薩Tát 。

肇triệu 曰viết 。 慰úy 諭dụ 有hữu 疾tật 應ưng 自tự 文Văn 殊Thù 。 而nhi 逆nghịch 問vấn 淨tịnh 名danh 者giả 。 以dĩ 同đồng 集tập 諸chư 人nhân 注chú 心tâm 有hữu 在tại 。 又hựu 取thủ 證chứng 於ư 疾tật 者giả 。 乃nãi 所sở 以dĩ 審thẩm 慰úy 諭dụ 之chi 會hội 也dã 。 此thử 將tương 明minh 大Đại 乘Thừa 無vô 證chứng 之chi 道đạo 以dĩ 慰úy 始thỉ 習tập 現hiện 疾tật 菩Bồ 薩Tát 故cố 生sanh 此thử 問vấn 也dã 。 生sanh 曰viết 。 夫phu 慰úy 諭dụ 有hữu 疾tật 本bổn 是thị 無vô 疾tật 所sở 為vi 。 維duy 摩ma 詰cật 既ký 能năng 無vô 之chi 。 故cố 次thứ 以dĩ 問vấn 焉yên 。 雖tuy 為vi 菩Bồ 薩Tát 而nhi 未vị 免miễn 病bệnh 者giả 。 不bất 能năng 不bất 為vị 病bệnh 所sở 苦khổ 。 以dĩ 之chi 戀luyến 生sanh 而nhi 畏úy 死tử 也dã 。 苟cẩu 有hữu 戀luyến 生sanh 畏úy 死tử 之chi 情tình 。 必tất 以dĩ 增tăng 生sanh 死tử 也dã 。 是thị 以dĩ 同đồng 道đạo 之chi 體thể 宜nghi 相tương/tướng 慰úy 諭dụ 。 慰úy 諭dụ 之chi 方phương 除trừ 其kỳ 此thử 懷hoài 。 此thử 懷hoài 若nhược 除trừ 生sanh 死tử 。 幾kỷ 乎hồ 息tức 矣hĩ 。

維duy 摩ma 詰cật 言ngôn 說thuyết 身thân 無vô 常thường 。 不bất 說thuyết 厭yếm 離ly 於ư 身thân 。

什thập 曰viết 。 凡phàm 有hữu 三tam 種chủng 法pháp 。 謂vị 世thế 間gian 法pháp 出xuất 世thế 間gian 法Pháp 。 觀quán 無vô 常thường 而nhi 厭yếm 身thân 者giả 。 是thị 聲Thanh 聞Văn 法Pháp 。 著trước 身thân 而nhi 不bất 觀quán 無vô 常thường 。 者giả 是thị 凡phàm 夫phu 法pháp 也dã 。 觀quán 無vô 常thường 而nhi 不bất 厭yếm 身thân 者giả 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 法Pháp 。 今kim 為vi 病bệnh 者giả 。 說thuyết 菩Bồ 薩Tát 法Pháp 。 以dĩ 此thử 處xứ 病bệnh 則tắc 心tâm 不bất 亂loạn 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 慰úy 諭dụ 之chi 法pháp 應ưng 為vi 病bệnh 者giả 說thuyết 身thân 無vô 常thường 。 去khứ 其kỳ 貪tham 著trước 。 不bất 應ưng 為vi 說thuyết 。 厭yếm 離ly 令linh 取thủ 證chứng 也dã 。 不bất 觀quán 無vô 常thường 。 不bất 厭yếm 離ly 者giả 凡phàm 夫phu 也dã 。 觀quán 無vô 常thường 而nhi 厭yếm 離ly 者giả 二Nhị 乘Thừa 也dã 。 觀quán 無vô 常thường 不bất 厭yếm 離ly 者giả 菩Bồ 薩Tát 也dã 。 是thị 以dĩ 應ưng 慰úy 諭dụ 初sơ 學học 令linh 安an 心tâm 處xứ 疾tật 以dĩ 濟tế 群quần 生sanh 不bất 厭yếm 生sanh 死tử 。 不bất 樂nhạo 涅Niết 槃Bàn 。 此thử 大Đại 士Sĩ 慰úy 諭dụ 之chi 法pháp 也dã 。 生sanh 曰viết 。 夫phu 戀luyến 生sanh 者giả 是thị 愛ái 身thân 情tình 也dã 。 情tình 既ký 愛ái 之chi 無vô 有hữu 厭yếm 己kỷ 。 苟cẩu 曰viết 無vô 常thường 豈khởi 可khả 愛ái 戀luyến 哉tai 。 若nhược 能năng 從tùng 悟ngộ 。 不bất 期kỳ 遣khiển 惑hoặc 而nhi 惑hoặc 自tự 亡vong 矣hĩ 。 亡vong 乎hồ 惑hoặc 者giả 無vô 復phục 身thân 也dã 。 雖tuy 已dĩ 亡vong 惑hoặc 無vô 身thân 。 終chung 不bất 掇xuyết 理lý 。 於ư 理lý 不bất 掇xuyết 必tất 能năng 窮cùng 之chi 。 窮cùng 理lý 盡tận 性tánh 勢thế 歸quy 兼kiêm 濟tế 。 至chí 於ư 在tại 惑hoặc 之chi 時thời 。 固cố 應ưng 患hoạn 惑hoặc 求cầu 通thông 。 求cầu 通thông 之chi 懷hoài 必tất 以dĩ 無vô 常thường 厭yếm 身thân 。 然nhiên 則tắc 厭yếm 身thân 出xuất 於ư 在tại 惑hoặc 。 非phi 理lý 中trung 懷hoài 也dã 。

說thuyết 身thân 有hữu 苦khổ 。 不bất 說thuyết 樂nhạo 於ư 涅Niết 槃Bàn 。

生sanh 曰viết 。 理lý 若nhược 無vô 常thường 則tắc 以dĩ 失thất 所sở 愛ái 致trí 惱não 。 曲khúc 辯biện 之chi 。 八bát 苦khổ 之chi 聚tụ 尤vưu 不bất 可khả 戀luyến 也dã 。 向hướng 在tại 惑hoặc 以dĩ 無vô 常thường 厭yếm 離ly 。 今kim 亦diệc 取thủ 苦khổ 樂lạc 涅Niết 槃Bàn 樂nhạo/nhạc/lạc 。 就tựu 理lý 為vi 言ngôn 。 豈khởi 得đắc 然nhiên 乎hồ 。

說thuyết 身thân 無vô 我ngã 。 而nhi 說thuyết 教giáo 導đạo 眾chúng 生sanh 。

生sanh 曰viết 。 凡phàm 愛ái 身thân 者giả 起khởi 於ư 著trước 我ngã 。 苟cẩu 是thị 無vô 常thường 而nhi 苦khổ 。 豈khởi 有hữu 宰tể 之chi 者giả 乎hồ 。 若nhược 無vô 宰tể 於ư 內nội 。 復phục 何hà 以dĩ 致trí 戀luyến 哉tai 。 亦diệc 據cứ 其kỳ 患hoạn 惑hoặc 人nhân 用dụng 之chi 獨độc 善thiện 而nhi 已dĩ 。 既ký 在tại 悟ngộ 懷hoài 謂vị 之chi 教giáo 導đạo 也dã 。

說thuyết 身thân 空không 寂tịch 。

什thập 曰viết 。 隨tùy 其kỳ 利lợi 鈍độn 故cố 說thuyết 有hữu 廣quảng 略lược 。 譬thí 如như 大đại 樹thụ 。 非phi 一nhất 斧phủ 所sở 傾khuynh 。 累lũy/lụy/luy 根căn 既ký 深thâm 非phi 一nhất 法pháp 能năng 除trừ 。 或hoặc 有hữu 雖tuy 聞văn 無vô 常thường 謂vị 言ngôn 不bất 苦khổ 。 則tắc 為vi 說thuyết 苦khổ 。 既ký 聞văn 苦khổ 便tiện 謂vị 有hữu 苦khổ 樂lạc 之chi 主chủ 。 故cố 說thuyết 無vô 我ngã 及cập 空không 也dã 。

不bất 說thuyết 畢tất 竟cánh 寂tịch 滅diệt 。

肇triệu 曰viết 。 雖tuy 見kiến 身thân 苦khổ 而nhi 不bất 樂nhạo 涅Niết 槃Bàn 之chi 樂lạc 。 雖tuy 知tri 無vô 我ngã 不bất 以dĩ 眾chúng 生sanh 空không 故cố 。 闕khuyết 於ư 教giáo 導đạo 。 雖tuy 解giải 身thân 空không 而nhi 不bất 取thủ 涅Niết 槃Bàn 。 畢tất 竟cánh 之chi 道đạo 。 故cố 能năng 安an 住trụ 生sanh 死tử 與dữ 眾chúng 生sanh 同đồng 疾tật 。 是thị 以dĩ 慰úy 諭dụ 之chi 家gia 宜nghi 說thuyết 其kỳ 所sở 應ưng 行hành 。 所sở 不bất 應ưng 行hành 不bất 宜nghi 說thuyết 也dã 。 生sanh 曰viết 。 既ký 無vô 能năng 為vi 宰tể 。 我ngã 身thân 何hà 有hữu 耶da 。 若nhược 不bất 有hữu 身thân 。 戀luyến 復phục 從tùng 何hà 生sanh 乎hồ 。 所sở 言ngôn 空không 寂tịch 明minh 無vô 實thật 耳nhĩ 。 非phi 謂vị 無vô 也dã 。 然nhiên 此thử 四tứ 句cú 皆giai 隨tùy 義nghĩa 作tác 次thứ 。 理lý 盡tận 兼kiêm 矣hĩ 。

說thuyết 悔hối 先tiên 罪tội 。 而nhi 不bất 說thuyết 入nhập 於ư 過quá 去khứ 。

什thập 曰viết 。 利lợi 根căn 者giả 聞văn 上thượng 四tứ 句cú 則tắc 能năng 處xứ 疾tật 不bất 亂loạn 。 自tự 此thử 已dĩ 下hạ 。 便tiện 為vi 鈍độn 根căn 者giả 也dã 。 說thuyết 近cận 切thiết 之chi 言ngôn 諭dụ 其kỳ 心tâm 也dã 。 今kim 日nhật 之chi 病bệnh 必tất 由do 先tiên 罪tội 故cố 教giáo 令linh 悔hối 先tiên 罪tội 也dã 。 既ký 言ngôn 有hữu 先tiên 罪tội 。 則tắc 似tự 罪tội 有hữu 常thường 性tánh 。 入nhập 於ư 過quá 去khứ 。 故cố 為vi 說thuyết 不bất 入nhập 過quá 去khứ 去khứ 其kỳ 常thường 想tưởng 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 教giáo 有hữu 疾tật 菩Bồ 薩Tát 。 悔hối 既ký 往vãng 之chi 罪tội 。 往vãng 罪tội 雖tuy 繫hệ 人nhân 。 不bất 言ngôn 罪tội 有hữu 常thường 性tánh 從tùng 未vị 來lai 至chí 現hiện 在tại 從tùng 現hiện 在tại 入nhập 過quá 去khứ 也dã 。 生sanh 曰viết 。 夫phu 戀luyến 生sanh 畏úy 死tử 者giả 恐khủng 有hữu 罪tội 故cố 也dã 。 若nhược 能năng 改cải 而nhi 悔hối 之chi 則tắc 出xuất 其kỳ 境cảnh 矣hĩ 。 復phục 何hà 畏úy 哉tai 。 是thị 以dĩ 教giáo 悔hối 前tiền 罪tội 以dĩ 除trừ 其kỳ 畏úy 也dã 。 此thử 則tắc 據cứ 緣duyên 故cố 耳nhĩ 。 不bất 言ngôn 有hữu 實thật 。

以dĩ 己kỷ 之chi 疾tật 。 愍mẫn 於ư 彼bỉ 疾tật 。

什thập 曰viết 。 令linh 其kỳ 推thôi 己kỷ 而nhi 悲bi 物vật 也dã 。 當đương 念niệm 言ngôn 。 我ngã 今kim 微vi 疾tật 苦khổ 痛thống 尚thượng 爾nhĩ 。 況huống 惡ác 趣thú 眾chúng 生sanh 。 受thọ 無vô 量lượng 苦khổ 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 勸khuyến 疾tật 者giả 推thôi 己kỷ 之chi 疾tật 愍mẫn 於ư 他tha 疾tật 也dã 。 生sanh 曰viết 。 我ngã 有hữu 智trí 慧tuệ 猶do 有hữu 疾tật 苦khổ 。 況huống 乃nãi 不bất 達đạt 者giả 乎hồ 。 推thôi 己kỷ 愍mẫn 彼bỉ 。 是thị 兼kiêm 濟tế 之chi 懷hoài 。 豈khởi 得đắc 自tự 畏úy 死tử 焉yên 。

當đương 識thức 宿túc 世thế 。 無vô 數số 劫kiếp 苦khổ 。

生sanh 曰viết 。 無vô 數số 劫kiếp 來lai 。 經kinh 苦khổ 無vô 量lượng 。 如như 何hà 一nhất 旦đán 。 忽hốt 忘vong 之chi 耶da 。

當đương 念niệm 饒nhiêu 益ích 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。

什thập 曰viết 。 無vô 數số 劫kiếp 來lai 。 受thọ 苦khổ 無vô 量lượng 。 未vị 曾tằng 為vi 道đạo 。 為vi 道đạo 受thọ 苦khổ 。 必tất 獲hoạch 大đại 利lợi 。 既ký 以dĩ 此thử 自tự 諭dụ 。 又hựu 當đương 念niệm 饒nhiêu 益ích 。 眾chúng 生sanh 令linh 得đắc 此thử 利lợi 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 當đương 尋tầm 宿túc 世thế 受thọ 苦khổ 無vô 量lượng 。 今kim 苦khổ 須tu 臾du 。 何hà 足túc 致trí 憂ưu 。 但đãn 當đương 力lực 勵lệ 救cứu 彼bỉ 苦khổ 耳nhĩ 。 生sanh 曰viết 。 念niệm 欲dục 饒nhiêu 益ích 一nhất 切thiết 。 眾chúng 生sanh 者giả 方phương 入nhập 生sanh 死tử 不bất 得đắc 有hữu 畏úy 也dã 。

憶ức 所sở 修tu 福phước 。

什thập 曰viết 。 外ngoại 國quốc 法pháp 從tùng 生sanh 至chí 終chung 。 所sở 作tác 福phước 業nghiệp 一nhất 一nhất 書thư 記ký 。 若nhược 命mạng 終chung 時thời 。 傍bàng 人nhân 為vi 說thuyết 。 令linh 其kỳ 恃thị 福phước 心tâm 不bất 憂ưu 畏úy 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 恐khủng 新tân 學học 菩Bồ 薩Tát 。 為vi 疾tật 所sở 亂loạn 。 故cố 勸khuyến 憶ức 所sở 修tu 福phước 。 悅duyệt 其kỳ 情tình 也dã 。 生sanh 曰viết 。 若nhược 有hữu 福phước 者giả 所sở 生sanh 必tất 勝thắng 。 有hữu 何hà 畏úy 哉tai 。

念niệm 於ư 淨tịnh 命mạng 。

什thập 曰viết 。 淨tịnh 命mạng 即tức 正chánh 命mạng 也dã 。 自tự 念niệm 從tùng 生sanh 至chí 今kim 常thường 行hành 正chánh 命mạng 必tất 之chi 善thiện 趣thú 。 吾ngô 將tương 何hà 畏úy 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 勿vật 為vi 救cứu 身thân 疾tật 起khởi 邪tà 命mạng 也dã 。 邪tà 命mạng 謂vị 為vi 命mạng 諂siểm 飾sức 。 要yếu 利lợi 存tồn 生sanh 也dã 。 生sanh 曰viết 。 行hành 善thiện 之chi 時thời 本bổn 為vi 。 得đắc 道Đạo 度độ 世thế 。 未vị 始thỉ 求cầu 利lợi 衣y 食thực 。 尚thượng 不bất 畏úy 為vi 生sanh 死tử 所sở 牽khiên 。 況huống 罪tội 苦khổ 者giả 乎hồ 。

勿vật 生sanh 憂ưu 惱não 。

生sanh 曰viết 。 憂ưu 之chi 無vô 益ích 。 徒đồ 以dĩ 致trí 惱não 耳nhĩ 。

常thường 起khởi 精tinh 進tấn 。

什thập 曰viết 。 雖tuy 身thân 逝thệ 命mạng 終chung 而nhi 意ý 不bất 捨xả 也dã 。 生sanh 曰viết 。 因nhân 病bệnh 致trí 懈giải 。 懈giải 乃nãi 愈dũ 生sanh 其kỳ 憂ưu 。 勤cần 與dữ 命mạng 競cạnh 。 恆hằng 患hoạn 不bất 至chí 。 豈khởi 復phục 容dung 惱não 哉tai 。

當đương 作tác 醫y 王vương 。 療liệu 治trị 眾chúng 病bệnh 。

什thập 曰viết 。 令linh 其kỳ 因nhân 疾tật 發phát 弘hoằng 誓thệ 。 如như 是thị 諸chư 病bệnh 。 無vô 能năng 救cứu 者giả 。 當đương 作tác 法pháp 醫y 療liệu 眾chúng 病bệnh 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 當đương 為vi 大đại 法pháp 醫y 王vương 療liệu 治trị 群quần 生sanh 之chi 疾tật 。 自tự 疾tật 何hà 足túc 憂ưu 乎hồ 。 生sanh 曰viết 。 唯duy 當đương 勤cần 求cầu 療liệu 方phương 以dĩ 兼kiêm 一nhất 切thiết 。 勿vật 起khởi 憂ưu 惱não 。 徒đồ 苦khổ 而nhi 無vô 益ích 也dã 。

菩Bồ 薩Tát 應ưng 如như 是thị 。 慰úy 諭dụ 有hữu 疾tật 菩Bồ 薩Tát 。 令linh 其kỳ 歡hoan 喜hỷ 。 文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 言ngôn 。 居cư 士sĩ 有hữu 疾tật 菩Bồ 薩Tát 。 云vân 何hà 調điều 伏phục 其kỳ 心tâm 。

肇triệu 曰viết 。 上thượng 問vấn 慰úy 諭dụ 之chi 宜nghi 。 今kim 問vấn 調điều 心tâm 之chi 法pháp 。 外ngoại 有hữu 善thiện 諭dụ 內nội 有hữu 善thiện 調điều 。 則tắc 能năng 彌di 歷lịch 生sanh 死tử 與dữ 群quần 生sanh 同đồng 疾tật 。 辛tân 酸toan 備bị 經kinh 而nhi 。 不bất 以dĩ 為vi 苦khổ 。 此thử 即tức 淨tịnh 名danh 居cư 疾tật 之chi 所sở 由do 也dã 。 將tương 示thị 初sơ 學học 處xứ 疾tật 之chi 道đạo 故cố 生sanh 斯tư 問vấn 也dã 。 生sanh 曰viết 。 夫phu 心tâm 為vi 事sự 馳trì 無vô 惡ác 不bất 作tác 。 譬thí 猶do 放phóng 逸dật 之chi 馬mã 。 難nan 可khả 禁cấm 制chế 。 是thị 以dĩ 波ba 流lưu 生sanh 死tử 莫mạc 出xuất 其kỳ 境cảnh 。 將tương 欲dục 自tự 拔bạt 要yếu 在tại 伏phục 而nhi 調điều 之chi 。 調điều 伏phục 之chi 方phương 必tất 有hữu 道đạo 也dã 。 譬thí 猶do 調điều 馬mã 以dĩ 埒# 。 豈khởi 能năng 不bất 從tùng 。 既ký 得đắc 其kỳ 道đạo 然nhiên 後hậu 伏phục 矣hĩ 。 而nhi 菩Bồ 薩Tát 未vị 免miễn 乎hồ 疾tật 者giả 。 必tất 為vi 病bệnh 切thiết 所sở 牽khiên 愈dũ 難nan 制chế 也dã 。 故cố 復phục 問vấn 之chi 爾nhĩ 焉yên 。

維duy 摩ma 詰cật 言ngôn 有hữu 疾tật 菩Bồ 薩Tát 。 應ưng 作tác 是thị 念niệm 。 今kim 我ngã 此thử 病bệnh 。 皆giai 從tùng 前tiền 世thế 。 妄vọng 想tưởng 顛điên 倒đảo 。 諸chư 煩phiền 惱não 生sanh 。

生sanh 曰viết 。 苟cẩu 為vi 病bệnh 切thiết 所sở 牽khiên 不bất 得đắc 不bất 推thôi 病bệnh 理lý 也dã 。 病bệnh 理lý 是thị 無vô 。 何hà 能năng 牽khiên 我ngã 哉tai 。 夫phu 從tùng 緣duyên 起khởi 者giả 已dĩ 自tự 非phi 有hữu 。 況huống 乎hồ 惑hoặc 想tưởng 顛điên 倒đảo 所sở 生sanh 者giả 哉tai 。

無vô 有hữu 實thật 法pháp 。 誰thùy 受thọ 病bệnh 者giả 。

肇triệu 曰viết 。 處xử 疾tật 之chi 法Pháp 要yếu 先tiên 知tri 病bệnh 本bổn 。 病bệnh 疾tật 之chi 生sanh 也dã 皆giai 由do 前tiền 世thế 。 妄vọng 想tưởng 顛điên 倒đảo 。 妄vọng 想tưởng 顛điên 倒đảo 。 故cố 煩phiền 惱não 以dĩ 生sanh 。 煩phiền 惱não 既ký 生sanh 不bất 得đắc 無vô 身thân 。 既ký 有hữu 身thân 也dã 不bất 得đắc 無vô 患hoạn 。 逆nghịch 尋tầm 其kỳ 本bổn 。 虛hư 妄vọng 不bất 實thật 。 本bổn 既ký 不bất 實thật 。 誰thùy 受thọ 病bệnh 者giả 。 此thử 明minh 始thỉ 行hành 者giả 初sơ 習tập 無vô 我ngã 觀quán 也dã 。 生sanh 曰viết 。 又hựu 無vô 所sở 病bệnh 也dã 。 既ký 無vô 所sở 病bệnh 。 病bệnh 又hựu 無vô 矣hĩ 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 四tứ 大đại 合hợp 故cố 。 假giả 名danh 為vi 身thân 。 四tứ 大đại 無vô 主chủ 。

什thập 曰viết 。 四tứ 大đại 是thị 身thân 之chi 本bổn 。 本bổn 既ký 無vô 主chủ 故cố 身thân 亦diệc 無vô 我ngã 也dã 。

身thân 亦diệc 無vô 我ngã 。

肇triệu 曰viết 。 釋thích 無vô 我ngã 義nghĩa 也dã 。 四tứ 大đại 和hòa 合hợp 。 假giả 名danh 為vi 身thân 耳nhĩ 。 四tứ 大đại 既ký 無vô 主chủ 。 身thân 我ngã 何hà 由do 生sanh 。 譬thí 一nhất 沙sa 無vô 油du 聚tụ 沙sa 亦diệc 無vô 也dã 。 主chủ 我ngã 一nhất 物vật 異dị 名danh 耳nhĩ 。 生sanh 曰viết 。 夫phu 計kế 我ngã 者giả 或hoặc 即tức 以dĩ 身thân 為vi 我ngã 。 或hoặc 謂vị 身thân 中trung 有hữu 我ngã 也dã 。 今kim 推thôi 身thân 為vi 理lý 。 唯duy 以dĩ 四tứ 大đại 合hợp 成thành 。 無vô 復phục 別biệt 法pháp 。 四tứ 大đại 無vô 主chủ 。 身thân 亦diệc 無vô 我ngã 。 四tứ 大đại 四tứ 矣hĩ 我ngã 則tắc 一nhất 矣hĩ 。 苟cẩu 云vân 處xứ 中trung 為vi 主chủ 之chi 矣hĩ 。 然nhiên 其kỳ 無vô 主chủ 則tắc 我ngã 無vô 中trung 矣hĩ 。 身thân 為vi 一nhất 也dã 我ngã 亦diệc 一nhất 也dã 。 苟cẩu 云vân 即tức 是thị 身thân 是thị 之chi 也dã 。 然nhiên 無vô 我ngã 則tắc 我ngã 不bất 即tức 也dã 。 我ngã 果quả 是thị 無vô 。 何hà 所sở 病bệnh 哉tai 。

又hựu 此thử 病bệnh 起khởi 。 皆giai 由do 著trước 我ngã 。

什thập 曰viết 。 病bệnh 起khởi 有hữu 一nhất 事sự 。 一nhất 者giả 由do 過quá 去khứ 著trước 我ngã 廣quảng 生sanh 結kết 業nghiệp 。 結kết 業nghiệp 果quả 孰thục 則tắc 受thọ 於ư 苦khổ 。 二nhị 者giả 由do 現hiện 在tại 著trước 我ngã 心tâm 惱não 。 著trước 我ngã 心tâm 惱não 故cố 病bệnh 增tăng 也dã 。

是thị 故cố 於ư 我ngã 。 不bất 應ưng 生sanh 著trước 。

肇triệu 曰viết 。 我ngã 若nhược 是thị 實thật 。 曷hạt 為vi 生sanh 病bệnh 。 生sanh 曰viết 。 復phục 原nguyên 此thử 病bệnh 本bổn 空không 。 而nhi 有hữu 病bệnh 者giả 皆giai 由do 著trước 我ngã 起khởi 也dã 。 若nhược 能năng 於ư 我ngã 不bất 著trước 。 病bệnh 何hà 有hữu 哉tai 。

既ký 知tri 病bệnh 本bổn 。

什thập 曰viết 。 著trước 我ngã 是thị 也dã 。

即tức 除trừ 我ngã 想tưởng 。 及cập 眾chúng 生sanh 想tưởng 。

什thập 曰viết 。 此thử 三tam 者giả 事sự 同đồng 而nhi 義nghĩa 異dị 耳nhĩ 。 肇triệu 曰viết 。 病bệnh 本bổn 即tức 上thượng 妄vọng 想tưởng 也dã 。 因nhân 有hữu 妄vọng 想tưởng 故cố 現hiện 。 我ngã 及cập 眾chúng 生sanh 。 若nhược 悟ngộ 妄vọng 想tưởng 之chi 顛điên 倒đảo 則tắc 無vô 我ngã 無vô 眾chúng 生sanh 。 生sanh 曰viết 。 既ký 知tri 病bệnh 由do 著trước 我ngã 而nhi 起khởi 。 便tiện 應ưng 即tức 除trừ 之chi 也dã 。 眾chúng 生sanh 雖tuy 即tức 是thị 我ngã 。 而nhi 將tương 欲dục 推thôi 眾chúng 法pháp 合hợp 中trung 無vô 我ngã 。 故cố 以dĩ 帖# 之chi 徵trưng 現hiện 此thử 義nghĩa 焉yên 。

當đương 起khởi 法pháp 想tưởng 。

什thập 曰viết 。 此thử 假giả 法pháp 以dĩ 遣khiển 我ngã 。 猶do 人nhân 養dưỡng 此thử 怒nộ 以dĩ 滅diệt 彼bỉ 怒nộ 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 我ngã 想tưởng 患hoạn 之chi 重trọng/trùng 者giả 。 故cố 除trừ 我ngã 想tưởng 而nhi 起khởi 法pháp 想tưởng 。 法pháp 想tưởng 於ư 空không 為vi 病bệnh 。 於ư 我ngã 為vi 藥dược 昇thăng 降giáng/hàng 相tương/tướng 靡mĩ 故cố 假giả 之chi 以dĩ 治trị 也dã 。 生sanh 曰viết 。 除trừ 之chi 為vi 何hà 。 教giáo 起khởi 法pháp 想tưởng 。 起khởi 法pháp 想tưởng 者giả 非phi 謂vị 著trước 法pháp 也dã 。

應ưng 作tác 是thị 念niệm 。 但đãn 以dĩ 眾chúng 法pháp 。 合hợp 成thành 此thử 身thân 。

生sanh 曰viết 。 眾chúng 法pháp 者giả 陰ấm 界giới 入nhập 也dã 。 合hợp 成thành 身thân 者giả 明minh 其kỳ 為vi 因nhân 也dã 。 言ngôn 但đãn 者giả 因nhân 中trung 無vô 我ngã 也dã 。

起khởi 唯duy 法pháp 起khởi 。 滅diệt 唯duy 法pháp 滅diệt 。

肇triệu 曰viết 。 釋thích 法pháp 想tưởng 也dã 。 五ngũ 陰ấm 諸chư 法pháp 假giả 會hội 成thành 身thân 。 起khởi 唯duy 諸chư 法pháp 共cộng 起khởi 。 滅diệt 唯duy 諸chư 法pháp 共cộng 滅diệt 。 無vô 別biệt 有hữu 真chân 宰tể 主chủ 其kỳ 起khởi 滅diệt 者giả 也dã 。 既ký 除trừ 我ngã 想tưởng 唯duy 見kiến 緣duyên 起khởi 諸chư 法pháp 。 故cố 名danh 法pháp 想tưởng 。 生sanh 曰viết 。 起khởi 滅diệt 者giả 是thị 果quả 也dã 。 言ngôn 唯duy 者giả 果quả 中trung 亦diệc 無vô 我ngã 也dã 。

又hựu 此thử 法pháp 者giả 。 各các 不bất 相tương 知tri 。

生sanh 曰viết 。 此thử 下hạ 二nhị 句cú 又hựu 明minh 因nhân 果quả 即tức 非phi 我ngã 也dã 。 眾chúng 法pháp 合hợp 成thành 之chi 時thời 相tương/tướng 緣duyên 而nhi 起khởi 。 相tương/tướng 緣duyên 起khởi 者giả 不bất 能năng 不bất 相tương 起khởi 。 非phi 能năng 相tương/tướng 起khởi 也dã 。 若nhược 能năng 相tương/tướng 起khởi 者giả 必tất 有hữu 相tương/tướng 起khởi 之chi 知tri 。 而nhi 所sở 知tri 在tại 彼bỉ 不bất 在tại 於ư 己kỷ 。 反phản 覆phúc 為vi 相tương 知tri 矣hĩ 。 是thị 即tức 自tự 在tại 為vi 我ngã 義nghĩa 焉yên 。

起khởi 時thời 不bất 言ngôn 我ngã 起khởi 。 滅diệt 時thời 不bất 言ngôn 我ngã 滅diệt 。

肇triệu 曰viết 。 萬vạn 物vật 紛phân 紜vân 。 聚tụ 散tán 誰thùy 為vi 。 緣duyên 合hợp 則tắc 起khởi 。 緣duyên 散tán 則tắc 離ly 。 聚tụ 散tán 無vô 先tiên 期kỳ 故cố 法pháp 法pháp 不bất 相tương 知tri 也dã 。 生sanh 曰viết 。 從tùng 緣duyên 起khởi 者giả 亦diệc 不bất 能năng 不bất 從tùng 起khởi 。 非phi 能năng 從tùng 他tha 起khởi 也dã 。 若nhược 能năng 從tùng 起khởi 者giả 必tất 有hữu 從tùng 起khởi 之chi 知tri 。 而nhi 所sở 知tri 在tại 己kỷ 不bất 在tại 於ư 彼bỉ 。 故cố 無vô 相tướng 知tri 之chi 義nghĩa 也dã 。 是thị 亦diệc 自tự 在tại 為vi 我ngã 義nghĩa 焉yên 。

彼bỉ 有hữu 疾tật 菩Bồ 薩Tát 。 為vì 滅diệt 法pháp 想tưởng 。

什thập 曰viết 。 向hướng 以dĩ 法pháp 遣khiển 我ngã 。 自tự 此thử 以dĩ 下hạ 以dĩ 空không 遣khiển 法pháp 也dã 。

當đương 作tác 是thị 念niệm 。 此thử 法pháp 想tưởng 者giả 。 亦diệc 是thị 顛điên 倒đảo 。 顛điên 倒đảo 者giả 是thị 即tức 大đại 患hoạn 。 我ngã 應ưng 離ly 之chi 。

肇triệu 曰viết 。 法pháp 想tưởng 雖tuy 除trừ 我ngã 。 於ư 真chân 猶do 為vi 倒đảo 。 未vị 免miễn 於ư 患hoạn 故cố 應ưng 離ly 之chi 。 生sanh 曰viết 。 夫phu 以dĩ 法pháp 想tưởng 除trừ 我ngã 想tưởng 者giả 。 豈khởi 復phục 有hữu 法pháp 生sanh 著trước 也dã 哉tai 。 有hữu 於ư 言ngôn 迹tích 生sanh 惑hoặc 故cố 次thứ 除trừ 之chi 。 又hựu 兼kiêm 得đắc 對đối 明minh 以dĩ 盡tận 其kỳ 義nghĩa 焉yên 。

云vân 何hà 為vi 離ly 。 離ly 我ngã 我ngã 所sở 。

肇triệu 曰viết 。 我ngã 為vi 萬vạn 物vật 主chủ 。 萬vạn 物vật 為vi 我ngã 所sở 。 若nhược 離ly 我ngã 我ngã 所sở 。 則tắc 無vô 法pháp 不bất 離ly 。 生sanh 曰viết 。 有hữu 我ngã 之chi 情tình 自tự 外ngoại 諸chư 法pháp 皆giai 以dĩ 為vi 。 我ngã 之chi 所sở 有hữu 。 我ngã 之chi 所sở 有hữu 。 是thị 對đối 我ngã 之chi 法pháp 。 我ngã 既ký 已dĩ 無vô 所sở 有hữu 。 豈khởi 獨độc 存tồn 乎hồ 。

云vân 何hà 離ly 我ngã 。 我ngã 所sở 謂vị 離ly 二nhị 法pháp 。

生sanh 曰viết 。 向hướng 直trực 云vân 二nhị 事sự 耳nhĩ 。 今kim 言ngôn 要yếu 當đương 離ly 二nhị 事sự 相tướng 對đối 為vi 二nhị 然nhiên 後hậu 是thị 離ly 也dã 。

云vân 何hà 離ly 二nhị 法pháp 。 謂vị 不bất 念niệm 內nội 外ngoại 諸chư 法pháp 。 行hành 於ư 平bình 等đẳng 。

肇triệu 曰viết 。 有hữu 我ngã 我ngã 所sở 。 則tắc 二nhị 法pháp 自tự 生sanh 。 二nhị 法pháp 既ký 生sanh 則tắc 內nội 外ngoại 以dĩ 形hình 。 內nội 外ngoại 既ký 形hình 則tắc 諸chư 法pháp 異dị 名danh 。 諸chư 法pháp 異dị 名danh 則tắc 是thị 非phi 相tướng 傾khuynh 。 是thị 非phi 相tướng 傾khuynh 則tắc 眾chúng 患hoạn 以dĩ 成thành 。 若nhược 能năng 不bất 念niệm 內nội 外ngoại 諸chư 法pháp 行hành 心tâm 平bình 等đẳng 者giả 。 則tắc 入nhập 空không 行hành 無vô 法pháp 想tưởng 之chi 患hoạn 。 內nội 外ngoại 情tình 塵trần 也dã 。 生sanh 曰viết 。 內nội 者giả 我ngã 也dã 。 外ngoại 者giả 一nhất 切thiết 法pháp 也dã 。 此thử 則tắc 相tương 對đối 為vi 二nhị 矣hĩ 。 謂vị 不bất 念niệm 之chi 行hành 於ư 平bình 等đẳng 為vi 離ly 也dã 。

云vân 何hà 平bình 等đẳng 。 謂vị 我ngã 等đẳng 涅Niết 槃Bàn 等đẳng 。

肇triệu 曰viết 。 極cực 上thượng 窮cùng 下hạ 齊tề 以dĩ 一nhất 觀quán 乃nãi 應ưng 平bình 等đẳng 也dã 。 生sanh 曰viết 。 涅Niết 槃Bàn 雖tuy 非phi 無vô 。 是thị 表biểu 無vô 之chi 法pháp 也dã 。 故cố 於ư 外ngoại 法pháp 中trung 指chỉ 舉cử 此thử 一nhất 事sự 以dĩ 對đối 我ngã 明minh 等đẳng 也dã 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 我ngã 及cập 涅Niết 槃Bàn 。 此thử 二nhị 皆giai 空không 。

肇triệu 曰viết 。 即tức 事sự 無vô 不bất 異dị 。 即tức 空không 無vô 不bất 一nhất 。

以dĩ 何hà 為vi 空không 。 但đãn 以dĩ 名danh 字tự 故cố 空không 。

生sanh 曰viết 。 名danh 下hạ 無vô 實thật 。

如như 此thử 二nhị 法pháp 。 無vô 決quyết 定định 性tánh 。

肇triệu 曰viết 。 因nhân 背bối/bội 涅Niết 槃Bàn 故cố 名danh 吾ngô 我ngã 。 以dĩ 捨xả 吾ngô 我ngã 故cố 名danh 涅Niết 槃Bàn 。 二nhị 法pháp 相tướng 假giả 故cố 有hữu 名danh 。 生sanh 本bổn 其kỳ 自tự 性tánh 性tánh 無vô 決quyết 定định 。 故cố 二nhị 俱câu 空không 也dã 矣hĩ 。 生sanh 曰viết 。 無vô 定định 爾nhĩ 也dã 。

得đắc 是thị 平bình 等đẳng 。 無vô 有hữu 餘dư 病bệnh 。 唯duy 有hữu 空không 病bệnh 。

生sanh 曰viết 。 亦diệc 以dĩ 言ngôn 迹tích 除trừ 之chi 也dã 。 義nghĩa 以dĩ 麁thô 妙diệu 故cố 云vân 爾nhĩ 也dã 。

空không 病bệnh 亦diệc 空không 。

什thập 曰viết 。 上thượng 明minh 無vô 我ngã 無vô 法pháp 。 而nhi 未vị 遣khiển 空không 。 未vị 遣khiển 空không 則tắc 空không 為vi 累lũy/lụy/luy 。 累lũy/lụy/luy 則tắc 是thị 病bệnh 。 故cố 明minh 空không 病bệnh 亦diệc 空không 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 群quần 生sanh 封phong 累lũy/lụy/luy 深thâm 厚hậu 不bất 可khả 頓đốn 捨xả 。 故cố 階giai 級cấp 漸tiệm 遣khiển 以dĩ 至chí 無vô 遣khiển 也dã 。 上thượng 以dĩ 法pháp 除trừ 我ngã 。 以dĩ 空không 除trừ 法pháp 。 今kim 以dĩ 畢tất 竟cánh 空không 空không 於ư 空không 者giả 。 乃nãi 無vô 患hoạn 之chi 極cực 耳nhĩ 。 生sanh 曰viết 。 空không 理lý 無vô 病bệnh 。 病bệnh 有hữu 空không 耳nhĩ 。 就tựu 病bệnh 言ngôn 之chi 故cố 謂vị 空không 為vi 病bệnh 也dã 。

是thị 有hữu 疾tật 菩Bồ 薩Tát 。 以dĩ 無vô 所sở 受thọ 。 而nhi 受thọ 諸chư 受thọ 。

什thập 曰viết 。 受thọ 謂vị 苦khổ 樂lạc 捨xả 三tam 受thọ 也dã 。 若nhược 能năng 解giải 受thọ 無vô 受thọ 。 則tắc 能năng 為vi 物vật 受thọ 生sanh 而nhi 忍nhẫn 受thọ 三tam 受thọ 也dã 。 生sanh 曰viết 。 諸chư 受thọ 者giả 謂vị 三tam 受thọ 也dã 。 既ký 觀quán 病bệnh 空không 三tam 受thọ 皆giai 無vô 也dã 。 能năng 無vô 三tam 受thọ 者giả 三tam 受thọ 自tự 除trừ 也dã 。 非phi 是thị 欲dục 捨xả 故cố 有hữu 入nhập 受thọ 為vi 化hóa 之chi 情tình 焉yên 。

未vị 具cụ 佛Phật 法Pháp 。 亦diệc 不bất 滅diệt 受thọ 。 而nhi 取thủ 證chứng 也dã 。

肇triệu 曰viết 。 善thiện 自tự 調điều 者giả 處xứ 有hữu 不bất 染nhiễm 有hữu 。 在tại 空không 不bất 染nhiễm 空không 。 此thử 無vô 受thọ 之chi 至chí 也dã 。 以dĩ 心tâm 無vô 受thọ 故cố 。 無vô 所sở 不bất 受thọ 。 無vô 所sở 不bất 受thọ 。 故cố 能năng 永vĩnh 與dữ 群quần 生sanh 同đồng 受thọ 諸chư 受thọ 。 諸chư 受thọ 者giả 謂vị 苦khổ 受thọ 樂lạc 受thọ 不bất 苦khổ 不bất 樂lạc 受thọ 也dã 。 佛Phật 法Pháp 未vị 具cụ 眾chúng 生sanh 未vị 度độ 不bất 獨độc 滅diệt 三tam 受thọ 。 而nhi 取thủ 證chứng 也dã 。 生sanh 曰viết 。 據cứ 患hoạn 受thọ 之chi 情tình 欲dục 求cầu 無vô 滅diệt 之chi 者giả 。 必tất 取thủ 其kỳ 足túc 能năng 除trừ 患hoạn 之chi 處xứ 以dĩ 為vi 妙diệu 極cực 。 不bất 復phục 希hy 盡tận 理lý 也dã 。 是thị 則tắc 證chứng 明minh 無vô 義nghĩa 。 中trung 道đạo 而nhi 止chỉ 矣hĩ 。

設thiết 身thân 有hữu 苦khổ 。 念niệm 惡ác 趣thú 眾chúng 生sanh 。 起khởi 大đại 悲bi 心tâm 。

什thập 曰viết 。 我ngã 功công 德đức 智trí 慧tuệ 。 之chi 身thân 尚thượng 苦khổ 痛thống 如như 是thị 。 況huống 惡ác 趣thú 眾chúng 生sanh 。 受thọ 苦khổ 無vô 量lượng 耶da 。 即tức 起khởi 悲bi 心tâm 。 志chí 拔bạt 苦khổ 也dã 。 生sanh 曰viết 。 向hướng 有hữu 入nhập 受thọ 為vi 化hóa 之chi 情tình 。 是thị 大đại 悲bi 心tâm 也dã 。 大đại 悲bi 為vi 何hà 。 設thiết 身thân 有hữu 苦khổ 。 以dĩ 念niệm 惡ác 趣thú 眾chúng 生sanh 。 而nhi 拔bạt 濟tế 之chi 。 前tiền 雖tuy 觀quán 病bệnh 空không 正chánh 可khả 使sử 情tình 不bất 惑hoặc 苦khổ 。 未vị 得đắc 便tiện 實thật 無vô 之chi 。 若nhược 久cửu 觀quán 理lý 明minh 後hậu 生sanh 則tắc 無vô 矣hĩ 。 是thị 以dĩ 言ngôn 設thiết 身thân 有hữu 苦khổ 也dã 。 以dĩ 念niệm 惡ác 趣thú 眾chúng 生sanh 者giả 。 言ngôn 我ngã 在tại 人nhân 中trung 有hữu 福phước 。 又hựu 資tư 智trí 慧tuệ 之chi 明minh 。 猶do 尚thượng 有hữu 苦khổ 如như 是thị 。 況huống 三tam 惡ác 道đạo 中trung 。 無vô 福phước 慧tuệ 者giả 。 但đãn 念niệm 惡ác 趣thú 者giả 。 夫phu 在tại 生sanh 死tử 皆giai 不bất 免miễn 之chi 。 故cố 以dĩ 為vi 發phát 大đại 悲bi 之chi 緣duyên 矣hĩ 。

我ngã 既ký 調điều 伏phục 。 亦diệc 當đương 調điều 伏phục 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。

肇triệu 曰viết 。 要yếu 與dữ 群quần 生sanh 同đồng 其kỳ 苦khổ 樂lạc 也dã 。 生sanh 曰viết 。 自tự 非phi 調điều 伏phục 則tắc 不bất 免miễn 三tam 惡ác 道đạo 矣hĩ 。

但đãn 除trừ 其kỳ 病bệnh 。 而nhi 不bất 除trừ 法pháp 。

什thập 曰viết 。 謂vị 妄vọng 見kiến 者giả 所sở 見kiến 常thường 樂nhạo/nhạc/lạc 淨tịnh 等đẳng 法pháp 也dã 。 所sở 以dĩ 言ngôn 無vô 者giả 。 不bất 以dĩ 有hữu 樂nhạo/nhạc/lạc 淨tịnh 法pháp 而nhi 以dĩ 無vô 除trừ 之chi 。 直trực 為vì 除trừ 妄vọng 想tưởng 病bệnh 耳nhĩ 。 無vô 法pháp 可khả 除trừ 故cố 能năng 處xứ 之chi 不bất 除trừ 其kỳ 法pháp 也dã 。 生sanh 曰viết 。 調điều 伏phục 除trừ 其kỳ 所sở 惑hoặc 之chi 有hữu 。 不bất 除trừ 法pháp 有hữu 也dã 。

為vì 斷đoạn 病bệnh 本bổn 。 而nhi 教giáo 導đạo 之chi 。

肇triệu 曰viết 。 諸chư 法pháp 緣duyên 生sanh 聚tụ 散tán 非phi 己kỷ 。 會hội 而nhi 有hữu 形hình 。 散tán 而nhi 無vô 像tượng 。 法pháp 自tự 然nhiên 耳nhĩ 。 於ư 我ngã 何hà 。 患hoạn 之chi 生sanh 者giả 由do 我ngã 妄vọng 想tưởng 於ư 法pháp 自tự 為vi 患hoạn 耳nhĩ 。 法pháp 豈khởi 使sử 我ngã 生sanh 妄vọng 想tưởng 乎hồ 。 然nhiên 則tắc 妄vọng 想tưởng 為vi 病bệnh 本bổn 。 法pháp 非phi 我ngã 患hoạn 也dã 。 故cố 教giáo 導đạo 之chi 興hưng 但đãn 除trừ 病bệnh 本bổn 不bất 除trừ 法pháp 也dã 。 生sanh 曰viết 。 病bệnh 本bổn 斷đoạn 然nhiên 後hậu 病bệnh 除trừ 也dã 。

何hà 謂vị 病bệnh 本bổn 。 謂vị 有hữu 攀phàn 緣duyên 。

生sanh 曰viết 。 所sở 取thủ 之chi 相tướng 為vi 攀phàn 緣duyên 也dã 。 有hữu 者giả 彼bỉ 有hữu 之chi 矣hĩ 。

從tùng 有hữu 攀phàn 緣duyên 。 則tắc 為vi 病bệnh 本bổn 。

什thập 曰viết 。 上thượng 說thuyết 菩Bồ 薩Tát 自tự 尋tầm 病bệnh 本bổn 以dĩ 理lý 處xứ 心tâm 。 故cố 能năng 處xứ 疾tật 不bất 亂loạn 。 今kim 明minh 為vì 斷đoạn 眾chúng 生sanh 。 病bệnh 故cố 推thôi 其kỳ 病bệnh 原nguyên 。 然nhiên 後hậu 應ứng 其kỳ 所sở 宜nghi 耳nhĩ 。 機cơ 神thần 微vi 動động 則tắc 心tâm 有hữu 所sở 屬thuộc 。 心tâm 有hữu 所sở 屬thuộc 名danh 為vi 攀phàn 緣duyên 。 攀phàn 緣duyên 取thủ 相tương/tướng 是thị 妄vọng 動động 之chi 始thỉ 病bệnh 之chi 根căn 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 攀phàn 緣duyên 謂vị 妄vọng 想tưởng 微vi 動động 攀phàn 緣duyên 諸chư 法pháp 也dã 。 妄vọng 想tưởng 既ký 緣duyên 則tắc 美mỹ 惡ác 已dĩ 分phần/phân 。 美mỹ 惡ác 既ký 分phần/phân 則tắc 憎tăng 愛ái 並tịnh 熾sí 。 所sở 以dĩ 眾chúng 結kết 煩phiền 於ư 內nội 萬vạn 疾tật 生sanh 於ư 外ngoại 。 自tự 慈từ 以dĩ 往vãng 巧xảo 歷lịch 不bất 能năng 記ký 。 本bổn 其kỳ 所sở 由do 微vi 想tưởng 而nhi 已dĩ 。 故cố 曰viết 攀phàn 緣duyên 為vi 本bổn 。 生sanh 曰viết 。 向hướng 言ngôn 有hữu 之chi 。 今kim 言ngôn 始thỉ 有hữu 也dã 矣hĩ 。

何hà 所sở 攀phàn 緣duyên 。 謂vị 之chi 三tam 界giới 。

肇triệu 曰viết 。 明minh 攀phàn 緣duyên 之chi 境cảnh 也dã 。 三tam 界giới 外ngoại 法pháp 。 無vô 漏lậu 無vô 為vi 。 其kỳ 法pháp 無vô 相tướng 。 非phi 是thị 妄vọng 想tưởng 所sở 能năng 攀phàn 緣duyên 。 所sở 能năng 攀phàn 緣duyên 者giả 三tam 界giới 而nhi 已dĩ 耳nhĩ 。 生sanh 曰viết 。 三tam 界giới 之chi 法pháp 耳nhĩ 。 非phi 實thật 理lý 也dã 。

云vân 何hà 斷đoạn 攀phàn 緣duyên 。

肇triệu 曰viết 。 既ký 知tri 其kỳ 根căn 。 何hà 由do 而nhi 斷đoạn 。

以dĩ 無vô 所sở 得đắc 。

生sanh 曰viết 。 以dĩ 無vô 所sở 得đắc 。 理lý 斷đoạn 之chi 也dã 。

若nhược 無vô 所sở 得đắc 。 則tắc 無vô 攀phàn 緣duyên 。

肇triệu 曰viết 。 所sở 以dĩ 攀phàn 緣duyên 。 意ý 存tồn 有hữu 取thủ 。 所sở 以dĩ 有hữu 取thủ 。 意ý 存tồn 有hữu 得đắc 。 若nhược 能năng 知tri 法pháp 虛hư 誑cuống 無vô 取thủ 無vô 得đắc 者giả 。 則tắc 攀phàn 緣duyên 自tự 息tức 矣hĩ 。

何hà 謂vị 無vô 所sở 得đắc 。 謂vị 離ly 二nhị 見kiến 。

生sanh 曰viết 。 二nhị 見kiến 無vô 所sở 得đắc 也dã 。

何hà 謂vị 二nhị 見kiến 。 謂vị 內nội 見kiến 外ngoại 見kiến 。 是thị 無vô 所sở 得đắc 。

肇triệu 曰viết 。 內nội 有hữu 妄vọng 想tưởng 外ngoại 有hữu 諸chư 法pháp 。 此thử 二nhị 虛hư 假giả 終chung 已dĩ 無vô 得đắc 。 生sanh 曰viết 。 二nhị 見kiến 本bổn 以dĩ 得đắc 內nội 外ngoại 法pháp 為vi 懷hoài 。 智trí 慧tuệ 觀quán 之chi 理lý 無vô 內nội 外ngoại 。 然nhiên 後hậu 二nhị 見kiến 不bất 復phục 得đắc 內nội 外ngoại 也dã 。

文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 。 是thị 為vi 有hữu 疾tật 菩Bồ 薩Tát 。 調điều 伏phục 其kỳ 心tâm 。 為vi 斷đoạn 老lão 病bệnh 死tử 苦khổ 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 菩Bồ 提Đề 。

生sanh 曰viết 。 菩Bồ 提Đề 以dĩ 實thật 濟tế 為vi 道đạo 。 菩Bồ 薩Tát 若nhược 能năng 如như 是thị 。 雖tuy 未vị 得đắc 之chi 便tiện 是thị 有hữu 矣hĩ 。

若nhược 不bất 如như 是thị 。 己kỷ 所sở 修tu 治trị 。 為vi 無vô 慧tuệ 利lợi 。

肇triệu 曰viết 。 若nhược 能năng 善thiện 調điều 其kỳ 心tâm 不bất 懷hoài 異dị 想tưởng 。 而nhi 永vĩnh 處xứ 生sanh 死tử 斷đoạn 彼bỉ 苦khổ 者giả 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 菩Bồ 提Đề 之chi 道đạo 。 若nhược 不bất 能năng 爾nhĩ 。 其kỳ 所sở 修tu 行hành 。 內nội 未vị 足túc 為vi 有hữu 慧tuệ 外ngoại 未vị 足túc 為vi 有hữu 利lợi 也dã 。 生sanh 曰viết 。 無vô 慧tuệ 利lợi 於ư 物vật 也dã 。

譬thí 如như 勝thắng 怨oán 。 乃nãi 可khả 為vi 勇dũng 。

生sanh 曰viết 。 己kỷ 及cập 所sở 親thân 皆giai 無vô 復phục 怨oán 也dã 。

如như 是thị 兼kiêm 除trừ 。 老lão 病bệnh 死tử 者giả 。 菩Bồ 薩Tát 之chi 謂vị 也dã 。

生sanh 曰viết 。 菩Bồ 薩Tát 念niệm 眾chúng 生sanh 如như 親thân 無vô 異dị 。 若nhược 不bất 除trừ 其kỳ 老lão 病bệnh 死tử 怨oán 。 便tiện 是thị 己kỷ 怨oán 亦diệc 不bất 除trừ 矣hĩ 。

彼bỉ 有hữu 疾tật 菩Bồ 薩Tát 。 應ưng 復phục 作tác 是thị 念niệm 。 如như 我ngã 此thử 病bệnh 。 非phi 真chân 非phi 有hữu 。 眾chúng 生sanh 病bệnh 亦diệc 非phi 真chân 非phi 有hữu 。

什thập 曰viết 。 解giải 病bệnh 非phi 真chân 故cố 能năng 處xứ 之chi 不bất 亂loạn 也dã 。 言ngôn 若nhược 以dĩ 病bệnh 為vi 真chân 有hữu 。 則tắc 病bệnh 不bất 可khả 除trừ 。 眾chúng 生sanh 無vô 邊biên 。 病bệnh 亦diệc 無vô 盡tận 。 無vô 盡tận 之chi 病bệnh 其kỳ 性tánh 實thật 有hữu 。 云vân 何hà 可khả 度độ 。 即tức 時thời 迷mê 亂loạn 。 心tâm 生sanh 退thoái 轉chuyển 。 若nhược 病bệnh 非phi 真chân 易dị 可khả 除trừ 耳nhĩ 。 悲bi 心tâm 即tức 生sanh 弘hoằng 誓thệ 兼kiêm 濟tế 也dã 。 生sanh 曰viết 。 又hựu 以dĩ 此thử 念niệm 起khởi 大đại 悲bi 心tâm 也dã 。 如như 我ngã 此thử 病bệnh 。 非phi 真chân 非phi 有hữu 者giả 。 言ngôn 己kỷ 已dĩ 達đạt 也dã 。 眾chúng 生sanh 病bệnh 亦diệc 非phi 真chân 非phi 有hữu 者giả 。 云vân 彼bỉ 不bất 悟ngộ 也dã 。 是thị 欲dục 教giáo 之chi 令linh 知tri 此thử 法pháp 也dã 。 然nhiên 其kỳ 起khởi 大đại 悲bi 之chi 懷hoài 。 已dĩ 自tự 備bị 於ư 前tiền 文văn 。 故cố 今kim 但đãn 明minh 念niệm 而nhi 已dĩ 矣hĩ 。

作tác 是thị 觀quán 時thời 。 於ư 諸chư 眾chúng 生sanh 。 若nhược 起khởi 愛ái 見kiến 大đại 悲bi 。 即tức 應ưng 捨xả 離ly 。

什thập 曰viết 。 謂vị 未vị 能năng 深thâm 入nhập 實thật 相tướng 。 見kiến 有hữu 眾chúng 生sanh 。 心tâm 生sanh 愛ái 著trước 。 因nhân 此thử 生sanh 悲bi 名danh 為vi 愛ái 見kiến 大đại 悲bi 。 愛ái 見kiến 大đại 悲bi 虛hư 妄vọng 不bất 淨tịnh 。 有hữu 能năng 令linh 人nhân 起khởi 疲bì 厭yếm 想tưởng 故cố 應ưng 捨xả 離ly 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 若nhược 自tự 調điều 者giả 應ưng 先tiên 觀quán 己kỷ 病bệnh 及cập 眾chúng 生sanh 病bệnh 因nhân 緣duyên 所sở 成thành 。 虛hư 假giả 無vô 實thật 。 宜nghi 以dĩ 此thử 心tâm 而nhi 起khởi 悲bi 也dã 。 若nhược 此thử 觀quán 未vị 純thuần 見kiến 眾chúng 生sanh 愛ái 之chi 而nhi 起khởi 悲bi 者giả 名danh 愛ái 見kiến 悲bi 也dã 。 此thử 悲bi 雖tuy 善thiện 而nhi 雜tạp 以dĩ 愛ái 見kiến 有hữu 心tâm 之chi 境cảnh 。 未vị 免miễn 于vu 累lũy/lụy/luy 故cố 應ưng 捨xả 之chi 。 生sanh 曰viết 。 作tác 上thượng 二nhị 觀quán 起khởi 大đại 悲bi 之chi 時thời 。 若nhược 於ư 觀quán 中trung 有hữu 愛ái 念niệm 心tâm 。 又hựu 見kiến 眾chúng 生sanh 。 而nhi 欲dục 拔bạt 濟tế 之chi 者giả 。 為vi 愛ái 見kiến 大đại 悲bi 也dã 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 菩Bồ 薩Tát 斷đoạn 除trừ 。 客khách 塵trần 煩phiền 惱não 。

什thập 曰viết 。 心tâm 本bổn 清thanh 淨tịnh 。 無vô 有hữu 塵trần 垢cấu 。 塵trần 垢cấu 事sự 會hội 而nhi 生sanh 。 於ư 心tâm 為vi 客khách 塵trần 也dã 。

而nhi 起khởi 大đại 悲bi 。

肇triệu 曰viết 。 心tâm 遇ngộ 外ngoại 緣duyên 煩phiền 惱não 橫hoạnh 起khởi 故cố 名danh 客khách 塵trần 。 菩Bồ 薩Tát 之chi 法Pháp 。 要yếu 除trừ 客khách 塵trần 。 而nhi 起khởi 大đại 悲bi 。 若nhược 愛ái 見kiến 未vị 斷đoạn 則tắc 煩phiền 惱não 彌di 滋tư 。 故cố 應ưng 捨xả 之chi 。 生sanh 曰viết 。 愛ái 見kiến 是thị 惑hoặc 想tưởng 所sở 起khởi 為vi 客khách 塵trần 也dã 。 除trừ 之chi 乃nãi 可khả 以dĩ 起khởi 大đại 悲bi 者giả 矣hĩ 。

愛ái 見kiến 悲bi 者giả 。 則tắc 於ư 生sanh 死tử 。 有hữu 疲bì 厭yếm 心tâm 。

什thập 曰viết 。 若nhược 因nhân 愛ái 生sanh 見kiến 悲bi 者giả 有hữu 疲bì 厭yếm 也dã 。

若nhược 能năng 離ly 此thử 。 無vô 有hữu 疲bì 厭yếm 。

生sanh 曰viết 。 若nhược 以dĩ 愛ái 拔bạt 之chi 增tăng 必tất 捨xả 焉yên 。 既ký 見kiến 而nhi 無vô 除trừ 。 能năng 盡tận 化hóa 哉tai 。

在tại 在tại 所sở 生sanh 。 不bất 為vị 愛ái 見kiến 之chi 所sở 覆phú 。

什thập 曰viết 。 若nhược 能năng 除trừ 愛ái 見kiến 。 即tức 棄khí 捨xả 結kết 業nghiệp 受thọ 法pháp 化hóa 生sanh 。 自tự 在tại 無vô 礙ngại 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 夫phu 有hữu 所sở 見kiến 必tất 有hữu 所sở 滯trệ 。 有hữu 所sở 愛ái 必tất 有hữu 所sở 憎tăng 。 此thử 有hữu 極cực 之chi 道đạo 。 安an 能năng 致trí 無vô 極cực 之chi 用dụng 。 若nhược 能năng 離ly 此thử 。 則tắc 法Pháp 身thân 化hóa 生sanh 。 無vô 在tại 不bất 在tại 。 生sanh 死tử 無vô 窮cùng 。 不bất 覺giác 為vi 遠viễn 。 何hà 有hữu 愛ái 見kiến 之chi 覆phú 疲bì 厭yếm 之chi 勞lao 乎hồ 。 生sanh 曰viết 。 在tại 在tại 生sanh 者giả 無vô 疲bì 厭yếm 故cố 也dã 。 豈khởi 為vi 愛ái 見kiến 所sở 覆phú 然nhiên 耶da 。

所sở 生sanh 無vô 縛phược 。 能năng 為vì 眾chúng 生sanh 。 說thuyết 法Pháp 解giải 縛phược 。

肇triệu 曰viết 。 愛ái 見kiến 既ký 除trừ 法Pháp 身thân 既ký 立lập 則tắc 。 所sở 生sanh 無vô 縛phược 。 亦diệc 能năng 解giải 彼bỉ 縛phược 也dã 。 生sanh 曰viết 。 大đại 悲bi 既ký 不bất 為vị 愛ái 見kiến 。 所sở 覆phú 而nhi 生sanh 者giả 。 不bất 復phục 於ư 生sanh 縛phược 也dã 矣hĩ 。

如như 佛Phật 所sở 說thuyết 。 若nhược 自tự 有hữu 縛phược 。 能năng 解giải 彼bỉ 縛phược 。 無vô 有hữu 是thị 處xứ 。 若nhược 自tự 無vô 縛phược 。 能năng 解giải 彼bỉ 縛phược 。 斯tư 有hữu 是thị 處xứ 。 是thị 故cố 菩Bồ 薩Tát 。 不bất 應ưng 起khởi 縛phược 。 何hà 謂vị 縛phược 何hà 謂vị 解giải 。

肇triệu 曰viết 。 將tương 因nhân 縛phược 解giải 釋thích 內nội 調điều 之chi 義nghĩa 也dã 。

貪tham 著trước 禪thiền 味vị 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 縛phược 。

什thập 曰viết 。 貪tham 著trước 禪thiền 味vị 有hữu 二nhị 障chướng 。 障chướng 涅Niết 槃Bàn 及cập 菩Bồ 薩Tát 道Đạo 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 三tam 界giới 受thọ 生sanh 。 二Nhị 乘Thừa 取thủ 證chứng 皆giai 由do 著trước 禪thiền 味vị 。 所sở 以dĩ 為vi 縛phược 。 生sanh 曰viết 。 貪tham 報báo 行hành 禪thiền 則tắc 有hữu 味vị 於ư 行hành 矣hĩ 。 既ký 於ư 行hành 有hữu 味vị 報báo 必tất 惑hoặc 焉yên 。 夫phu 惑hoặc 報báo 者giả 縛phược 在tại 生sanh 矣hĩ 。

以dĩ 方phương 便tiện 生sanh 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 解giải 。

肇triệu 曰viết 。 自tự 既ký 離ly 生sanh 方phương 便tiện 為vi 物vật 而nhi 受thọ 生sanh 者giả 則tắc 彼bỉ 我ngã 無vô 縛phược 。 所sở 以dĩ 為vi 解giải 也dã 。 生sanh 曰viết 。 欲dục 濟tế 群quần 生sanh 而nhi 生sanh 者giả 為vi 方phương 便tiện 生sanh 也dã 。 以dĩ 本bổn 不bất 為vì 己kỷ 故cố 報báo 無vô 惑hoặc 焉yên 。

又hựu 無vô 方phương 便tiện 慧tuệ 縛phược 。 有hữu 方phương 便tiện 慧tuệ 解giải 。 無vô 慧tuệ 方phương 便tiện 縛phược 。 有hữu 慧tuệ 方phương 便tiện 解giải 。

肇triệu 曰viết 。 巧xảo 積tích 眾chúng 德đức 謂vị 之chi 方phương 便tiện 。 直trực 達đạt 法pháp 相tướng 謂vị 之chi 慧tuệ 。 二nhị 行hành 俱câu 備bị 然nhiên 後hậu 為vi 解giải 耳nhĩ 。 若nhược 無vô 方phương 便tiện 而nhi 有hữu 慧tuệ 未vị 免miễn 於ư 縛phược 。 若nhược 無vô 慧tuệ 而nhi 有hữu 方phương 便tiện 。 亦diệc 未vị 免miễn 於ư 縛phược 。 生sanh 曰viết 。 復phục 廣quảng 縛phược 解giải 義nghĩa 也dã 。 方phương 便tiện 凡phàm 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 造tạo 行hành 有hữu 功công 終chung 致trí 妙diệu 果Quả 。 二nhị 以dĩ 之chi 為vi 化hóa 使sử 必tất 成thành 遂toại 。 慧tuệ 亦diệc 二nhị 種chủng 。 一nhất 為vi 觀quán 理lý 伏phục 心tâm 。 二nhị 為vi 於ư 觀quán 結kết 盡tận 。 觀quán 理lý 伏phục 心tâm 者giả 三tam 乘thừa 所sở 同đồng 偏thiên 執chấp 則tắc 縛phược 在tại 小tiểu 也dã 。 若nhược 以dĩ 為vi 化hóa 方phương 便tiện 用dụng 之chi 則tắc 不bất 縛phược 矣hĩ 。 行hành 功công 致trí 果quả 者giả 。 有hữu 結kết 便tiện 受thọ 三tam 界giới 之chi 報báo 則tắc 縛phược 在tại 生sanh 也dã 。 若nhược 得đắc 結kết 盡tận 之chi 慧tuệ 則tắc 解giải 矣hĩ 。

何hà 謂vị 無vô 方phương 便tiện 慧tuệ 縛phược 。 謂vị 菩Bồ 薩Tát 以dĩ 愛ái 見kiến 心tâm 。 莊trang 嚴nghiêm 佛Phật 土độ 。 成thành 就tựu 眾chúng 生sanh 。 於ư 空không 無vô 相tướng 。 無vô 作tác 法Pháp 中trung 。 而nhi 自tự 調điều 伏phục 。 是thị 名danh 無vô 方phương 便tiện 慧tuệ 縛phược 。

什thập 曰viết 。 觀quán 空không 不bất 取thủ 。 涉thiệp 有hữu 不bất 著trước 。 是thị 名danh 巧xảo 方phương 便tiện 也dã 。 今kim 明minh 六lục 生sanh 已dĩ 還hoàn 未vị 能năng 無vô 礙ngại 。 當đương 其kỳ 觀quán 空không 。 則tắc 無vô 所sở 取thủ 著trước 。 及cập 其kỳ 出xuất 觀quán 淨tịnh 國quốc 化hóa 人nhân 則tắc 生sanh 見kiến 取thủ 相tương/tướng 心tâm 愛ái 著trước 。 拙chuyết 於ư 涉thiệp 動động 妙diệu 於ư 靜tĩnh 觀quán 。 觀quán 空không 慧tuệ 不bất 取thủ 相tương/tướng 。 雖tuy 是thị 方phương 便tiện 而nhi 從tùng 慧tuệ 受thọ 名danh 。 此thử 中trung 但đãn 取thủ 涉thiệp 有hữu 不bất 著trước 為vi 方phương 便tiện 。 故cố 言ngôn 無vô 方phương 便tiện 而nhi 有hữu 慧tuệ 也dã 。 七thất 住trụ 以dĩ 上thượng 其kỳ 心tâm 常thường 定định 。 動động 靜tĩnh 不bất 異dị 故cố 言ngôn 有hữu 方phương 便tiện 慧tuệ 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 六lục 住trụ 以dĩ 下hạ 心tâm 未vị 純thuần 一nhất 。 在tại 有hữu 則tắc 捨xả 空không 。 在tại 空không 則tắc 捨xả 有hữu 。 未vị 能năng 以dĩ 平bình 等đẳng 真chân 心tâm 有hữu 無vô 俱câu 涉thiệp 。 所sở 以dĩ 嚴nghiêm 土thổ/độ 化hóa 人nhân 則tắc 雜tạp 以dĩ 愛ái 見kiến 。 此thử 非phi 巧xảo 便tiện 修tu 德đức 之chi 謂vị 故cố 無vô 方phương 便tiện 。 而nhi 以dĩ 三tam 空không 自tự 調điều 故cố 有hữu 慧tuệ 也dã 。

何hà 謂vị 有hữu 方phương 便tiện 慧tuệ 解giải 。 謂vị 不bất 以dĩ 愛ái 見kiến 心tâm 。 莊trang 嚴nghiêm 佛Phật 土độ 。 成thành 就tựu 眾chúng 生sanh 。 於ư 空không 無vô 相tướng 。 無vô 作tác 法Pháp 中trung 。 以dĩ 自tự 調điều 伏phục 。 而nhi 不bất 疲bì 厭yếm 。

生sanh 曰viết 。 觀quán 理lý 伏phục 心tâm 必tất 惡ác 生sanh 死tử 。 以dĩ 為vi 化hóa 方phương 便tiện 造tạo 之chi 而nhi 得đắc 耳nhĩ 。

是thị 名danh 有hữu 方phương 便tiện 慧tuệ 解giải 。

肇triệu 曰viết 。 七thất 住trụ 以dĩ 上thượng 二nhị 行hành 俱câu 備bị 。 遊du 歷lịch 生sanh 死tử 。 而nhi 不bất 疲bì 厭yếm 。 所sở 以dĩ 為vi 解giải 。

何hà 謂vị 無vô 慧tuệ 方phương 便tiện 縛phược 。 謂vị 菩Bồ 薩Tát 住trụ 貪tham 欲dục 。 瞋sân 恚khuể 邪tà 見kiến 。 等đẳng 諸chư 煩phiền 惱não 。 而nhi 植thực 眾chúng 德đức 本bổn 。 是thị 名danh 無vô 慧tuệ 方phương 便tiện 縛phược 。

什thập 曰viết 。 七thất 住trụ 以dĩ 還hoàn 又hựu 優ưu 劣liệt 不bất 同đồng 也dã 。 此thử 明minh 新tân 學học 不bất 修tu 正chánh 觀quán 不bất 制chế 煩phiền 惱não 。 故cố 言ngôn 無vô 慧tuệ 也dã 。 而nhi 能năng 修tu 德đức 迴hồi 向hướng 仰ngưỡng 求cầu 大đại 果quả 。 故cố 言ngôn 有hữu 方phương 便tiện 也dã 。 若nhược 能năng 修tu 四Tứ 念Niệm 處Xứ 。 除trừ 四tứ 顛điên 倒đảo 。 是thị 名danh 離ly 煩phiền 惱não 慧tuệ 也dã 。 又hựu 善thiện 能năng 迴hồi 向hướng 。 心tâm 不bất 退thoái 轉chuyển 。 是thị 能năng 求cầu 方phương 便tiện 也dã 。 六lục 住trụ 以dĩ 還hoàn 雖tuy 通thông 在tại 縛phược 境cảnh 。 若nhược 能năng 具cụ 此thử 二nhị 法pháp 則tắc 是thị 縛phược 中trung 之chi 解giải 也dã 。 上thượng 說thuyết 無vô 相tướng 慧tuệ 及cập 涉thiệp 有hữu 不bất 著trước 方phương 便tiện 。 是thị 二nhị 門môn 出xuất 世thế 間gian 法Pháp 也dã 。 此thử 說thuyết 有hữu 相tương/tướng 慧tuệ 及cập 能năng 求cầu 方phương 便tiện 。 是thị 二nhị 門môn 世thế 間gian 法pháp 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 不bất 修tu 空không 慧tuệ 以dĩ 除trừ 煩phiền 惱não 。 是thị 為vi 慧tuệ 也dã 。 而nhi 勸khuyến 積tích 眾chúng 德đức 有hữu 方phương 便tiện 也dã 。

何hà 謂vị 有hữu 慧tuệ 方phương 便tiện 解giải 。 謂vị 離ly 諸chư 貪tham 欲dục 。 瞋sân 恚khuể 邪tà 見kiến 。 等đẳng 諸chư 煩phiền 惱não 。 而nhi 殖thực 眾chúng 德đức 本bổn 。 迴hồi 向hướng 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。

生sanh 曰viết 。 雖tuy 以dĩ 無vô 結kết 免miễn 縛phược 於ư 生sanh 。 容dung 可khả 資tư 以dĩ 成thành 小tiểu 。 故cố 須tu 言ngôn 迴hồi 向hướng 也dã 。

是thị 名danh 有hữu 慧tuệ 方phương 便tiện 解giải 。

肇triệu 曰viết 。 上thượng 有hữu 方phương 便tiện 慧tuệ 解giải 。 今kim 有hữu 慧tuệ 方phương 便tiện 解giải 。 致trí 解giải 雖tuy 同đồng 而nhi 。 行hành 有hữu 前tiền 後hậu 。 始thỉ 行hành 者giả 自tự 有hữu 先tiên 以dĩ 方phương 便tiện 積tích 德đức 然nhiên 後hậu 修tu 空không 慧tuệ 者giả 。 亦diệc 有hữu 先tiên 修tu 空không 慧tuệ 而nhi 後hậu 積tích 德đức 者giả 。 各các 隨tùy 所sở 宜nghi 。 其kỳ 解giải 不bất 殊thù 也dã 。 離ly 煩phiền 惱não 即tức 三tam 空không 自tự 調điều 之chi 所sở 能năng 。 積tích 德đức 向hướng 菩Bồ 提Đề 即tức 嚴nghiêm 土thổ/độ 化hóa 人nhân 之chi 流lưu 也dã 。 前tiền 後hậu 異dị 說thuyết 互hỗ 盡tận 其kỳ 美mỹ 矣hĩ 。

文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 。 彼bỉ 有hữu 疾tật 菩Bồ 薩Tát 。 應ưng 如như 是thị 觀quán 諸chư 法pháp 。

肇triệu 曰viết 。 非phi 真chân 以dĩ 下hạ 無vô 縛phược 之chi 觀quán 也dã 。

又hựu 復phục 觀quán 身thân 無vô 常thường 。 苦khổ 空không 無vô 我ngã 。 是thị 名danh 為vi 慧tuệ 。

什thập 曰viết 。 上thượng 四tứ 句cú 雜tạp 說thuyết 世thế 間gian 出xuất 世thế 間gian 慧tuệ 方phương 便tiện 。 今kim 此thử 四tứ 句cú 偏thiên 明minh 出xuất 世thế 間gian 慧tuệ 方phương 便tiện 。 亦diệc 云vân 。 上thượng 統thống 慧tuệ 方phương 便tiện 。 此thử 旨chỉ 明minh 處xứ 疾tật 中trung 用dụng 慧tuệ 方phương 便tiện 故cố 能năng 不bất 滅diệt 身thân 取thủ 證chứng 也dã 。 若nhược 以dĩ 身thân 為vi 有hữu 病bệnh 至chí 則tắc 惱não 。 若nhược 知tri 身thân 非phi 實thật 則tắc 處xứ 疾tật 不bất 亂loạn 。 出xuất 世thế 間gian 慧tuệ 。 亦diệc 有hữu 深thâm 淺thiển 。 無vô 常thường 則tắc 空không 言ngôn 初sơ 相tương/tướng 。 故cố 先tiên 說thuyết 無vô 常thường 。 無vô 常thường 是thị 出xuất 世thế 間gian 淺thiển 慧tuệ 也dã 。

雖tuy 身thân 有hữu 疾tật 。 常thường 在tại 生sanh 死tử 。 饒nhiêu 益ích 一nhất 切thiết 。 而nhi 不bất 厭yếm 倦quyện 。 是thị 名danh 方phương 便tiện 。

什thập 曰viết 。 生sanh 死tử 可khả 厭yếm 。 而nhi 能năng 不bất 厭yếm 。 善thiện 處xứ 嶮hiểm 難nạn 故cố 名danh 方phương 便tiện 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 大Đại 乘Thừa 四tứ 非phi 常thường 觀quán 即tức 平bình 等đẳng 真chân 觀quán 故cố 名danh 為vi 慧tuệ 。 以dĩ 平bình 等đẳng 心tâm 。 而nhi 處xử 世thế 不bất 倦quyện 故cố 名danh 方phương 便tiện 。 慰úy 諭dụ 之chi 說thuyết 即tức 其kỳ 事sự 也dã 。

又hựu 復phục 觀quán 身thân 。 身thân 不bất 離ly 病bệnh 。 病bệnh 不bất 離ly 身thân 。

什thập 曰viết 。 離ly 身thân 則tắc 無vô 病bệnh 故cố 不bất 相tương 離ly 。 又hựu 云vân 。 身thân 病bệnh 一nhất 相tương/tướng 故cố 不bất 相tương 離ly 也dã 。

是thị 病bệnh 是thị 身thân 。 非phi 新tân 非phi 故cố 。

什thập 曰viết 。 此thử 明minh 身thân 病bệnh 實thật 相tướng 無vô 有hữu 新tân 故cố 。 說thuyết 出xuất 世thế 間gian 深thâm 慧tuệ 也dã 。

是thị 名danh 為vi 慧tuệ 。 設thiết 身thân 有hữu 疾tật 。 而nhi 不bất 永vĩnh 滅diệt 。

生sanh 曰viết 。 雖tuy 云vân 方phương 便tiện 有hữu 慧tuệ 。 而nhi 方phương 便tiện 中trung 不bất 復phục 更cánh 有hữu 慧tuệ 也dã 。 以dĩ 方phương 便tiện 造tạo 慧tuệ 者giả 。 慧tuệ 中trung 又hựu 有hữu 方phương 便tiện 也dã 。 是thị 以dĩ 明minh 之chi 而nhi 因nhân 廣quảng 義nghĩa 焉yên 。

是thị 名danh 方phương 便tiện 。

什thập 曰viết 。 不bất 取thủ 可khả 滅diệt 之chi 相tướng 故cố 能năng 不bất 滅diệt 。 是thị 方phương 便tiện 力lực 也dã 。 涉thiệp 有hữu 應ưng 取thủ 相tương/tướng 而nhi 不bất 取thủ 相tương/tướng 。 不bất 取thủ 相tương/tướng 則tắc 理lý 與dữ 有hữu 絕tuyệt 。 而nhi 能năng 涉thiệp 有hữu 巧xảo 於ư 難nạn/nan 事sự 。 故cố 名danh 方phương 便tiện 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 新tân 故cố 之chi 名danh 出xuất 於ư 先tiên 後hậu 。 然nhiên 離ly 身thân 無vô 病bệnh 。 離ly 病bệnh 無vô 身thân 。 眾chúng 緣duyên 所sở 成thành 。 誰thùy 後hậu 誰thùy 先tiên 。 既ký 無vô 先tiên 後hậu 則tắc 無vô 新tân 故cố 。 新tân 故cố 既ký 無vô 即tức 入nhập 實thật 相tướng 。 故cố 名danh 慧tuệ 也dã 。 既ký 有hữu 此thử 慧tuệ 而nhi 與dữ 彼bỉ 同đồng 疾tật 。 不bất 取thủ 涅Niết 槃Bàn 。 謂vị 之chi 方phương 便tiện 。 自tự 調điều 初sơ 說thuyết 即tức 其kỳ 事sự 也dã 。 慰úy 諭dụ 自tự 調điều 略lược 為vi 權quyền 智trí 。 權quyền 智trí 此thử 經Kinh 之chi 關quan 要yếu 。 故cố 會hội 言ngôn 有hữu 之chi 矣hĩ 。

文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 。 有hữu 疾tật 菩Bồ 薩Tát 。 應ưng 如như 是thị 調điều 伏phục 其kỳ 心tâm 。

生sanh 曰viết 。 觀quán 察sát 得đắc 失thất 亦diệc 調điều 伏phục 矣hĩ 。

不bất 住trụ 其kỳ 中trung 。

生sanh 曰viết 。 若nhược 欲dục 除trừ 不bất 調điều 伏phục 。 必tất 以dĩ 調điều 伏phục 為vi 懷hoài 。

亦diệc 復phục 不bất 住trụ 。 不bất 調điều 伏phục 心tâm 。

肇triệu 曰viết 。 大Đại 乘Thừa 之chi 行hành 。 無vô 言ngôn 無vô 相tướng 。 而nhi 調điều 伏phục 之chi 。 言ngôn 以dĩ 形hình 前tiền 文văn 。 今kim 將tương 明minh 言ngôn 外ngoại 之chi 旨chỉ 。 故cố 二nhị 俱câu 不bất 住trụ 。 二nhị 俱câu 不bất 住trụ 即tức 寄ký 言ngôn 之chi 本bổn 意ý 寄ký 言ngôn 之chi 本bổn 意ý 。 即tức 調điều 伏phục 之chi 至chí 也dã 。 生sanh 曰viết 。 不bất 以dĩ 調điều 伏phục 為vi 懷hoài 耳nhĩ 。 非phi 不bất 調điều 伏phục 也dã 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 若nhược 住trụ 不bất 調điều 伏phục 心tâm 。 是thị 愚ngu 人nhân 法pháp 。 若nhược 住trụ 調điều 伏phục 心tâm 。 是thị 聲Thanh 聞Văn 法Pháp 。 是thị 故cố 菩Bồ 薩Tát 。 不bất 當đương 住trụ 於ư 調điều 伏phục 。 不bất 調điều 伏phục 心tâm 。 離ly 此thử 二nhị 法Pháp 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。

肇triệu 曰viết 。 不bất 調điều 之chi 稱xưng 出xuất 自tự 愚ngu 人nhân 。 調điều 伏phục 之chi 名danh 出xuất 自tự 聲Thanh 聞Văn 。 大Đại 乘Thừa 行hành 者giả 。 本bổn 無vô 名danh 相tướng 。 欲dục 言ngôn 不bất 調điều 則tắc 同đồng 愚ngu 人nhân 。 欲dục 言ngôn 調điều 伏phục 則tắc 同đồng 聲Thanh 聞Văn 。 二nhị 者giả 俱câu 離ly 乃nãi 應ưng 菩Bồ 薩Tát 處xứ 中trung 之chi 行hành 。

在tại 於ư 生sanh 死tử 。 不bất 為vị 污ô 行hạnh 。 住trụ 於ư 涅Niết 槃Bàn 。 不bất 永vĩnh 滅diệt 度độ 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。

肇triệu 曰viết 。 欲dục 言ngôn 在tại 生sanh 死tử 。 生sanh 死tử 不bất 能năng 污ô 。 欲dục 言ngôn 住trụ 涅Niết 槃Bàn 。 而nhi 復phục 不bất 滅diệt 度độ 。 是thị 以dĩ 處xứ 中trung 道đạo 而nhi 行hành 者giả 非phi 在tại 生sanh 死tử 。 非phi 住trụ 涅Niết 槃Bàn 。

非phi 凡phàm 夫phu 行hạnh 。

什thập 曰viết 。 凡phàm 夫phu 行hành 者giả 有hữu 三tam 種chủng 。 善thiện 不bất 善thiện 無vô 動động 行hành 。 無vô 動động 行hành 色sắc 無vô 色sắc 界giới 行hành 也dã 。 上thượng 二nhị 界giới 壽thọ 命mạng 劫kiếp 數số 長trường 久cửu 。 外ngoại 道đạo 以dĩ 為vi 有hữu 常thường 。 不bất 動động 義nghĩa 也dã 。 佛Phật 亦diệc 因nhân 世thế 所sở 名danh 而nhi 名danh 之chi 也dã 。

非phi 賢hiền 聖thánh 行hạnh 。

什thập 曰viết 。 謂vị 行hành 三tam 脫thoát 而nhi 不bất 證chứng 也dã 。

是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。 非phi 垢cấu 行hành 非phi 淨tịnh 行hạnh 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。

肇triệu 曰viết 。 不bất 可khả 得đắc 而nhi 名danh 者giả 也dã 。

雖tuy 過quá 魔ma 行hạnh 。 而nhi 現hiện 降hàng 伏phục 眾chúng 魔ma 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。

肇triệu 曰viết 。 不bất 可khả 得đắc 而nhi 有hữu 。 不bất 可khả 得đắc 而nhi 無vô 者giả 。 其kỳ 唯duy 大Đại 乘Thừa 行hành 乎hồ 。 何hà 則tắc 欲dục 言ngôn 其kỳ 有hữu 無vô 相tướng 無vô 名danh 。 欲dục 言ngôn 其kỳ 無vô 萬vạn 德đức 斯tư 行hành 。 萬vạn 德đức 斯tư 行hành 故cố 。 雖tuy 無vô 而nhi 有hữu 。 無vô 相tướng 無vô 名danh 故cố 。 雖tuy 有hữu 而nhi 無vô 。 然nhiên 則tắc 言ngôn 有hữu 不bất 乖quai 無vô 。 言ngôn 無vô 不bất 乖quai 有hữu 。 是thị 以dĩ 此thử 章chương 或hoặc 說thuyết 有hữu 行hành 或hoặc 說thuyết 無vô 行hành 。 有hữu 無vô 雖tuy 殊thù 其kỳ 致trí 不bất 異dị 也dã 。 魔ma 行hành 四tứ 魔ma 行hành 也dã 。 久cửu 已dĩ 超siêu 度độ 而nhi 現hiện 降hàng 魔ma 者giả 示thị 有hữu 所sở 過quá 耳nhĩ 。

雖tuy 求cầu 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 無vô 非phi 時thời 求cầu 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。

什thập 曰viết 。 功công 行hành 未vị 足túc 而nhi 求cầu 至chí 足túc 之chi 果quả 名danh 非phi 時thời 求cầu 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 一Nhất 切Thiết 智Trí 未vị 成thành 而nhi 中trung 道đạo 求cầu 證chứng 名danh 非phi 時thời 求cầu 也dã 。

雖tuy 觀quán 諸chư 法pháp 不bất 生sanh 。 而nhi 不bất 入nhập 正chánh 位vị 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。

什thập 曰viết 。 觀quán 無vô 生sanh 是thị 取thủ 證chứng 法pháp 。 不bất 入nhập 正chánh 位vị 明minh 不bất 證chứng 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 正chánh 位vị 取thủ 證chứng 之chi 位vị 也dã 。 三tam 乘thừa 同đồng 觀quán 無vô 生sanh 。 慧tuệ 力lực 弱nhược 者giả 。 不bất 能năng 自tự 出xuất 。 慧tuệ 力lực 強cường/cưỡng 者giả 超siêu 而nhi 不bất 證chứng 也dã 。

雖tuy 觀quán 十Thập 二Nhị 緣Duyên 起khởi 。 而nhi 入nhập 諸chư 邪tà 見kiến 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。

肇triệu 曰viết 。 觀quán 緣duyên 起khởi 斷đoạn 邪tà 見kiến 之chi 道đạo 也dã 。 而nhi 能năng 反phản 同đồng 邪tà 見kiến 者giả 。 豈khởi 二Nhị 乘Thừa 之chi 所sở 能năng 乎hồ 。

雖tuy 攝nhiếp 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 而nhi 不bất 愛ái 著trước 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。

什thập 曰viết 。 四tứ 攝nhiếp 法pháp 也dã 。 四tứ 攝nhiếp 是thị 愛ái 念niệm 眾chúng 生sanh 法pháp 。 今kim 明minh 愛ái 而nhi 不bất 著trước 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 四tứ 攝nhiếp 攝nhiếp 彼bỉ 慈từ 惠huệ 之chi 極cực 。 視thị 彼bỉ 猶do 己kỷ 而nhi 能năng 無vô 著trước 也dã 。

雖tuy 樂nhạo 遠viễn 離ly 。 而nhi 不bất 依y 身thân 心tâm 盡tận 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。

什thập 曰viết 。 心tâm 識thức 滅diệt 盡tận 名danh 為vi 遠viễn 離ly 。 遠viễn 離ly 即tức 空không 義nghĩa 也dã 。 不bất 依y 者giả 明minh 於ư 空không 不bất 取thủ 相tương/tướng 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 小tiểu 離ly 離ly 憒hội 鬧náo 。 大đại 離ly 身thân 心tâm 盡tận 。 菩Bồ 薩Tát 雖tuy 樂nhạo/nhạc/lạc 大đại 離ly 而nhi 不bất 依y 恃thị 也dã 。

雖tuy 行hành 三tam 界giới 。

什thập 曰viết 。 現hiện 生sanh 三tam 界giới 。

而nhi 不bất 壞hoại 法pháp 性tánh 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。

什thập 曰viết 。 處xử 而nhi 不bất 惑hoặc 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 三tam 界giới 即tức 法pháp 性tánh 。 處xử 之chi 何hà 所sở 壞hoại 焉yên 。

雖tuy 行hành 於ư 空không 。 而nhi 殖thực 眾chúng 德đức 本bổn 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。

肇triệu 曰viết 。 行hành 空không 欲dục 以dĩ 除trừ 有hữu 。 而nhi 方phương 殖thực 有hữu 德đức 也dã 。

雖tuy 行hành 無vô 相tướng 。 而nhi 度độ 眾chúng 生sanh 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。

肇triệu 曰viết 。 行hành 無vô 相tướng 欲dục 除trừ 取thủ 眾chúng 生sanh 相tương/tướng 。 而nhi 方phương 度độ 眾chúng 生sanh 也dã 。

雖tuy 行hành 無vô 作tác 。 而nhi 現hiện 受thọ 身thân 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。

肇triệu 曰viết 。 行hành 無vô 作tác 欲dục 不bất 造tạo 生sanh 死tử 。 而nhi 方phương 現hiện 受thọ 身thân 也dã 。

雖tuy 行hành 無vô 起khởi 。 而nhi 起khởi 一nhất 切thiết 善thiện 行hành 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。

肇triệu 曰viết 。 行hành 無vô 起khởi 欲dục 滅diệt 諸chư 起khởi 心tâm 。 而nhi 方phương 起khởi 諸chư 善thiện 行hành 。

雖tuy 行hành 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 而nhi 遍biến 知tri 眾chúng 生sanh 心tâm 。 心tâm 數số 法pháp 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。

什thập 曰viết 。 六Lục 度Độ 是thị 自tự 行hành 法pháp 。 自tự 行hành 既ký 足túc 然nhiên 後hậu 化hóa 人nhân 。 化hóa 人nhân 乃nãi 知tri 眾chúng 生sanh 心tâm 。 今kim 雖tuy 自tự 行hành 而nhi 已dĩ 能năng 知tri 彼bỉ 。

復phục 次thứ 第đệ 六Lục 度Độ 觀quán 法pháp 無vô 相tướng 。 不bất 以dĩ 無vô 相tướng 為vi 礙ngại 。 亦diệc 能năng 知tri 眾chúng 生sanh 心tâm 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 六Lục 度Độ 無vô 相tướng 行hành 也dã 。 無vô 相tướng 則tắc 無vô 。 知tri 而nhi 方phương 遍biến 知tri 眾chúng 生sanh 心tâm 行hành 也dã 。

雖tuy 行hành 六Lục 通Thông 。 而nhi 不bất 盡tận 漏lậu 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。

肇triệu 曰viết 。 雖tuy 具cụ 六Lục 通Thông 而nhi 不bất 為vi 漏lậu 盡tận 之chi 行hành 也dã 。 何hà 者giả 菩Bồ 薩Tát 觀quán 漏lậu 即tức 是thị 無vô 漏lậu 。 故cố 能năng 永vĩnh 處xứ 生sanh 死tử 與dữ 之chi 同đồng 漏lậu 。 豈khởi 以dĩ 漏lậu 盡tận 而nhi 自tự 異dị 於ư 漏lậu 乎hồ 。

雖tuy 行hành 四Tứ 無Vô 量Lượng 心Tâm 。 而nhi 不bất 貪tham 著trước 。 生sanh 於ư 梵Phạm 世Thế 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。

什thập 曰viết 。 四tứ 無vô 量lượng 行hạnh 。 則tắc 應ưng 生sanh 四tứ 禪thiền 地địa 。 今kim 偏thiên 言ngôn 梵Phạm 者giả 。 以dĩ 眾chúng 生sanh 宗tông 事sự 梵Phạm 天Thiên 舉cử 其kỳ 宗tông 也dã 。 亦diệc 四tứ 禪thiền 地địa 通thông 名danh 梵Phạm 耳nhĩ 。

雖tuy 行hành 禪thiền 定định 。 解giải 脫thoát 三tam 昧muội 。

什thập 曰viết 。 禪thiền 四tứ 禪thiền 也dã 。 定định 四tứ 空không 也dã 。 解giải 脫thoát 八bát 解giải 脫thoát 也dã 。 三tam 昧muội 空không 無vô 相tướng 無vô 作tác 也dã 。

而nhi 不bất 隨tùy 禪thiền 生sanh 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。

肇triệu 曰viết 。 取thủ 其kỳ 因nhân 而nhi 不bất 取thủ 其kỳ 果quả 。 可khả 謂vị 自tự 在tại 行hành 乎hồ 。

雖tuy 行hành 四Tứ 念Niệm 處Xứ 。 而nhi 不bất 永vĩnh 離ly 。 身thân 受thọ 心tâm 法pháp 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。

什thập 曰viết 。 雖tuy 觀quán 此thử 四tứ 法Pháp 。 而nhi 不bất 永vĩnh 滅diệt 。 而nhi 取thủ 證chứng 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 小Tiểu 乘Thừa 觀quán 身thân 受thọ 心tâm 法pháp 。 離ly 而nhi 取thủ 證chứng 。 菩Bồ 薩Tát 雖tuy 觀quán 此thử 四tứ 不bất 永vĩnh 離ly 。 而nhi 取thủ 證chứng 也dã 。

雖tuy 行hành 四Tứ 正Chánh 勤Cần 。 而nhi 不bất 捨xả 身thân 心tâm 精tinh 進tấn 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。

什thập 曰viết 。 精tinh 進tấn 即tức 四tứ 正chánh 勤cần 也dã 。 不bất 取thủ 故cố 言ngôn 離ly 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 小Tiểu 乘Thừa 法pháp 行hành 四tứ 正chánh 勤cần 功công 就tựu 則tắc 捨xả 入nhập 無vô 為vi 。 菩Bồ 薩Tát 雖tuy 同đồng 其kỳ 行hành 而nhi 不bất 同đồng 其kỳ 捨xả 也dã 。

雖tuy 行hành 四Tứ 如Như 意Ý 足Túc 。 而nhi 得đắc 自tự 在tại 神thần 通thông 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。

什thập 曰viết 。 雖tuy 現hiện 學học 神thần 足túc 實thật 已dĩ 神thần 通thông 自tự 在tại 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 雖tuy 同đồng 小Tiểu 乘Thừa 行hành 如như 意ý 足túc 。 而nhi 久cửu 得đắc 大Đại 乘Thừa 。 自tự 在tại 神thần 通thông 。 如như 意ý 足túc 神thần 通thông 之chi 因nhân 也dã 。

雖tuy 行hành 五ngũ 根căn 。 而nhi 分phân 別biệt 眾chúng 生sanh 。 諸chư 根căn 利lợi 鈍độn 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。

肇triệu 曰viết 。 小Tiểu 乘Thừa 唯duy 自tự 修tu 己kỷ 根căn 不bất 善thiện 人nhân 根căn 。 菩Bồ 薩Tát 雖tuy 同đồng 其kỳ 自tự 修tu 而nhi 。 善thiện 知tri 人nhân 根căn 。 令linh 彼bỉ 我ngã 俱câu 順thuận 也dã 。

雖tuy 行hành 五Ngũ 力Lực 。 而nhi 樂nhạo 求cầu 佛Phật 十Thập 力Lực 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。 雖tuy 行hành 七Thất 覺Giác 分Phần 。 而nhi 分phân 別biệt 佛Phật 之chi 智trí 慧tuệ 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。 雖tuy 行hành 八bát 正Chánh 道Đạo 而nhi 樂nhạo/nhạc/lạc 行hành 無vô 量lượng 佛Phật 道Đạo 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。

什thập 曰viết 。 盡tận 明minh 現hiện 行hành 淺thiển 法pháp 而nhi 內nội 已dĩ 實thật 入nhập 深thâm 法Pháp 也dã 。 肇triệu 曰viết 。 雖tuy 同đồng 聲Thanh 聞Văn 根Căn 力Lực 覺Giác 道Đạo 。 其kỳ 所sở 志chí 求cầu 常thường 在tại 佛Phật 行hạnh 也dã 。

雖tuy 行hành 止Chỉ 觀Quán 。

什thập 曰viết 。 初sơ 係hệ 心tâm 在tại 緣duyên 名danh 為vi 止chỉ 。 止chỉ 相tương 應ứng 名danh 為vi 觀quán 也dã 。

助Trợ 道Đạo 之chi 法Pháp 。 而nhi 不bất 畢tất 竟cánh 墮đọa 於ư 寂tịch 滅diệt 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。

肇triệu 曰viết 。 係hệ 心tâm 於ư 緣duyên 謂vị 之chi 止chỉ 。 分phân 別biệt 深thâm 達đạt 謂vị 之chi 觀quán 。 止Chỉ 觀Quán 助trợ 涅Niết 槃Bàn 之chi 要yếu 法pháp 。 菩Bồ 薩Tát 因nhân 之chi 而nhi 行hành 。 不bất 順thuận 之chi 以dĩ 墮đọa 涅Niết 槃Bàn 也dã 。

雖tuy 行hành 諸chư 法pháp 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 而nhi 以dĩ 相tướng 好hảo 。 莊trang 嚴nghiêm 其kỳ 身thân 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。

肇triệu 曰viết 。 修tu 無vô 生sanh 滅diệt 無vô 相tướng 行hành 者giả 本bổn 為vi 滅diệt 相tương/tướng 。 而nhi 方phương 以dĩ 相tướng 好hảo 嚴nghiêm 身thân 也dã 。

雖tuy 現hiện 聲Thanh 聞Văn 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 威uy 儀nghi 。 而nhi 不bất 捨xả 佛Phật 法Pháp 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。

肇triệu 曰viết 。 雖tuy 現hiện 行hành 小Tiểu 乘Thừa 威uy 儀nghi 。 而nhi 不bất 捨xả 大Đại 乘Thừa 之chi 法pháp 。

雖tuy 隨tùy 諸chư 法pháp 。 究cứu 竟cánh 淨tịnh 相tướng 。 而nhi 隨tùy 所sở 應ứng 。 為vi 現hiện 其kỳ 身thân 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。

肇triệu 曰viết 。 究cứu 竟cánh 淨tịnh 相tướng 。 理lý 無vô 形hình 貌mạo 。 而nhi 隨tùy 彼bỉ 所sở 應ứng 。 現hiện 若nhược 干can 象tượng 也dã 。

雖tuy 觀quán 諸chư 佛Phật 國quốc 土độ 。 永vĩnh 寂tịch 如như 空không 。 而nhi 現hiện 種chủng 種chủng 。 清thanh 淨tịnh 佛Phật 土độ 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。

肇triệu 曰viết 。 空không 本bổn 無vô 現hiện 而nhi 為vi 彼bỉ 現hiện 。

雖tuy 得đắc 佛Phật 道Đạo 。 轉chuyển 于vu 法Pháp 輪luân 。 入nhập 於ư 涅Niết 槃Bàn 。 而nhi 不bất 捨xả 於ư 。 菩Bồ 薩Tát 之chi 道Đạo 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。

肇triệu 曰viết 。 雖tuy 現hiện 成thành 佛Phật 轉chuyển 法Pháp 輪luân 入nhập 涅Niết 槃Bàn 。 而nhi 不bất 永vĩnh 寂tịch 還hoàn 入nhập 生sanh 死tử 。 修tu 菩Bồ 薩Tát 法pháp 。 如như 上thượng 所sở 列liệt 。 豈khởi 二Nhị 乘Thừa 之chi 所sở 能năng 乎hồ 。 獨độc 菩Bồ 薩Tát 行hành 耳nhĩ 。

說thuyết 是thị 語ngữ 時thời 。 文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 所sở 。 將tương 大đại 眾chúng 其kỳ 中trung 八bát 千thiên 天thiên 子tử 。 皆giai 發phát 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 心tâm 。

注Chú 維Duy 摩Ma 詰Cật 經Kinh 卷quyển 第đệ 五ngũ