菩Bồ 提Đề 心Tâm 觀Quán 釋Thích

宋Tống 法Pháp 天Thiên 譯Dịch

菩Bồ 提Đề 心tâm 觀quán 釋thích

西tây 天thiên 譯dịch 經kinh 三Tam 藏Tạng 。 朝triêu 散tán 大đại 夫phu 。 試thí 鴻hồng 臚lư 卿khanh 傳truyền 教giáo 大đại 師sư 臣thần 法pháp 天thiên 奉phụng 。 詔chiếu 譯dịch 。

歸quy 命mạng 本bổn 師sư 。 大đại 覺giác 世Thế 尊Tôn 。 我ngã 今kim 略lược 釋thích 。

菩Bồ 提Đề 心tâm 觀quán 。

如như 佛Phật 所sở 說thuyết 。 從tùng 心tâm 生sanh 一nhất 切thiết 法pháp 。 我ngã 今kim 當đương 議nghị 。 彼bỉ 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 云vân 何hà 性tánh 。 答đáp 離ly 一nhất 切thiết 性tánh 。 云vân 何hà 一nhất 切thiết 性tánh 。 謂vị 蘊uẩn 處xứ 界giới 等đẳng 性tánh 。 彼bỉ 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 離ly 取thủ 捨xả 故cố 。 則tắc 法pháp 無vô 我ngã 。 自tự 性tánh 平bình 等đẳng 。 本bổn 來lai 不bất 生sanh 。 自tự 性tánh 空không 故cố 。 所sở 言ngôn 一nhất 切thiết 性tánh 者giả 。 是thị 我ngã 等đẳng 性tánh 。 謂vị 我ngã 人nhân 眾chúng 生sanh 。 壽thọ 者giả 補bổ 特đặc 伽già 羅la 。 摩ma 拏noa 嚩phạ 迦ca 等đẳng 性tánh 。 而nhi 彼bỉ 等đẳng 性tánh 非phi 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 於ư 意ý 云vân 何hà 。 謂vị 彼bỉ 我ngã 等đẳng 。 而nhi 於ư 自tự 性tánh 離ly 一nhất 切thiết 相tướng 。 中trung 而nhi 生sanh 我ngã 見kiến 。 從tùng 我ngã 見kiến 生sanh 一nhất 切thiết 煩phiền 惱não 。 此thử 不bất 生sanh 彼bỉ 心tâm 。 或hoặc 言ngôn 蘊uẩn 處xứ 界giới 等đẳng 。 亦diệc 離ly 取thủ 捨xả 。 謂vị 蘊uẩn 處xứ 界giới 。 等đẳng 性tánh 真chân 實thật 理lý 。 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 云vân 何hà 色sắc 相tướng 等đẳng 無vô 實thật 。 謂vị 色sắc 蘊uẩn 四tứ 大đại 合hợp 成thành 故cố 。 四tứ 大đại 者giả 。 即tức 地địa 水thủy 火hỏa 風phong 界giới 。 復phục 生sanh 五ngũ 色sắc 謂vị 。 色sắc 聲thanh 香hương 味vị 觸xúc 。 彼bỉ 地địa 大đại 等đẳng 及cập 五ngũ 色sắc 等đẳng 。 一nhất 一nhất 各các 自tự 性tánh 不bất 可khả 得đắc 。 如như 是thị 諸chư 法pháp 皆giai 然nhiên 。 是thị 故cố 知tri 色sắc 名danh 虛hư 假giả 。 由do 此thử 知tri 色sắc 蘊uẩn 空không 。 譬thí 如như 因nhân 樹thụ 有hữu 影ảnh 樹thụ 滅diệt 影ảnh 亡vong 。 色sắc 蘊uẩn 如như 是thị 。 受thọ 蘊uẩn 亦diệc 然nhiên 。 云vân 何hà 名danh 受thọ 。 受thọ 有hữu 三tam 種chủng 。 謂vị 苦khổ 受thọ 樂lạc 受thọ 。 非phi 苦khổ 樂lạc 受thọ 。 而nhi 此thử 三tam 受thọ 。 互hỗ 相tương 因nhân 緣duyên 。

復phục 有hữu 二nhị 種chủng 。 謂vị 身thân 受thọ 意ý 受thọ 。 身thân 色sắc 蘊uẩn 攝nhiếp 。 身thân 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 若nhược 無vô 身thân 即tức 無vô 受thọ 。 亦diệc 不bất 可khả 言ngôn 。 亦diệc 不bất 可khả 說thuyết 。 非phi 短đoản 非phi 長trường/trưởng 。 非phi 色sắc 非phi 相tướng 。 無vô 實thật 無vô 著trước 。 不bất 可khả 知tri 故cố 。 身thân 受thọ 如như 是thị 。 意ý 受thọ 亦diệc 然nhiên 。 受thọ 蘊uẩn 如như 是thị 。 見kiến 受thọ 蘊uẩn 空không 。 想tưởng 蘊uẩn 亦diệc 虛hư 假giả 不bất 實thật 。 緣duyên 慮lự 所sở 攝nhiếp 。 而nhi 彼bỉ 緣duyên 慮lự 。 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 即tức 非phi 緣duyên 慮lự 。 非phi 緣duyên 慮lự 故cố 見kiến 想tưởng 蘊uẩn 空không 想tưởng 蘊uẩn 如như 是thị 。 行hành 蘊uẩn 亦diệc 然nhiên 。 心tâm 所sở 造tạo 作tác 善thiện 意ý 記ký 念niệm 等đẳng 行hành 。 無vô 所sở 有hữu 故cố 。 彼bỉ 心tâm 法pháp 所sở 生sanh 色sắc 等đẳng 蘊uẩn 一nhất 一nhất 無vô 所sở 生sanh 。 是thị 故cố 知tri 行hành 蘊uẩn 業nghiệp 相tương/tướng 不bất 實thật 。 亦diệc 無vô 主chủ 宰tể 。 即tức 見kiến 行hành 蘊uẩn 空không 行hành 蘊uẩn 如như 是thị 。 識thức 蘊uẩn 亦diệc 然nhiên 。 乃nãi 至chí 眼nhãn 耳nhĩ 。 鼻tị 舌thiệt 身thân 意ý 。 彼bỉ 眼nhãn 識thức 等đẳng 一nhất 一nhất 自tự 性tánh 。 皆giai 不bất 可khả 得đắc 。 彼bỉ 眼nhãn 緣duyên 有hữu 色sắc 。 從tùng 緣duyên 生sanh 識thức 。 無vô 緣duyên 即tức 不bất 生sanh 識thức 。 而nhi 此thử 眼nhãn 色sắc 及cập 彼bỉ 色sắc 蘊uẩn 等đẳng 無vô 分phân 齊tề 。 此thử 分phân 別biệt 眼nhãn 色sắc 即tức 非phi 眼nhãn 色sắc 。 識thức 無vô 所sở 生sanh 。 眼nhãn 識thức 如như 是thị 。 耳nhĩ 鼻tị 舌thiệt 身thân 意ý 亦diệc 然nhiên 。 如như 是thị 知tri 此thử 識thức 依y 止chỉ 摩ma 曩nẵng 識thức 。 由do 依y 止chỉ 摩ma 曩nẵng 識thức 故cố 。 即tức 發phát 生sanh 過quá 去khứ 未vị 來lai 。 見kiến 在tại 法pháp 故cố 。 云vân 何hà 過quá 去khứ 未vị 來lai 見kiến 在tại 法pháp 。 謂vị 過quá 去khứ 已dĩ 滅diệt 。 未vị 來lai 未vị 生sanh 。 見kiến 在tại 不bất 住trụ 。 由do 是thị 知tri 識thức 蘊uẩn 空không 。 如như 是thị 一nhất 一nhất 。 說thuyết 蘊uẩn 處xứ 界giới 。 各các 各các 分phân 別biệt 。 自tự 性tánh 皆giai 空không 。 彼bỉ 非phi 無vô 性tánh 即tức 真chân 實thật 句cú 。 喻dụ 無vô 種chủng 子tử 不bất 生sanh 芽nha 莖hành 。 是thị 故cố 說thuyết 彼bỉ 。 蘊uẩn 處xứ 界giới 等đẳng 。 亦diệc 離ly 取thủ 捨xả 。 云vân 何hà 菩Bồ 提Đề 。 心tâm 無vô 取thủ 無vô 捨xả 。 如như 佛Phật 所sở 說thuyết 。 告cáo 祕bí 密mật 主chủ 。 彼bỉ 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 如Như 來Lai 。 應Ứng 。 正Chánh 等Đẳng 覺Giác 了liễu 知tri 彼bỉ 心tâm 。 非phi 青thanh 非phi 黃hoàng 。 非phi 赤xích 非phi 白bạch 。 非phi 紅hồng 色sắc 非phi 頗phả 胝chi 迦ca 色sắc 。 非phi 短đoản 非phi 長trường/trưởng 。 非phi 圓viên 非phi 方phương 。 非phi 明minh 非phi 暗ám 。 非phi 女nữ 非phi 男nam 。 非phi 黃hoàng 門môn 等đẳng 。 又hựu 祕bí 密mật 主chủ 。 菩Bồ 提Đề 心tâm 非phi 欲dục 界giới 性tánh 。 非phi 色sắc 界giới 性tánh 。 非phi 天thiên 性tánh 非phi 夜dạ 叉xoa 。 非phi 乾càn 闥thát 婆bà 。 非phi 阿a 修tu 羅la 。 非phi 人nhân 非phi 非phi 人nhân 等đẳng 性tánh 。 乃nãi 至chí 一nhất 切thiết 。 智trí 求cầu 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 。 如như 是thị 取thủ 心tâm 非phi 有hữu 。 云vân 何hà 言ngôn 有hữu 捨xả 故cố 。 又hựu 如như 佛Phật 說thuyết 。 告cáo 祕bí 密mật 主chủ 。 菩Bồ 提Đề 心tâm 非phi 內nội 非phi 外ngoại 非phi 中trung 間gian 。 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 於ư 意ý 云vân 何hà 。 以dĩ 自tự 性tánh 寂tịch 靜tĩnh 故cố 。 又hựu 祕bí 密mật 主chủ 。 彼bỉ 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 一Nhất 切Thiết 智Trí 求cầu 不bất 可khả 得đắc 。 云vân 何hà 得đắc 取thủ 捨xả 。 如như 是thị 於ư 法pháp 得đắc 離ly 取thủ 捨xả 。 平bình 等đẳng 無vô 我ngã 。 如như 一nhất 切thiết 法pháp 。 無vô 我ngã 亦diệc 然nhiên 。 如như 佛Phật 所sở 說thuyết 。 菩Bồ 提Đề 心tâm 亦diệc 然nhiên 。 一nhất 切thiết 法pháp 空không 。 無vô 相tướng 無vô 我ngã 。 諸chư 法pháp 寂tịch 靜tĩnh 。 無vô 寂tịch 靜tĩnh 相tướng 。 心tâm 本bổn 平bình 等đẳng 本bổn 來lai 不bất 生sanh 。 亦diệc 非phi 不bất 生sanh 。 復phục 云vân 何hà 性tánh 。 答đáp 曰viết 空không 性tánh 。 空không 云vân 何hà 性tánh 。 謂vị 如như 虛hư 空không 故cố 。 如như 佛Phật 所sở 說thuyết 。 虛hư 空không 之chi 性tánh 。 空không 無vô 喻dụ 故cố 。 菩Bồ 提Đề 之chi 心tâm 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 菩Bồ 提Đề 之chi 名danh 非phi 性tánh 非phi 相tướng 。 無vô 生sanh 無vô 滅diệt 。 非phi 覺giác 非phi 無vô 覺giác 。 若nhược 如như 是thị 了liễu 知tri 。 是thị 名danh 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 又hựu 如như 佛Phật 說thuyết 。 告cáo 祕bí 密mật 主chủ 。 於ư 自tự 本bổn 心tâm 。 如như 實thật 了liễu 知tri 。 於ư 無vô 有hữu 法pháp 。 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 。 是thị 故cố 名danh 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。 又hựu 告cáo 祕bí 密mật 主chủ 。 當đương 於ư 自tự 心tâm 如như 實thật 觀quán 已dĩ 。 然nhiên 後hậu 發phát 起khởi 方phương 便tiện 。 觀quán 於ư 眾chúng 生sanh 。 知tri 諸chư 眾chúng 生sanh 。 於ư 自tự 覺giác 性tánh 。 不bất 如như 實thật 知tri 。 起khởi 於ư 疑nghi 妄vọng 顛điên 倒đảo 執chấp 著trước 。 受thọ 於ư 種chủng 種chủng 輪luân 迴hồi 大đại 苦khổ 。 我ngã 由do 此thử 故cố 。 起khởi 大đại 悲bi 心tâm 。 令linh 諸chư 眾chúng 生sanh 。 於ư 自tự 心tâm 法pháp 如như 實thật 證chứng 覺giác 。 是thị 即tức 名danh 為vi 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 是thị 名danh 利lợi 益ích 心tâm 。 安an 樂lạc 心tâm 。 最tối 上thượng 心tâm 。 法Pháp 界Giới 善thiện 覺giác 心tâm 。 以dĩ 如như 是thị 智trí 。 攝nhiếp 諸chư 眾chúng 生sanh 故cố 。 名danh 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 發phát 此thử 心tâm 故cố 。 所sở 獲hoạch 福phước 德đức 。 亦diệc 如như 虛hư 空không 。 無vô 有hữu 邊biên 際tế 。 其kỳ 功công 德đức 海hải 。 亦diệc 復phục 無vô 量lượng 。 雖tuy 復phục 劫kiếp 盡tận 。 功công 德đức 無vô 盡tận 。 如như 是thị 名danh 為vi 。 發phát 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 根căn 本bổn 最tối 上thượng 菩Bồ 提Đề 心tâm 。

菩Bồ 提Đề 心tâm 觀quán 釋thích 一nhất 卷quyển