八Bát 識Thức 規Quy 矩Củ 論Luận 義Nghĩa

清Thanh 性Tánh 起Khởi 論Luận 釋Thích 善Thiện 漳 等Đẳng 錄Lục

原nguyên 夫phu

聖thánh 人nhân 體thể 用dụng 之chi 旨chỉ 者giả 。 有hữu 性tánh 相tướng 二nhị 義nghĩa 之chi 門môn 也dã 。 夫phu 性tánh 相tướng 二nhị 門môn 者giả 。 是thị 真Chân 如Như 性tánh 中trung 。 有hữu 生sanh 滅diệt 門môn 。 有hữu 不bất 生sanh 滅diệt 門môn 也dã 。 今kim 生sanh 滅diệt 者giả 。 是thị 相tương/tướng 宗tông 心tâm 意ý 識thức 也dã 。 不bất 生sanh 滅diệt 者giả 。 是thị 性tánh 宗tông 空không 體thể 之chi 旨chỉ 也dã 。 然nhiên 則tắc 性tánh 外ngoại 無vô 相tướng 。 相tương/tướng 外ngoại 無vô 性tánh 。 是thị 故cố 真Chân 如Như 門môn 中trung 。 生sanh 滅diệt 與dữ 不bất 生sanh 滅diệt 。 實thật 無vô 異dị 相tướng 之chi 法pháp 體thể 也dã 。 既ký 無vô 異dị 體thể 。 所sở 以dĩ 觸xúc 境cảnh 明minh 如như 。 若nhược 無vô 性tánh 相tướng 。 故cố 曰viết 。 唯duy 心tâm 無vô 境cảnh 。 若nhược 無vô 境cảnh 者giả 。 自tự 心tâm 誰thùy 生sanh 。 故cố 心tâm 境cảnh 泯mẫn 泯mẫn 廓khuếch 然nhiên 無vô 聖thánh 。 彰chương 大đại 象tượng 而nhi 不bất 見kiến 其kỳ 形hình 。 渾hồn 太thái 虗hư 而nhi 不bất 見kiến 其kỳ 相tương/tướng 。 是thị 故cố 在tại 上thượng 不bất 皦# 。 其kỳ 下hạ 不bất 昧muội 。 大đại 包bao 天thiên 地địa 。 細tế 入nhập 微vi 塵trần 。 非phi 色sắc 非phi 空không 。 非phi 智trí 非phi 識thức 。 以dĩ 五ngũ 目mục 不bất 能năng 覩đổ 其kỳ 形hình 。 即tức 四tứ 辯biện 莫mạc 能năng 談đàm 其kỳ 狀trạng 。 故cố 繩thằng 繩thằng 不bất 可khả 名danh 。 寂tịch 寂tịch 不bất 可khả 見kiến 。 迎nghênh 之chi 不bất 見kiến 首thủ 。 隨tùy 之chi 不bất 見kiến 後hậu 。 鑽toàn 之chi 彌di 堅kiên 。 探thám 之chi 無vô 影ảnh 。 微vi 妙diệu 玄huyền 通thông 。 深thâm 不bất 可khả 識thức 。 希hy 夷di 絕tuyệt 朕trẫm 。 究cứu 不bất 可khả 知tri 。 (# 噫# )# 只chỉ 可khả 冥minh 之chi 于vu 心tâm 。 契khế 之chi 于vu 神thần 。 為vi 三tam 藏tạng 之chi 祖tổ 。 作tác 十Thập 地Địa 之chi 宗tông 。 迷mê 之chi 者giả 。 化hóa 智trí 性tánh 而nhi 成thành 識thức 色sắc 。 悟ngộ 之chi 者giả 。 轉chuyển 識thức 色sắc 而nhi 成thành 智trí 性tánh 。 成thành 色sắc 識thức 者giả 。 六lục 道đạo 齊tề 彰chương 。 成thành 智trí 性tánh 者giả 。 即tức 幻huyễn 有hữu 俱câu 寂tịch 。 又hựu 齊tề 彰chương 者giả 。 成thành 黎lê 耶da 之chi 心tâm 王vương 。 俱câu 寂tịch 者giả 。 捐quyên 萬vạn 象tượng 之chi 形hình 質chất 。 又hựu 心tâm 王vương 起khởi 。 則tắc 憎tăng 愛ái 心tâm 所sở 之chi 紛phân 紛phân 。 藏tạng 識thức 空không 。 破phá 無vô 明minh 轉chuyển 識thức 之chi 息tức 息tức (# 噫# )# 。 若nhược 能năng 通thông 唯duy 識thức 之chi 真chân 宗tông 。 達đạt 實thật 相tướng 之chi 無vô 境cảnh 者giả 。 則tắc 不bất 愧quý 於ư 學học 法pháp 之chi 人nhân 矣hĩ 。 然nhiên (# 余dư )# 自tự 慚tàm 無vô 識thức 。 未vị 入nhập 升thăng 堂đường 。 謁yết 究cứu 玄huyền 宗tông 。 竭kiệt 思tư 不bất 已dĩ 。 實thật 祈kỳ 。

聖thánh 之chi 冥minh 加gia 。 誠thành 叩khấu 于vu 。

歷lịch 祖tổ 。 聊liêu 為vi 論luận 識thức 以dĩ 示thị 將tương 來lai 。

唐đường 玄huyền 奘tráng 法Pháp 師sư 八bát 識thức 規quy 矩củ 母mẫu 頌tụng

清thanh 金kim 陵lăng 西tây 天thiên 禪thiền 寺tự 元nguyên 峯phong 法Pháp 師sư 。 性tánh 起khởi 。 論luận 釋thích 。

嗣tự 法Pháp 門môn 人nhân 。 善thiện 漳# 等đẳng 錄lục 。

歸quy 敬kính 請thỉnh 加gia

稽khể 首thủ 慈Từ 氏Thị 佛Phật 。 如như 尊tôn 在tại 目mục 前tiền 。 如Như 來Lai 已dĩ 涅Niết 槃Bàn 。

今kim 日nhật 無vô 請thỉnh 益ích 。 故cố 祈kỳ 冥minh 加gia 力lực 。 命mạng 筆bút 成thành 此thử 論luận 。

搜sưu 盡tận 八bát 識thức 旨chỉ 。 言ngôn 言ngôn 投đầu 祖tổ 意ý 。 普phổ 利lợi 諸chư 異dị 生sanh 。

同đồng 證chứng 唯duy 識thức 性tánh 。 以dĩ 斯tư 淨tịnh 妙diệu 善thiện 。 回hồi 向hướng 於ư 淨tịnh 土độ 。

速tốc 見kiến 阿A 彌Di 陀Đà 。 頓đốn 捨xả 異dị 熟thục 盡tận 。

△# 今kim 云vân 八bát 識thức 者giả 。 以dĩ 一nhất 本bổn 。 散tán 為vi 萬vạn 殊thù 。 故cố 云vân 。 唯duy 識thức 者giả 。 萬vạn 殊thù 為vi 一nhất 本bổn 。 今kim 云vân 唯duy 識thức 者giả 。 即tức 黎lê 耶da 識thức 也dã 。 以dĩ 心tâm 外ngoại 而nhi 無vô 法pháp 也dã 。 又hựu 唯duy 者giả 。 非phi 他tha 人nhân 之chi 所sở 成thành 也dã 。 唯duy 我ngã 黎lê 耶da 藏tạng 識thức 之chi 所sở 生sanh 耳nhĩ 。 又hựu 唯duy 者giả 。 成thành 也dã 。 即tức 根căn 塵trần 器khí 界giới 及cập 轉chuyển 識thức 。 并tinh 心tâm 所sở 法pháp 者giả 。 總tổng 在tại 藏tạng 識thức 。 獨độc 自tự 成thành 耳nhĩ 。 故cố 問vấn 。 何hà 以dĩ 自tự 成thành 。 非phi 他tha 力lực 也dã 。 答đáp 。 如như 人nhân 墮đọa 餓ngạ 鬼quỷ 道đạo 。 見kiến 水thủy 成thành 膿nùng 血huyết 。 或hoặc 變biến 成thành 火hỏa 。 故cố 目Mục 連Liên 救cứu 母mẫu 送tống 飯phạn 。 變biến 成thành 火hỏa 炭thán 。 天thiên 人nhân 見kiến 水thủy 是thị 琉lưu 璃ly 。 魚ngư 成thành 窟quật 宅trạch 。 又hựu 善thiện 財tài 。 參tham 大Đại 光Quang 明Minh 王Vương 。 眾chúng 生sanh 在tại 城thành 中trung 。 或hoặc 見kiến 此thử 城thành 。 似tự 琉lưu 璃ly 。 或hoặc 見kiến 此thử 城thành 中trung 。 俱câu 七thất 寶bảo 成thành 。 或hoặc 見kiến 此thử 城thành 中trung 。 是thị 沙sa 土thổ/độ 木mộc 屋ốc 。 豈khởi 非phi 是thị 唯duy 心tâm 業nghiệp 力lực 。 各các 人nhân 之chi 所sở 現hiện 也dã 。 是thị 故cố 自tự 心tâm 業nghiệp 力lực 強cường/cưỡng 故cố 。 者giả 見kiến 種chủng 種chủng 各các 異dị 。 非phi 心tâm 外ngoại 有hữu 色sắc 可khả 見kiến 。 隨tùy 自tự 心tâm 故cố 。 何hà 則tắc 。 以dĩ 各các 人nhân 自tự 心tâm 業nghiệp 力lực 種chủng 強cường/cưỡng 。 如như 餓ngạ 鬼quỷ 。 共cộng 一nhất 處xứ 住trụ 。 彼bỉ 此thử 不bất 見kiến 。 似tự 同đồng 一nhất 室thất 。 成thành 各các 夢mộng 故cố 。 即tức 為vi 心tâm 也dã 。 此thử 通thông 凡phàm 情tình 唯duy 心tâm 。 若nhược 佛Phật 果Quả 中trung 。 成thành 大đại 光quang 明minh 藏tạng 。 是thị 白bạch 淨tịnh 識thức 名danh 曰viết 。 毗tỳ 盧lô 遮già 那na 佛Phật 也dã 。

所sở 云vân 。 八bát 識thức 者giả 。 俱câu 在tại 心tâm 數số 。 非phi 心tâm 所sở 故cố 。 云vân 八bát 識thức 者giả 。 一nhất 眼nhãn 識thức 。 二nhị 耳nhĩ 識thức 。 三tam 鼻tị 識thức 。 四tứ 舌thiệt 識thức 。 五ngũ 身thân 識thức 。 六lục 意ý 識thức 。 七thất 末mạt 那na 識thức 。 八bát 阿a 黎lê 耶da 識thức 。 今kim 識thức 本bổn 無vô 異dị 名danh 。 因nhân 用dụng 處xứ 各các 別biệt 。 故cố 識thức 帶đái 數số 量lượng 。 謂vị 帶đái 數số 釋thích 名danh 。 今kim 云vân 五ngũ 識thức 者giả 。 依y 根căn 得đắc 名danh 。 依y 眼nhãn 得đắc 名danh 。 故cố 云vân 眼nhãn 識thức 。 乃nãi 至chí 依y 身thân 得đắc 名danh 。 故cố 云vân 身thân 識thức 。 名danh 隣lân 近cận 釋thích 也dã 。 又hựu 眼nhãn 不bất 是thị 耳nhĩ 。 乃nãi 至chí 耳nhĩ 不bất 是thị 身thân 識thức 。 即tức 相tương 違vi 釋thích 也dã 。 又hựu 名danh 依y 士sĩ 。 釋thích 以dĩ 根căn 劣liệt 仗trượng 識thức 方phương 見kiến 。 故cố 名danh 依y 士sĩ 釋thích 也dã 。 如như 父phụ 仗trượng 子tử 名danh 力lực 故cố 。 又hựu 名danh 依y 主chủ 釋thích 。 識thức 為vi 能năng 依y 。 根căn 為vi 所sở 依y 。 故cố 名danh 依y 主chủ 釋thích 。 又hựu 名danh 持trì 業nghiệp 。 有hữu 財tài 。 六lục 七thất 八bát 識thức 中trung 。 釋thích 耳nhĩ 。 因nhân 。

玄huyền 祖tổ 始thỉ 出xuất 八bát 識thức 母mẫu 頌tụng 共cộng 四tứ 十thập 八bát 句cú 。 分phân 為vi 四tứ 科khoa 解giải 釋thích 。

-# ○# 第đệ 一nhất 科khoa 五ngũ 識thức 轉chuyển 成Thành 所Sở 作Tác 智Trí 。 頌tụng 十thập 二nhị 句cú

-# ○# 第đệ 二nhị 科khoa 六lục 識thức 轉chuyển 妙Diệu 觀Quán 察Sát 智Trí 。 頌tụng 十thập 二nhị 句cú

-# ○# 第đệ 三tam 科khoa 七thất 識thức 轉chuyển 平Bình 等Đẳng 性Tánh 智Trí 。 頌tụng 十thập 二nhị 句cú

-# ○# 第đệ 四tứ 科khoa 八bát 識thức 轉chuyển 大Đại 圓Viên 鏡Kính 智Trí 。 頌tụng 十thập 二nhị 句cú

四tứ 科khoa 中trung 先tiên 論luận 五ngũ 識thức 章chương 十thập 二nhị 句cú 云vân 。

第đệ 一nhất 五ngũ 識thức 頌tụng 中trung 又hựu 分phân 為vi 二nhị

(# 前tiền 八bát 句cú 凡phàm 情tình 章chương 。 後hậu 四tứ 句cú 聖thánh 果Quả 章chương )# 。

初sơ 頌tụng 凡phàm 情tình

性tánh 境cảnh 現hiện 量lượng 通thông 三tam 性tánh 。 眼nhãn 耳nhĩ 身thân 三tam 二nhị 地địa 居cư 。

徧biến 行hành 別biệt 境cảnh 善thiện 十thập 一nhất 。 中trung 二nhị 大đại 八bát 貪tham 瞋sân 癡si 。

五ngũ 識thức 同đồng 依y 淨tịnh 色sắc 根căn 。 九cửu 緣duyên 七thất 八bát 好hảo 相tướng 隣lân 。

合hợp 三tam 離ly 二nhị 觀quán 塵trần 世thế 。 愚ngu 者giả 難nạn/nan 分phần/phân 識thức 與dữ 根căn 。

今kim 論luận 八bát 句cú 中trung 初sơ 句cú 云vân 。

性tánh 境cảnh 現hiện 量lượng 通thông 三tam 性tánh 。

論luận 曰viết 云vân 何hà 性tánh 境cảnh 現hiện 量lượng 而nhi 通thông 三tam 性tánh 耶da 。 答đáp 。 所sở 云vân 性tánh 境cảnh 者giả 。 不bất 改cải 易dị 。 為vi 之chi 性tánh 。 所sở 對đối 五ngũ 塵trần 。 為vi 之chi 境cảnh 。 此thử 之chi 以dĩ 性tánh 為vi 境cảnh 者giả 。 謂vị 地địa 水thủy 火hỏa 風phong 。 以dĩ 四tứ 大đại 而nhi 為vi 之chi 性tánh 也dã 。 境cảnh 也dã 。 問vấn 。 云vân 何hà 不bất 改cải 易dị 性tánh 耶da 。 答đáp 。 地địa 以dĩ 堅kiên 固cố 為vi 性tánh 。 水thủy 以dĩ 濕thấp 為vi 性tánh 。 火hỏa 以dĩ 熱nhiệt 為vi 性tánh 。 風phong 以dĩ 動động 為vi 性tánh 。 以dĩ 四tứ 大đại 。 各các 云vân 性tánh 者giả 。 如như 火hỏa 欲dục 凉# 。 決quyết 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 風phong 欲dục 靜tĩnh 者giả 。 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 下hạ 二nhị 義nghĩa 可khả 知tri 。 故cố 云vân 性tánh 不bất 可khả 易dị 也dã 。 又hựu 四tứ 大đại 各các 徧biến 。 無vô 欠khiếm 無vô 餘dư 。 故cố 名danh 四tứ 大đại 。 又hựu 能năng 生sanh 。 聲thanh 香hương 味vị 觸xúc 。 為vi 之chi 四tứ 微vi 。 即tức 能năng 所sở 八bát 法pháp 。 共cộng 名danh 為vị 色sắc 聲thanh 香hương 味vị 。 觸xúc 由do 對đối 四tứ 大đại 。 故cố 名danh 四tứ 微vi 。 色sắc 言ngôn 色sắc 。 與dữ 四tứ 微vi 。 即tức 為vi 之chi 五ngũ 塵trần 性tánh 境cảnh 。 收thu 盡tận 內nội 之chi 根căn 身thân 。 外ngoại 之chi 器khí 界giới 。 以dĩ 至chí 明minh 暗ám 顯hiển 色sắc 等đẳng 。 方phương 圓viên 形hình 色sắc 等đẳng 。 行hành 住trụ 坐tọa 臥ngọa 。 有hữu 表biểu 色sắc 等đẳng 。 總tổng 為vi 第đệ 八bát 識thức 親thân 疎sơ 相tương/tướng 分phần/phân 。 是thị 果quả 報báo 識thức 性tánh 持trì 也dã 。 總tổng 以dĩ 五ngũ 識thức 所sở 緣duyên 性tánh 境cảnh 而nhi 成thành 現hiện 量lượng 境cảnh 故cố 。 是thị 見kiến 相tương/tướng 二nhị 分phần 種chủng 子tử 之chi 所sở 生sanh 也dã 。 若nhược 未vị 破phá 無vô 明minh 迷mê 性tánh 。 是thị 徧biến 計kế 性tánh 所sở 收thu 。 若nhược 破phá 迷mê 性tánh 。 即tức 依y 他tha 起khởi 性tánh 。 相tương 似tự 雖tuy 有hữu 。 性tánh 是thị 無vô 也dã 。 似tự 依y 他tha 性tánh 即tức 圓viên 成thành 故cố 。 現hiện 量lượng 者giả 。 現hiện 謂vị 顯hiển 現hiện 。 非phi 過quá 未vị 故cố 。 又hựu 如như 鏡kính 光quang 故cố 。 量lượng 謂vị 度độ 量lương 。 是thị 率suất 爾nhĩ 心tâm 如như 鏡kính 照chiếu 像tượng 。 不bất 留lưu 情tình 故cố 。 現hiện 如như 影ảnh 像tượng 。 量lượng 如như 鏡kính 光quang 耳nhĩ 。 又hựu 見kiến 相tương/tướng 二nhị 分phần 。 各các 有hữu 自tự 種chủng 。 在tại 八bát 識thức 種chủng 內nội 。 一nhất 齊tề 生sanh 者giả 。 無vô 前tiền 後hậu 際tế 故cố 。

云vân 通thông 三tam 性tánh 者giả 。 一nhất 善thiện 性tánh 。 二nhị 惡ác 性tánh 。 三tam 無vô 記ký 性tánh 。 所sở 云vân 性tánh 者giả 。 種chủng 也dã 。 以dĩ 藏tạng 識thức 中trung 。 無vô 始thỉ 已dĩ 來lai 。 所sở 熏huân 善thiện 性tánh 種chủng 子tử 。 惡ác 性tánh 種chủng 子tử 。 及cập 無vô 記ký 性tánh 種chủng 子tử 。 各các 性tánh 種chủng 子tử 。 決quyết 不bất 能năng 改cải 。 似tự 若nhược 栴chiên 檀đàn 香hương 與dữ 臭xú 蒜toán 。 決quyết 是thị 各các 性tánh 。 是thị 故cố 觸xúc 境cảnh 中trung 。 或hoặc 如như 惡ác 人nhân 打đả 鳥điểu 。 率suất 爾nhĩ 心tâm 起khởi 即tức 成thành 現hiện 量lượng 。 一nhất 剎sát 那na 際tế 。 落lạc 意ý 識thức 中trung 即tức 成thành 比tỉ 量lượng 。 引dẫn 善thiện 性tánh 種chủng 子tử 。 即tức 生sanh 慈từ 念niệm 。 成thành 善thiện 現hiện 行hành 。 惡ác 性tánh 種chủng 子tử 。 觸xúc 五ngũ 塵trần 性tánh 境cảnh 。 成thành 現hiện 量lượng 。 落lạc 比tỉ 量lượng 意ý 識thức 中trung 。 生sanh 惡ác 現hiện 行hành 。 起khởi 隨tùy 喜hỷ 善thiện 念niệm 惡ác 念niệm 亦diệc 復phục 然nhiên 。 也dã 故cố 云vân 性tánh 境cảnh 。 以dĩ 成thành 現hiện 量lượng 。 而nhi 又hựu 成thành 比tỉ 量lượng 。 通thông 善thiện 性tánh 惡ác 性tánh 無vô 記ký 性tánh 。 各các 種chủng 生sanh 現hiện 行hành 者giả 。 乃nãi 至chí 性tánh 境cảnh 中trung 觸xúc 十Thập 善Thiện 境cảnh 。 通thông 現hiện 比tỉ 二nhị 量lượng 。 或hoặc 十thập 惡ác 境cảnh 。 通thông 現hiện 比tỉ 二nhị 量lượng 。 若nhược 本bổn 無vô 善thiện 惡ác 種chủng 子tử 。 故cố 觸xúc 善thiện 境cảnh 不bất 生sanh 善thiện 。 惡ác 境cảnh 不bất 生sanh 惡ác 。 既ký 無vô 善thiện 惡ác 現hiện 行hành 種chủng 子tử 。 名danh 無vô 記ký 種chủng 也dã 。 今kim 七thất 識thức 中trung 。 善thiện 惡ác 現hiện 行hành 。 熏huân 在tại 藏tạng 識thức 內nội 。 即tức 成thành 八bát 識thức 中trung 引dẫn 業nghiệp 種chủng 。 遷thiên 至chí 當đương 來lai 。 必tất 成thành 善thiện 惡ác 苦khổ 果quả 樂nhạo/nhạc/lạc 果quả 也dã 。 是thị 為vi 當đương 來lai 異dị 熱nhiệt 果quả 耳nhĩ 。 故cố 云vân 通thông 三tam 性tánh 因nhân 果quả 。 決quyết 無vô 差sai 也dã 。

眼nhãn 耳nhĩ 身thân 三tam 二nhị 地địa 居cư 。

論luận 曰viết 。 云vân 何hà 眼nhãn 耳nhĩ 身thân 三tam 識thức 。 只chỉ 通thông 初sơ 禪thiền 及cập 二nhị 禪thiền 天thiên 耶da 。 即tức 不bất 通thông 上thượng 界giới 三tam 禪thiền 四tứ 禪thiền 天thiên 耶da 。 答đáp 。 下hạ 欲dục 界giới 。 五ngũ 趣thú 雜tạp 居cư 地địa 中trung 。 八bát 識thức 全toàn 俱câu 。 初sơ 禪thiền 二nhị 禪thiền 天thiên 。 無vô 欲dục 界giới 。 鼻tị 舌thiệt 二nhị 識thức 。 捨xả 段đoạn 食thực 故cố 。 無vô 香hương 味vị 塵trần 。 今kim 二nhị 地địa 者giả 。 只chỉ 六lục 識thức 。 一nhất 眼nhãn 識thức 。 二nhị 耳nhĩ 識thức 。 三Tam 身Thân 識thức 。 四tứ 意ý 識thức 。 五ngũ 末mạt 那na 識thức 。 六lục 即tức 黎lê 耶da 識thức 。 又hựu 初sơ 禪thiền 具cụ 六lục 識thức 者giả 。 由do 捨xả 離ly 欲dục 界giới 生sanh 得đắc 初sơ 禪thiền 喜hỷ 。 又hựu 得đắc 淨tịnh 妙diệu 樂lạc 故cố 。 況huống 有hữu 覺giác 觀quán 二nhị 心tâm 。 以dĩ 常thường 出xuất 定định 。 說thuyết 法Pháp 利lợi 益ích 。 諸chư 梵Phạm 天Thiên 眾chúng 。 二nhị 禪thiền 光quang 音âm 天thiên 眾chúng 。 雖tuy 無vô 覺giác 觀quán 。 亦diệc 有hữu 喜hỷ 心tâm 。 名danh 定định 生sanh 喜hỷ 樂lạc 。 地địa 以dĩ 得đắc 深thâm 定định 。 喜hỷ 樂lạc 心tâm 故cố 。 雖tuy 不bất 常thường 出xuất 定định 。 以dĩ 光quang 中trung 示thị 說thuyết 法Pháp 音âm 。 故cố 諸chư 梵Phạm 眾chúng 。 亦diệc 有hữu 眼nhãn 耳nhĩ 身thân 三tam 識thức 之chi 境cảnh 。 故cố 云vân 眼nhãn 耳nhĩ 身thân 三tam 二nhị 地địa 居cư 者giả 。 信tín 矣hĩ 。

又hựu 問vấn 。

初sơ 禪thiền 二nhị 禪thiền 。 可khả 有hữu 尋tầm 伺tứ 二nhị 心tâm 所sở 耶da 。 答đáp 。 初sơ 禪thiền 未vị 入nhập 定định 前tiền 。 有hữu 尋tầm 有hữu 伺tứ 。 已dĩ 入nhập 定định 後hậu 。 有hữu 伺tứ 無vô 尋tầm 。 二nhị 禪thiền 唯duy 伺tứ 無vô 尋tầm 。 以dĩ 有hữu 喜hỷ 樂lạc 心tâm 。 豈khởi 無vô 伺tứ 矣hĩ 。 又hựu 問vấn 三tam 禪thiền 可khả 有hữu 眼nhãn 耳nhĩ 身thân 三tam 識thức 耶da 。 答đáp 。 唯duy 在tại 定định 中trung 。 得đắc 受thọ 靜tĩnh 妙diệu 之chi 樂lạc 。 故cố 無vô 三tam 識thức 。 伺tứ 心tâm 雖tuy 有hữu 。 細tế 不bất 現hiện 故cố 。 四tứ 禪thiền 捨xả 樂nhạo/nhạc/lạc 。 無vô 想tưởng 念niệm 。 滅diệt 意ý 識thức 。 全toàn 無vô 伺tứ 所sở 心tâm 故cố 。 唯duy 七thất 識thức 緣duyên 第đệ 八bát 識thức 成thành 有hữu 覆phú 無vô 記ký 性tánh 。 有hữu 真chân 帶đái 境cảnh 。 以dĩ 心tâm 緣duyên 心tâm 故cố 。 以dĩ 見kiến 分phần/phân 成thành 影ảnh 作tác 境cảnh 故cố 。 若nhược 四tứ 空không 天thiên 。 以dĩ 滅diệt 七thất 識thức 見kiến 分phần/phân 無vô 真chân 帶đái 質chất 故cố 。 以dĩ 無vô 內nội 外ngoại 境cảnh 故cố 。 名danh 四tứ 空không 天thiên 耳nhĩ 。 唯duy 留lưu 第đệ 八bát 藏tạng 識thức 。 及cập 五ngũ 心tâm 所sở 故cố 。 若nhược 至chí 非phi 非phi 天thiên 。 即tức 無vô 五ngũ 心tâm 所sở 。 以dĩ 定định 入nhập 者giả 。 止chỉ 息tức 心tâm 故cố 。 只chỉ 有hữu 計kế 存tồn 我ngã 種chủng 。 未vị 破phá 無vô 覆phú 無vô 明minh 識thức 性tánh 。 是thị 故cố 報báo 盡tận 還hoàn 入nhập 輪luân 迴hồi 。 若nhược 能năng 斷đoạn 我ngã 種chủng 。 即tức 捨xả 生sanh 死tử 。 成thành 阿A 羅La 漢Hán 者giả 。 此thử 矣hĩ 。

徧biến 行hành 別biệt 境cảnh 善thiện 十thập 一nhất 。

論luận 曰viết 徧biến 行hành 。 以dĩ 八bát 個cá 識thức 中trung 。 與dữ 何hà 識thức 相tương 應ứng 。 又hựu 別biệt 境cảnh 。 云vân 何hà 不bất 與dữ 徧biến 行hành 。 五ngũ 心tâm 所sở 同đồng 耶da 。 又hựu 善thiện 十thập 一nhất 心tâm 所sở 。 亦diệc 與dữ 何hà 識thức 相tương 應ứng 耶da 。 答đáp 云vân 。 五ngũ 心tâm 所sở 云vân 徧biến 行hành 者giả 。 以dĩ 周chu 徧biến 行hành 履lý 。 一nhất 切thiết 地địa 。 一nhất 切thiết 性tánh 。 一nhất 切thiết 心tâm 。 一nhất 切thiết 時thời 。 循tuần 環hoàn 來lai 往vãng 。 無vô 休hưu 息tức 故cố 。 又hựu 如như 微vi 波ba 。 亦diệc 如như 瀑bộc 流lưu 性tánh 。 名danh 現hiện 識thức 等đẳng 流lưu 性tánh 故cố 。 即tức 觸xúc 作tác 意ý 受thọ 想tưởng 思tư 等đẳng 。 五ngũ 心tâm 所sở 也dã 。 以dĩ 內nội 外ngoại 皆giai 應ưng 酬thù 故cố 。 乃nãi 至chí 四tứ 空không 天thiên 處xứ 尚thượng 相tương 應ứng 故cố 。 常thường 無vô 斷đoạn 也dã 。 故cố 名danh 徧biến 行hành 。 即tức 有hữu 四tứ 義nghĩa 。 為vi 之chi 徧biến 行hành 。 所sở 云vân 四tứ 義nghĩa 者giả 。 一nhất 徧biến 一nhất 切thiết 地địa 。 乃nãi 至chí 四tứ 空không 天thiên 處xứ 。 常thường 相tương 應ứng 故cố 。 名danh 徧biến 一nhất 切thiết 地địa 。 下hạ 界giới 則tắc 可khả 知tri 耳nhĩ 。 二nhị 徧biến 一nhất 切thiết 性tánh 種chủng 。 以dĩ 善thiện 惡ác 種chủng 子tử 觸xúc 境cảnh 時thời 。 即tức 作tác 意ý 觸xúc 受thọ 想tưởng 思tư 五ngũ 心tâm 所sở 等đẳng 。 常thường 相tương 應ứng 故cố 。 無vô 記ký 性tánh 等đẳng 。 即tức 可khả 知tri 耳nhĩ 。 是thị 故cố 善thiện 惡ác 無vô 記ký 三tam 性tánh 。 盡tận 皆giai 應ưng 故cố 。 名danh 徧biến 一nhất 切thiết 性tánh 。 三tam 徧biến 一nhất 切thiết 心tâm 。 即tức 八bát 個cá 諸chư 識thức 心tâm 王vương 。 內nội 外ngoại 應ưng 故cố 。 如như 前tiền 作tác 意ý 觸xúc 境cảnh 等đẳng 。 生sanh 諸chư 善thiện 惡ác 無vô 記ký 心tâm 故cố 。 名danh 徧biến 一nhất 切thiết 心tâm 耳nhĩ 。 四tứ 徧biến 一nhất 切thiết 時thời 。 即tức 如như 水thủy 瀑bộc 流lưu 。 應ứng 時thời 無vô 休hưu 息tức 故cố 。 名danh 徧biến 一nhất 切thiết 時thời 耳nhĩ 。 由do 此thử 四tứ 義nghĩa 。 故cố 名danh 徧biến 行hành 也dã 。 今kim 云vân 五ngũ 心tâm 所sở 者giả 。 謂vị 心tâm 王vương 為vi 能năng 使sử 。 心tâm 所sở 為vi 所sở 使sử 。 如như 父phụ 使sử 子tử 不bất 相tương 違vi 故cố 。 故cố 名danh 心tâm 所sở 。 更cánh 有hữu 餘dư 四tứ 十thập 六lục 個cá 心tâm 所sở 。 亦diệc 此thử 義nghĩa 耳nhĩ 。 問vấn 。 五ngũ 心tâm 所sở 義nghĩa 。 即tức 今kim 知tri 也dã 。 但đãn 五ngũ 心tâm 所sở 各các 性tánh 。 各các 業nghiệp 作tác 用dụng 。 其kỳ 義nghĩa 云vân 何hà 。 答đáp 夫phu 性tánh 者giả 。 其kỳ 各các 體thể 種chủng 性tánh 。 不bất 可khả 改cải 也dã 。 其kỳ 業nghiệp 用dụng 力lực 。 各các 有hữu 能năng 也dã 。 其kỳ 餘dư 心tâm 所sở 。 亦diệc 準chuẩn 例lệ 義nghĩa 均quân 知tri 。 今kim 一nhất 一nhất 分phần/phân 開khai 。 略lược 為vi 論luận 釋thích 。

△# 問vấn 。 云vân 何hà 名danh 觸xúc 心tâm 所sở 耶da 。

答đáp 。 所sở 云vân 觸xúc 者giả 。 謂vị 有hữu 根căn 塵trần 識thức 和hòa 合hợp 。 不bất 帶đái 名danh 言ngôn 。 得đắc 法Pháp 自tự 相tương/tướng 。 故cố 名danh 曰viết 觸xúc 。 又hựu 觸xúc 者giả 。 以dĩ 令linh 心tâm 。 心tâm 所sở 觸xúc 境cảnh 。 為vi 自tự 性tánh 故cố 。 受thọ 想tưởng 思tư 等đẳng 。 為vi 觸xúc 自tự 業nghiệp 故cố 。 名danh 曰viết 觸xúc 。 如như 眼nhãn 識thức 等đẳng 觸xúc 。 即tức 耳nhĩ 鼻tị 舌thiệt 身thân 識thức 觸xúc 等đẳng 。 亦diệc 復phục 然nhiên 也dã 。 成thành 五ngũ 觸xúc 耳nhĩ 。

問vấn 。 云vân 何hà 名danh 作tác 意ý 心tâm 所sở 耶da 。

答đáp 。 所sở 云vân 作tác 意ý 者giả 。 謂vị 能năng 警cảnh 諸chư 心tâm 所sở 。 如như 受thọ 想tưởng 思tư 等đẳng 。 為vi 自tự 性tánh 故cố 。 引dẫn 起khởi 諸chư 心tâm 所sở 等đẳng 。 為vi 自tự 業nghiệp 故cố 。 名danh 作tác 意ý 心tâm 。 如như 共cộng 一nhất 室thất 。 以dĩ 一nhất 人nhân 先tiên 惺tinh 。 驚kinh 惺tinh 眾chúng 心tâm 故cố 。 所sở 以dĩ 作tác 意ý 最tối 比tỉ 餘dư 力lực 心tâm 所sở 強cường/cưỡng 故cố 。

云vân 何hà 名danh 受thọ 。

答đáp 。 所sở 云vân 受thọ 者giả 。 謂vị 領lãnh 觸xúc 等đẳng 。 作tác 意ý 心tâm 起khởi 。 故cố 領lãnh 納nạp 違vi 順thuận 等đẳng 境cảnh 。 順thuận 者giả 是thị 樂nhạo/nhạc/lạc 境cảnh 。 違vi 者giả 逆nghịch 也dã 。 是thị 苦khổ 境cảnh 也dã 。 以dĩ 領lãnh 納nạp 。 違vi 順thuận 等đẳng 境cảnh 。 為vi 自tự 性tánh 故cố 。 起khởi 憎tăng 愛ái 等đẳng 心tâm 。 為vi 自tự 業nghiệp 故cố 。 又hựu 不bất 順thuận 不bất 違vi 等đẳng 境cảnh 。 即tức 不bất 苦khổ 不bất 樂lạc 受thọ 。 為vi 自tự 性tánh 故cố 。 不bất 起khởi 憎tăng 愛ái 等đẳng 心tâm 。 為vi 自tự 業nghiệp 故cố 。 名danh 為vi 受thọ 耳nhĩ 。

云vân 何hà 名danh 想tưởng 。

答đáp 云vân 想tưởng 者giả 。 由do 前tiền 領lãnh 受thọ 心tâm 所sở 之chi 境cảnh 。 故cố 于vu 領lãnh 受thọ 境cảnh 上thượng 。 取thủ 像tượng 專chuyên 繫hệ 。 為vi 自tự 性tánh 故cố 。 復phục 於ư 所sở 受thọ 境cảnh 上thượng 。 施thi 設thiết 名danh 言ngôn 。 為vi 是thị 有hữu 耶da 無vô 耶da 。 善thiện 耶da 。 惡ác 耶da 。 苦khổ 耶da 。 樂nhạo/nhạc/lạc 耶da 。 種chủng 種chủng 名danh 。 種chủng 種chủng 言ngôn 句cú 。 為vi 自tự 業nghiệp 故cố 。 即tức 名danh 為vi 想tưởng 。 即tức 尋tầm 心tâm 為vi 體thể 耳nhĩ 。

云vân 何hà 名danh 思tư 。

答đáp 。 所sở 云vân 思tư 者giả 。 謂vị 想tưởng 心tâm 所sở 希hy 于vu 境cảnh 上thượng 。 由do 未vị 定định 故cố 。 故cố 于vu 想tưởng 境cảnh 上thượng 。 重trọng/trùng 又hựu 細tế 察sát 故cố 名danh 思tư 耳nhĩ 。 以dĩ 令linh 餘dư 心tâm 所sở 緣duyên 境cảnh 。 成thành 善thiện 成thành 惡ác 等đẳng 心tâm 所sở 故cố 。 故cố 以dĩ 伺tứ 心tâm 所sở 為vi 體thể 耳nhĩ 。 以dĩ 上thượng 想tưởng 思tư 尋tầm 伺tứ 。 是thị 散tán 位vị 獨độc 頭đầu 在tại 後hậu 文văn 中trung 辨biện 也dã 。 若nhược 在tại 八bát 正Chánh 道Đạo 中trung 。 即tức 正chánh 見kiến 。 正chánh 思tư 惟duy 了liễu 明minh 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 故cố 通thông 聖thánh 心tâm 。 又hựu 如Như 來Lai 三tam 七thất 。 思tư 惟duy 如như 是thị 事sự 。 恐khủng 先tiên 說thuyết 最Tối 上Thượng 乘Thừa 。 眾chúng 生sanh 不bất 信tín 。 反phản 招chiêu 墮đọa 落lạc 也dã 。 故cố 名danh 思tư 耳nhĩ 。 以dĩ 上thượng 釋thích 五ngũ 徧biến 行hành 心tâm 所sở 。 各các 性tánh 各các 業nghiệp 力lực 竟cánh 。

△# 次thứ 釋thích 五ngũ 別biệt 境cảnh 。 即tức 欲dục 勝thắng 解giải 三tam 摩ma 地địa 念niệm 慧tuệ 等đẳng 。 是thị 五ngũ 別biệt 境cảnh 。

△# 問vấn 。 云vân 何hà 各các 別biệt 境cảnh 耶da 。

答đáp 。 與dữ 前tiền 五ngũ 徧biến 行hành 心tâm 所sở 性tánh 業nghiệp 不bất 同đồng 。 如như 前tiền 五ngũ 心tâm 所sở 等đẳng 。 由do 觸xúc 等đẳng 。 故cố 有hữu 作tác 意ý 受thọ 想tưởng 思tư 境cảnh 起khởi 。 是thị 故cố 能năng 徧biến 一nhất 切thiết 諸chư 善thiện 。 惡ác 無vô 記ký 心tâm 故cố 。 今kim 此thử 別biệt 境cảnh 者giả 。 以dĩ 各các 別biệt 境cảnh 起khởi 。 不bất 通thông 餘dư 境cảnh 緣duyên 故cố 。 故cố 為vi 之chi 別biệt 境cảnh 耳nhĩ 。

問vấn 。 云vân 何hà 是thị 五ngũ 別biệt 境cảnh 。 各các 有hữu 性tánh 耶da 。 業nghiệp 耶da 。

答đáp 。 一nhất 一nhất 示thị 之chi 。

云vân 何hà 名danh 欲dục 。

答đáp 。 欲dục 者giả 。 謂vị 於ư 所sở 緣duyên 善thiện 等đẳng 境cảnh 。 希hy 望vọng 為vi 自tự 性tánh 故cố 。 惡ác 境cảnh 亦diệc 同đồng 心tâm 勤cần 依y 善thiện 惡ác 等đẳng 境cảnh 。 不bất 改cải 為vi 業nghiệp 。 有hữu 欲dục 者giả 。 由do 愛ái 即tức 受thọ 。 不bất 欲dục 者giả 。 即tức 捨xả 故cố 非phi 徧biến 行hành 。 是thị 別biệt 境cảnh 攝nhiếp 耳nhĩ 。

云vân 何hà 名danh 勝thắng 解giải 耶da 。

答đáp 。 勝thắng 解giải 者giả 。 於ư 決quyết 定định 境cảnh 上thượng 。 印ấn 持trì 無vô 謬mậu 故cố 不bất 改cải 者giả 。 為vi 自tự 性tánh 故cố 。 或hoặc 文văn 義nghĩa 境cảnh 中trung 印ấn 持trì 毫hào 不bất 錯thác 謬mậu 。 他tha 人nhân 不bất 能năng 惑hoặc 亂loạn 。 為vi 自tự 性tánh 故cố 。 以dĩ 不bất 可khả 引dẫn 轉chuyển 。 轉chuyển 于vu 他tha 境cảnh 為vi 自tự 業nghiệp 故cố 。 若nhược 猶do 豫dự 者giả 。 不bất 成thành 勝thắng 解giải 別biệt 境cảnh 。 若nhược 不bất 猶do 豫dự 。 故cố 名danh 別biệt 境cảnh 。 非phi 徧biến 行hành 者giả 。 隨tùy 諸chư 心tâm 故cố 。

是thị 別biệt 境cảnh 攝nhiếp 云vân 何hà 得đắc 名danh 念niệm 耶da 。

答đáp 。 所sở 云vân 念niệm 者giả 。 於ư 先tiên 所sở 習tập 之chi 境cảnh 。 令linh 心tâm 明minh 記ký 。 不bất 忘vong 失thất 故cố 。 為vi 自tự 性tánh 耳nhĩ 。 定định 依y 所sở 習tập 之chi 境cảnh 不bất 捨xả 為vi 自tự 業nghiệp 故cố 。 若nhược 受thọ 餘dư 境cảnh 。 即tức 不bất 成thành 念niệm 。 故cố 非phi 徧biến 行hành 。 是thị 別biệt 境cảnh 攝nhiếp 。

云vân 何hà 名danh 慧tuệ 。

答đáp 。 所sở 云vân 觀quán 境cảnh 上thượng 。 以dĩ 簡giản 擇trạch 決quyết 斷đoán 分phân 明minh 。 為vi 自tự 性tánh 故cố 。 以dĩ 斷đoạn 疑nghi 決quyết 信tín 解giải 。 為vi 自tự 業nghiệp 故cố 。 或hoặc 外ngoại 道đạo 邪tà 解giải 。 雖tuy 不bất 錯thác 境cảnh 。 著trước 五ngũ 蘊uẩn 等đẳng 。 斷đoạn 常thường 二nhị 見kiến 。 者giả 是thị 邪tà 慧tuệ 攝nhiếp 故cố 。 非phi 正chánh 見kiến 也dã 。 既ký 慧tuệ 決quyết 擇trạch 不bất 謬mậu 。 不bất 轉chuyển 餘dư 法pháp 。 故cố 非phi 徧biến 行hành 。 是thị 別biệt 境cảnh 攝nhiếp 。

問vấn 。 在tại 何hà 識thức 所sở 收thu 。

答đáp 。 雖tuy 在tại 五ngũ 識thức 頌tụng 論luận 。 此thử 別biệt 境cảnh 者giả 。 通thông 意ý 識thức 中trung 收thu 者giả 。 亦diệc 非phi 分phần/phân 外ngoại 。 何hà 則tắc 欲dục 境cảnh 可khả 通thông 五ngũ 識thức 。 是thị 六lục 識thức 中trung 成thành 勝thắng 解giải 。 雖tuy 或hoặc 一nhất 見kiến 明minh 了liễu 。 或hoặc 五ngũ 識thức 。 亦diệc 六lục 識thức 中trung 成thành 。 何hà 則tắc 。 非phi 有hữu 決quyết 定định 思tư 者giả 。 何hà 能năng 印ấn 定định 者giả 乎hồ 。 念niệm 若nhược 無vô 意ý 識thức 持trì 。 云vân 何hà 得đắc 成thành 定định 。 若nhược 無vô 意ý 識thức 云vân 何hà 專chuyên 法pháp 一nhất 境cảnh 。 慧tuệ 若nhược 無vô 意ý 。 思tư 量lượng 決quyết 擇trạch 。 故cố 慧tuệ 論luận 不bất 成thành 。 亦diệc 通thông 七thất 識thức 。 成thành 邪tà 慧tuệ 故cố 。 斯tư 之chi 不bất 敢cảm 自tự 專chuyên 。 請thỉnh 高cao 哲triết 者giả 究cứu 之chi 。 無vô 拘câu 一nhất 定định 耳nhĩ 。

次thứ 論luận 十thập 一nhất 個cá 善thiện 心tâm 所sở 也dã 。

△# 問vấn 。 佛Phật 有hữu 無vô 量lượng 大đại 善thiện 。 豈khởi 可khả 十thập 一nhất 個cá 心tâm 所sở 而nhi 能năng 成thành 就tựu 者giả 乎hồ 。

答đáp 。 在tại 後hậu 文văn 中trung 辨biện 。 夫phu 善thiện 者giả 美mỹ 也dã 。 故cố 老lão 子tử 云vân 。 尊tôn 言ngôn 可khả 以dĩ 市thị 。 加gia 行hành 可khả 以dĩ 人nhân 。 若nhược 不bất 計kế 其kỳ 功công 者giả 。 則tắc 為vi 出xuất 世thế 之chi 善thiện 。 合hợp 此thử 善thiện 云vân 。 通thông 漏lậu 無vô 漏lậu 者giả 。 淨tịnh 妙diệu 果Quả 故cố 。

問vấn 。 善thiện 十thập 一nhất 法pháp 中trung 。 云vân 何hà 通thông 五ngũ 識thức 耶da 。 又hựu 云vân 何hà 各các 有hữu 自tự 性tánh 。 各các 有hữu 業nghiệp 用dụng 者giả 耶da 。

答đáp 。 十thập 一nhất 善thiện 者giả 。 一nhất 信tín 。 二nhị 慚tàm 。 三tam 愧quý 。 四tứ 無vô 貪tham 念niệm 。 五ngũ 無vô 嗔sân 。 六lục 無vô 痴si 。

問vấn 。 六lục 善thiện 心tâm 所sở 。 通thông 五ngũ 識thức 耶da 。

答đáp 。 往vãng 昔tích 中trung 熏huân 過quá 善thiện 種chủng 。 故cố 眼nhãn 見kiến 耳nhĩ 聞văn 觸xúc 生sanh 信tín 。 八bát 三Tam 寶Bảo 故cố 。 故cố 知tri 前tiền 所sở 造tạo 過quá 非phi 見kiến 諸chư 聖thánh 德đức 。 即tức 生sanh 慚tàm 愧quý 。 不bất 教giáo 而nhi 自tự 懺sám 故cố 。 由do 向hướng 昔tích 無vô 貪tham 無vô 嗔sân 無vô 痴si 。 是thị 故cố 眼nhãn 見kiến 耳nhĩ 聞văn 觸xúc 境cảnh 。 而nhi 無vô 貪tham 也dã 。 嗔sân 也dã 。 痴si 也dã 。 若nhược 有hữu 貪tham 等đẳng 種chủng 。 故cố 無vô 解giải 脫thoát 性tánh 耳nhĩ 。 又hựu 五ngũ 善thiện 心tâm 所sở 者giả 。 決quyết 定định 亦diệc 同đồng 。 五ngũ 識thức 相tương 應ứng 。 亦diệc 通thông 意ý 識thức 耳nhĩ 。 何hà 則tắc 。 若nhược 勤cần 精tinh 進tấn 。 有hữu 二nhị 一nhất 。 身thân 不bất 疾tật 懈giải 。 故cố 屬thuộc 身thân 識thức 。 二nhị 心tâm 不bất 疲bì 懈giải 。 即tức 兼kiêm 意ý 識thức 。 若nhược 身thân 心tâm 俱câu 不bất 疲bì 懈giải 。 故cố 名danh 精tinh 進tấn 。 不bất 放phóng 逸dật 者giả 。 亦diệc 二nhị 。 一nhất 身thân 不bất 放phóng 逸dật 。 如như 戒giới 身thân 口khẩu 。 屬thuộc 身thân 識thức 故cố 。 二nhị 意ý 不bất 放phóng 逸dật 者giả 。 屬thuộc 意ý 識thức 故cố 。 十thập 行hành 捨xả 者giả 。 向hướng 日nhật 行hành 捨xả 。 觸xúc 境cảnh 自tự 捨xả 。 不bất 教giáo 自tự 成thành 。 故cố 亦diệc 屬thuộc 眼nhãn 。 耳nhĩ 。 見kiến 聞văn 行hành 捨xả 。 亦diệc 兼kiêm 屬thuộc 意ý 。 十thập 一nhất 不bất 害hại 。 向hướng 日nhật 由do 慈từ 心tâm 益ích 物vật 習tập 成thành 。 故cố 觸xúc 境cảnh 生sanh 慈từ 即tức 不bất 害hại 也dã 。 以dĩ 上thượng 十thập 一nhất 善thiện 心tâm 所sở 。 古cổ 云vân 。 屬thuộc 五ngũ 識thức 論luận 從tùng 多đa 分phần 中trung 說thuyết 。 以dĩ 余dư 論luận 之chi 。 亦diệc 兼kiêm 意ý 識thức 。 無vô 定định 準chuẩn 也dã 。

問vấn 。 云vân 各các 自tự 性tánh 。 各các 自tự 業nghiệp 當đương 何hà 義nghĩa 耶da 。

答đáp 。 一nhất 一nhất 示thị 之chi 。

問vấn 。 何hà 謂vị 為vi 信tín 。

答đáp 。 夫phu 信tín 者giả 。 於ư 實thật 德đức 深thâm 忍nhẫn 樂nhạo 欲dục 心tâm 淨tịnh 。 為vi 自tự 己kỷ 性tánh 。 對đối 治trị 不bất 信tín 。 斷đoạn 疑nghi 為vi 業nghiệp 。 故cố 不bất 信tín 者giả 。 是thị 障chướng 聖thánh 道Đạo 之chi 根căn 本bổn 。 信tín 者giả 。 謂vị 八Bát 聖Thánh 道Đạo 之chi 源nguyên 由do 。 又hựu 生sanh 疑nghi 者giả 。 有hữu 三tam 。 一nhất 。 人nhân 天thiên 外ngoại 道đạo 仙tiên 等đẳng 。 執chấp 著trước 我ngã 人nhân 等đẳng 四tứ 相tương/tướng 之chi 蘊uẩn 。 若nhược 聞văn 深thâm 法Pháp 。 即tức 生sanh 疑nghi 謗báng 。 故cố 佛Phật 云vân 。 破phá 法Pháp 不bất 信tín 故cố 。 墮đọa 于vu 三tam 惡ác 道đạo 也dã 。 以dĩ 不bất 信tín 力lực 。 而nhi 障chướng 于vu 道đạo 也dã 。 二nhị 。 小Tiểu 乘Thừa 聲Thanh 聞Văn 。 及cập 二Nhị 乘Thừa 獨Độc 覺Giác 。 不bất 信tín 大Đại 乘Thừa 。 不bất 得đắc 入nhập 佛Phật 智trí 海hải 力lực 故cố 。 三tam 菩Bồ 薩Tát 不bất 信tín 。 非phi 不bất 信tín 也dã 。 有hữu 疑nghi 網võng 也dã 。 如như 見kiến 道đạo 分phần/phân 。 不bất 得đắc 入nhập 修tu 道Đạo 分phần/phân 疑nghi 網võng 。 又hựu 修tu 道Đạo 分phần/phân 菩Bồ 薩Tát 。 不bất 得đắc 入nhập 證chứng 道đạo 分phần/phân 疑nghi 網võng 。 又hựu 十Thập 地Địa 。 不bất 見kiến 如Như 來Lai 。 勝thắng 妙diệu 境cảnh 者giả 。 即tức 為vi 疑nghi 網võng 。 以dĩ 要yếu 重trọng/trùng 加gia 。 精tinh 進tấn 力lực 故cố 。 始thỉ 斷đoạn 疑nghi 網võng 得đắc 八bát 法Pháp 界Giới 。 故cố 云vân 。 信tín 為vi 道đạo 源nguyên 功công 德đức 母mẫu 。 又hựu 云vân 。 信tín 能năng 必tất 到đáo 如Như 來Lai 地địa 者giả 。 信tín 矣hĩ 。

問vấn 。 諸chư 善thiện 中trung 。 云vân 何hà 以dĩ 信tín 為vi 首thủ 耶da 。

答đáp 。 前tiền 不bất 云vân 乎hồ 。 信tín 為vi 道đạo 源nguyên 功công 德đức 母mẫu 。 由do 信tín 力lực 故cố 。 而nhi 發phát 起khởi 菩Bồ 提Đề 之chi 心tâm 。 故cố 善thiện 財tài 。 至chí 參tham 彌Di 勒Lặc 大Đại 士Sĩ 。 尚thượng 以dĩ 信tín 力lực 。 菩Bồ 提Đề 心tâm 為vi 主chủ 。 始thỉ 入nhập 普phổ 賢hiền 道Đạo 場Tràng 。 故cố 信tín 者giả 。 如như 息tức 塵trần 珠châu 而nhi 能năng 息tức 盡tận 諸chư 塵trần 。 不bất 障chướng 道Đạo 法Pháp 故cố 。 如như 如như 意ý 珠châu 。 以dĩ 隨tùy 心tâm 所sở 求cầu 。 無vô 不bất 得đắc 故cố 。 如như 利lợi 刀đao 。 一nhất 切thiết 煩phiền 惱não 。 盡tận 穿xuyên 通thông 故cố 。 故cố 十thập 一nhất 善thiện 中trung 。 以dĩ 信tín 而nhi 為vi 首thủ 也dã 。

二nhị 慚tàm 。 云vân 何hà 為vi 慚tàm 耶da 。

答đáp 。 云vân 慚tàm 者giả 恥sỉ 也dã 。 以dĩ 自tự 向hướng 前tiền 。 有hữu 諸chư 過quá 非phi 皆giai 是thị 無vô 知tri 而nhi 作tác 。 今kim 已dĩ 知tri 故cố 。 即tức 生sanh 慚tàm 也dã 。 恥sỉ 也dã 。 故cố 初Sơ 地Địa 菩Bồ 薩Tát 。 以dĩ 慚tàm 愧quý 二nhị 心tâm 。 乃nãi 為vi 莊trang 嚴nghiêm 。 故cố 慚tàm 字tự 。 是thị 領lãnh 善thiện 之chi 首thủ 。 始thỉ 生sanh 善thiện 法Pháp 。 論luận 云vân 。 依y 自tự 法pháp 力lực 。 崇sùng 重trọng/trùng 賢hiền 聖thánh 。 為vi 自tự 性tánh 故cố 。 止chỉ 息tức 惡ác 行hành 。 為vi 自tự 業nghiệp 故cố 。 如như 一nhất 無vô 垢cấu 比Bỉ 丘Khâu 。 而nhi 犯phạm 婬dâm 戒giới 。 凡phàm 見kiến 一nhất 切thiết 持trì 戒giới 諸chư 沙Sa 彌Di 等đẳng 。 盡tận 皆giai 禮lễ 拜bái 。 云vân 我ngã 犯phạm 淫dâm 戒giới 。 必tất 墮đọa 地địa 獄ngục 。 求cầu 諸chư 眾chúng 僧Tăng 。 與dữ 我ngã 懺sám 罪tội 。 慚tàm 也dã 。 止chỉ 息tức 惡ác 行hành 也dã 。

三tam 愧quý 。 云vân 何hà 為vi 愧quý 耶da 。

答đáp 。 夫phu 言ngôn 愧quý 者giả 。 凡phàm 自tự 己kỷ 有hữu 過quá 。 見kiến 一nhất 切thiết 聖thánh 賢hiền 。 父phụ 母mẫu 師sư 長trưởng 。 俱câu 成thành 有hữu 愧quý 。 如như 人nhân 飲ẩm 酒tửu 大đại 醉túy 。 墮đọa 于vu 瀑bộc 臭xú 泥nê 中trung 。 若nhược 惺tinh 之chi 後hậu 。 一nhất 切thiết 眷quyến 屬thuộc 。 悉tất 不bất 能năng 見kiến 。 凡phàm 見kiến 外ngoại 人nhân 者giả 。 均quân 皆giai 有hữu 愧quý 。 甚thậm 是thị 羞tu 也dã 。 故cố 名danh 為vi 愧quý 。 故cố 論luận 云vân 。 愧quý 者giả 依y 世thế 間gian 善thiện 力lực 境cảnh 中trung 。 以dĩ 輕khinh 拒cự 諸chư 惡ác 。 為vi 自tự 性tánh 故cố 。 如như 輕khinh 他tha 惡ác 即tức 自tự 己kỷ 過quá 。 故cố 生sanh 愧quý 也dã 。 又hựu 對đối 無vô 愧quý 。 止chỉ 息tức 惡ác 行hành 。 為vi 自tự 業nghiệp 故cố 。 故cố 人nhân 有hữu 慚tàm 愧quý 者giả 。 可khả 以dĩ 斷đoạn 惡ác 。 可khả 以dĩ 修tu 善thiện 。 可khả 以dĩ 成thành 聖thánh 至chí 頓đốn 超siêu 十Thập 地Địa 。 斷đoạn 障chướng 證chứng 真chân 者giả 。 皆giai 由do 慚tàm 愧quý 。 而nhi 得đắc 成thành 也dã 。 故cố 曰viết 。 人nhân 無vô 慚tàm 愧quý 。 眾chúng 惡ác 皆giai 成thành 。 罪tội 之chi 首thủ 也dã 。 況huống 人nhân 有hữu 過quá 。 而nhi 不bất 懺sám 乎hồ 。 是thị 故cố 未vị 得đắc 見kiến 道đạo 者giả 。 即tức 見kiến 有hữu 道đạo 之chi 人nhân 。 而nhi 生sanh 慚tàm 也dã 。 愧quý 也dã 。 已dĩ 見kiến 道đạo 者giả 。 若nhược 見kiến 修tu 道Đạo 有hữu 德đức 之chi 人nhân 。 更cánh 生sanh 慚tàm 愧quý 。 又hựu 修tu 道Đạo 之chi 人nhân 。 若nhược 見kiến 證chứng 道đạo 之chi 人nhân 。 更cánh 加gia 生sanh 慚tàm 。 生sanh 愧quý 。 方phương 乃nãi 證chứng 耳nhĩ 。 十Thập 地Địa 果quả 中trung 若nhược 見kiến 如Như 來Lai 果quả 地địa 。 不bất 得đắc 證chứng 之chi 。 痛thống 生sanh 慚tàm 愧quý 。 故cố 慚tàm 愧quý 至chí 通thông 聖thánh 位vị 。 況huống 我ngã 輩bối 在tại 三tam 界giới 內nội 。 而nhi 不bất 生sanh 慚tàm 愧quý 者giả 。 實thật 可khả 痛thống 哉tai 。

四tứ 無vô 貪tham 。 云vân 何hà 名danh 無vô 貪tham 耶da 。

答đáp 。 云vân 無vô 貪tham 者giả 。 一nhất 外ngoại 財tài 。 二nhị 內nội 財tài 。 三tam 眷quyến 屬thuộc 。 四tứ 名danh 。 五ngũ 利lợi 。 六lục 睡thụy 眠miên 。 七thất 淫dâm 欲dục 。 八bát 飲ẩm 食thực 。 九cửu 衣y 服phục 。 十thập 各các 塵trần 美mỹ 境cảnh 。 十thập 一nhất 心tâm 意ý 識thức 。 已dĩ 上thượng 俱câu 屬thuộc 凡phàm 情tình 。 十thập 二nhị 聖thánh 見kiến 。 皆giai 屬thuộc 無vô 貪tham 中trung 收thu 。 但đãn 有hữu 一nhất 種chủng 不bất 捨xả 。 即tức 不bất 成thành 大đại 聖thánh 。 又hựu 前tiền 十thập 種chủng 捨xả 外ngoại 色sắc 法pháp 。 後hậu 一nhất 種chủng 捨xả 于vu 心tâm 法pháp 。 又hựu 前tiền 十thập 種chủng 。 捨xả 于vu 外ngoại 境cảnh 。 後hậu 二nhị 種chủng 。 捨xả 于vu 內nội 境cảnh 。 若nhược 不bất 捨xả 者giả 。 即tức 我ngã 愛ái 煩phiền 惱não 。 及cập 俱câu 生sanh 我ngã 法pháp 種chủng 子tử 之chi 所sở 收thu 也dã 。 若nhược 捨xả 者giả 。 名danh 無vô 貪tham 也dã 。 問vấn 。 既ký 云vân 無vô 貪tham 。 即tức 是thị 捨xả 義nghĩa 。 何hà 必tất 後hậu 立lập 行hành 捨xả 。 答đáp 。 無vô 貪tham 屬thuộc 心tâm 。 行hành 捨xả 屬thuộc 境cảnh 。 由do 內nội 心tâm 不bất 貪tham 。 方phương 能năng 行hành 捨xả 。 若nhược 內nội 有hữu 貪tham 。 何hà 能năng 行hành 捨xả 者giả 耶da 。 論luận 云vân 以dĩ 無vô 貪tham 者giả 。 於ư 有hữu 。 有hữu 具cụ 無vô 著trước 。 為vi 自tự 性tánh 故cố 。 以dĩ 對đối 治trị 貪tham 著trước 作tác 善thiện 。 欲dục 成thành 三tam 界giới 有hữu 漏lậu 果quả 故cố 。 故cố 云vân 無vô 貪tham 。 此thử 具cụ 前tiền 義nghĩa 耳nhĩ 。

五ngũ 無vô 嗔sân 。 云vân 何hà 為vi 無vô 嗔sân 耶da 。

答đáp 無vô 嗔sân 者giả 。 謂vị 順thuận 我ngã 心tâm 必tất 貪tham 。 逆nghịch 我ngã 心tâm 者giả 必tất 嗔sân 。 如như 我ngã 愛ái 財tài 愛ái 妻thê 愛ái 子tử 眷quyến 等đẳng 。 若nhược 奪đoạt 之chi 者giả 。 必tất 生sanh 于vu 嗔sân 。 若nhược 不bất 貪tham 者giả 。 奪đoạt 去khứ 必tất 不bất 生sanh 。 嗔sân 故cố 無vô 嗔sân 耳nhĩ 。 如như 象tượng 婦phụ 被bị 獵liệp 害hại 。 不bất 生sanh 報báo 念niệm 。 故cố 無vô 嗔sân 。 逢phùng 最tối 苦khổ 具cụ 。 四tứ 緣duyên 不bất 足túc 忍nhẫn 住trụ 。 是thị 無vô 嗔sân 也dã 。 故cố 論luận 云vân 無vô 嗔sân 者giả 。 於ư 苦khổ 苦khổ 具cụ 無vô 恚khuể 。 為vi 自tự 性tánh 故cố 。 對đối 治trị 嗔sân 恚khuể 不bất 生sanh 。 反phản 修tu 善thiện 念niệm 精tinh 進tấn 為vi 自tự 業nghiệp 故cố 。 或hoặc 遇ngộ 惡ác 人nhân 。 奪đoạt 我ngã 衣y 鉢bát 。 不bất 生sanh 恚khuể 念niệm 。 反phản 起khởi 慈từ 心tâm 是thị 無vô 嗔sân 耳nhĩ 。

六lục 無vô 痴si 。 云vân 何hà 無vô 痴si 耶da 。

答đáp 。 云vân 無vô 痴si 者giả 。 觸xúc 境cảnh 事sự 中trung 。 決quyết 定định 不bất 迷mê 。 知tri 是thị 虗hư 幻huyễn 之chi 境cảnh 。 本bổn 來lai 空không 故cố 。 以dĩ 至chí 二nhị 六lục 時thời 中trung 。 決quyết 不bất 迷mê 也dã 。 故cố 無vô 痴si 耳nhĩ 。 論luận 云vân 於ư 事sự 理lý 明minh 解giải 。 為vi 自tự 性tánh 故cố 。 對đối 治trị 執chấp 取thủ 迷mê 境cảnh 。 反phản 作tác 善thiện 事sự 。 為vi 自tự 業nghiệp 事sự 。 明minh 解giải 者giả 。 即tức 俗tục 諦đế 境cảnh 。 決quyết 不bất 謬mậu 故cố 。 理lý 明minh 事sự 解giải 。 於ư 真Chân 諦Đế 理lý 亦diệc 不bất 錯thác 也dã 。 故cố 立lập 無vô 痴si 名danh 耳nhĩ 。

七thất 勤cần 精tinh 進tấn 。 云vân 何hà 名danh 勤cần 云vân 何hà 名danh 精tinh 耶da 進tiến 耶da 。

答đáp 。 云vân 勤cần 者giả 。 晝trú 之chi 夜dạ 之chi 而nhi 不bất 息tức 也dã 。 論luận 云vân 。 於ư 善thiện 惡ác 品phẩm 。 修tu 斷đoạn 事sự 中trung 。 勇dũng 悍hãn 為vi 自tự 性tánh 故cố 。 對đối 治trị 懈giải 怠đãi 滿mãn 善thiện 為vi 自tự 業nghiệp 故cố 。 解giải 曰viết 。 善thiện 可khả 修tu 。 惡ác 可khả 斷đoạn 也dã 。 勇dũng 悍hãn 者giả 。 不bất 憚đạn 勞lao 苦khổ 也dã 。 即tức 是thị 四Tứ 正Chánh 勤Cần 法Pháp 中trung 所sở 收thu 。 謂vị 已dĩ 斷đoạn 者giả 。 令linh 永vĩnh 不bất 生sanh 起khởi 。 未vị 斷đoạn 惡ác 者giả 。 加gia 功công 令linh 斷đoạn 。 又hựu 已dĩ 修tu 善thiện 者giả 。 保bảo 而nhi 不bất 失thất 。 未vị 修tu 善thiện 者giả 。 決quyết 定định 要yếu 修tu 。 是thị 故cố 無vô 勇dũng 悍hãn 心tâm 者giả 。 決quyết 不bất 能năng 進tiến 。 能năng 斷đoạn 故cố 名danh 為vi 勤cần 。 為vi 精tinh 進tấn 耳nhĩ 八bát 輕khinh 安an 。 云vân 何hà 名danh 輕khinh 安an 耶da 。 由do 前tiền 無vô 貪tham 嗔sân 痴si 等đẳng 障chướng 。 加gia 于vu 修tu 道Đạo 。 勤cần 而nhi 精tinh 進tấn 。 故cố 得đắc 輕khinh 而nhi 安an 之chi 。 所sở 云vân 輕khinh 者giả 。 捨xả 粗thô 重trọng/trùng 故cố 。 所sở 云vân 安an 者giả 。 得đắc 息tức 心tâm 達đạt 本bổn 源nguyên 故cố 。 論luận 云vân 。 以dĩ 遠viễn 離ly 粗thô 。 重trọng/trùng 調điều 暢sướng 身thân 心tâm 。 堪kham 任nhậm 為vi 自tự 性tánh 故cố 。 對đối 治trị 惛hôn 沉trầm 。 轉chuyển 依y 清thanh 淨tịnh 自tự 在tại 為vi 自tự 業nghiệp 故cố 。 輕khinh 安an 者giả 。 是thị 初sơ 步bộ 工công 夫phu 。 若nhược 進tiến 後hậu 步bộ 者giả 。 即tức 行hành 捨xả 脫thoát 體thể 成thành 工công 。 為vi 輕khinh 安an 果quả 耳nhĩ 。

九cửu 不bất 放phóng 逸dật 。 云vân 何hà 名danh 不bất 放phóng 逸dật 耶da 。

答đáp 。 古cổ 德đức 云vân 。 守thủ 口khẩu 如như 鉼# 。 守thủ 意ý 如như 城thành 。 云vân 開khai 口khẩu 動động 舌thiệt 。 無vô 利lợi 益ích 於ư 人nhân 莫mạc 開khai 。 舉cử 足túc 動động 步bộ 。 無vô 益ích 於ư 人nhân 莫mạc 舉cử 。 舉cử 心tâm 動động 念niệm 。 無vô 益ích 於ư 人nhân 莫mạc 動động 。 故cố 五ngũ 地địa 云vân 。 名danh 為vi 堅Kiên 固Cố 者giả 。 不bất 捨xả 戒giới 行hạnh 故cố 。 即tức 名danh 為vi 不bất 放phóng 逸dật 。 論luận 云vân 。 以dĩ 前tiền 精tinh 進tấn 無vô 貪tham 無vô 嗔sân 無vô 痴si 等đẳng 三tam 根căn 。 所sở 修tu 所sở 斷đoạn 。 念niệm 念niệm 防phòng 護hộ 。 為vi 自tự 性tánh 故cố 。 欲dục 成thành 滿mãn 一nhất 切thiết 世thế 。 出xuất 世thế 間gian 善thiện 事sự 。 為vi 自tự 業nghiệp 故cố 。 亦diệc 精tinh 進tấn 之chi 別biệt 名danh 。 故cố 名danh 不bất 放phóng 逸dật 。 若nhược 細tế 推thôi 之chi 。 即tức 斷đoạn 我ngã 愛ái 之chi 種chủng 。 以dĩ 至chí 八bát 九cửu 十Thập 地Địa 。 及cập 如Như 來Lai 果quả 地địa 。 乃nãi 精tinh 進tấn 力lực 。 可khả 不bất 信tín 乎hồ 。

十thập 行hành 捨xả 。 云vân 何hà 名danh 行hành 捨xả 耶da 。

答đáp 。 於ư 內nội 外ngoại 財tài 等đẳng 。 悉tất 捨xả 不bất 悋lận 乃nãi 至chí 眷quyến 等đẳng 。 亦diệc 即tức 捨xả 之chi 。 又hựu 則tắc 於ư 冤oan 於ư 親thân 。 悉tất 皆giai 度độ 脫thoát 。 不bất 計kế 舊cựu 過quá 。 即tức 名danh 曰viết 行hành 捨xả 。 論luận 云vân 捨xả 者giả 。 以dĩ 精tinh 進tấn 三tam 根căn 。 令linh 心tâm 平bình 等đẳng 。 永vĩnh 不bất 生sanh 起khởi 。 正chánh 直trực 無vô 功công 用dụng 行hành 。 為vi 自tự 性tánh 故cố 。 對đối 治trị 掉trạo 舉cử 。 令linh 心tâm 寂tịch 靜tĩnh 。 住trụ 為vi 自tự 業nghiệp 故cố 。 然nhiên 捨xả 者giả 有hữu 三tam 。 一nhất 捨xả 凡phàm 情tình 。 即tức 貪tham 嗔sân 痴si 等đẳng 。 一nhất 切thiết 煩phiền 惱não 種chủng 故cố 。 二nhị 捨xả 聖thánh 見kiến 。 如như 二Nhị 乘Thừa 執chấp 著trước 涅Niết 槃Bàn 。 及cập 七thất 地địa 用dụng 加gia 行hành 無vô 相tướng 觀quán 智trí 。 不bất 能năng 脫thoát 故cố 。 今kim 若nhược 捨xả 之chi 。 即tức 捨xả 聖thánh 見kiến 種chủng 故cố 。 三tam 捨xả 智trí 相tương/tướng 故cố 佛Phật 證chứng 道đạo 分phần/phân 中trung 。 以dĩ 智trí 相tương/tướng 永vĩnh 息tức 。 故cố 云vân 圓viên 滿mãn 菩Bồ 提Đề 。 歸quy 無vô 所sở 得đắc 。 即tức 名danh 曰viết 捨xả 。 以dĩ 捨xả 最tối 後hậu 迷mê 性tánh 種chủng 子tử 。 脫thoát 最tối 後hậu 隨tùy 眠miên 種chủng 子tử 等đẳng 故cố 。 是thị 故cố 捨xả 之chi 一nhất 字tự 。 通thông 佛Phật 地địa 故cố 。

十thập 一nhất 不bất 害hại 。 云vân 何hà 為vi 不bất 害hại 耶da 。

答đáp 不bất 害hại 者giả 。 如như 歌Ca 利Lợi 王Vương 。 節tiết 節tiết 支chi 解giải 。 尚thượng 不bất 生sanh 嗔sân 。 永vĩnh 起khởi 慈từ 念niệm 為vi 主chủ 。 又hựu 如như 獵liệp 師sư 傷thương 象tượng 。 以dĩ 見kiến 染nhiễm 色sắc 依y 人nhân 總tổng 不bất 生sanh 嗔sân 。 而nhi 傷thương 害hại 之chi 。 故cố 論luận 云vân 。 於ư 諸chư 有hữu 情tình 。 不bất 為vi 損tổn 惱não 。 以dĩ 無vô 嗔sân 心tâm 。 為vi 自tự 性tánh 故cố 。 能năng 對đối 治trị 害hại 心tâm 。 反phản 以dĩ 悲bi 念niệm 有hữu 情tình 為vi 自tự 業nghiệp 故cố 。 以dĩ 如Như 來Lai 三tam 七thất 日nhật 中trung 。 思tư 惟duy 不bất 敢cảm 。 說thuyết 大Đại 乘Thừa 者giả 。 恐khủng 傷thương 眾chúng 生sanh 善thiện 根căn 。 故cố 云vân 不bất 害hại 。 譬thí 如như 蚊văn 蟲trùng 可khả 人nhân 有hữu 慈từ 種chủng 者giả 。 即tức 手thủ 護hộ 命mạng 。 指chỉ 去khứ 之chi 故cố 云vân 不bất 害hại 。

以dĩ 上thượng 十thập 一nhất 種chủng 善thiện 法Pháp 。 可khả 有hữu 次thứ 第đệ 否phủ/bĩ 耶da 。 答đáp 。 有hữu 次thứ 第đệ 故cố 。 一nhất 由do 深thâm 信tín 力lực 故cố 。 以dĩ 前tiền 所sở 造tạo 之chi 惡ác 決quyết 生sanh 愧quý 。 由do 慚tàm 愧quý 心tâm 起khởi 。 故cố 凡phàm 見kiến 五ngũ 塵trần 物vật 境cảnh 。 自tự 然nhiên 不bất 貪tham 。 已dĩ 知tri 貪tham 愛ái 財tài 色sắc 名danh 利lợi 等đẳng 故cố 。 而nhi 造tạo 諸chư 罪tội 。 故cố 捨xả 而nhi 不bất 貪tham 。 由do 不bất 貪tham 物vật 境cảnh 。 故cố 有hữu 人nhân 損tổn 我ngã 劫kiếp 。 奪đoạt 我ngã 物vật 亦diệc 不bất 嗔sân 也dã 。 由do 不bất 嗔sân 者giả 。 何hà 也dã 。 以dĩ 悟ngộ 了liễu 前tiền 境cảnh 。 虗hư 幻huyễn 境cảnh 空không 故cố 不bất 痴si 也dã 。 由do 無vô 貪tham 嗔sân 痴si 故cố 。 即tức 唯duy 求cầu 出xuất 世thế 之chi 道đạo 。 勤cần 加gia 精tinh 進tấn 。 由do 精tinh 進tấn 力lực 故cố 。 而nhi 得đắc 身thân 心tâm 輕khinh 安an 。 獲hoạch 法pháp 妙diệu 利lợi 。 由do 得đắc 妙diệu 利lợi 力lực 故cố 。 恐khủng 失thất 聖thánh 財tài 。 身thân 口khẩu 意ý 三tam 業nghiệp 。 即tức 念niệm 念niệm 不bất 放phóng 逸dật 耳nhĩ 。 由do 不bất 放phóng 逸dật 故cố 。 即tức 念niệm 念niệm 見kiến 三tam 界giới 內nội 。 無vô 可khả 愛ái 之chi 。 故cố 時thời 刻khắc 行hành 捨xả 。 以dĩ 行hành 捨xả 。 故cố 。 如như 歌Ca 利Lợi 王Vương 。 割cát 截tiệt 身thân 體thể 。 不bất 生sanh 嗔sân 念niệm 。 反phản 起khởi 慈từ 救cứu 之chi 心tâm 。 故cố 不bất 害hại 也dã 。 即tức 慈từ 心tâm 耳nhĩ 。 又hựu 前tiền 十thập 心tâm 。 通thông 三tam 乘thừa 修tu 。 後hậu 不bất 害hại 一nhất 心tâm 。 轉chuyển 成thành 大đại 悲bi 。 通thông 大Đại 乘Thừa 。 及cập 最Tối 上Thượng 乘Thừa 。 如Như 來Lai 地địa 耳nhĩ 。

然nhiên 小Tiểu 乘Thừa 中trung 。 由do 信tín 力lực 故cố 。 而nhi 生sanh 慚tàm 愧quý 。 永vĩnh 不bất 起khởi 貪tham 。 乃nãi 至chí 捨xả 心tâm 。 方phương 脫thoát 生sanh 死tử 。 大Đại 乘Thừa 中trung 。 先tiên 信tín 力lực 故cố 。 而nhi 頓đốn 破phá 無vô 明minh 痴si 境cảnh 。 了liễu 境cảnh 本bổn 空không 。 故cố 不bất 起khởi 貪tham 起khởi 嗔sân 。 乃nãi 至chí 行hành 捨xả 。 永vĩnh 不bất 傷thương 害hại 。 以dĩ 見kiến 眾chúng 生sanh 受thọ 苦khổ 。 反phản 生sanh 慈từ 念niệm 。 而nhi 拔bạt 濟tế 之chi 。 小Tiểu 乘Thừa 唯duy 自tự 利lợi 。 大Đại 乘Thừa 二nhị 利lợi 全toàn 具cụ 。 成thành 十thập 一nhất 心tâm 也dã 。 又hựu 無vô 貪tham 。 即tức 行hành 捨xả 具cụ 布bố 施thí 。 以dĩ 布bố 施thí 而nhi 度độ 貪tham 故cố 。 慚tàm 愧quý 及cập 不bất 放phóng 逸dật 者giả 。 具cụ 戒giới 。 以dĩ 持trì 戒giới 力lực 。 而nhi 度độ 放phóng 逸dật 。 念niệm 念niệm 生sanh 慚tàm 愧quý 心tâm 故cố 。 無vô 嗔sân 及cập 不bất 害hại 者giả 具cụ 忍nhẫn 。 以dĩ 忍nhẫn 辱nhục 力lực 。 而nhi 度độ 嗔sân 心tâm 。 及cập 不bất 害hại 眾chúng 生sanh 心tâm 故cố 。 勤cần 力lực 即tức 具cụ 精tinh 進tấn 。 度độ 放phóng 逸dật 心tâm 故cố 。 輕khinh 安an 具cụ 禪thiền 度độ 故cố 。 以dĩ 無vô 痴si 者giả 即tức 般Bát 若Nhã 度độ 。 以dĩ 般Bát 若Nhã 妙diệu 慧tuệ 而nhi 度độ 痴si 故cố 。

又hựu 不bất 嗔sân 故cố 。 而nhi 反phản 行hành 慈từ 念niệm 。 不bất 害hại 故cố 起khởi 悲bi 也dã 。 又hựu 不bất 嗔sân 生sanh 喜hỷ 行hành 捨xả 。 即tức 冤oan 親thân 平bình 等đẳng 。 故cố 名danh 曰viết 捨xả 。 是thị 以dĩ 十thập 一nhất 個cá 善thiện 心tâm 所sở 法pháp 。 廣quảng 通thông 三tam 乘thừa 四Tứ 果Quả 。 及cập 諸chư 度Độ 萬vạn 行hạnh 等đẳng 法pháp 也dã 。 乃nãi 至chí 三Tam 十Thập 七Thất 品Phẩm 。 助Trợ 道Đạo 之chi 法Pháp 。 亦diệc 皆giai 通thông 也dã 。 即tức 思tư 之chi 可khả 知tri 耳nhĩ 。

中trung 二nhị 大đại 八bát 貪tham 嗔sân 痴si 。

論luận 云vân 。 此thử 一nhất 句cú 。 不bất 依y 文văn 順thuận 而nhi 解giải 。 依y 義nghĩa 順thuận 而nhi 釋thích 。 方phương 可khả 次thứ 第đệ 故cố ○# 一nhất 根căn 本bổn 煩phiền 惱não 有hữu 六lục 。 ○# 二nhị 隨tùy 煩phiền 惱não 有hữu 二nhị 十thập 。 分phần/phân 三tam ○# 一nhất 大đại 隨tùy 有hữu 八bát ○# 二nhị 中trung 隨tùy 。 有hữu 二nhị 。 三tam 小tiểu 隨tùy 有hữu 十thập 。 共cộng 成thành 二nhị 十thập 。 加gia 上thượng 六lục 根căn 本bổn 。 為vi 之chi 二nhị 十thập 六lục 個cá 煩phiền 惱não 。 是thị 凡phàm 情tình 心tâm 所sở 。 非phi 聖thánh 法pháp 也dã 。 八bát 初Sơ 地Địa 菩Bồ 薩Tát 位vị 。 即tức 斷đoạn 此thử 心tâm 所sở 也dã 今kim 六lục 。 根căn 本bổn 煩phiền 惱não 。 在tại 五ngũ 識thức 文văn 中trung 。 只chỉ 云vân 。 三tam 根căn 本bổn 。 即tức 貪tham 嗔sân 痴si 三tam 煩phiền 惱não 也dã 。 又hựu 三tam 根căn 本bổn 即tức 我ngã 慢mạn 。 疑nghi 。 惡ác 見kiến 。 三tam 種chủng 煩phiền 惱não 。 在tại 七thất 識thức 章chương 辯biện 。

三tam 根căn 本bổn 者giả 。 一nhất 貪tham 。 二nhị 嗔sân 。 三tam 痴si 。 所sở 云vân 貪tham 者giả 。 將tương 他tha 人nhân 之chi 物vật 。 率suất 之chi 于vu 已dĩ 。 以dĩ 五ngũ 塵trần 境cảnh 。 及cập 財tài 色sắc 名danh 食thực [簐-欠+垂]# 等đẳng 。 俱câu 生sanh 貪tham 也dã 。 故cố 論luận 云vân 。 於ư 有hữu 有hữu 具cụ 。 皆giai 生sanh 染nhiễm 著trước 。 以dĩ 為vi 自tự 性tánh 。 能năng 障chướng 無vô 貪tham 行hành 捨xả 。 生sanh 苦khổ 。 以dĩ 為vi 業nghiệp 也dã 。 如như 佛Phật 往vãng 昔tích 為vi 王vương 。 由do 貪tham 財tài 色sắc 傷thương 國quốc 。 墮đọa 三tam 惡ác 道đạo 。 後hậu 作tác 野dã 干can 。 如như 幸hạnh 智trí 慧tuệ 力lực 。 而nhi 生sanh 兜Đâu 率Suất 院viện 中trung 近cận 聖thánh 。 故cố 貪tham 之chi 一nhất 字tự 。 眾chúng 苦khổ 之chi 根căn 本bổn 也dã 。 戒giới 之chi 慎thận 之chi 二nhị 嗔sân 者giả 。 若nhược 逆nghịch 之chi 于vu 我ngã 。 即tức 生sanh 恚khuể 怒nộ 。 於ư 己kỷ 財tài 物vật 。 妻thê 妾thiếp 等đẳng 眷quyến 。 名danh 利lợi 之chi 益ích 。 被bị 他tha 奪đoạt 去khứ 謀mưu 去khứ 。 即tức 生sanh 恚khuể 怒nộ 。 為vi 之chi 嗔sân 也dã 。 論luận 云vân 。 於ư 最tối 苦khổ 具cụ 增tăng 恚khuể 。 為vi 自tự 性tánh 也dã 。 能năng 障chướng 無vô 嗔sân 令linh 心tâm 不bất 安an 為vi 自tự 業nghiệp 也dã 。 華hoa 嚴nghiêm 云vân 。 一nhất 念niệm 嗔sân 心tâm 起khởi 八bát 萬vạn 障chướng 門môn 開khai 。 閻diêm 羅la 大đại 王vương 。 為vi 毗Tỳ 沙Sa 門Môn 天Thiên 王Vương 。 兵binh 力lực 不bất 如như 。 動động 一nhất 嗔sân 心tâm 。 後hậu 世thế 為vi 地địa 獄ngục 主chủ 。 治trị 汝nhữ 等đẳng 人nhân 。 以dĩ 至chí 每mỗi 日nhật 。 自tự 招chiêu 三tam 時thời 銅đồng 鑊hoạch 灌quán 口khẩu 皆giai 。 嗔sân 心tâm 念niệm 也dã 。 痛thống 哉tai 。 苦khổ 哉tai 。 切thiết 切thiết 誡giới 之chi 。

三tam 痴si 。 云vân 何hà 痴si 耶da 。 於ư 諸chư 前tiền 境cảnh 迷mê 于vu 幻huyễn 境cảnh 。 由do 事sự 理lý 不bất 明minh 。 以dĩ 錯thác 謬mậu 解giải 之chi 。 故cố 於ư 諸chư 境cảnh 中trung 。 起khởi 執chấp 取thủ 心tâm 。 故cố 為vi 痴si 也dã 。 論luận 云vân 。 於ư 諸chư 理lý 事sự 迷mê 悶muộn 為vi 自tự 性tánh 也dã 。 能năng 障chướng 無vô 痴si 淨tịnh 慧tuệ 為vi 自tự 業nghiệp 也dã 。 如như 提Đề 婆Bà 達Đạt 多Đa 害hại 佛Phật 。 世thế 王vương 害hại 父phụ 。 作tác 新tân 王vương 新tân 佛Phật 。 豈khởi 可khả 得đắc 乎hồ 。 故cố 為vi 痴si 也dã 。

以dĩ 上thượng 三tam 種chủng 煩phiền 惱não 。 在tại 五ngũ 根căn 中trung 相tương 應ứng 。 何hà 則tắc 。 由do 五ngũ 識thức 緣duyên 五ngũ 塵trần 境cảnh 。 順thuận 我ngã 即tức 貪tham 。 不bất 順thuận 我ngã 即tức 嗔sân 。 事sự 理lý 不bất 明minh 為vi 痴si 。 於ư 五ngũ 識thức 觸xúc 五ngũ 塵trần 境cảnh 時thời 。 即tức 引dẫn 貪tham 嗔sân 種chủng 。 預dự 先tiên 成thành 也dã 。 若nhược 落lạc 意ý 識thức 比tỉ 量lượng 。 更cánh 添# 造tạo 業nghiệp 。 今kim 在tại 五ngũ 識thức 。 緣duyên 現hiện 量lượng 性tánh 境cảnh 。 即tức 與dữ 貪tham 等đẳng 相tương 應ứng 。 如như 未vị 滿mãn 週# 歲tuế 童đồng 子tử 。 雖tuy 則tắc 無vô 知tri 。 見kiến 錢tiền 則tắc 愛ái 。 奪đoạt 去khứ 即tức 嗔sân 。 則tắc 可khả 知tri 。 與dữ 五ngũ 識thức 相tương 應ứng 。 亦diệc 與dữ 八bát 識thức 。 我ngã 愛ái 種chủng 子tử 等đẳng 。 四tứ 惑hoặc 相tương 應ứng 。 何hà 則tắc 。 內nội 有hữu 賊tặc 種chủng 。 外ngoại 有hữu 愛ái 境cảnh 。 始thỉ 相tương 應ứng 耳nhĩ 。 是thị 故cố 雖tuy 在tại 五ngũ 識thức 論luận 之chi 。 亦diệc 係hệ 八bát 識thức 種chủng 等đẳng 引dẫn 之chi 。 則tắc 自tự 然nhiên 理lý 也dã 。 以dĩ 七thất 識thức 情tình 生sanh 。 方phương 托thác 六lục 識thức 成thành 善thiện 惡ác 云vân 耳nhĩ 。 各các 煩phiền 惱não 種chủng 子tử 。 亦diệc 同đồng 此thử 例lệ 。 問vấn 。 云vân 何hà 為vi 根căn 本bổn 耶da 。 答đáp 。 由do 下hạ 小tiểu 隨tùy 中trung 隨tùy 大đại 隨tùy 三tam 種chủng 煩phiền 惱não 。 皆giai 依y 此thử 六lục 個cá 根căn 本bổn 而nhi 起khởi 。 故cố 為vi 根căn 本bổn 煩phiền 惱não 。 如như 小tiểu 隨tùy 中trung 。 有hữu 忿phẫn 恨hận 等đẳng 。 及cập 謟siểm 誑cuống 等đẳng 。 以dĩ 忿phẫn 心tâm 所sở 及cập 恨hận 等đẳng 依y 嗔sân 根căn 本bổn 。 謟siểm 誑cuống 等đẳng 依y 貪tham 根căn 本bổn 。 無vô 慚tàm 無vô 愧quý 。 及cập 八bát 大đại 隨tùy 等đẳng 。 依y 痴si 等đẳng 根căn 本bổn 。 餘dư 心tâm 所sở 。 例lệ 此thử 可khả 知tri 。 故cố 曰viết 根căn 本bổn 。 又hựu 此thử 貪tham 嗔sân 痴si 等đẳng 種chủng 子tử 。 徧biến 法Pháp 界Giới 性tánh 。 盡tận 未vị 來lai 際tế 。 害hại 法Pháp 身thân 命mạng 。 故cố 為vi 三tam 毒độc 根căn 耳nhĩ 。 隨tùy 煩phiền 惱não 。 有hữu 二nhị 十thập 個cá 心tâm 所sở 者giả 。 總tổng 依y 根căn 本bổn 煩phiền 惱não 。 而nhi 得đắc 生sanh 起khởi 。 名danh 曰viết 隨tùy 。 以dĩ 隨tùy 根căn 本bổn 故cố 。 又hựu 分phần/phân 三tam 科khoa 。 一nhất 大đại 隨tùy 。 二nhị 中trung 隨tùy 。 三tam 小tiểu 隨tùy 。 云vân 何hà 大đại 隨tùy 耶da 。 答đáp 云vân 。 大đại 隨tùy 者giả 。 具cụ 三tam 義nghĩa 。 故cố 名danh 大đại 。 依y 痴si 疑nghi 為vi 根căn 本bổn 。 故cố 名danh 曰viết 隨tùy 。 次thứ 云vân 何hà 三tam 義nghĩa 。 一nhất 者giả 自tự 類loại 起khởi 。 如như 一nhất 不bất 信tín 心tâm 所sở 起khởi 。 則tắc 懈giải 怠đãi 放phóng 逸dật 。 等đẳng 類loại 漸tiệm 引dẫn 起khởi 故cố 耳nhĩ 。 二nhị 具cụ 徧biến 染nhiễm 性tánh 。 即tức 是thị 不bất 善thiện 性tánh 及cập 無vô 記ký 性tánh 故cố 。 三tam 徧biến 染nhiễm 心tâm 。 即tức 通thông 內nội 外ngoại 識thức 染nhiễm 故cố 具cụ 此thử 三tam 種chủng 即tức 名danh 曰viết 大đại 隨tùy 。

二nhị 中trung 隨tùy 。 只chỉ 有hữu 自tự 類loại 起khởi 一nhất 義nghĩa 。 云vân 何hà 為vi 自tự 類loại 一nhất 義nghĩa 。 即tức 無vô 慚tàm 心tâm 起khởi 。 即tức 自tự 然nhiên 無vô 愧quý 心tâm 同đồng 類loại 起khởi 故cố 。 故cố 名danh 為vi 中trung 。 以dĩ 隨tùy 痴si 根căn 本bổn 故cố 。 即tức 名danh 為vi 中trung 隨tùy 。 三tam 小tiểu 隨tùy 。 由do 無vô 三tam 種chủng 義nghĩa 故cố 。 俱câu 名danh 為vi 小tiểu 。 以dĩ 忿phẫn 等đẳng 隨tùy 嗔sân 本bổn 故cố 。 慳san 等đẳng 依y 貪tham 本bổn 故cố 。 故cố 名danh 為vi 小tiểu 隨tùy 耳nhĩ 。 又hựu 小tiểu 隨tùy 。 只chỉ 與dữ 第đệ 六lục 識thức 。 及cập 不bất 善thiện 性tánh 相tướng 應ưng 。 不bất 與dữ 餘dư 識thức 相tương 應ứng 。 故cố 名danh 曰viết 小tiểu 。 以dĩ 依y 貪tham 嗔sân 痴si 三tam 根căn 本bổn 。 故cố 名danh 曰viết 隨tùy 。

中trung 隨tùy 二nhị 者giả 。 理lý 應ưng 在tại 大đại 隨tùy 後hậu 。 因nhân 。 玄huyền 祖tổ 頌tụng 文văn 先tiên 論luận 之chi 云vân 。 一nhất 無vô 慚tàm 。 云vân 何hà 名danh 無vô 慚tàm 者giả 。 謂vị 自tự 有hữu 過quá 非phi 。 反phản 以dĩ 為vi 是thị 。 而nhi 又hựu 反phản 輕khinh 諸chư 有hữu 德đức 人nhân 。 以dĩ 為vi 他tha 非phi 。 故cố 名danh 無vô 慚tàm 。 如như 人nhân 逆nghịch 長trường/trưởng 。 反phản 以dĩ 為vi 能năng 。 故cố 無vô 慚tàm 也dã 。 論luận 云vân 。 不bất 顧cố 恥sỉ 自tự 法pháp 為vi 非phi 。 反phản 以dĩ 輕khinh 拒cự 賢hiền 善thiện 。 為vi 他tha 自tự 性tánh 故cố 。 又hựu 以dĩ 龍long 障chướng 聖thánh 道Đạo 慚tàm 心tâm 。 增tăng 長trưởng 惡ác 行hành 為vi 自tự 業nghiệp 故cố 。 名danh 為vi 無vô 慚tàm 也dã 。

二nhị 無vô 愧quý 。 云vân 何hà 名danh 無vô 愧quý 耶da 。 答đáp 。 以dĩ 作tác 惡ác 為vi 非phi 反phản 以dĩ 己kỷ 才tài 為vi 勝thắng 訴tố 于vu 他tha 人nhân 。 以dĩ 為vi 其kỳ 能năng 。 故cố 名danh 無vô 愧quý 。 論luận 云vân 。 不bất 顧cố 世thế 間gian 有hữu 德đức 者giả 。 崇sùng 重trọng/trùng 暴bạo 惡ác 。 以dĩ 勝thắng 最tối 強cường/cưỡng 。 為vi 自tự 性tánh 也dã 又hựu 以dĩ 能năng 障chướng 聖thánh 道Đạo 愧quý 心tâm 。 增tăng 長trưởng 惡ác 行hành 為vi 自tự 業nghiệp 故cố 。 名danh 為vi 無vô 愧quý 。 問vấn 。 無vô 慚tàm 與dữ 無vô 愧quý 二nhị 心tâm 。 云vân 何hà 分phần/phân 耶da 。 答đáp 。 無vô 慚tàm 。 不bất 懼cụ 人nhân 。 指chỉ 背bối/bội 論luận 非phi 。 無vô 愧quý 。 反phản 露lộ 於ư 人nhân 。 不bất 怖bố 面diện 責trách 。 是thị 慚tàm 與dữ 愧quý 。 則tắc 粗thô 細tế 不bất 同đồng 。 故cố 分phần/phân 二nhị 也dã 。

三tam 大đại 隨tùy 中trung 有hữu 八bát 。 一nhất 掉trạo 舉cử 及cập 散tán 亂loạn 二nhị 法pháp 者giả 。 其kỳ 相tương/tướng 同đồng (# 今kim 掉trạo 舉cử 者giả 。 業nghiệp 性tánh 各các 別biệt )# 如như 鳥điểu 鵲thước 心tâm 。 常thường 好hảo/hiếu 世thế 境cảnh 為vi 樂nhạo/nhạc/lạc 。 總tổng 不bất 懇khẩn 求cầu 寂tịch 靜tĩnh 。 故cố 障chướng 聖thánh 位vị 。 於ư 在tại 一nhất 切thiết 三tam 摩ma 地địa 。 中trung 總tổng 無vô 交giao 涉thiệp 。 故cố 稱xưng 掉trạo 舉cử 。 論luận 云vân 。 令linh 心tâm 於ư 境cảnh 不bất 寂tịch 靜tĩnh 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 行hành 捨xả 。 奢xa 摩ma 他tha 止chỉ 為vi 業nghiệp 。 摩ma 他tha 者giả 。 此thử 方phương 云vân 止chỉ 。 故cố 名danh 行hành 捨xả 。 捨xả 一nhất 切thiết 見kiến 故cố 。 二nhị 惛hôn 沉trầm 者giả 。 由do 上thượng 掉trạo 舉cử 好hảo/hiếu 動động 。 不bất 求cầu 寂tịch 靜tĩnh 。 神thần 則tắc 疲bì 困khốn 。 故cố 或hoặc 聞văn 法Pháp 。 或hoặc 坐tọa 禪thiền 者giả 。 則tắc 惛hôn 沉trầm 心tâm 起khởi 。 故cố 論luận 云vân 。 令linh 心tâm 聖thánh 法pháp 境cảnh 上thượng 無vô 堪kham 任nhậm 性tánh 。 故cố 能năng 障chướng 輕khinh 安an 。 毗Tỳ 鉢Bát 舍Xá 那Na 觀quán 為vi 業nghiệp 。 毗tỳ 鉢bát 者giả 。 此thử 方phương 云vân 觀quán 故cố 。 名danh 樓lâu 觀quán 。 又hựu 云vân 前tiền 障chướng 止chỉ 。 今kim 障chướng 觀quán 。 有hữu 此thử 二nhị 心tâm 所sở 故cố 。 即tức 障chướng 止Chỉ 觀Quán 二nhị 門môn 。 永vĩnh 不bất 入nhập 道đạo 矣hĩ 。 實thật 可khả 痛thống 哉tai 悲bi 乎hồ 。

三tam 不bất 信tín 者giả 。 由do 前tiền 二nhị 心tâm 所sở 。 故cố 不bất 得đắc 入nhập 道đạo 。 如như 云vân 羅la 候hậu 羅la 。 初sơ 出xuất 家gia 為vi 沙Sa 彌Di 好hảo/hiếu 動động 。 聞văn 法Pháp 不bất 解giải 。 故cố 不bất 信tín 。 欲dục 還hoàn 俗tục 也dã 。 後hậu 佛Phật 方phương 便tiện 引dẫn 信tín 。 故cố 得đắc 果quả 耳nhĩ 論luận 云vân 。 於ư 實thật 德đức 處xứ 。 不bất 能năng 忍nhẫn 可khả 樂lạc 欲dục 。 心tâm 濁trược 為vi 性tánh 。 又hựu 能năng 障chướng 淨tịnh 信tín 。 以dĩ 依y 怠đãi 情tình 為vi 業nghiệp 然nhiên 不bất 信tín 者giả 。 障chướng 道đạo 之chi 首thủ 。 謗báng 法pháp 之chi 因nhân 。 墮đọa 三tam 惡ác 道đạo 。 由do 此thử 而nhi 成thành 也dã 。

四tứ 懈giải 怠đãi 者giả 。 以dĩ 聖thánh 法pháp 上thượng 心tâm 不bất 繫hệ 念niệm 。 于vu 三Tam 寶Bảo 中trung 。 不bất 懇khẩn 修tu 敬kính 。 于vu 善Thiện 知Tri 識Thức 處xứ 。 有hữu 法pháp 不bất 聽thính 。 設thiết 聽thính 亦diệc 不bất 勤cần 修tu 。 故cố 為vi 懈giải 怠đãi 。 論luận 云vân 。 於ư 善thiện 惡ác 品phẩm 修tu 斷đoạn 事sự 。 懶lãn 惰nọa 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 精tinh 進tấn 。 增tăng 染nhiễm 為vi 業nghiệp 。 於ư 修tu 斷đoạn 中trung 。 在tại 善thiện 可khả 修tu 不bất 修tu 也dã 。 於ư 惡ác 可khả 斷đoạn 不bất 斷đoạn 也dã 。 是thị 故cố 精tinh 進tấn 之chi 念niệm 。 永vĩnh 不bất 入nhập 也dã 。 即tức 貪tham 嗔sân 痴si 染nhiễm 心tâm 。 自tự 然nhiên 增tăng 長trưởng 。 故cố 名danh 懈giải 怠đãi 。

五ngũ 放phóng 逸dật 者giả 。 如như 馬mã 無vô 繩thằng 。 如như 鳥điểu 無vô 籠lung 。 故cố 放phóng 而nhi 逸dật 之chi 。 放phóng 者giả 不bất 收thu 心tâm 也dã 。 逸dật 者giả 野dã 也dã 。 以dĩ 任nhậm 性tánh 而nhi 為vi 之chi 也dã 。 故cố 放phóng 逸dật 。 是thị 破phá 戒giới 之chi 根căn 。 造tạo 業nghiệp 之chi 首thủ 領lãnh 。 故cố 放phóng 逸dật 者giả 。 障chướng 精tinh 進tấn 之chi 善thiện 也dã 。 論luận 云vân 。 於ư 染nhiễm 淨tịnh 品phẩm 中trung 。 不bất 能năng 防phòng 修tu 。 縱túng 逸dật 為vi 性tánh 。 障chướng 不bất 放phóng 逸dật 善thiện 。 增tăng 惡ác 損tổn 善thiện 為vi 業nghiệp 。 不bất 能năng 防phòng 修tu 者giả 。 謂vị 不bất 能năng 防phòng 護hộ 身thân 口khẩu 意ý 。 三tam 業nghiệp 過quá 非phi 。 故cố 不bất 能năng 修tu 身thân 。 口khẩu 意ý 三tam 業nghiệp 持trì 戒giới 行hạnh 。 故cố 名danh 放phóng 逸dật 。

六lục 失thất 念niệm 者giả 。 由do 前tiền 懈giải 怠đãi 放phóng 逸dật 故cố 。 所sở 以dĩ 失thất 于vu 正chánh 念niệm 。 而nhi 不bất 能năng 入nhập 與dữ 出xuất 世thế 法pháp 遠viễn 之chi 遠viễn 矣hĩ 。 論luận 云vân 。 於ư 所sở 緣duyên 境cảnh 。 不bất 能năng 明minh 記ký 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 正chánh 念niệm 入nhập 道đạo 。 散tán 亂loạn 所sở 依y 為vi 業nghiệp 。 由do 不bất 能năng 明minh 記ký 聖thánh 道Đạo 。 故cố 心tâm 散tán 亂loạn 矣hĩ 。 是thị 名danh 失thất 念niệm 。

七thất 散tán 亂loạn 。 問vấn 掉trạo 舉cử 與dữ 散tán 亂loạn 二nhị 心tâm 何hà 別biệt 。 答đáp 。 掉trạo 舉cử 是thị 外ngoại 境cảnh 奔bôn 馳trì 。 散tán 亂loạn 者giả 。 內nội 心tâm 不bất 寂tịch 靜tĩnh 。 或hoặc 一nhất 時thời 為vi 善thiện 念niệm 。 或hoặc 一nhất 時thời 為vi 惡ác 念niệm 。 或hoặc 信tín 或hoặc 不bất 信tín 。 或hoặc 解giải 或hoặc 不bất 解giải 。 或hoặc 修tu 此thử 不bất 成thành 。 又hựu 別biệt 另# 再tái 修tu 。 如như 童đồng 子tử 性tánh 。 心tâm 無vô 定định 準chuẩn 。 故cố 是thị 障chướng 道đạo 之chi 本bổn 耳nhĩ 。 論luận 云vân 於ư 諸chư 所sở 緣duyên 。 令linh 心tâm 流lưu 蕩đãng 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 正chánh 定định 依y 惡ác 慧tuệ 為vi 業nghiệp 。 如như 人nhân 走tẩu 內nội 道đạo 。 又hựu 入nhập 外ngoại 道đạo 。 攪giảo 雜tạp 邪tà 正chánh 之chi 念niệm 。 故cố 名danh 散tán 亂loạn 耳nhĩ 。

八bát 不bất 正chánh 知tri 。 云vân 不bất 正chánh 知tri 者giả 。 如như 外ngoại 道đạo 等đẳng 。 隨tùy 于vu 斷đoạn 常thường 二nhị 見kiến 。 或hoặc 參tham 禪thiền 人nhân 。 得đắc 少thiểu 為vi 足túc 。 隨tùy 無vô 相tướng 見kiến 。 撥bát 無vô 因nhân 果quả 。 如như 觀quán 教giáo 人nhân 。 落lạc 于vu 語ngữ 言ngôn 文văn 字tự 。 而nhi 成thành 誑cuống 慧tuệ 或hoặc 落lạc 種chủng 種chủng 己kỷ 見kiến 。 執chấp 取thủ 不bất 捨xả 。 故cố 名danh 惡ác 見kiến 。 論luận 云vân 。 於ư 所sở 觀quán 謬mậu 解giải 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 正chánh 知tri 悔hối 犯phạm 為vi 業nghiệp 。 正chánh 知tri 者giả 。 即tức 八Bát 正Chánh 道Đạo 中trung 之chi 語ngữ 。 謂vị 正chánh 見kiến 故cố 。 得đắc 正chánh 思tư 惟duy 。 由do 正chánh 思tư 惟duy 故cố 。 得đắc 發phát 語ngữ 正chánh 耳nhĩ 。 是thị 入nhập 大Đại 道Đạo 之chi 源nguyên 也dã 。 若nhược 不bất 正chánh 見kiến 者giả 。 墮đọa 三tam 惡ác 道đạo 之chi 相tướng 也dã 。

五ngũ 識thức 同đồng 依y 淨tịnh 色sắc 根căn 。

論luận 云vân 。 淨tịnh 色sắc 根căn 者giả 。 簡giản 非phi 浮phù 塵trần 。 即tức 五ngũ 根căn 塵trần 。 又hựu 言ngôn 依y 根căn 。 即tức 淨tịnh 色sắc 根căn 。 簡giản 非phi 依y 境cảnh 。 即tức 五ngũ 塵trần 境cảnh 。 何hà 則tắc 。 以dĩ 前tiền 五ngũ 塵trần 境cảnh 上thượng 。 無vô 發phát 識thức 故cố 。 如như 勝thắng 義nghĩa 根căn 壞hoại 時thời 。 即tức 如như 眼nhãn 光quang 失thất 等đẳng 。 設thiết 若nhược 有hữu 境cảnh 。 識thức 亦diệc 不bất 起khởi 。 故cố 唯duy 淨tịnh 色sắc 根căn 。 有hữu 光quang 能năng 發phát 識thức 故cố 。 又hựu 非phi 內nội 五ngũ 根căn 浮phù 塵trần 。 亦diệc 非phi 外ngoại 之chi 五ngũ 塵trần 中trung 境cảnh 。 而nhi 生sanh 識thức 故cố 。 故cố 淨tịnh 色sắc 者giả 。 是thị 勝thắng 義nghĩa 根căn 。 最tối 微vi 細tế 故cố 。 最tối 淨tịnh 妙diệu 故cố 。 如như 月nguyệt 之chi 光quang 。 如như 華hoa 之chi 映ánh 。 印ấn 諸chư 像tượng 故cố 。 是thị 以dĩ 光quang 映ánh 之chi 微vi 。 唯duy 天thiên 人nhân 見kiến 之chi 。 非phi 浮phù 塵trần 根căn 。 乃nãi 是thị 地địa 水thủy 火hỏa 風phong 。 四tứ 大đại 種chủng 所sở 成thành 。 淨tịnh 色sắc 是thị 細tế 色sắc 故cố 。 難nan 可khả 見kiến 也dã 。 問vấn 。 既ký 五ngũ 根căn 俱câu 有hữu 淨tịnh 色sắc 之chi 光quang 。 為vi 是thị 同đồng 時thời 發phát 識thức 。 為vi 是thị 遇ngộ 境cảnh 緣duyên 而nhi 生sanh 。 答đáp 。 遇ngộ 境cảnh 緣duyên 而nhi 生sanh 識thức 也dã 。 非phi 同đồng 時thời 也dã 。 何hà 則tắc 。 以dĩ 單đơn 根căn 不bất 發phát 。 獨độc 境cảnh 不bất 生sanh 。 以dĩ 和hòa 合hợp 故cố 。 而nhi 生sanh 識thức 也dã 。 如như 人nhân 在tại 屋ốc 內nội 睡thụy 著trước 。 忽hốt 聞văn 雷lôi 聲thanh 。 即tức 惺tinh 者giả 何hà 也dã 。 由do 耳nhĩ 之chi 淨tịnh 色sắc 根căn 中trung 之chi 光quang 應ưng 之chi 。 若nhược 非phi 淨tịnh 色sắc 光quang 應ưng 。 何hà 能năng 聞văn 聽thính 聲thanh 耶da 。 若nhược 無vô 聲thanh 塵trần 之chi 境cảnh 。 即tức 耳nhĩ 識thức 亦diệc 不bất 生sanh 也dã 。 由do 遇ngộ 聲thanh 境cảnh 緣duyên 故cố 。 方phương 得đắc 生sanh 識thức 者giả 此thử 矣hĩ 。 故cố 眼nhãn 識thức 九cửu 緣duyên 生sanh 。 耳nhĩ 識thức 唯duy 從tùng 八bát 者giả 。 在tại 後hậu 文văn 中trung 論luận 也dã 。 問vấn 。 淨tịnh 色sắc 根căn 中trung 生sanh 滅diệt 。 即tức 見kiến 相tương/tướng 二nhị 分phần 。 為vi 是thị 淨tịnh 色sắc 根căn 中trung 。 同đồng 生sanh 。 為vi 識thức 自tự 生sanh 耶da 。 答đáp 。 是thị 第đệ 八bát 識thức 內nội 見kiến 分phần/phân 種chủng 生sanh 。 相tương/tướng 分phân 是thị 第đệ 八bát 識thức 四tứ 大đại 種chủng 所sở 成thành 。 淨tịnh 色sắc 根căn 光quang 印ấn 。 而nhi 生sanh 相tương/tướng 分phần/phân 。 若nhược 不bất 遇ngộ 境cảnh 緣duyên 時thời 識thức 等đẳng 亦diệc 不bất 生sanh 也dã 。 即tức 相tương/tướng 分phần/phân 。 亦diệc 不bất 現hiện 也dã 。 問vấn 。 是thị 前tiền 後hậu 起khởi 。 則tắc 同đồng 時thời 耶da 。 答đáp 。 是thị 同đồng 時thời 起khởi 。 如như 牛ngưu 二nhị 角giác 。 如như 鏡kính 現hiện 像tượng 。 光quang 影ảnh 同đồng 時thời 。 無vô 前tiền 後hậu 際tế 。 故cố 成thành 現hiện 量lượng 。 故cố 現hiện 即tức 屬thuộc 相tương/tướng 分phần/phân 。 量lượng 即tức 屬thuộc 見kiến 分phần/phân 。

又hựu 問vấn 。

見kiến 相tương/tướng 二nhị 分phần 與dữ 種chủng 又hựu 何hà 差sai 別biệt 。 答đáp 。 種chủng 屬thuộc 藏tạng 識thức 若nhược 不bất 遇ngộ 境cảnh 緣duyên 。 即tức 無vô 種chủng 子tử 功công 能năng 。 由do 遇ngộ 緣duyên 。 三tam 和hòa 合hợp 故cố 。 始thỉ 成thành 見kiến 相tương/tướng 二nhị 分phần 彰chương 露lộ 。 即tức 顯hiển 種chủng 子tử 功công 能năng 。 此thử 二nhị 種chủng 子tử 者giả 。 內nội 八bát 識thức 中trung 。 引dẫn 業nghiệp 種chủng 子tử 性tánh 力lực 。 故cố 外ngoại 現hiện 見kiến 相tương/tướng 二nhị 分phần 。 是thị 內nội 種chủng 子tử 果quả 也dã 。 又hựu 問vấn 既ký 相tương/tướng 分phân 是thị 淨tịnh 色sắc 根căn 生sanh 。 而nhi 淨tịnh 色sắc 根căn 。 又hựu 是thị 四tứ 大đại 種chủng 成thành 。 豈khởi 非phi 是thị 外ngoại 生sanh 。 亦diệc 非phi 藏tạng 識thức 生sanh 也dã 。 答đáp 。 淨tịnh 色sắc 根căn 及cập 四tứ 大đại 相tương/tướng 分phần/phân 。 俱câu 屬thuộc 第đệ 八bát 內nội 識thức 中trung 相tương/tướng 分phần/phân 。 況huống 此thử 相tương/tướng 分phần/phân 。 亦diệc 是thị 第đệ 八bát 識thức 內nội 中trung 引dẫn 業nghiệp 種chủng 生sanh 。 故cố 四tứ 大đại 種chủng 成thành 淨tịnh 色sắc 根căn 相tướng 分phần/phân 。 如như 鏡kính 即tức 四tứ 大đại 種chủng 。 與dữ 鏡kính 光quang 即tức 淨tịnh 色sắc 根căn 。 不bất 相tương 離ly 故cố 。 無vô 二nhị 體thể 也dã 。 豈khởi 非phi 內nội 乎hồ 。 故cố 云vân 。 無vô 始thỉ 時thời 來lai 界giới 。 一nhất 切thiết 法pháp 等đẳng 。 依y 故cố 界giới 者giả 。 因nhân 也dã 。 以dĩ 無vô 始thỉ 時thời 來lai 。 一nhất 類loại 見kiến 相tương/tướng 二nhị 分phần 種chủng 子tử 。 相tương 續tục 不bất 斷đoạn 。 一nhất 切thiết 法pháp 等đẳng 依y 者giả 。 即tức 生sanh 五ngũ 識thức 現hiện 量lượng 。 一nhất 切thiết 見kiến 相tương/tướng 二nhị 分phần 。 六lục 識thức 現hiện 行hành 等đẳng 法pháp 。 故cố 見kiến 種chủng 相tương/tướng 種chủng 是thị 內nội 分phần/phân 中trung 八bát 識thức 生sanh 滅diệt 引dẫn 種chủng 。 之chi 所sở 生sanh 也dã 。 故cố 引dẫn 業nghiệp 種chủng 如như 線tuyến 。 見kiến 相tương/tướng 二nhị 分phần 。 現hiện 量lượng 現hiện 行hành 等đẳng 如như 幻huyễn 。 若nhược 心tâm 若nhược 色sắc 內nội 外ngoại 等đẳng 法pháp 。 俱câu 是thị 種chủng 子tử 性tánh 力lực 。 之chi 所sở 串xuyến 也dã 。 信tín 矣hĩ 。

又hựu 問vấn 。

如như 人nhân 中trung 五ngũ 淨tịnh 色sắc 根căn 。 亦diệc 有hữu 全toàn 具cụ 。 亦diệc 有hữu 不bất 全toàn 。 若nhược 全toàn 可khả 知tri 。 若nhược 不bất 全toàn 者giả 。 如như 矇# 人nhân 亦diệc 有hữu 向hướng 求cầu 無vô 眼nhãn 光quang 。 亦diệc 有hữu 半bán 路lộ 而nhi 失thất 。 耳nhĩ 鼻tị 舌thiệt 等đẳng 。 亦diệc 復phục 然nhiên 也dã 。 是thị 缺khuyết 不bất 缺khuyết 者giả 。 即tức 云vân 阿a 耶da 。 答đáp 。 非phi 無vô 眼nhãn 也dã 。 以dĩ 浮phù 塵trần 四tứ 大đại 肉nhục 眼nhãn 根căn 在tại 。 唯duy 是thị 失thất 淨tịnh 色sắc 根căn 也dã 。 亦diệc 在tại 往vãng 昔tích 中trung 過quá 非phi 。 今kim 生sanh 招chiêu 異dị 熟thục 果quả 。 眼nhãn 根căn 中trung 。 欠khiếm 一nhất 淨tịnh 色sắc 根căn 也dã 。 故cố 不bất 能năng 發phát 眼nhãn 識thức 只chỉ 緣duyên 黑hắc 境cảnh 境cảnh 。 如như 善thiện 住trụ 隨tùy 惡ác 道đạo 中trung 。 來lai 生sanh 人nhân 間gian 。 在tại 母mẫu 胎thai 中trung 。 即tức 無vô 眼nhãn 也dã 。 以dĩ 宿túc 生sanh 中trung 罵mạ 僧Tăng 無vô 眼nhãn 。 故cố 招chiêu 此thử 報báo 也dã 。 餘dư 者giả 例lệ 知tri 。

九cửu 緣duyên 七thất 八bát 好hảo 相tướng 隣lân 。

論luận 云vân 。 眼nhãn 以dĩ 九cửu 緣duyên 生sanh 。 耳nhĩ 識thức 唯duy 從tùng 八bát 。 鼻tị 舌thiệt 身thân 三tam 七thất 。 後hậu 三tam 。 五ngũ 三tam 四tứ 。 言ngôn 九cửu 緣duyên 生sanh 者giả 。 一nhất 境cảnh 二nhị 空không 。 三tam 淨tịnh 色sắc 根căn 。 四tứ 明minh 。 五ngũ 六lục 識thức 。 六lục 七thất 識thức 。 七thất 根căn 本bổn 識thức 。 八bát 作tác 意ý 。 九cửu 種chủng 子tử 。 而nhi 生sanh 眼nhãn 識thức 。 一nhất 境cảnh 是thị 觀quán 所sở 緣duyên 緣duyên 所sở 緣duyên 是thị 境cảnh 。 能năng 緣duyên 是thị 心tâm 。 二nhị 增tăng 上thượng 緣duyên 。 謂vị 空không 明minh 根căn 識thức 作tác 意ý 等đẳng 。 是thị 增tăng 上thượng 緣duyên 。 三tam 種chủng 子tử 即tức 因nhân 緣duyên 變biến 。 四tứ 無vô 間gian 緣duyên 。 是thị 九cửu 緣duyên 中trung 。 具cụ 四tứ 緣duyên 也dã 。 而nhi 生sanh 眼nhãn 識thức 。 耳nhĩ 識thức 唯duy 從tùng 八bát 種chủng 緣duyên 者giả 。 唯duy 除trừ 明minh 者giả 。 即tức 日Nhật 月Nguyệt 燈Đăng 明Minh 也dã 。 故cố 只chỉ 八bát 緣duyên 。 而nhi 生sanh 耳nhĩ 識thức 。 鼻tị 舌thiệt 身thân 三tam 識thức 。 又hựu 除trừ 空không 也dã 。 只chỉ 七thất 緣duyên 耳nhĩ 故cố 眼nhãn 耳nhĩ 二nhị 識thức 。 離ly 中trung 知tri 。 鼻tị 等đẳng 三tam 識thức 合hợp 中trung 知tri 。 後hậu 三tam 者giả 。 即tức 意ý 識thức 。 七thất 識thức 。 八bát 識thức 。 三tam 個cá 識thức 今kim 意ý 識thức 。 有hữu 五ngũ 緣duyên 。 方phương 生sanh 識thức 故cố 。 一nhất 五ngũ 塵trần 境cảnh 。 二nhị 根căn 即tức 淨tịnh 色sắc 根căn 。 三tam 根căn 本bổn 識thức 。 四tứ 作tác 意ý 。 五ngũ 見kiến 分phần/phân 種chủng 子tử 。 除trừ 明minh 空không 等đẳng 。 五ngũ 作tác 意ý 者giả 。 即tức 心tâm 所sở 法pháp 。 有hữu 警cảnh 察sát 之chi 義nghĩa 。 第đệ 六lục 識thức 。 是thị 比tỉ 量lượng 境cảnh 。 乃nãi 以dĩ 帶đái 質chất 。 方phương 可khả 為vi 境cảnh 以dĩ 七thất 識thức 。 始thỉ 可khả 以dĩ 為vi 根căn 也dã 。 今kim 就tựu 古cổ 說thuyết 。 乃nãi 所sở 云vân 耳nhĩ 。 故cố 依y 前tiền 是thị 七thất 識thức 。 是thị 三tam 緣duyên 生sanh 。 一nhất 根căn 本bổn 識thức 。 二nhị 作tác 意ý 。 三tam 見kiến 分phần/phân 種chủng 子tử 。 故cố 斯tư 三tam 緣duyên 而nhi 生sanh 七thất 識thức 。 八bát 識thức 即tức 藏tạng 識thức 。 即tức 四tứ 緣duyên 生sanh 。 一nhất 根căn 即tức 淨tịnh 色sắc 根căn 二nhị 境cảnh 即tức 親thân 疎sơ 二nhị 相tương/tướng 分phần/phân 境cảnh 。 三tam 分phân 別biệt 四tứ 命mạng 根căn 種chủng 子tử 。 張trương 名danh 引dẫn 業nghiệp 種chủng 子tử 。 而nhi 生sanh 藏tạng 識thức 緣duyên 。 好hảo 相tướng 隣lân 者giả 。 眼nhãn 耳nhĩ 鼻tị 舌thiệt 身thân 等đẳng 識thức 。 有hữu 似tự 隣lân 域vực 。 即tức 相tương 近cận 釋thích 也dã 。 餘dư 識thức 不bất 相tương 隣lân 耳nhĩ 。 以dĩ 六lục 識thức 唯duy 審thẩm 又hựu 間gian 斷đoạn 故cố 。 七thất 識thức 不bất 間gian 斷đoạn 。 有hữu 審thẩm 恆hằng 故cố 。 八bát 識thức 無vô 審thẩm 有hữu 恆hằng 故cố 。 不bất 相tương 隣lân 。 是thị 相tương 違vi 釋thích 也dã 。 亦diệc 有hữu 隣lân 者giả 。 只chỉ 少thiểu 分phần 也dã 。

合hợp 三tam 離ly 二nhị 觀quán 塵trần 世thế 。

論luận 云vân 合hợp 三tam 者giả 。 鼻tị 舌thiệt 身thân 三tam 識thức 。 合hợp 中trung 方phương 知tri 。 如như 鼻tị 識thức 離ly 中trung 。 亦diệc 可khả 知tri 也dã 。 今kim 合hợp 者giả 。 從tùng 多đa 分phần 中trung 說thuyết 。 離ly 二nhị 者giả 。 即tức 眼nhãn 耳nhĩ 二nhị 識thức 。 決quyết 定định 。 以dĩ 離ly 中trung 方phương 知tri 。 若nhược 合hợp 者giả 。 眼nhãn 決quyết 不bất 見kiến 色sắc 。 亦diệc 不bất 生sanh 識thức 。 成thành 現hiện 量lượng 境cảnh 。 耳nhĩ 識thức 雖tuy 不bất 要yếu 明minh 。 以dĩ 暗ám 中trung 知tri 者giả 。 亦diệc 要yếu 離ly 中trung 乃nãi 方phương 知tri 耳nhĩ 。 塵trần 者giả 。 即tức 色sắc 聲thanh 香hương 味vị 觸xúc 等đẳng 五ngũ 塵trần 也dã 。 世thế 者giả 即tức 剎sát 那na 中trung 。 具cụ 三tam 世thế 際tế 也dã 。 今kim 文văn 順thuận 。 義nghĩa 不bất 順thuận 。 以dĩ 順thuận 義nghĩa 解giải 之chi 。

愚ngu 者giả 難nạn/nan 分phần/phân 識thức 與dữ 根căn 。

論luận 云vân 愚ngu 者giả 。 即tức 愚ngu 法pháp 聲Thanh 聞Văn 教giáo 中trung 。 云vân 小Tiểu 乘Thừa 。 以dĩ 第đệ 六lục 識thức 為vi 根căn 。 為vi 所sở 熏huân 。 以dĩ 貪tham 嗔sân 痴si 等đẳng 。 為vi 能năng 熏huân 力lực 大Đại 乘Thừa 。 以dĩ 第đệ 八bát 藏tạng 識thức 。 為vi 所sở 熏huân 。 前tiền 七thất 轉chuyển 識thức 。 為vi 能năng 熏huân 。 以dĩ 小Tiểu 乘Thừa 中trung 。 不bất 知tri 大Đại 乘Thừa 八bát 識thức 中trung 。 通thông 如Như 來Lai 藏tạng 故cố 。 雖tuy 然nhiên 八bát 識thức 。 內nội 見kiến 分phần/phân 。 即tức 五ngũ 識thức 見kiến 分phần/phân 。 是thị 第đệ 八bát 識thức 見kiến 分phần/phân 種chủng 子tử 所sở 生sanh 。 又hựu 不bất 知tri 前tiền 五ngũ 識thức 所sở 緣duyên 。 性tánh 境cảnh 相tướng 分phần/phân 。 亦diệc 是thị 第đệ 八bát 識thức 中trung 淨tịnh 相tương/tướng 分phần/phân 種chủng 生sanh 。 雖tuy 前tiền 五ngũ 識thức 緣duyên 性tánh 境cảnh 。 成thành 現hiện 量lượng 見kiến 相tương/tướng 二nhị 分phần 。 純thuần 是thị 第đệ 八bát 識thức 中trung 。 見kiến 相tương/tướng 二nhị 分phần 種chủng 子tử 之chi 所sở 生sanh 也dã 。 非phi 餘dư 種chủng 之chi 所sở 生sanh 也dã 。 又hựu 淨tịnh 色sắc 根căn 光quang 照chiếu 前tiền 。 五ngũ 塵trần 性tánh 境cảnh 者giả 。 是thị 內nội 外ngoại 無vô 有hữu 分phân 別biệt 境cảnh 也dã 。 又hựu 五ngũ 八bát 二nhị 識thức 見kiến 分phần/phân 。 緣duyên 性tánh 境cảnh 時thời 。 最tối 初sơ 作tác 意ý 心tâm 起khởi 。 成thành 現hiện 量lượng 時thời 。 亦diệc 無vô 分phân 別biệt 。 問vấn 。 既ký 有hữu 一nhất 念niệm 。 云vân 何hà 是thị 無vô 分phân 別biệt 耶da 。 答đáp 。 如như 鏡kính 照chiếu 物vật 不bất 留lưu 情tình 故cố 。 即tức 本bổn 來lai 智trí 光quang 。 迷mê 之chi 成thành 無vô 明minh 識thức 。 悟ngộ 之chi 即tức 無vô 分phân 別biệt 智trí 故cố 。 六lục 祖tổ 云vân 。 成Thành 所Sở 作Tác 智Trí 同đồng 圓viên 鏡kính 。 成thành 所sở 作tác 智trí 者giả 。 即tức 五ngũ 識thức 之chi 所sở 轉chuyển 也dã 。 而nhi 小Tiểu 乘Thừa 中trung 色sắc 與dữ 五ngũ 識thức 。 俱câu 無vô 分phân 別biệt 。 難nan 以dĩ 知tri 也dã 。 問vấn 。 淨tịnh 色sắc 根căn 對đối 境cảnh 時thời 。 既ký 無vô 分phân 別biệt 。 是thị 無vô 知tri 耶da 。 答đáp 。 既ký 無vô 知tri 者giả 。 非phi 屬thuộc 現hiện 量lượng 。 亦diệc 無vô 分phân 別biệt 。 識thức 化hóa 成thành 智trí 。 即tức 色sắc 自tự 空không 成thành 性tánh 。 決quyết 可khả 知tri 耳nhĩ 。 智trí 性tánh 不bất 二nhị 。 成thành 如như 如như 性tánh 也dã 。 是thị 無vô 分phân 別biệt 現hiện 量lượng 。 以dĩ 無vô 境cảnh 為vi 境cảnh 故cố 。 以dĩ 上thượng 凡phàm 情tình 章chương 已dĩ 竟cánh 。

次thứ 頌tụng 聖thánh 果Quả

變biến 相tương/tướng 觀quán 空không 唯duy 後hậu 得đắc 。 果quả 中trung 猶do 自tự 不bất 詮thuyên 真chân 。

圓viên 明minh 初sơ 發phát 成thành 無vô 漏lậu 。 三tam 類loại 分phân 身thân 息tức 苦khổ 輪luân 。

今kim 論luận 四tứ 句cú 中trung 初sơ 句cú 云vân 。

變biến 相tương/tướng 觀quán 空không 唯duy 後hậu 得đắc 。 果quả 中trung 猶do 自tự 不bất 全toàn 真chân 。

論luận 云vân 。 文văn 順thuận 。 義nghĩa 不bất 順thuận 。 論luận 云vân 。 觀quán 空không 始thỉ 變biến 相tương/tướng 耳nhĩ 。 今kim 云vân 。 變biến 相tương/tướng 在tại 前tiền 。 觀quán 空không 在tại 後hậu 。 義nghĩa 不bất 順thuận 也dã 。 云vân 所sở 變biến 何hà 相tương/tướng 耶da 。 答đáp 。 由do 觀quán 空không 故cố 。 而nhi 成thành 空không 相tướng 之chi 境cảnh 耳nhĩ 。 問vấn 。 為vi 根căn 本bổn 智trí 觀quán 耶da 。 為vi 是thị 後hậu 得đắc 智trí 觀quán 耶da 。 答đáp 。 若nhược 大Đại 乘Thừa 中trung 。 先tiên 悟ngộ 根căn 本bổn 智trí 。 頓đốn 破phá 無vô 明minh 。 即tức 得đắc 二nhị 空không 真Chân 如Như 。 雖tuy 得đắc 二nhị 空không 真Chân 如Như 。 通thông 達đạt 實thật 相tướng 。 亦diệc 不bất 住trụ 實thật 相tướng 見kiến 。 以dĩ 得đắc 無vô 住trụ 妙diệu 見kiến 心tâm 故cố 。 雖tuy 見kiến 實thật 相tướng 。 而nhi 微vi 細tế 修tu 證chứng 斷đoạn 惑hoặc 之chi 旨chỉ 。 故cố 重trọng/trùng 發phát 最tối 上thượng 大Đại 乘Thừa 。 勇dũng 猛mãnh 之chi 念niệm 。 而nhi 究cứu 竟cánh 重trùng 重trùng 路lộ 境cảnh 。 細tế 而nhi 察sát 之chi 。 由do 此thử 得đắc 見kiến 道đạo 分phần/phân 清thanh 。 修tu 道Đạo 分phần/phân 清thanh 。 以dĩ 至chí 證chứng 道đạo 分phần/phân 清thanh 。 是thị 為vi 後hậu 智trí 也dã 。 若nhược 後hậu 得đắc 智trí 圓viên 。 即tức 名danh 究cứu 竟cánh 成thành 一nhất 切thiết 種chủng 。 一Nhất 切Thiết 智Trí 智Trí 耳nhĩ 。 若nhược 不bất 觀quán 空không 究cứu 竟cánh 。 若nhược 體thể 若nhược 用dụng 若nhược 空không 。 若nhược 假giả 。 若nhược 中trung 。 一nhất 切thiết 妙diệu 觀quán 。 而nhi 何hà 能năng 成thành 一Nhất 切Thiết 智Trí 智Trí 者giả 哉tai 。 問vấn 。 云vân 何hà 在tại 五ngũ 識thức 中trung 用dụng 。 答đáp 。 若nhược 頓đốn 悟ngộ 根căn 本bổn 智trí 者giả 。 全toàn 在tại 五ngũ 識thức 明minh 悟ngộ 本bổn 來lai 。 何hà 以dĩ 知tri 之chi 。 如như 靈linh 源nguyên 。 觸xúc 見kiến 桃đào 華hoa 悟ngộ 道đạo 。 香hương 巖nham 。 擊kích 竹trúc 聞văn 聲thanh 。 而nhi 省tỉnh 之chi 者giả 。 或hoặc 拈niêm 杖trượng 痛thống 打đả 。 頓đốn 省tỉnh 三tam 關quan 。 東đông 坡# 聽thính 鼠thử 。 則tắc 聲thanh 色sắc 全toàn 消tiêu 。 豈khởi 非phi 以dĩ 五ngũ 識thức 中trung 。 而nhi 悟ngộ 之chi 也dã 故cố 變biến 相tương/tướng 觀quán 空không 。 在tại 五ngũ 識thức 中trung 論luận 。 所sở 云vân 變biến 相tương/tướng 者giả 。 未vị 省tỉnh 之chi 前tiền 。 俱câu 是thị 聲thanh 色sắc 之chi 境cảnh 。 已dĩ 省tỉnh 之chi 後hậu 。 盡tận 大đại 地địa 無vô 非phi 淨tịnh 法Pháp 界Giới 性tánh 。 實thật 無vô 寸thốn 絲ti 可khả 掛quải 者giả 也dã 。 若nhược 云vân 。 溪khê 聲thanh 本bổn 是thị 。 出xuất 廣quảng 長trường 舌thiệt 。 山sơn 色sắc 無vô 非phi 淨tịnh 法Pháp 身thân 者giả 。 尚thượng 是thị 門môn 外ngoại 漢hán 耳nhĩ 。 直trực 至chí 心tâm 境cảnh 杳# 無vô 亡vong 言ngôn 息tức 慮lự 。 脫thoát 體thể 忘vong 懷hoài 。 應ưng 諸chư 萬vạn 徹triệt 。 方phương 是thị 全toàn 體thể 之chi 大đại 用dụng 耳nhĩ 。 即tức 為vi 根căn 本bổn 智trí 也dã 。 今kim 欲dục 斷đoạn 惑hoặc 證chứng 真chân 者giả 。 必tất 要yếu 後hậu 得đắc 之chi 智trí 。 誠thành 謂vị 觀quán 空không 知tri 有hữu 。 知tri 有hữu 觀quán 空không 。 所sở 云vân 觀quán 空không 者giả 。 窮cùng 法pháp 性tánh 體thể 決quyết 定định 以dĩ 無vô 性tánh 為vi 性tánh 。 無vô 體thể 為vi 體thể 故cố 。 問vấn 云vân 。 法pháp 性tánh 本bổn 空không 寂tịch 。 無vô 取thủ 亦diệc 無vô 見kiến 。 云vân 何hà 無vô 取thủ 無vô 見kiến 而nhi 為vi 性tánh 乎hồ 。 答đáp 。 以dĩ 性tánh 空không 者giả 。 即tức 是thị 本bổn 來lai 佛Phật 也dã 。 斯tư 乃nãi 觀quán 真Chân 如Như 體thể 中trung 。 實thật 無vô 纖tiêm 塵trần 之chi 可khả 立lập 耳nhĩ 。 所sở 以dĩ 知tri 有hữu 者giả 。 以dĩ 雖tuy 空không 而nhi 不bất 斷đoạn 。 若nhược 以dĩ 不bất 思tư 議nghị 。 戒giới 定định 慧tuệ 等đẳng 。 無vô 漏lậu 種chủng 熏huân 。 即tức 必tất 成thành 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 故cố 云vân 觀quán 空không 。 知tri 有hữu 德đức 耳nhĩ 。 觀quán 有hữu 知tri 空không 者giả 。 大đại 經Kinh 云vân 。 了liễu 達đạt 法pháp 性tánh 者giả 。 無vô 佛Phật 無vô 世thế 界giới 。 又hựu 云vân 如Như 來Lai 不bất 出xuất 世thế 。 亦diệc 無vô 有hữu 涅Niết 槃Bàn 者giả 。 是thị 觀quán 有hữu 知tri 空không 也dã 。 又hựu 觀quán 空không 知tri 有hữu 。 由do 根căn 本bổn 智trí 中trung 。 化hóa 出xuất 真Chân 諦Đế 智trí 而nhi 照chiếu 之chi 。 于vu 空không 性tánh 體thể 中trung 。 必tất 有hữu 妙diệu 用dụng 。 故cố 成thành 一Nhất 切Thiết 智Trí 之chi 者giả 也dã 。 又hựu 觀quán 有hữu 知tri 空không 者giả 。 以dĩ 尋tầm 常thường 日nhật 用dụng 之chi 中trung 。 念niệm 念niệm 修tu 。 而nhi 實thật 無vô 可khả 修tu 。 以dĩ 智trí 體thể 不bất 增tăng 故cố 。 念niệm 念niệm 斷đoạn 惑hoặc 。 而nhi 實thật 無vô 惑hoặc 可khả 斷đoạn 者giả 。 以dĩ 煩phiền 惱não 自tự 性tánh 。 本bổn 自tự 空không 故cố 。 念niệm 念niệm 證chứng 。 而nhi 實thật 無vô 可khả 證chứng 者giả 。 以dĩ 知tri 十Thập 地Địa 妙diệu 行hạnh 是thị 真Chân 如Như 行hành 。 決quyết 無vô 可khả 證chứng 也dã 。 故cố 云vân 如Như 來Lai 大đại 仙tiên 道đạo 。 微vi 妙diệu 難nan 可khả 知tri 。 非phi 念niệm 離ly 諸chư 念niệm 。 求cầu 見kiến 不bất 可khả 得đắc 者giả 。 豈khởi 有hữu 證chứng 哉tai 。 如như 鳥điểu 跡tích 履lý 空không 。 三tam 際tế 俱câu 無vô 。 但đãn 有hữu 其kỳ 名danh 。 無vô 足túc 跡tích 也dã 。 故cố 無vô 證chứng 之chi 證chứng 者giả 。 信tín 矣hĩ 。 設thiết 若nhược 空không 有hữu 不bất 立lập 。 二nhị 諦đế 不bất 計kế 。 似tự 若nhược 空không 畫họa 。 智trí 無vô 所sở 寄ký 。 圓viên 滿mãn 菩Bồ 提Đề 。 歸quy 無vô 所sở 得đắc 。 即tức 撒tản 手thủ 懸huyền 岩# 者giả 。 即tức 無vô 可khả 變biến 相tương/tướng 。 亦diệc 無vô 觀quán 空không 見kiến 耳nhĩ 。 是thị 知tri 在tại 凡phàm 位vị 。 先tiên 悟ngộ 根căn 本bổn 智trí 。 後hậu 得đắc 智trí 。 始thỉ 能năng 觀quán 空không 知tri 有hữu 。 觀quán 有hữu 知tri 空không 而nhi 變biến 成thành 自tự 性tánh 體thể 也dã 。 以dĩ 至chí 圓viên 滿mãn 菩Bồ 提Đề 。 皆giai 是thị 後hậu 得đắc 智trí 力lực 耳nhĩ 。 問vấn 。 果quả 中trung 云vân 何hà 而nhi 不phủ 。 能năng 全toàn 真chân 者giả 。 何hà 也dã 。 答đáp 。 所sở 云vân 不bất 全toàn 者giả 。 由do 如Như 來Lai 果quả 中trung 尚thượng 用dụng 五ngũ 識thức 。 即tức 圓viên 成thành 所sở 作tác 之chi 智trí 。 還hoàn 用dụng 生sanh 滅diệt 門môn 中trung 。 以dĩ 度độ 生sanh 也dã 。 故cố 智trí 相tương/tướng 。 猶do 不bất 能năng 全toàn 真chân 者giả 也dã 。 何hà 則tắc 。 以dĩ 應ưng 身thân 妙diệu 用dụng 智trí 相tương 隨tùy 機cơ 應ứng 化hóa 。 是thị 從tùng 體thể 起khởi 用dụng 。 即tức 修tu 證chứng 權quyền 智trí 中trung 應ưng 。 若nhược 在tại 如Như 來Lai 自tự 分phần/phân 中trung 。 即tức 無vô 權quyền 智trí 生sanh 滅diệt 分phân 身thân 之chi 用dụng 。 故cố 云vân 報báo 化hóa 非phi 真chân 佛Phật 。 亦diệc 非phi 說thuyết 法Pháp 者giả 。 以dĩ 平bình 等đẳng 法Pháp 界giới 。 無vô 佛Phật 無vô 眾chúng 生sanh 耳nhĩ 。 今kim 云vân 。 不bất 全toàn 真chân 者giả 是thị 如Như 來Lai 權quyền 智trí 。 妙diệu 用dụng 之chi 云vân 耳nhĩ 。 又hựu 根căn 本bổn 智trí 。 即tức 實thật 智trí 。 後hậu 得đắc 智trí 。 是thị 權quyền 智trí 。 何hà 則tắc 即tức 根căn 本bổn 智trí 者giả 。 無vô 可khả 照chiếu 也dã 觀quán 也dã 。 若nhược 權quyền 智trí 者giả 。 有hữu 可khả 觀quán 也dã 照chiếu 也dã 。 雖tuy 觀quán 雖tuy 照chiếu 。 即tức 不bất 住trụ 于vu 見kiến 耳nhĩ 。 又hựu 實thật 智trí 無vô 照chiếu 者giả 。 直trực 指chỉ 一nhất 心tâm 。 故cố 權quyền 智trí 有hữu 照chiếu 者giả 。 成thành 方phương 便tiện 故cố 雖tuy 用dụng 方phương 便tiện 。 即tức 不bất 住trụ 也dã 。 故cố 權quyền 即tức 是thị 實thật 。 何hà 外ngoại 于vu 權quyền 乎hồ 。 乃nãi 體thể 用dụng 全toàn 具cụ 耳nhĩ 。 問vấn 。 實thật 智trí 。 何hà 以dĩ 無vô 照chiếu 。 答đáp 。 無vô 照chiếu 者giả 。 即tức 無vô 智trí 也dã 。

又hựu 問vấn 。

既ký 若nhược 無vô 智trí 。 是thị 誰thùy 知tri 法pháp 體thể 本bổn 耳nhĩ 。 答đáp 。 以dĩ 智trí 即tức 無vô 智trí 。 故cố 智trí 體thể 本bổn 自tự 空không 也dã 。 智trí 體thể 本bổn 空không 。 則tắc 實thật 際tế 亦diệc 無vô 所sở 得đắc 也dã 。 無vô 所sở 得đắc 者giả 。 是thị 如Như 來Lai 淨tịnh 法Pháp 身thân 耳nhĩ 。 故cố 應ưng 照chiếu 是thị 權quyền 。 無vô 照chiếu 是thị 實thật 。 非phi 以dĩ 權quyền 外ngoại 。 而nhi 有hữu 實thật 智trí 。 非phi 實thật 智trí 外ngoại 。 而nhi 有hữu 權quyền 智trí 之chi 可khả 用dụng 也dã 。 信tín 矣hĩ 。

圓viên 明minh 初sơ 發phát 成thành 無vô 漏lậu 。 三tam 類loại 分phân 身thân 息tức 苦khổ 輪luân 。

論luận 云vân 。 問vấn 。 五ngũ 識thức 尚thượng 未vị 語ngữ 完hoàn 。 八bát 識thức 全toàn 然nhiên 未vị 解giải 。 云vân 何hà 而nhi 言ngôn 。 圓viên 明minh 無vô 漏lậu 之chi 果quả 耶da 。 答đáp 。 雖tuy 在tại 五ngũ 識thức 論luận 之chi 。 乃nãi 通thông 八bát 識thức 無vô 漏lậu 之chi 果quả 。 故cố 在tại 五ngũ 根căn 識thức 中trung 。 見kiến 色sắc 聞văn 聲thanh 。 豁hoát 然nhiên 頓đốn 悟ngộ 果quả 中trung 之chi 旨chỉ 。 若nhược 能năng 轉chuyển 五ngũ 識thức 成thành 智trí 者giả 。 即tức 是thị 果quả 地địa 之chi 言ngôn 。 今kim 以dĩ 次thứ 第đệ 分phần/phân 義nghĩa 。 亦diệc 云vân 果quả 中trung 圓viên 明minh 妙diệu 智trí 之chi 德đức 耳nhĩ 。 梵Phạn 語ngữ 涅Niết 槃Bàn 。 此thử 云vân 圓viên 明minh 。 圓viên 者giả 無vô 欠khiếm 無vô 餘dư 。 是thị 不bất 增tăng 不bất 減giảm 之chi 性tánh 也dã 。 所sở 云vân 明minh 者giả 。 即tức 權quyền 實thật 二nhị 智trí 。 圓viên 滿mãn 無vô 二nhị 智trí 也dã 。 即tức 後hậu 得đắc 而nhi 成thành 實thật 智trí 。 以dĩ 應ứng 機cơ 即tức 權quyền 。 不bất 應ưng 即tức 實thật 。 然nhiên 則tắc 在tại 權quyền 非phi 權quyền 。 在tại 實thật 非phi 實thật 。 故cố 權quyền 實thật 不bất 二nhị 自tự 在tại 者giả 二Nhị 乘Thừa 莫mạc 測trắc 。 豈khởi 可khả 思tư 議nghị 乎hồ 。 云vân 初sơ 發phát 無vô 漏lậu 。 正chánh 是thị 無vô 明minh 種chủng 子tử 永vĩnh 別biệt 。 故cố 成thành 無vô 漏lậu 。 是thị 以dĩ 應ứng 化hóa 三tam 乘thừa 五ngũ 乘thừa 。 乃nãi 至chí 無vô 量lượng 。 諸chư 乘thừa 化hóa 身thân 。 非phi 凡phàm 情tình 及cập 二Nhị 乘Thừa 小tiểu 果quả 之chi 所sở 測trắc 也dã 。 故cố 云vân 。 以dĩ 息tức 無vô 量lượng 眾chúng 生sanh 。 之chi 苦khổ 輪luân 耳nhĩ 。 此thử 識thức 。 即tức 根căn 本bổn 無vô 明minh 之chi 惑hoặc 也dã 。 謂vị 本bổn 覺giác 心tâm 源nguyên 初sơ 無vô 動động 相tương 續tục 通thông 括quát 五ngũ 識thức 現hiện 量lượng 見kiến 分phần/phân 不bất 生sanh 。 即tức 八bát 識thức 見kiến 分phần/phân 決quyết 不bất 生sanh 也dã 。 何hà 則tắc 以dĩ 八bát 識thức 內nội 見kiến 分phần/phân 種chủng 者giả 。 由do 托thác 五ngũ 識thức 見kiến 分phần/phân 種chủng 。 各các 緣duyên 五ngũ 塵trần 性tánh 境cảnh 生sanh 。 似tự 現hiện 量lượng 始thỉ 起khởi 。 是thị 故cố 外ngoại 緣duyên 境cảnh 不bất 生sanh 。 即tức 八bát 識thức 內nội 見kiến 分phần/phân 。 決quyết 不bất 生sanh 也dã 。 況huống 五ngũ 識thức 見kiến 分phần/phân 種chủng 。 即tức 八bát 識thức 見kiến 分phần/phân 種chủng 。 無vô 二nhị 種chủng 者giả 也dã 。 問vấn 。 然nhiên 者giả 。 只chỉ 有hữu 五ngũ 識thức 見kiến 分phần/phân 種chủng 。 決quyết 無vô 八bát 識thức 見kiến 分phần/phân 種chủng 。 答đáp 。 八bát 識thức 見kiến 分phần/phân 種chủng 者giả 。 以dĩ 八bát 識thức 種chủng 性tánh 內nội 本bổn 來lai 具cụ 足túc 。 五ngũ 識thức 見kiến 分phần/phân 種chủng 自tự 性tánh 。 若nhược 不bất 遇ngộ 五ngũ 塵trần 來lai 會hội 。 故cố 五ngũ 識thức 見kiến 分phần/phân 種chủng 性tánh 。 決quyết 不bất 生sanh 耳nhĩ 。 似tự 如như 金kim 鐘chung 本bổn 有hữu 聲thanh 性tánh 之chi 德đức 。 因nhân 遇ngộ 外ngoại 緣duyên 手thủ 擊kích 。 始thỉ 顯hiển 聲thanh 性tánh 之chi 音âm 耳nhĩ 。 若nhược 不bất 遇ngộ 緣duyên 手thủ 繫hệ 。 聲thanh 性tánh 決quyết 不bất 顯hiển 也dã 。 信tín 矣hĩ 。 是thị 故cố 八bát 識thức 性tánh 中trung 。 本bổn 具cụ 五ngũ 識thức 見kiến 分phần/phân 種chủng 亦diệc 爾nhĩ 。 由do 遇ngộ 五ngũ 塵trần 性tánh 境cảnh 來lai 迎nghênh 。 即tức 八bát 識thức 種chủng 性tánh 。 應ưng 生sanh 五ngũ 識thức 見kiến 分phần/phân 種chủng 性tánh 也dã 。 故cố 八bát 識thức 見kiến 分phần/phân 種chủng 性tánh 。 即tức 五ngũ 識thức 見kiến 分phần/phân 種chủng 性tánh 。 決quyết 無vô 異dị 也dã 。 是thị 一nhất 見kiến 分phần/phân 種chủng 無vô 二nhị 性tánh 也dã 。 問vấn 。 又hựu 何hà 名danh 五ngũ 識thức 見kiến 分phần/phân 。 是thị 八bát 識thức 見kiến 分phần/phân 種chủng 生sanh 耶da 。 答đáp 。 前tiền 不bất 云vân 乎hồ 。 見kiến 分phần/phân 生sanh 者giả 。 是thị 種chủng 子tử 果quả 也dã 。 由do 果quả 故cố 顯hiển 因nhân 耳nhĩ 。 云vân 何hà 又hựu 名danh 種chủng 耶da 。 答đáp 。 由do 八bát 識thức 見kiến 分phần/phân 種chủng 性tánh 。 能năng 分phần/phân 五ngũ 識thức 見kiến 分phần/phân 。 各các 緣duyên 各các 境cảnh 。 如như 眼nhãn 識thức 。 雖tuy 見kiến 色sắc 是thị 九cửu 緣duyên 生sanh 者giả 。 只chỉ 緣duyên 色sắc 塵trần 。 不bất 緣duyên 聲thanh 塵trần 餘dư 境cảnh 。 又hựu 如như 耳nhĩ 識thức 八bát 緣duyên 所sở 生sanh 者giả 。 只chỉ 緣duyên 聲thanh 塵trần 。 不bất 緣duyên 餘dư 色sắc 塵trần 境cảnh 。 鼻tị 舌thiệt 身thân 等đẳng 。 所sở 緣duyên 各các 境cảnh 。 亦diệc 復phục 然nhiên 也dã 。 以dĩ 各các 別biệt 所sở 緣duyên 塵trần 境cảnh 。 不bất 同đồng 之chi 性tánh 。 故cố 。 喻dụ 種chủng 也dã 。 如như 秈# 糯# 稻đạo 種chủng 。 其kỳ 性tánh 各các 別biệt 。 緣duyên 五ngũ 塵trần 見kiến 各các 性tánh 似tự 如như 種chủng 耳nhĩ 。 又hựu 五ngũ 塵trần 不bất 會hội 。 因nhân 種chủng 決quyết 不bất 生sanh 也dã 。 若nhược 緣duyên 一nhất 會hội 。 即tức 五ngũ 八bát 二nhị 識thức 見kiến 分phần/phân 種chủng 果quả 相tương/tướng 。 頓đốn 即tức 顯hiển 也dã 。 故cố 又hựu 名danh 因nhân 緣duyên 變biến 。 因nhân 種chủng 而nhi 變biến 聲thanh 色sắc 等đẳng 境cảnh 。 即tức 因nhân 種chủng 見kiến 分phần/phân 成thành 現hiện 量lượng 也dã 。 又hựu 問vấn 云vân 何hà 五ngũ 識thức 見kiến 分phần/phân 各các 種chủng 。 是thị 八bát 識thức 見kiến 分phần/phân 一nhất 種chủng 生sanh 耶da 。 又hựu 八bát 識thức 種chủng 。 從tùng 何hà 種chủng 生sanh 耶da 。 答đáp 。 由do 引dẫn 業nghiệp 種chủng 而nhi 結kết 成thành 。 今kim 生sanh 現hiện 在tại 八bát 識thức 五ngũ 識thức 種chủng 也dã 果quả 也dã 。 問vấn 。 引dẫn 業nghiệp 種chủng 子tử 。 又hựu 依y 何hà 生sanh 。 答đáp 。 從tùng 自tự 空không 性tánh 中trung 生sanh 。 亦diệc 從tùng 空không 性tánh 中trung 變biến 。 譬thí 如như 幻huyễn 師sư 。 以dĩ 咒chú 力lực 故cố 。 而nhi 咒chú 成thành 種chủng 種chủng 六lục 根căn 六lục 塵trần 六lục 識thức 八bát 識thức 種chủng 相tương/tướng 果quả 也dã 。 此thử 亦diệc 如như 是thị 。 以dĩ 引dẫn 業nghiệp 力lực 故cố 。 引dẫn 生sanh 異dị 熟thục 果quả 也dã 。 故cố 云vân 無vô 心tâm 化hóa 出xuất 有hữu 心tâm 形hình 。 業nghiệp 性tánh 原nguyên 從tùng 空không 性tánh 分phần/phân 。 此thử 是thị 黎lê 耶da 識thức 性tánh 。 悟ngộ 之chi 者giả 。 即tức 真Chân 如Như 性tánh 也dã 。 迷mê 之chi 者giả 輪luân 轉chuyển 生sanh 死tử 。 可khả 不bất 信tín 乎hồ 。 問vấn 業nghiệp 性tánh 種chủng 子tử 。 因nhân 何hà 而nhi 在tại 空không 中trung 生sanh 耶da 。 又hựu 若nhược 無vô 因nhân 。 云vân 何hà 能năng 生sanh 業nghiệp 性tánh 果quả 耶da 。 答đáp 。 由do 無vô 始thỉ 以dĩ 來lai 。 以dĩ 無vô 明minh 迷mê 性tánh 種chủng 子tử 。 熏huân 在tại 空không 性tánh 中trung 。 故cố 觸xúc 境cảnh 迷mê 于vu 聲thanh 色sắc 幻huyễn 境cảnh 。 起khởi 憎tăng 起khởi 愛ái 。 即tức 內nội 取thủ 諸chư 心tâm 。 外ngoại 取thủ 塵trần 境cảnh 。 托thác 於ư 第đệ 六lục 意ý 識thức 。 造tạo 于vu 有hữu 漏lậu 善thiện 惡ác 二nhị 業nghiệp 。 以dĩ 七thất 識thức 中trung 念niệm 念niệm 收thu 藏tạng 在tại 第đệ 八bát 識thức 中trung 。 而nhi 作tác 當đương 來lai 引dẫn 業nghiệp 種chủng 果quả 。 成thành 黎lê 耶da 識thức 也dã 。 是thị 為vi 不bất 思tư 識thức 熏huân 。 成thành 黎lê 耶da 果quả 識thức 者giả 。 為vi 之chi 不bất 思tư 變biến 也dã 。 是thị 故cố 于vu 空không 中trung 化hóa 出xuất 種chủng 種chủng 業nghiệp 性tánh 果quả 報báo 輪luân 迴hồi 。 如như 水thủy 成thành 波ba 之chi 幻huyễn 泡bào 者giả 。 即tức 斯tư 義nghĩa 也dã 。 是thị 故cố 智trí 者giả 。 了liễu 生sanh 滅diệt 門môn 果quả 報báo 。 即tức 本bổn 來lai 空không 性tánh 。 是thị 不bất 生sanh 滅diệt 門môn 也dã 信tín 矣hĩ 。 以dĩ 上thượng 論luận 五ngũ 識thức 轉chuyển 智trí 文văn 竟cánh 。

△# 問vấn 。 五ngũ 識thức 已dĩ 知tri 。 未vị 知tri 六lục 識thức 之chi 相tướng 。 是thị 云vân 何hà 耶da 。

答đáp 。 六lục 識thức 者giả 名danh 事sự 識thức 。 以dĩ 分phân 別biệt 前tiền 五ngũ 塵trần 影ảnh 子tử 。 落lạc 于vu 意ý 識thức 思tư 量lượng 分phân 別biệt 見kiến 中trung 。 變biến 成thành 五ngũ 塵trần 境cảnh 影ảnh 。 名danh 分phân 別biệt 變biến 。 以dĩ 六lục 識thức 見kiến 分phần/phân 。 變biến 而nhi 成thành 境cảnh 。 非phi 真chân 有hữu 境cảnh 。 是thị 法pháp 塵trần 者giả 。 以dĩ 半bán 分phần/phân 屬thuộc 見kiến 分phần/phân 心tâm 。 以dĩ 半bán 分phần/phân 屬thuộc 外ngoại 塵trần 境cảnh 。 雖tuy 是thị 外ngoại 塵trần 。 是thị 六lục 識thức 見kiến 分phân 之chi 所sở 生sanh 也dã 。 故cố 六lục 識thức 為vi 事sự 識thức 。 以dĩ 分phân 別biệt 五ngũ 塵trần 事sự 故cố 。 又hựu 名danh 意ý 識thức 者giả 。 以dĩ 思tư 量lượng 為vi 意ý 又hựu 意ý 即tức 識thức 也dã 是thị 持trì 業nghiệp 釋thích 耳nhĩ 。 在tại 頌tụng 中trung 前tiền 八bát 句cú 後hậu 四tứ 句cú 。 即tức 成thành 妙Diệu 觀Quán 察Sát 智Trí 。 普phổ 見kiến 三tam 乘thừa 五ngũ 性tánh 之chi 機cơ 。 而nhi 說thuyết 法Pháp 故cố 。

問vấn 。 佛Phật 果Quả 位vị 中trung 。 而nhi 云vân 妙diệu 觀quán 察sát 者giả 。 豈khởi 非phi 還hoàn 同đồng 識thức 性tánh 無vô 二nhị 者giả 耶da 。

答đáp 。 雖tuy 云vân 妙diệu 觀quán 察sát 者giả 。 如như 鏡kính 鑑giám 機cơ 。 不bất 留lưu 情tình 故cố 亦diệc 即tức 成Thành 所Sở 作Tác 智Trí 。 中trung 流lưu 出xuất 之chi 義nghĩa 。 以dĩ 眾chúng 生sanh 分phần 中trung 。 似tự 有hữu 妙diệu 觀quán 察sát 者giả 。 如Như 來Lai 分phần/phân 中trung 。 實thật 無vô 此thử 智trí 云vân 耳nhĩ 。 亦diệc 同đồng 成Thành 所Sở 作Tác 智Trí 。 俱câu 屬thuộc 權quyền 智trí 耳nhĩ 。 若nhược 權quyền 智trí 之chi 應ưng 。 即tức 實thật 智trí 用dụng 也dã 。 成thành 大đại 圓viên 智trí 故cố 。

因nhân

玄huyền 祖tổ 次thứ 頌tụng 六lục 識thức 章chương 十thập 二nhị 句cú 云vân 。

第đệ 二nhị 六lục 識thức 頌tụng 中trung 又hựu 分phân 為vi 二nhị

(# 前tiền 八bát 句cú 凡phàm 情tình 章chương 。 後hậu 四tứ 句cú 無vô 漏lậu 章chương )# 。

初sơ 頌tụng 凡phàm 情tình

三tam 性tánh 三tam 量lượng 通thông 三tam 境cảnh 。 三tam 界giới 輪luân 時thời 易dị 可khả 知tri 。

相tương 應ứng 心tâm 所sở 五ngũ 十thập 一nhất 。 善thiện 惡ác 臨lâm 時thời 別biệt 配phối 之chi 。

性tánh 界giới 受thọ 三tam 恆hằng 轉chuyển 易dị 。 根căn 隨tùy 信tín 等đẳng 總tổng 相tương 連liên 。

動động 身thân 發phát 語ngữ 獨độc 為vi 最tối 。 引dẫn 滿mãn 能năng 招chiêu 業nghiệp 力lực 牽khiên 。

今kim 論luận 八bát 句cú 中trung 初sơ 句cú 云vân 。

三tam 性tánh 三tam 量lượng 通thông 三tam 境cảnh 。

論luận 曰viết 。 云vân 何hà 名danh 三tam 性tánh 而nhi 又hựu 通thông 三tam 境cảnh 耶da 。 答đáp 。 三tam 境cảnh 者giả 。 初sơ 性tánh 境cảnh 。 是thị 實thật 五ngũ 塵trần 性tánh 體thể 為vi 境cảnh 。 是thị 第đệ 八bát 識thức 親thân 疎sơ 相tương/tướng 分phần/phân 故cố ○# 二nhị 似tự 帶đái 質chất 境cảnh 。 以dĩ 心tâm 心tâm 所sở 法pháp 。 即tức 第đệ 六lục 識thức 見kiến 分phần/phân 。 為vi 自tự 體thể 。 即tức 五ngũ 塵trần 影ảnh 。 以dĩ 為vi 境cảnh 故cố 也dã 。 三tam 真chân 帶đái 質chất 境cảnh 。 以dĩ 第đệ 七thất 識thức 見kiến 分phần/phân 。 執chấp 第đệ 八bát 識thức 內nội 見kiến 分phân 為vi 體thể 。 即tức 七thất 八bát 二nhị 識thức 見kiến 分phần/phân 合hợp 生sanh 成thành 影ảnh 。 以dĩ 為vi 境cảnh 。 相tương/tướng 分phần/phân 不bất 起khởi 。 名danh 言ngôn 無vô 籌trù 度độ 心tâm 。 初sơ 名danh 性tánh 境cảnh 云vân 何hà 名danh 似tự 帶đái 質chất 境cảnh 。 答đáp 。 所sở 云vân 似tự 帶đái 質chất 境cảnh 。 由do 五ngũ 識thức 及cập 同đồng 時thời 意ý 識thức 。 緣duyên 前tiền 性tánh 境cảnh 。 成thành 現hiện 量lượng 時thời 。 一nhất 剎sát 那na 落lạc 於ư 比tỉ 量lượng 意ý 識thức 中trung 。 如như 鏡kính 照chiếu 像tượng 。 成thành 影ảnh 為vi 境cảnh 。 名danh 似tự 帶đái 質chất 境cảnh 。 雖tuy 然nhiên 似tự 帶đái 質chất 境cảnh 。 又hựu 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 一nhất 有hữu 質chất 境cảnh 。 二nhị 無vô 質chất 境cảnh 。 云vân 有hữu 質chất 境cảnh 者giả 。 如như 前tiền 所sở 云vân 之chi 義nghĩa 。 云vân 無vô 質chất 者giả 。 如như 緣duyên 空không 華hoa 水thủy 月nguyệt 及cập 過quá 去khứ 未vị 來lai 之chi 境cảnh 。 并tinh 龜quy 毛mao 兔thố 角giác 非phi 量lượng 等đẳng 。 名danh 無vô 質chất 境cảnh 。 又hựu 真chân 帶đái 質chất 者giả 。 亦diệc 名danh 無vô 質chất 境cảnh 。 以dĩ 無vô 外ngoại 塵trần 影ảnh 境cảnh 故cố 。 三tam 真chân 帶đái 質chất 境cảnh 亦diệc 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 一nhất 者giả 。 若nhược 自tự 心tâm 緣duyên 善thiện 等đẳng 。 十thập 一nhất 心tâm 。 或hoặc 惡ác 等đẳng 。 二nhị 十thập 六lục 心tâm 。 又hựu 或hoặc 五ngũ 徧biến 行hành 。 五ngũ 別biệt 境cảnh 。 及cập 四tứ 不bất 定định 心tâm 者giả 。 名danh 真chân 帶đái 質chất 境cảnh 。 或hoặc 緣duyên 他tha 人nhân 善thiện 惡ác 等đẳng 心tâm 。 即tức 名danh 似tự 帶đái 質chất 境cảnh 也dã 。 非phi 真chân 帶đái 質chất 耳nhĩ 。 二nhị 者giả 。 若nhược 七thất 識thức 在tại 定định 中trung 。 緣duyên 第đệ 八bát 識thức 內nội 見kiến 分phần/phân 者giả 。 名danh 真chân 帶đái 質chất 境cảnh 。 所sở 云vân 境cảnh 者giả 。 以dĩ 七thất 八bát 二nhị 識thức 見kiến 分phần/phân 。 合hợp 生sanh 成thành 境cảnh 耳nhĩ 。 故cố 云vân 。 以dĩ 心tâm 緣duyên 色sắc 。 似tự 帶đái 質chất 。 中trung 問vấn 相tương/tướng 分phần/phân 一nhất 頭đầu 生sanh 。 又hựu 云vân 。 以dĩ 心tâm 緣duyên 心tâm 。 真chân 帶đái 質chất 。 中trung 間gian 相tương/tướng 分phần/phân 兩lưỡng 頭đầu 生sanh 。 即tức 可khả 知tri 之chi 耳nhĩ 。 以dĩ 斯tư 真chân 似tự 二nhị 質chất 。 總tổng 名danh 為vi 獨độc 影ảnh 境cảnh 。 何hà 則tắc 。 以dĩ 前tiền 五ngũ 識thức 不bất 用dụng 事sự 故cố 。 唯duy 第đệ 六lục 第đệ 七thất 用dụng 事sự 。 若nhược 六lục 識thức 用dụng 事sự 。 無vô 五ngũ 識thức 亦diệc 無vô 七thất 八bát 二nhị 識thức 伴bạn 侶lữ 故cố 名danh 獨độc 影ảnh 境cảnh 也dã 。 又hựu 七thất 識thức 見kiến 分phần/phân 。 唯duy 緣duyên 第đệ 八bát 識thức 內nội 見kiến 分phần/phân 時thời 。 無vô 六lục 識thức 伴bạn 故cố 。 亦diệc 為vi 獨độc 影ảnh 境cảnh 耳nhĩ 。 問vấn 。 既ký 有hữu 八bát 識thức 相tương/tướng 伴bạn 云vân 何hà 名danh 獨độc 影ảnh 。 答đáp 。 以dĩ 是thị 第đệ 八bát 內nội 見kiến 分phần/phân 。 而nhi 轉chuyển 出xuất 七thất 識thức 見kiến 分phần/phân 。 即tức 七thất 八bát 二nhị 識thức 見kiến 分phần/phân 。 是thị 一nhất 種chủng 所sở 生sanh 。 總tổng 一nhất 見kiến 分phần/phân 成thành 影ảnh 。 故cố 名danh 獨độc 影ảnh 境cảnh 也dã 。

又hựu 問vấn 。

若nhược 七thất 識thức 。 緣duyên 八bát 識thức 在tại 何hà 分phần/phân 所sở 收thu 。 答đáp 。 是thị 四tứ 禪thiền 定định 境cảnh 所sở 收thu 攝nhiếp 也dã 。 今kim 論luận 有hữu 質chất 。 無vô 質chất 。 名danh 獨độc 頭đầu 意ý 者giả 。 何hà 也dã 。 有hữu 四tứ 義nghĩa 故cố 。 一nhất 散tán 位vị 。 二nhị 夢mộng 中trung 。 三tam 亂loạn 意ý 。 四tứ 定định 中trung 。 俱câu 名danh 獨độc 頭đầu 者giả 。 亦diệc 無vô 餘dư 識thức 故cố 。 均quân 在tại 六lục 識thức 七thất 識thức 。 若nhược 在tại 業nghiệp 力lực 種chủng 。 現hiện 在tại 八bát 識thức 中trung 收thu 。 後hậu 文văn 中trung 辯biện 。 問vấn 。 云vân 何hà 名danh 散tán 位vị 獨độc 頭đầu 者giả 。 以dĩ 吾ngô 人nhân 。 心tâm 似tự 猿viên 猴hầu 在tại 室thất 內nội 。 緣duyên 五ngũ 方phương 窻# 眼nhãn 。 即tức 東đông 馳trì 要yếu 奔bôn 。 無vô 暫tạm 停đình 歇hiết 。 故cố 名danh 散tán 位vị 。 問vấn 。 三tam 量lượng 中trung 通thông 何hà 量lượng 耶da 。 答đáp 。 三tam 量lượng 俱câu 通thông 。 何hà 則tắc 。 由do 五ngũ 識thức 。 緣duyên 五ngũ 塵trần 性tánh 境cảnh 成thành 現hiện 量lượng 。 剎sát 那na 流lưu 八bát 意ý 地địa 。 方phương 成thành 比tỉ 量lượng 。 若nhược 錯thác 緣duyên 塵trần 境cảnh 。 如như 鐘chung 聲thanh 。 甚thậm 作tác 鼓cổ 聲thanh 境cảnh 者giả 。 是thị 非phi 量lượng 也dã 。 以dĩ 凡phàm 夫phu 。 遇ngộ 善thiện 成thành 善thiện 。 遇ngộ 惡ác 成thành 惡ác 等đẳng 。 故cố 名danh 散tán 位vị 耳nhĩ 。 問vấn 。 以dĩ 何hà 為vi 體thể 。 答đáp 。 以dĩ 心tâm 。 心tâm 所sở 為vi 體thể 。 云vân 夢mộng 中trung 獨độc 頭đầu 者giả 。 由do 數số 常thường 日nhật 用dụng 中trung 所sở 緣duyên 善thiện 惡ác 。 無vô 記ký 等đẳng 境cảnh 。 自tự 熏huân 成thành 種chủng 。 在tại 夢mộng 迷mê 性tánh 中trung 。 唯duy 第đệ 八bát 識thức 見kiến 分phần/phân 種chủng 生sanh 。 是thị 虗hư 妄vọng 迷mê 性tánh 。 非phi 現hiện 比tỉ 二nhị 量lượng 五ngũ 塵trần 境cảnh 生sanh 。 純thuần 非phi 量lượng 境cảnh 。 是thị 假giả 名danh 見kiến 分phần/phân 體thể 也dã 。 是thị 八bát 識thức 中trung 。 熏huân 習tập 力lực 強cường/cưỡng 生sanh 也dã 。 莊trang 子tử 云vân 。 昔tích 日nhật 莊trang 周chu 夢mộng 為vi 蝴# 蝶# 。 直trực 至chí 惺tinh 來lai 為vi 是thị 莊trang 周chu 。 為vi 是thị 蝴# 蝶# 。 云vân 此thử 之chi 為vi 物vật 化hóa 。 憨# 山sơn 老lão 人nhân 云vân 。 此thử 老lão 。 未vị 知tri 三tam 界giới 唯duy 心tâm 。 萬vạn 法pháp 唯duy 識thức 。 不bất 知tri 吾ngô 人nhân 有hữu 熏huân 習tập 種chủng 。 而nhi 成thành 夢mộng 境cảnh 。 若nhược 日nhật 中trung 未vị 見kiến 蝴# 蝶# 。 如như 何hà 夢mộng 中trung 而nhi 見kiến 。 故cố 佛Phật 說thuyết 一nhất 切thiết 法pháp 。 從tùng 因nhân 緣duyên 種chủng 生sanh 。 非phi 自tự 然nhiên 生sanh 也dã 。 然nhiên 夢mộng 中trung 等đẳng 境cảnh 。 是thị 虗hư 因nhân 虗hư 果quả 。 故cố 種chủng 子tử 及cập 夢mộng 境cảnh 果quả 。 俱câu 非phi 實thật 也dã 。 故cố 夢mộng 造tạo 善thiện 造tạo 惡ác 。 非phi 異dị 熟thục 報báo 攝nhiếp 也dã 。

復phục 次thứ 夢mộng 中trung 境cảnh 者giả 。 或hoặc 過quá 去khứ 力lực 強cường/cưỡng 而nhi 現hiện 。 夢mộng 境cảnh 或hoặc 夢mộng 善thiện 境cảnh 助trợ 生sanh 善thiện 。 或hoặc 夢mộng 惡ác 境cảnh 助trợ 生sanh 惡ác 。 現hiện 在tại 持trì 誦tụng 此thử 大Đại 乘Thừa 經Kinh 典điển 。 因nhân 深thâm 信tín 力lực 。 精tinh 進tấn 力lực 。 于vu 夢mộng 中trung 必tất 成thành 大đại 善thiện 等đẳng 境cảnh 。 如như 法Pháp 華hoa 中trung 。 夢mộng 成thành 佛Phật 道đạo 等đẳng 。 非phi 三tam 量lượng 中trung 收thu 。 惡ác 夢mộng 等đẳng 境cảnh 。 亦diệc 復phục 然nhiên 也dã 。 然nhiên 更cánh 有hữu 亡vong 人nhân 討thảo 濟tế 。 如như 郗hi 氏thị 等đẳng 類loại 。 此thử 乃nãi 自tự 他tha 因nhân 緣duyên 。 業nghiệp 感cảm 之chi 所sở 成thành 也dã 。 亦diệc 非phi 三tam 量lượng 中trung 收thu 。 現hiện 量lượng 比tỉ 量lượng 之chi 言ngôn 數số 皆giai 不bất 相tương 違vi 。 定định 可khả 信tín 受thọ 耳nhĩ 。 云vân 何hà 名danh 亂loạn 意ý 獨độc 頭đầu 。 答đáp 。 亂loạn 意ý 獨độc 頭đầu 。 又hựu 二nhị 義nghĩa 。 一nhất 真chân 亂loạn 意ý 二nhị 是thị 非phi 亂loạn 意ý 。 真chân 亂loạn 意ý 者giả 。 因nhân 瘋# 狂cuồng 及cập 患hoạn 。 以dĩ 青thanh 作tác 黃hoàng 。 故cố 五ngũ 識thức 不bất 能năng 緣duyên 塵trần 。 唯duy 第đệ 六lục 意ý 識thức 力lực 強cường/cưỡng 。 無vô 主chủ 宰tể 故cố 。 如như 寺tự 中trung 主chủ 人nhân 迷mê 亂loạn 。 混hỗn 責trách 眾chúng 人nhân 。 故cố 名danh 亂loạn 意ý 獨độc 頭đầu 耳nhĩ 。 二nhị 非phi 亂loạn 意ý 。 有hữu 似tự 亂loạn 意ý 如như 現hiện 在tại 將tương 死tử 未vị 死tử 。 以dĩ 善thiện 業nghiệp 力lực 強cường/cưỡng 。 即tức 見kiến 天thiên 宮cung 樓lâu 閣các 。 或hoặc 遊du 西tây 方phương 聖thánh 境cảnh 。 非phi 亂loạn 意ý 也dã 。 若nhược 是thị 現hiện 在tại 人nhân 未vị 死tử 。 偶ngẫu 見kiến 役dịch 卒thốt 摳# 杖trượng 。 或hoặc 見kiến 閻diêm 王vương 。 拷khảo 而nhi 罰phạt 之chi 。 如như 藥dược 師sư 及cập 地địa 藏tạng 經kinh 示thị 。 是thị 業nghiệp 力lực 也dã 。 前tiền 亂loạn 意ý 者giả 。 非phi 量lượng 所sở 收thu 。 後hậu 是thị 異dị 熟thục 識thức 善thiện 惡ác 種chủng 力lực 。 非phi 三tam 量lượng 收thu 也dã 。

又hựu 問vấn 。

如như 人nhân 參tham 禪thiền 中trung 見kiến 佛Phật 及cập 西tây 方phương 聖thánh 境cảnh 可khả 是thị 善thiện 境cảnh 否phủ/bĩ 。 答đáp 云vân 。 非phi 也dã 。 是thị 魔ma 境cảnh 亂loạn 意ý 故cố 。 或hoặc 過quá 勇dũng 力lực 眼nhãn 中trung 火hỏa 出xuất 。 神thần 色sắc 不bất 定định 。 口khẩu 內nội 作tác 偈kệ 似tự 正chánh 不bất 正chánh 。 俱câu 屬thuộc 魔ma 境cảnh 。 皆giai 為vi 亂loạn 意ý 。 問vấn 。 云vân 何hà 見kiến 佛Phật 聖thánh 境cảnh 名danh 為vi 亂loạn 意ý 耶da 。 答đáp 。 夫phu 參tham 禪thiền 者giả 。 以dĩ 一nhất 切thiết 凡phàm 情tình 聖thánh 見kiến 俱câu 要yếu 掃tảo 盡tận 。 不bất 立lập 纖tiêm 塵trần 。 誡giới 謂vị 實thật 際tế 理lý 中trung 。 纖tiêm 塵trần 不bất 立lập 。 佛Phật 魔ma 並tịnh 遣khiển 見kiến 法pháp 實thật 際tế 尚thượng 要yếu 吃cật 棒bổng 。 況huống 存tồn 聖thánh 境cảnh 。 是thị 亂loạn 意ý 非phi 量lượng 中trung 收thu 。 若nhược 是thị 持trì 誦tụng 法pháp 華hoa 華hoa 嚴nghiêm 等đẳng 經kinh 。 現hiện 在tại 中trung 見kiến 多đa 佛Phật 。 或hoặc 見kiến 彌di 陀đà 及cập 觀quán 音âm 勢thế 至chí 。 或hoặc 光quang 華hoa 祥tường 瑞thụy 等đẳng 相tương/tướng 。 由do 念niệm 佛Phật 力lực 故cố 。 俱câu 與dữ 西tây 方phương 果quả 熟thục 有hữu 分phần/phân 。 非phi 亂loạn 意ý 也dã 。 是thị 現hiện 比tỉ 。 二nhị 量lượng 聖thánh 境cảnh 所sở 收thu 。 無vô 非phi 量lượng 者giả 耳nhĩ 。 何hà 則tắc 。 前tiền 參tham 禪thiền 者giả 。 是thị 修tu 無vô 生sanh 因nhân 。 故cố 要yếu 頓đốn 空không 目mục 前tiền 之chi 境cảnh 。 內nội 外ngoại 寸thốn 絲ti 不bất 掛quải 。 方phương 是thị 無vô 生sanh 。 或hoặc 念niệm 佛Phật 誦tụng 經Kinh 禮lễ 懺sám 。 修tu 萬vạn 行hạnh 因nhân 。 是thị 熏huân 習tập 種chủng 。 故cố 見kiến 聖thánh 境cảnh 。 是thị 熏huân 習tập 果quả 。 非phi 魔ma 境cảnh 耳nhĩ 。 若nhược 是thị 執chấp 著trước 我ngã 見kiến 名danh 利lợi 。 及cập 愛ái 種chủng 不bất 斷đoạn 者giả 。 決quyết 是thị 魔ma 也dã 。 外ngoại 道đạo 法pháp 者giả 。 即tức 是thị 此thử 耳nhĩ 。

問vấn 。 云vân 何hà 名danh 定định 。 中trung 獨độc 頭đầu 耶da 。 答đáp 云vân 。 定định 中trung 不bất 繫hệ 外ngoại 境cảnh 。 唯duy 七thất 八bát 二nhị 識thức 為vi 主chủ 。 名danh 定định 中trung 獨độc 頭đầu 者giả 。 斯tư 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 一nhất 者giả 邪tà 見kiến 。 二nhị 者giả 正chánh 見kiến 。 邪tà 見kiến 又hựu 二nhị 。 一nhất 也dã 空không 外ngoại 道đạo 修tu 無vô 想tưởng 定định 滅diệt 卻khước 心tâm 意ý 識thức 處xứ 。 以dĩ 至chí 悲bi 想tưởng 四tứ 如như 天thiên 等đẳng 。 若nhược 我ngã 見kiến 種chủng 不bất 亡vong 者giả 。 即tức 名danh 邪tà 定định 。 何hà 故cố 。 夫phu 一nhất 切thiết 聖thánh 人nhân 。 皆giai 證chứng 無vô 我ngã 。 方phương 成thành 佛Phật 道Đạo 。 故cố 凡phàm 有hữu 絲ti 毫hào 我ngã 者giả 。 即tức 是thị 凡phàm 夫phu 。 頓đốn 斷đoạn 我ngã 見kiến 種chủng 絕tuyệt 。 即tức 是thị 聖thánh 。 人nhân 況huống 有hữu 愛ái 乎hồ 。 二nhị 者giả 如như 是thị 人nhân 。 為vì 生sanh 死tử 故cố 。 或hoặc 為vi 最tối 上thượng 大Đại 乘Thừa 心tâm 故cố 。 或hoặc 參tham 禪thiền 者giả 。 古cổ 人nhân 以dĩ 方phương 便tiện 故cố 。 教giáo 人nhân 看khán 一nhất 念niệm 未vị 生sanh 前tiền 句cú 等đẳng 。 用dụng 心tâm 懇khẩn 切thiết 。 以dĩ 至chí 山sơn 窮cùng 水thủy 盡tận 。 忽hốt 然nhiên 頓đốn 省tỉnh 初sơ 關quan 。 未vị 得đắc 二nhị 關quan 三tam 關quan 者giả 。 以dĩ 為vi 自tự 足túc 。 即tức 將tương 古cổ 人nhân 言ngôn 句cú 。 串xuyến 集tập 成thành 篇thiên 語ngữ 句cú 。 盡tận 是thị 比tỉ 量lượng 心tâm 意ý 識thức 邊biên 事sự 。 久cửu 久cửu 言ngôn 句cú 。 盡tận 成thành 非phi 量lượng 見kiến 耳nhĩ 。 羅La 漢Hán 得đắc 初sơ 關quan 者giả 。 如như 云vân 無vô 少thiểu 法pháp 得đắc 者giả 。 是thị 羅La 漢Hán 偏thiên 真chân 見kiến 果quả 。 先tiên 已dĩ 斷đoạn 盡tận 我ngã 見kiến 愛ái 種chủng 。 始thỉ 證chứng 羅La 漢Hán 位vị 也dã 。 今kim 之chi 人nhân 者giả 。 我ngã 愛ái 名danh 利lợi 。 俱câu 未vị 去khứ 盡tận 一nhất 毫hào 。 云vân 何hà 而nhi 得đắc 。 超siêu 佛Phật 越việt 祖tổ 果quả 耳nhĩ 。 錯thác 之chi 大đại 矣hĩ 。 久cửu 久cửu 我ngã 慢mạn 心tâm 起khởi 。 是thị 是thị 非phi 非phi 慊khiểm/khiết 謗báng 正Chánh 法Pháp 。 為vi 魔ma 伴bạn 侶lữ 。 及cập 于vu 習tập 教giáo 持trì 律luật 我ngã 愛ái 不bất 斷đoạn 者giả 。 非phi 正chánh 定định 也dã 。 是thị 故cố 參tham 禪thiền 習tập 教giáo 持trì 律luật 者giả 。 總tổng 要yếu 頓đốn 斷đoạn 我ngã 見kiến 愛ái 種chủng 者giả 。 方phương 入nhập 聖thánh 道Đạo 之chi 果quả 也dã 。 切thiết 不bất 可khả 得đắc 少thiểu 為vi 足túc 。 誡giới 之chi 誡giới 之chi 。 問vấn 。 云vân 何hà 得đắc 入nhập 正chánh 見kiến 耶da 。 答đáp 。 悟ngộ 後hậu 專chuyên 念niệm 。 習tập 唯duy 心tâm 旨chỉ 。 達đạt 色sắc 本bổn 自tự 空không 寂tịch 。 心tâm 境cảnh 杳# 無vô 。 無vô 少thiểu 法pháp 見kiến 。 非phi 但đãn 超siêu 越việt 外ngoại 道đạo 。 亦diệc 得đắc 頓đốn 超siêu 羅La 漢Hán 偏thiên 真chân 果quả 見kiến 。 何hà 故cố 。 以dĩ 了liễu 一nhất 切thiết 法pháp 者giả 。 決quyết 定định 無vô 一nhất 切thiết 法pháp 也dã 。 內nội 外ngoại 杳# 無vô 。 永vĩnh 斷đoạn 疑nghi 惑hoặc 。 凡phàm 見kiến 一nhất 切thiết 法pháp 者giả 。 即tức 是thị 見kiến 心tâm 也dã 。 心tâm 尚thượng 不bất 立lập 。 況huống 有hữu 境cảnh 乎hồ 。 故cố 經Kinh 云vân 。 無vô 智trí 亦diệc 無vô 得đắc 者giả 。 始thỉ 見kiến 如Như 來Lai 淨tịnh 法Pháp 身thân 也dã 。 以dĩ 得đắc 離ly 垢cấu 眼nhãn 故cố 。 可khả 不bất 信tín 哉tai 。

又hựu 云vân 正chánh 定định 。 又hựu 二nhị 一nhất 者giả 如như 前tiền 心tâm 修tu 四tứ 禪thiền 四tứ 空không 定định 等đẳng 。 依y 佛Phật 破phá 我ngã 愛ái 見kiến 。 入nhập 九cửu 次thứ 第đệ 定định 。 先tiên 入nhập 四tứ 禪thiền 定định 中trung 通thông 比tỉ 量lượng 見kiến 。 是thị 定định 中trung 獨độc 頭đầu 。 又hựu 九cửu 次thứ 第đệ 定định 。 滅diệt 盡tận 心tâm 意ý 識thức 處xứ 。 忽hốt 然nhiên 頓đốn 悟ngộ 偏thiên 真chân 。 無vô 少thiểu 法pháp 得đắc 而nhi 不bất 斷đoạn 滅diệt 者giả 。 即tức 小Tiểu 乘Thừa 中trung 定định 。 是thị 生sanh 空không 也dã 。

二nhị 者giả 。 如như 前tiền 云vân 。 心tâm 境cảnh 杳# 無vô 。 得đắc 唯duy 心tâm 旨chỉ 。 無vô 少thiểu 法pháp 得đắc 者giả 。 即tức 悟ngộ 色sắc 本bổn 自tự 空không 。 離ly 相tương/tướng 即tức 佛Phật 。 肇triệu 法Pháp 師sư 云vân 。 真chân 空không 無vô 名danh 。 真chân 色sắc 無vô 形hình 。 方phương 是thị 大Đại 乘Thừa 。 二nhị 空không 真Chân 如Như 也dã 。 乃nãi 至chí 如Như 來Lai 果quả 地địa 。 亦diệc 復phục 然nhiên 也dã 。 何hà 則tắc 。 前tiền 是thị 七thất 地địa 。 入nhập 八bát 地địa 修tu 道Đạo 分phần/phân 圓viên 果quả 耳nhĩ 。 今kim 如Như 來Lai 者giả 。 證chứng 道đạo 分phần/phân 中trung 之chi 果quả 。 亦diệc 無vô 少thiểu 法pháp 可khả 得đắc 。 何hà 則tắc 八bát 華hoa 藏tạng 界giới 。 離ly 諸chư 見kiến 故cố 。 八bát 三tam 際tế 海hải 無vô 剎sát 那na 故cố 。 問vấn 。 以dĩ 何hà 為vi 體thể 。 答đáp 。 以dĩ 無vô 分phân 別biệt 。 現hiện 量lượng 為vi 體thể 。 華hoa 嚴nghiêm 出xuất 現hiện 品phẩm 云vân 。 如Như 來Lai 境cảnh 者giả 。 以dĩ 無vô 境cảnh 為vi 境cảnh 故cố 。 是thị 如Như 來Lai 境cảnh 也dã 。 信tín 矣hĩ 。

又hựu 問vấn 。

前tiền 修tu 道Đạo 未vị 圓viên 。 通thông 比tỉ 量lượng 觀quán 。 寄ký 名danh 定định 中trung 獨độc 頭đầu 。 見kiến 實thật 相tướng 故cố 。 次thứ 修tu 道Đạo 分phần/phân 圓viên 。 智trí 境cảnh 杳# 無vô 。 頓đốn 證chứng 無vô 生sanh 。 人nhân 忘vong 牛ngưu 寂tịch 。 觸xúc 境cảnh 圓viên 成thành 。 沒một 大Đại 千Thiên 者giả 。 是thị 寄ký 名danh 現hiện 量lượng 境cảnh 也dã 。 答đáp 。 如Như 來Lai 果quả 地địa 。 入nhập 三tam 際tế 境cảnh 無vô 剎sát 那na 者giả 。 是thị 真chân 現hiện 量lượng 也dã 。 至chí 矣hĩ 。 以dĩ 上thượng 四tứ 種chủng 獨độc 頭đầu 論luận 釋thích 也dã 問vấn 云vân 。 三tam 性tánh 三tam 量lượng 通thông 三tam 境cảnh 耶da 。 答đáp 。 三tam 境cảnh 三tam 量lượng 前tiền 已dĩ 論luận 過quá 。 今kim 云vân 通thông 者giả 。 如như 人nhân 隔cách 墻tường 打đả 鳥điểu 。 偶ngẫu 聽thính 鎗thương 聲thanh 。 即tức 率suất 爾nhĩ 心tâm 起khởi 。 成thành 善thiện 成thành 惡ác 等đẳng 境cảnh 。 由do 初sơ 聽thính 聲thanh 。 即tức 性tánh 境cảnh 成thành 現hiện 量lượng 。 落lạc 於ư 意ý 地địa 。 即tức 似tự 帶đái 質chất 境cảnh 。 是thị 比tỉ 量lượng 。 錯thác 聽thính 境cảnh 者giả 。 是thị 非phi 量lượng 。 然nhiên 真chân 帶đái 質chất 境cảnh 不bất 通thông 現hiện 量lượng 。 通thông 比tỉ 量lượng 非phi 量lượng 故cố 。 如như 人nhân 向hướng 日nhật 有hữu 善thiện 惡ác 種chủng 者giả 。 即tức 觸xúc 境cảnh 現hiện 量lượng 比tỉ 量lượng 等đẳng 三tam 境cảnh 。 俱câu 成thành 善thiện 性tánh 境cảnh 。 若nhược 向hướng 日nhật 好hiếu 殺sát 生sanh 者giả 。 聞văn 鎗thương 聲thanh 性tánh 境cảnh 現hiện 量lượng 比tỉ 量lượng 等đẳng 。 即tức 成thành 惡ác 性tánh 境cảnh 也dã 。 以dĩ 上thượng 初sơ 句cú 已dĩ 竟cánh 。

三tam 界giới 輪luân 時thời 易dị 可khả 知tri 。

論luận 曰viết 。 云vân 欲dục 界giới 色sắc 界giới 無vô 色sắc 界giới 。 由do 善thiện 惡ác 種chủng 子tử 。 成thành 引dẫn 業nghiệp 滿mãn 業nghiệp 之chi 因nhân 。 故cố 成thành 輪luân 迴hồi 六lục 道đạo 。 苦khổ 樂lạc 之chi 果quả 也dã 。 故cố 頌tụng 云vân 。 易dị 可khả 知tri 也dã 。

相tương 應ứng 心tâm 所sở 五ngũ 十thập 一nhất 。

論luận 曰viết 。 於ư 善thiện 惡ác 等đẳng 。 共cộng 有hữu 五ngũ 十thập 一nhất 心tâm 所sở 法pháp 者giả 。 於ư 八bát 個cá 識thức 中trung 。 各các 與dữ 何hà 識thức 相tương 應ứng 耶da 。 答đáp 。 如như 五ngũ 徧biến 行hành 心tâm 所sở 。 應ưng 八bát 個cá 識thức 故cố 云vân 徧biến 一nhất 切thiết 心tâm 。 又hựu 五ngũ 別biệt 境cảnh 心tâm 所sở 。 亦diệc 在tại 六lục 識thức 。 若nhược 慧tuệ 心tâm 所sở 。 依y 外ngoại 道đạo 見kiến 。 通thông 七thất 識thức 故cố 。 若nhược 八bát 大đại 隨tùy 。 通thông 七thất 識thức 相tương 應ứng 。 中trung 隨tùy 及cập 貪tham 嗔sân 痴si 等đẳng 。 與dữ 五ngũ 識thức 相tương 應ứng 。 見kiến 疑nghi 慢mạn 惡ác 見kiến 。 三tam 心tâm 所sở 。 與dữ 七thất 識thức 相tương 應ứng 。 通thông 外ngoại 道đạo 天thiên 故cố 。 又hựu 忿phẫn 等đẳng 十thập 心tâm 及cập 四tứ 不bất 定định 心tâm 。 俱câu 六lục 識thức 相tương 應ứng 共cộng 成thành 五ngũ 十thập 一nhất 心tâm 所sở 法pháp 也dã 。 即tức 除trừ 去khứ 三tam 十thập 七thất 心tâm 所sở 。 還hoàn 有hữu 十thập 四tứ 個cá 心tâm 所sở 。 在tại 六lục 識thức 中trung 收thu 者giả 。 即tức 今kim 一nhất 一nhất 論luận 之chi 。 今kim 初sơ 先tiên 論luận 十thập 心tâm 所sở 。 有hữu 五ngũ 個cá 隨tùy 貪tham 根căn 本bổn 。 有hữu 五ngũ 個cá 隨tùy 嗔sân 根căn 本bổn 耳nhĩ 。 論luận 曰viết 。 五ngũ 個cá 小tiểu 隨tùy 屬thuộc 貪tham 痴si 者giả 。 一nhất 謟siểm 。 二nhị 誑cuống 。 三tam 覆phú 。 四tứ 驕kiêu 。 五ngũ 慳san 。 云vân 何hà 名danh 謟siểm 。 謂vị 外ngoại 實thật 內nội 虗hư 。 假giả 莊trang 聲thanh 勢thế 。 令linh 人nhân 可khả 敬kính 。 扇thiên/phiến 誘dụ 眾chúng 心tâm 。 令linh 人nhân 供cung 奉phụng 。 引dẫn 利lợi 獲hoạch 已dĩ 。 故cố 名danh 為vi 謟siểm 。 論luận 云vân 。 為vi 罔võng 他tha 故cố 。 施thi 設thiết 異dị 儀nghi 以dĩ 曲khúc 為vi 性tánh 。 障chướng 正chánh 直trực 心tâm 為vi 業nghiệp 。 屬thuộc 貪tham 分phần/phân 中trung 收thu 。

云vân 何hà 名danh 誑cuống 。 謂vị 外ngoại 現hiện 有hữu 德đức 習tập 修tu 聖thánh 位vị 。 有hữu 似tự 出xuất 言ngôn 誠thành 實thật 引dẫn 人nhân 信tín 伏phục 。 種chủng 種chủng 供cúng 養dường 。 故cố 名danh 為vi 誑cuống 。 論luận 云vân 。 為vi 求cầu 利lợi 譽dự 。 現hiện 有hữu 己kỷ 德đức 欺khi 詐trá 為vi 性tánh 。 障chướng 誠thành 實thật 正chánh 念niệm 為vi 業nghiệp 。 屬thuộc 貪tham 分phần/phân 中trung 收thu 。 云vân 何hà 名danh 覆phú 。 謂vị 以dĩ 自tự 有hữu 過quá 。 恐khủng 他tha 人nhân 知tri 。 失thất 於ư 利lợi 名danh 。 故cố 藏tạng 己kỷ 失thất 。 屢lũ 不bất 懺sám 悔hối 。 故cố 名danh 為vi 覆phú 。 論luận 云vân 。 於ư 自tự 作tác 罪tội 。 不bất 令linh 人nhân 知tri 。 恐khủng 失thất 名danh 利lợi 。 故cố 隱ẩn 藏tàng 己kỷ 非phi 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 不bất 覆phú 懺sám 過quá 為vi 業nghiệp 屬thuộc 貪tham 分phần/phân 。 兼kiêm 于vu 痴si 。

云vân 何hà 名danh 憍kiêu 。 謂vị 以dĩ 自tự 縱túng/tung 心tâm 。 各các 事sự 順thuận 我ngã 為vi 樂nhạo/nhạc/lạc 。 倘thảng 有hữu 不bất 順thuận 我ngã 意ý 。 動động 口khẩu 罵mạ 詈lị 。 淫dâm 殺sát 盜đạo 妄vọng 。 由do 此thử 而nhi 增tăng 。 故cố 名danh 為vi 憍kiêu 。 論luận 云vân 。 於ư 自tự 盛thịnh 事sự 。 深thâm 生sanh 樂nhạo 著trước 。 醉túy 傲ngạo 順thuận 己kỷ 為vi 性tánh 。 增tăng 長trưởng 一nhất 切thiết 。 雜tạp 染nhiễm 等đẳng 為vi 業nghiệp 。 屬thuộc 貪tham 分phần/phân 中trung 收thu 。 兼kiêm 與dữ 痴si 。 共cộng 。

云vân 何hà 名danh 慳san 。 謂vị 於ư 己kỷ 財tài 。 如như 割cát 身thân 肉nhục 。 乃nãi 至chí 父phụ 母mẫu 。 師sư 長trưởng 眷quyến 等đẳng 。 尚thượng 不bất 能năng 捨xả 。 況huống 外ngoại 求cầu 耶da 。 故cố 名danh 為vi 慳san 。 論luận 云vân 。 耽đam 著trước 己kỷ 財tài 不bất 能năng 惠huệ 施thí 為vi 性tánh 。 障chướng 止chỉ 行hành 捨xả 為vi 業nghiệp 。 屬thuộc 貪tham 分phần/phân 中trung 收thu 。

云vân 何hà 名danh 忿phẫn 。 內nội 有hữu 財tài 勢thế 。 或hoặc 自tự 力lực 強cường/cưỡng 欺khi 壓áp 可khả 損tổn 。 小tiểu 不bất 順thuận 意ý 。 即tức 刻khắc 面diện 叱sất 。 如như 火hỏa 爆bộc 流lưu 。 故cố 名danh 為vi 忿phẫn 。 論luận 云vân 。 依y 對đối 現hiện 境cảnh 。 不bất 順thuận 己kỷ 事sự 憤phẫn 發phát 為vi 性tánh 。 障chướng 慈từ 恩ân 不bất 報báo 為vi 業nghiệp 。 屬thuộc 嗔sân 分phần/phân 中trung 收thu 。

云vân 何hà 名danh 恨hận 。 謂vị 他tha 有hữu 勢thế 。 及cập 有hữu 財tài 力lực 。 竟cánh 不bất 能năng 報báo 。 或hoặc 孤cô 寡quả 貧bần 賤tiện 等đẳng 苦khổ 。 受thọ 人nhân 欺khi 壓áp 懷hoài 惱não 已dĩ 久cửu 。 故cố 名danh 曰viết 恨hận 。 論luận 云vân 。 因nhân 他tha 忿phẫn 欺khi 。 受thọ 冤oan 難nan 解giải 為vi 性tánh 。 障chướng 不bất 惱não 捨xả 念niệm 為vi 業nghiệp 。 屬thuộc 嗔sân 分phần/phân 中trung 收thu 。

云vân 何hà 名danh 惱não 。 謂vị 以dĩ 諸chư 所sở 求cầu 不bất 遂toại 。 所sở 借tá 債trái 率suất 之chi 不bất 還hoàn 。 或hoặc 父phụ 子tử 兄huynh 眷quyến 等đẳng 冤oan 會hội 不bất 離ly 。 故cố 名danh 為vi 惱não 。 論luận 云vân 。 觸xúc 境cảnh 不bất 饒nhiêu 益ích 事sự 。 暴bạo 戾lệ 為vi 性tánh 。 障chướng 止chỉ 能năng 忍nhẫn 。 息tức 諍tranh 為vi 業nghiệp 。 屬thuộc 嗔sân 分phần/phân 中trung 收thu 。 云vân 何hà 名danh 害hại 謂vị 以dĩ 無vô 慈từ 念niệm 心tâm 。 顧cố 己kỷ 為vi 事sự 。 由do 為vi 他tha 奪đoạt 利lợi 奪đoạt 名danh 。 故cố 暗ám 損tổn 他tha 。 傷thương 他tha 父phụ 子tử 及cập 于vu 眷quyến 等đẳng 。 破phá 他tha 家gia 產sản 。 或hoặc 用dụng 官quan 勢thế 。 因nhân 事sự 損tổn 他tha 。 故cố 名danh 曰viết 害hại 。 論luận 曰viết 。 於ư 諸chư 有hữu 情tình 。 無vô 悲bi 愍mẫn 心tâm 。 損tổn 他tha 為vi 性tánh 。 障chướng 止chỉ 不bất 害hại 為vi 業nghiệp 。 屬thuộc 嗔sân 分phần/phân 中trung 收thu 。

云vân 何hà 名danh 嫉tật 謂vị 以dĩ 見kiến 他tha 獲hoạch 利lợi 名danh 譽dự 過quá 勝thắng 。 不bất 來lai 敬kính 奉phụng 于vu 我ngã 。 故cố 名danh 曰viết 嫉tật 。 論luận 云vân 。 見kiến 彼bỉ 有hữu 勝thắng 。 失thất 我ngã 名danh 利lợi 生sanh 惱não 為vi 性tánh 。 障chướng 止chỉ 不bất 惱não 不bất 妒đố 為vi 業nghiệp 。 屬thuộc 嗔sân 分phần/phân 中trung 収thâu 。 亦diệc 兼kiêm 屬thuộc 貪tham 分phần/phân 中trung 耳nhĩ 。

以dĩ 上thượng 十thập 心tâm 。 俱câu 屬thuộc 貪tham 嗔sân 。 亦diệc 兼kiêm 痴si 分phần/phân 中trung 收thu 。 此thử 之chi 三tam 根căn 本bổn 。 及cập 十thập 心tâm 所sở 者giả 。 名danh 不bất 善thiện 性tánh 。 在tại 六lục 識thức 中trung 業nghiệp 最tối 為vi 強cường/cưỡng 也dã 。 三tam 界giới 內nội 。 惡ác 道đạo 因nhân 果quả 。 皆giai 此thử 力lực 成thành 。 可khả 不bất 痛thống 哉tai 。

次thứ 論luận 四tứ 不bất 定định 心tâm 所sở 者giả 。 一nhất 尋tầm 。 二nhị 伺tứ 。 三tam 睡thụy 。 四tứ 悔hối 。 由do 或hoặc 成thành 善thiện 。 或hoặc 變biến 成thành 惡ác 。 故cố 名danh 不bất 定định 心tâm 也dã 。

云vân 何hà 名danh 尋tầm 。 云vân 尋tầm 者giả 。 或hoặc 觸xúc 五ngũ 塵trần 境cảnh 中trung 。 落lạc 于vu 意ý 識thức 中trung 。 尋tầm 善thiện 尋tầm 惡ác 等đẳng 未vị 定định 。 以dĩ 想tưởng 心tâm 未vị 準chuẩn 。 故cố 名danh 不bất 定định 。

云vân 何hà 名danh 伺tứ 。 云vân 伺tứ 者giả 。 由do 前tiền 尋tầm 想tưởng 之chi 境cảnh 未vị 定định 。 復phục 又hựu 推thôi 之chi 。 故cố 用dụng 思tư 力lực 或hoặc 成thành 善thiện 。 成thành 惡ác 不bất 成thành 思tư 心tâm 。 故cố 名danh 不bất 定định 。 故cố 書thư 云vân 。 再tái 思tư 可khả 矣hĩ 。 始thỉ 為vi 定định 也dã 。

云vân 何hà 名danh 睡thụy 。 謂vị 以dĩ 欲dục 善thiện 。 誦tụng 經Kinh 坐tọa 禪thiền 等đẳng 事sự 。 倘thảng 遇ngộ 神thần 疲bì 。 故cố 先tiên 養dưỡng 息tức 。 方phương 可khả 為vi 善thiện 。 或hoặc 遇ngộ 善thiện 境cảnh 懈giải 怠đãi 。 不bất 隨tùy 眾chúng 善thiện 。 即tức 名danh 為vi 惡ác 。 由do 善thiện 惡ác 二nhị 境cảnh 不bất 定định 故cố 名danh 不bất 定định 心tâm 耳nhĩ 。

云vân 何hà 名danh 悔hối 。 於ư 先tiên 作tác 善thiện 事sự 。 或hoặc 遇ngộ 惡ác 友hữu 謗báng 善thiện 成thành 悔hối 。 或hoặc 先tiên 造tạo 惡ác 。 遇ngộ 善thiện 友hữu 訶ha 責trách 成thành 悔hối 。 故cố 名danh 不bất 定định 心tâm 耳nhĩ 。

然nhiên 尋tầm 伺tứ 二nhị 心tâm 所sở 通thông 六lục 識thức 。 亦diệc 兼kiêm 通thông 五ngũ 識thức 及cập 七thất 識thức 。 不bất 通thông 第đệ 八bát 識thức 故cố 言ngôn 。 以dĩ 上thượng 十thập 四tứ 個cá 心tâm 所sở 。 屬thuộc 意ý 識thức 收thu 者giả 。 論luận 釋thích 已dĩ 竟cánh 。

善thiện 惡ác 臨lâm 時thời 別biệt 配phối 之chi 。

問vấn 。 善thiện 及cập 惡ác 心tâm 所sở 。 云vân 何hà 臨lâm 時thời 而nhi 配phối 。 答đáp 。 所sở 云vân 配phối 者giả 。 由do 無vô 始thỉ 所sở 熏huân 善thiện 種chủng 惡ác 種chủng 。 以dĩ 七thất 識thức 收thu 藏tạng 在tại 黎lê 耶da 識thức 中trung 。 故cố 今kim 生sanh 觸xúc 善thiện 境cảnh 。 而nhi 生sanh 善thiện 現hiện 行hành 。 觸xúc 惡ác 境cảnh 而nhi 生sanh 惡ác 現hiện 行hành 。 若nhược 生sanh 前tiền 未vị 熏huân 善thiện 惡ác 種chủng 者giả 。 即tức 今kim 生sanh 遇ngộ 善thiện 不bất 生sanh 善thiện 。 遇ngộ 惡ác 不bất 生sanh 惡ác 。 名danh 無vô 記ký 性tánh 也dã 。 故cố 云vân 善thiện 惡ác 臨lâm 境cảnh 時thời 以dĩ 各các 別biệt 而nhi 配phối 之chi 也dã 。 信tín 矣hĩ 。 又hựu 復phục 次thứ 熏huân 者giả 。 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 一nhất 者giả 舊cựu 熏huân 種chủng 。 即tức 前tiền 論luận 。 義nghĩa 。 二nhị 者giả 新tân 熏huân 種chủng 。 又hựu 二nhị 義nghĩa 。 一nhất 是thị 新tân 熏huân 。 增tăng 長trưởng 種chủng 現hiện 。 二nhị 是thị 以dĩ 作tác 當đương 來lai 種chủng 現hiện 。 云vân 新tân 熏huân 。 增tăng 長trưởng 種chủng 現hiện 者giả 。 如như 人nhân 未vị 飲ẩm 酒tửu 味vị 。 而nhi 不bất 願nguyện 多đa 飲ẩm 。 故cố 種chủng 子tử 力lực 。 而nhi 未vị 深thâm 也dã 。 以dĩ 至chí 彼bỉ 人nhân 。 勸khuyến 之chi 多đa 飲ẩm 。 故cố 熏huân 習tập 力lực 大đại 。 每mỗi 日nhật 不bất 離ly 飲ẩm 酒tửu 心tâm 念niệm 現hiện 行hành 。 斯tư 為vi 種chủng 子tử 力lực 大đại 。 而nhi 熏huân 增tăng 長trưởng 飲ẩm 酒tửu 現hiện 行hành 。 非phi 別biệt 種chủng 也dã 。 而nhi 飲ẩm 酒tửu 現hiện 行hành 。 復phục 熏huân 種chủng 子tử 。 故cố 令linh 種chủng 子tử 增tăng 長trưởng 。 永vĩnh 世thế 難nạn/nan 斷đoạn 。 如như 飲ẩm 酒tửu 熏huân 習tập 。 增tăng 長trưởng 種chủng 子tử 。 及cập 現hiện 行hành 者giả 。 而nhi 一nhất 切thiết 煩phiền 惱não 。 愛ái 財tài 愛ái 色sắc 等đẳng 現hiện 行hành 種chủng 子tử 。 累lũy 世thế 增tăng 長trưởng 不bất 斷đoạn 。 誠thành 可khả 痛thống 哉tai 也dã 。 悲bi 夫phu 。 若nhược 非phi 如Như 來Lai 。 大đại 慈từ 悲bi 力lực 。 說thuyết 此thử 二nhị 十thập 六lục 個cá 煩phiền 惱não 。 現hiện 行hành 種chủng 子tử 。 種chủng 種chủng 輪luân 迴hồi 痛thống 苦khổ 。 豈khởi 能năng 知tri 其kỳ 過quá 患hoạn 也dã 哉tai 。 如như 是thị 故cố 諸chư 修tu 道Đạo 行hành 人nhân 。 必tất 須tu 要yếu 念niệm 念niệm 修tu 戒giới 定định 慧tuệ 。 及cập 三Tam 十Thập 七Thất 品Phẩm 。 助trợ 道Đạo 法Pháp 等đẳng 。 及cập 諸chư 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 等đẳng 。 始thỉ 能năng 脫thoát 苦khổ 者giả 也dã (# 噫# )# 。 若nhược 不bất 尋tầm 常thường 熏huân 習tập 戒giới 定định 慧tuệ 等đẳng 行hành 。 成thành 種chủng 力lực 強cường/cưỡng 。 至chí 臨lâm 命mạng 終chung 時thời 。 將tương 何hà 抵để 哉tai 。 所sở 以dĩ 云vân 生sanh 死tử 關quan 前tiền 。 半bán 字tự 難nạn/nan 相tương 救cứu 耳nhĩ 。 總tổng 有hữu 孝hiếu 順thuận 子tử 孫tôn 。 亦diệc 不bất 能năng 替thế 得đắc 者giả 。

性tánh 界giới 受thọ 三tam 恆hằng 轉chuyển 易dị 。

論luận 曰viết 。 性tánh 是thị 善thiện 惡ác 無vô 記ký 三tam 性tánh 。 界giới 是thị 欲dục 界giới 色sắc 界giới 無vô 色sắc 界giới 故cố 。 受thọ 是thị 苦khổ 受thọ 樂lạc 受thọ 。 及cập 不bất 苦khổ 不bất 樂lạc 受thọ 。 又hựu 初sơ 來lai 領lãnh 受thọ 。 去khứ 捨xả 受thọ 。 或hoặc 云vân 三tam 受thọ 。 或hoặc 云vân 五ngũ 受thọ 耳nhĩ 。 恆hằng 轉chuyển 易dị 者giả 。 以dĩ 善thiện 種chủng 引dẫn 之chi 。 而nhi 往vãng 人nhân 天thiên 善thiện 道đạo 。 以dĩ 惡ác 種chủng 引dẫn 之chi 。 而nhi 墮đọa 三tam 塗đồ 。 故cố 云vân 恆hằng 轉chuyển 易dị 也dã 。

根căn 隨tùy 信tín 等đẳng 總tổng 相tương 連liên 。

論luận 曰viết 。 即tức 根căn 本bổn 煩phiền 惱não 。 隨tùy 即tức 隨tùy 煩phiền 惱não 。 共cộng 二nhị 十thập 六lục 個cá 煩phiền 惱não 心tâm 所sở 。 及cập 十thập 一nhất 個cá 善thiện 心tâm 所sở 。 以dĩ 至chí 五ngũ 徧biến 行hành 五ngũ 別biệt 境cảnh 四tứ 不bất 定định 等đẳng 內nội 外ngoại 總tổng 相tương 連liên 也dã 。 前tiền 五ngũ 十thập 一nhất 個cá 心tâm 所sở 。 各các 配phối 八bát 個cá 識thức 相tương 應ứng 論luận 者giả 。 俱câu 從tùng 多đa 分phần 中trung 說thuyết 。 其kỳ 各các 心tâm 所sở 者giả 。 兼kiêm 與dữ 內nội 外ngoại 連liên 應ưng 。

動động 身thân 發phát 語ngữ 獨độc 為vi 最tối 。

論luận 曰viết 。 問vấn 。 云vân 三tam 業nghiệp 動động 者giả 。 云vân 何hà 以dĩ 思tư 業nghiệp 而nhi 為vi 最tối 耶da 。 答đáp 。 動động 身thân 。 以dĩ 心tâm 思tư 故cố 。 而nhi 能năng 動động 也dã 。 發phát 語ngữ 。 以dĩ 心tâm 思tư 故cố 。 而nhi 始thỉ 發phát 也dã 。 故cố 今kim 云vân 。 最tối 強cường/cưỡng 者giả 。 非phi 身thân 口khẩu 強cường/cưỡng 也dã 。 是thị 思tư 業nghiệp 意ý 識thức 。 獨độc 為vi 強cường/cưỡng 也dã 。 最tối 也dã 。 然nhiên 思tư 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 一nhất 審thẩm 應ưng 思tư 。 心tâm 未vị 定định 也dã 。 二nhị 決quyết 定định 思tư 心tâm 決quyết 定định 也dã 。 無vô 改cải 易dị 故cố 也dã 。 是thị 故cố 造tạo 善thiện 造tạo 惡ác 乃nãi 至chí 出xuất 世thế 修tu 道Đạo 證chứng 果Quả 。 皆giai 以dĩ 思tư 業nghiệp 而nhi 成thành 之chi 也dã 。 是thị 故cố 第đệ 六lục 。 意ý 識thức 最tối 為vi 強cường/cưỡng 者giả 。 則tắc 可khả 知tri 矣hĩ 。

引dẫn 滿mãn 能năng 招chiêu 業nghiệp 力lực 牽khiên 。

論luận 曰viết 。 前tiền 所sở 造tạo 身thân 業nghiệp 口khẩu 業nghiệp 。 意ý 業nghiệp 之chi 善thiện 。 未vị 知tri 成thành 何hà 果quả 耶da 。 答đáp 。 招chiêu 引dẫn 業nghiệp 果quả 。 又hựu 招chiêu 滿mãn 業nghiệp 果quả 。 問vấn 。 云vân 何hà 名danh 招chiêu 引dẫn 業nghiệp 果quả 耶da 。 答đáp 。 由do 宿túc 生sanh 所sở 造tạo 善thiện 惡ác 。 二nhị 業nghiệp 現hiện 行hành 。 以dĩ 七thất 識thức 。 收thu 藏tạng 第đệ 八bát 識thức 中trung 。 成thành 引dẫn 業nghiệp 種chủng 。 而nhi 引dẫn 至chí 現hiện 在tại 招chiêu 苦khổ 樂lạc 二nhị 報báo 之chi 果quả 。 若nhược 無vô 善thiện 惡ác 即tức 無vô 果quả 耳nhĩ 。 故cố 引dẫn 業nghiệp 者giả 。 因nhân 通thông 善thiện 惡ác 果quả 。 唯duy 無vô 記ký 。 善thiện 惡ác 之chi 先tiên 發phát 華hoa 。 無vô 記ký 者giả 。 是thị 異dị 熟thục 華hoa 。 以dĩ 異dị 熟thục 果quả 。 不bất 會hội 造tạo 業nghiệp 故cố 。 又hựu 云vân 滿mãn 業nghiệp 果quả 。 或hoặc 生sanh 前tiền 好hiếu 殺sát 生sanh 。 雖tuy 在tại 人nhân 道đạo 。 招chiêu 引dẫn 業nghiệp 異dị 熟thục 果quả 。 而nhi 短đoản 命mạng 。 及cập 多đa 病bệnh 報báo 。 不bất 順thuận 六lục 識thức 願nguyện 。 若nhược 生sanh 前tiền 好hảo/hiếu 放phóng 生sanh 。 修tu 慈từ 念niệm 者giả 。 在tại 人nhân 道đạo 中trung 。 而nhi 得đắc 長trường 命mạng 及cập 不bất 病bệnh 。 招chiêu 身thân 強cường 力lực 報báo 。 以dĩ 順thuận 滿mãn 第đệ 六lục 識thức 願nguyện 也dã 。 故cố 為vi 之chi 滿mãn 業nghiệp 果quả 耳nhĩ 。 故cố 乃nãi 餘dư 善thiện 餘dư 惡ác 等đẳng 。 可khả 知tri 世thế 間gian 之chi 力lực 大đại 者giả 。 莫mạc 過quá 于vu 引dẫn 業nghiệp 種chủng 子tử 。 以dĩ 牽khiên 之chi 于vu 天thiên 道Đạo 人Nhân 道đạo 修tu 羅la 道đạo 地địa 獄ngục 道đạo 餓ngạ 鬼quỷ 道đạo 畜súc 生sanh 道đạo 或hoặc 牽khiên 至chí 往vãng 四tứ 禪thiền 四tứ 空không 處xứ 天thiên 。 若nhược 四tứ 禪thiền 四tứ 空không 天thiên 報báo 盡tận 而nhi 引dẫn 業nghiệp 又hựu 牽khiên 至chí 于vu 人nhân 道đạo 。 倘thảng 造tạo 惡ác 業nghiệp 成thành 引dẫn 。 而nhi 引dẫn 種chủng 又hựu 引dẫn 至chí 三tam 惡ác 道đạo 中trung 報báo 。 故cố 八bát 識thức 。 如như 罪tội 人nhân 。 引dẫn 業nghiệp 如như 差sai 役dịch 。 六lục 道đạo 如như 各các 縣huyện 處xứ 。 是thị 故cố 引dẫn 業nghiệp 差sai 役dịch 。 最tối 為vi 強cường/cưỡng 也dã 。 何hà 則tắc 。 八bát 識thức 依y 引dẫn 業nghiệp 種chủng 差sai 役dịch 。 而nhi 各các 處xứ 成thành 就tựu 報báo 也dã 。 是thị 故cố 引dẫn 業nghiệp 。 最tối 為vi 力lực 勇dũng 耳nhĩ 。 又hựu 如như 人nhân 修tu 戒giới 定định 慧tuệ 等đẳng 。 或hoặc 兼kiêm 修tu 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 因nhân 。 或hoặc 念niệm 佛Phật 求cầu 生sanh 淨tịnh 土độ 。 斯tư 為vi 淨tịnh 業nghiệp 力lực 強cường/cưỡng 。 而nhi 七thất 識thức 收thu 藏tạng 在tại 八bát 識thức 中trung 。 成thành 就tựu 不bất 思tư 議nghị 淨tịnh 業nghiệp 力lực 。 頓đốn 空không 五ngũ 蘊uẩn 之chi 相tướng 。 又hựu 能năng 速tốc 至chí 西tây 方phương 淨tịnh 土độ 。 得đắc 證chứng 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 果quả 者giả 。 亦diệc 斯tư 引dẫn 業nghiệp 種chủng 力lực 也dã 。 非phi 世thế 間gian 引dẫn 業nghiệp 種chủng 。 是thị 出xuất 世thế 。 修tu 擇trạch 滅diệt 無vô 為vi 力lực 也dã 。 亦diệc 名danh 引dẫn 種chủng 耳nhĩ 。 一nhất 章chương 已dĩ 竟cánh 。

次thứ 頌tụng 無vô 漏lậu

發phát 起khởi 初sơ 心tâm 歡Hoan 喜Hỷ 地Địa 。 俱câu 生sanh 猶do 自tự 現hiện 纏triền 眠miên 。

遠viễn 行hành 地địa 後hậu 純thuần 無vô 漏lậu 。 觀quán 察sát 圓viên 明minh 照chiếu 大Đại 千Thiên 。

今kim 論luận 四tứ 句cú 中trung 初sơ 句cú 云vân 。

發phát 起khởi 初sơ 心tâm 歡Hoan 喜Hỷ 地Địa 。 俱câu 生sanh 猶do 自tự 現hiện 纏triền 眠miên 。

論luận 曰viết 。 既ký 在tại 凡phàm 情tình 位vị 中trung 。 云vân 何hà 而nhi 八bát 聖thánh 位vị 耶da 。 答đáp 。 以dĩ 宿túc 生sanh 中trung 。 遇ngộ 最tối 上thượng 大Đại 乘Thừa 知tri 識thức 。 而nhi 熏huân 成thành 最tối 上thượng 圓viên 頓đốn 之chi 旨chỉ 。 力lực 強cường/cưỡng 成thành 種chủng 今kim 又hựu 重trọng/trùng 熏huân 。 圓viên 頓đốn 之chi 教giáo 。 誠thành 謂vị 一nhất 悟ngộ 。 即tức 一nhất 切thiết 悟ngộ 也dã 。 是thị 故cố 我ngã 見kiến 分phân 別biệt 種chủng 子tử 。 一nhất 斷đoạn 即tức 一nhất 切thiết 斷đoạn 也dã 。 可khả 不bất 信tín 乎hồ 。 是thị 故cố 八bát 初Sơ 地Địa 時thời 。 超siêu 凡phàm 夫phu 地địa 。 入nhập 菩Bồ 薩Tát 位vị 。 生sanh 如Như 來Lai 家gia 耳nhĩ 。 亦diệc 但đãn 現hiện 行hành 煩phiền 惱não 可khả 斷đoạn 。 即tức 微vi 細tế 俱câu 生sanh 種chủng 子tử 。 最tối 難nạn/nan 斷đoạn 也dã 。 故cố 云vân 八bát 果quả 聖thánh 地địa 。 猶do 是thị 有hữu 現hiện 纏triền 眠miên 耳nhĩ 。 是thị 故cố 初Sơ 地Địa 至chí 六lục 地địa 中trung 。 方phương 斷đoạn 盡tận 潤nhuận 生sanh 。 煩phiền 惱não 現hiện 行hành 。 及cập 于vu 凡phàm 情tình 種chủng 子tử 。 以dĩ 七thất 地địa 入nhập 八bát 地địa 中trung 方phương 斷đoạn 。 聖thánh 見kiến 種chủng 子tử 下hạ (# 偈kệ )# 文văn 。 可khả 知tri 耳nhĩ 。

遠viễn 行hành 地địa 後hậu 純thuần 無vô 漏lậu 。 觀quán 察sát 圓viên 明minh 照chiếu 大Đại 千Thiên 。

論luận 曰viết 。 遠viễn 行hành 者giả 遠viễn 離ly 三tam 界giới 。 近cận 法Pháp 王Vương 寶bảo 所sở 地địa 也dã 。 是thị 故cố 前tiền 七thất 地địa 中trung 。 寄ký 三tam 乘thừa 行hành 位vị 。 法Pháp 華Hoa 經Kinh 中trung 。 三tam 乘thừa 人nhân 。 同đồng 出xuất 火hỏa 宅trạch 。 遊du 過quá 三tam 百bách 由do 旬tuần 。 至chí 八bát 地địa 九cửu 地địa 十Thập 地Địa 。 乃nãi 至chí 佛Phật 寶bảo 所sở 城thành 也dã 。 乘thừa 大đại 白bạch 牛ngưu 車xa 耳nhĩ 。 故cố 成thành 無vô 漏lậu 者giả 成thành 證chứng 道đạo 。 分phần/phân 中trung 。 無vô 。 漏lậu 果quả 也dã 。 是thị 故cố 能năng 觀quán 察sát 圓viên 明minh 照chiếu 大Đại 千Thiên 法Pháp 界Giới 云vân 耳nhĩ 。 所sở 觀quán 察sát 之chi 智trí 。 如như 鏡kính 照chiếu 物vật 。 不bất 留lưu 情tình 故cố 。 同đồng 圓viên 鏡kính 智trí 性tánh 。 則tắc 可khả 知tri 也dã 。 前tiền 已dĩ 釋thích 耳nhĩ 。 此thử 以dĩ 上thượng 釋thích 無vô 漏lậu 四tứ 句cú 一nhất 章chương 止chỉ 。 結kết 上thượng 前tiền 凡phàm 情tình 及cập 無vô 漏lậu 。 合hợp 一nhất 大đại 章chương 。 論luận 釋thích 已dĩ 竟cánh 。

問vấn 。 六lục 識thức 已dĩ 明minh 。 今kim 七thất 識thức 妙diệu 義nghĩa 。 是thị 何hà 作tác 用dụng 耶da 。

答đáp 。 七thất 識thức 作tác 用dụng 者giả 。 以dĩ 緣duyên 第đệ 八bát 藏tạng 識thức 。 為vi 自tự 分phân 作tác 用dụng 。 又hựu 與dữ 八bát 大đại 隨tùy 。 及cập 徧biến 行hành 。 別biệt 境cảnh 中trung 慧tuệ 。 并tinh 我ngã 痴si 。 我ngã 慢mạn 。 我ngã 見kiến 。 我ngã 愛ái 。 四tứ 惑hoặc 相tương 應ứng 者giả 。 下hạ 文văn 中trung 辯biện 論luận 。

問vấn 。 以dĩ 何hà 名danh 末mạt 那na 。

答đáp 。 此thử 方phương 云vân 染nhiễm 污ô 。 又hựu 名danh 染nhiễm 淨tịnh 識thức 。 又hựu 名danh 分phân 別biệt 識thức 。 染nhiễm 污ô 者giả 。 念niệm 念niệm 與dữ 八bát 識thức 四tứ 惑hoặc 相tương 應ứng 。 故cố 名danh 染nhiễm 污ô 識thức 。 又hựu 六lục 識thức 。 念niệm 念niệm 成thành 有hữu 漏lậu 染nhiễm 。 即tức 七thất 識thức 。 念niệm 念niệm 成thành 有hữu 漏lậu 染nhiễm 。 六lục 識thức 。 念niệm 念niệm 成thành 無vô 漏lậu 淨tịnh 。 七thất 識thức 。 念niệm 念niệm 成thành 無vô 漏lậu 淨tịnh 。 故cố 名danh 為vi 染nhiễm 淨tịnh 識thức 。 又hựu 念niệm 念niệm 分phân 別biệt 有hữu 為vi 是thị 幻huyễn 。 無vô 為vi 是thị 空không 。 二nhị 見kiến 不bất 脫thoát 者giả 。 即tức 名danh 分phân 別biệt 識thức 。 若nhược 二nhị 見kiến 脫thoát 者giả 。 即tức 平Bình 等Đẳng 性Tánh 智Trí 。 成thành 大đại 圓viên 智trí 故cố 。 又hựu 名danh 傳truyền 送tống 識thức 。 如như 人nhân 自tự 力lực 不bất 足túc 。 內nội 外ngoại 打đả 雜tạp [(邱-丘+(看-目))/手]# 忙mang 。 故cố 名danh 傳truyền 送tống 識thức 。

因nhân

玄huyền 祖tổ 在tại 七thất 識thức 中trung 亦diệc 頌tụng 十thập 二nhị 句cú 因nhân 。

第đệ 三tam 七thất 識thức 頌tụng 中trung 又hựu 分phân 為vi 二nhị

(# 前tiền 八bát 句cú 凡phàm 情tình 章chương 。 後hậu 四tứ 句cú 聖thánh 果Quả 章chương )# 。

初sơ 頌tụng 凡phàm 情tình

帶đái 質chất 有hữu 覆phú 通thông 情tình 本bổn 。 隨tùy 緣duyên 執chấp 我ngã 量lượng 為vi 非phi 。

八bát 大đại 徧biến 行hành 別biệt 境cảnh 慧tuệ 。 貪tham 癡si 我ngã 見kiến 慢mạn 相tương 隨tùy 。

恆hằng 審thẩm 思tư 量lượng 我ngã 相tương 隨tùy 。 有hữu 情tình 日nhật 夜dạ 鎮trấn 昏hôn 迷mê 。

四tứ 惑hoặc 八bát 大đại 相tương 應ứng 起khởi 。 六lục 轉chuyển 呼hô 為vi 染nhiễm 淨tịnh 依y 。

今kim 論luận 八bát 句cú 中trung 初sơ 句cú 云vân 。

帶đái 質chất 有hữu 覆phú 通thông 情tình 本bổn 。

論luận 曰viết 。 帶đái 質chất 者giả 。 以dĩ 七thất 識thức 見kiến 分phần/phân 。 而nhi 緣duyên 八bát 識thức 內nội 見kiến 分phần/phân 。 故cố 帶đái 起khởi 內nội 外ngoại 見kiến 。 合hợp 生sanh 成thành 影ảnh 。 為vi 境cảnh 。 是thị 假giả 名danh 質chất 也dã 。 純thuần 是thị 七thất 八bát 見kiến 分phần/phân 。 共cộng 種chủng 所sở 生sanh 。 非phi 外ngoại 五ngũ 塵trần 性tánh 境cảnh 所sở 生sanh 。 故cố 名danh 帶đái 質chất 境cảnh 。 以dĩ 見kiến 分phần/phân 心tâm 。 心tâm 所sở 。 為vi 體thể 故cố 。 云vân 有hữu 覆phú 者giả 有hữu 二nhị 。 一nhất 有hữu 覆phú 性tánh 二nhị 無vô 覆phú 性tánh 。 以dĩ 二nhị 覆phú 。 俱câu 名danh 無vô 記ký 性tánh 者giả 。 七thất 識thức 執chấp 第đệ 八bát 識thức 為vi 我ngã 。 名danh 有hữu 覆phú 無vô 記ký 。 以dĩ 七thất 識thức 。 不bất 執chấp 第đệ 八bát 識thức 為vi 我ngã 。 名danh 無vô 覆phú 無vô 記ký 。 前tiền 在tại 第đệ 四tứ 禪thiền 天thiên 。 及cập 空Không 無Vô 邊Biên 處Xứ 天Thiên 。 乃nãi 名danh 有hữu 覆phú 。 若nhược 在tại 四tứ 空không 頂đảnh 天thiên 。 名danh 無vô 覆phú 無vô 記ký 。 以dĩ 滅diệt 七thất 識thức 種chủng 。 故cố 無vô 帶đái 質chất 境cảnh 也dã 。 問vấn 。 既ký 滅diệt 七thất 識thức 。 不bất 計kế 我ngã 。 云vân 何hà 非phi 聖thánh 位vị 耶da 。 答đáp 。 由do 無vô 明minh 熏huân 習tập 我ngã 種chủng 。 雖tuy 不bất 現hiện 者giả 。 以dĩ 定định 力lực 故cố 。 我ngã 種chủng 不bất 現hiện 也dã 。 非phi 破phá 無vô 明minh 迷mê 性tánh 。 若nhược 破phá 迷mê 性tánh 。 定định 與dữ 不bất 定định 。 一nhất 切thiết 幻huyễn 境cảnh 。 皆giai 自tự 空không 也dã 。 故cố 永vĩnh 不bất 計kế 我ngã 。 始thỉ 成thành 淨tịnh 妙diệu 智trí 耳nhĩ 。 八bát 無vô 生sanh 也dã 。 故cố 此thử 無vô 記ký 無vô 明minh 殻# 也dã 。

又hựu 問vấn 。

有hữu 覆phú 。 云vân 何hà 不bất 成thành 。 善thiện 惡ác 性tánh 耶da 。 答đáp 。 以dĩ 七thất 識thức 不bất 馳trì 外ngoại 緣duyên 故cố 。 不bất 能năng 成thành 善thiện 成thành 惡ác 種chủng 。 故cố 名danh 無vô 記ký 通thông 情tình 本bổn 者giả 。 以dĩ 七thất 識thức 念niệm 念niệm 攀phàn 緣duyên 。 第đệ 八bát 見kiến 分phần/phân 。 有hữu 情tình 為vi 境cảnh 。 故cố 名danh 通thông 八bát 識thức 情tình 本bổn 也dã 。 非phi 八bát 識thức 有hữu 情tình 。 而nhi 攀phàn 七thất 識thức 為vi 情tình 也dã 。

隨tùy 緣duyên 執chấp 我ngã 量lượng 為vi 非phi 。

論luận 曰viết 。 云vân 何hà 七thất 識thức 執chấp 第đệ 八bát 見kiến 分phần/phân 。 而nhi 成thành 非phi 量lượng 耶da 。 答đáp 。 李# 長trưởng 者giả 云vân 。 情tình 生sanh 智trí 隔cách 。 即tức 七thất 識thức 情tình 。 迷mê 本bổn 性tánh 智trí 成thành 無vô 明minh 殻# 也dã 。 相tương/tướng 變biến 體thể 殊thù 。 即tức 五ngũ 識thức 見kiến 分phần/phân 。 原nguyên 是thị 八bát 識thức 見kiến 分phần/phân 。 本bổn 不bất 留lưu 情tình 。 由do 七thất 識thức 中trung 。 即tức 剎sát 那na 生sanh 情tình 。 六lục 識thức 分phân 別biệt 。 成thành 似tự 帶đái 質chất 相tương/tướng 變biến 故cố 。 成thành 非phi 量lượng 境cảnh 耳nhĩ 。 何hà 則tắc 。 由do 目mục 前tiền 相tương/tướng 者giả 。 本bổn 來lai 自tự 空không 。 無vô 寸thốn 絲ti 可khả 得đắc 。 今kim 云vân 有hữu 相tương/tướng 。 即tức 成thành 非phi 量lượng 境cảnh 也dã 。 問vấn 。 前tiền 云vân 現hiện 比tỉ 二nhị 量lượng 不bất 錯thác 。 即tức 無vô 非phi 量lượng 境cảnh 也dã 。 今kim 依y 現hiện 比tỉ 二nhị 量lượng 不bất 謬mậu 之chi 境cảnh 。 云vân 何hà 成thành 非phi 量lượng 耶da 。 答đáp 。 緣duyên 前tiền 境cảnh 錯thác 是thị 非phi 量lượng 中trung 。 又hựu 成thành 非phi 量lượng 。 今kim 依y 實thật 際tế 本bổn 性tánh 。 云vân 前tiền 有hữu 相tương/tướng 。 是thị 無vô 明minh 迷mê 性tánh 非phi 量lượng 也dã 。

又hựu 問vấn 。

若nhược 七thất 識thức 。 執chấp 八bát 識thức 見kiến 分phần/phân 。 為vi 非phi 量lượng 者giả 。 而nhi 外ngoại 觸xúc 境cảnh 生sanh 迷mê 。 亦diệc 為vi 之chi 非phi 量lượng 。 豈khởi 非phi 內nội 外ngoại 俱câu 成thành 非phi 量lượng 者giả 乎hồ 。 答đáp 。 論luận 云vân 。 一nhất 圓viên 成thành 實thật 性tánh 。 二nhị 依y 他tha 起khởi 性tánh 。 三tam 徧biến 計kế 性tánh 。 圓viên 成thành 性tánh 。 是thị 真chân 空không 義nghĩa 。 依y 他tha 起khởi 性tánh 。 是thị 不bất 空không 義nghĩa 。 徧biến 計kế 性tánh 。 是thị 虗hư 妄vọng 義nghĩa 。 又hựu 真chân 空không 者giả 。 是thị 不bất 生sanh 滅diệt 門môn 也dã 。 不bất 空không 義nghĩa 者giả 。 是thị 生sanh 滅diệt 門môn 。 由do 迷mê 生sanh 滅diệt 與dữ 不bất 生sanh 滅diệt 義nghĩa 。 故cố 成thành 徧biến 計kế 虗hư 妄vọng 性tánh 也dã 。 在tại 轉chuyển 識thức 成thành 阿a 黎lê 耶da 。 見kiến 相tương/tướng 二nhị 分phần 。 又hựu 八bát 識thức 見kiến 分phần/phân 。 即tức 五ngũ 識thức 見kiến 分phần/phân 。 緣duyên 五ngũ 塵trần 性tánh 境cảnh 相tướng 分phần/phân 。 觸xúc 境cảnh 生sanh 迷mê 。 妄vọng 計kế 根căn 塵trần 器khí 界giới 。 以dĩ 為vi 實thật 有hữu 者giả 。 故cố 徧biến 計kế 性tánh 。 即tức 非phi 量lượng 也dã 。 是thị 因nhân 。 玄huyền 祖tổ 頌tụng 中trung 云vân 。 執chấp 之chi 一nhất 字tự 。 即tức 統thống 內nội 外ngoại 八bát 識thức 之chi 計kế 。 成thành 非phi 量lượng 境cảnh 也dã 。 故cố 吾ngô 人nhân 要yếu 知tri 尋tầm 常thường 日nhật 用dụng 之chi 事sự 。 盡tận 成thành 非phi 量lượng 者giả 也dã 。 如như 若nhược 夢mộng 幻huyễn 耳nhĩ 。

八bát 大đại 徧biến 行hành 別biệt 境cảnh 慧tuệ 。

論luận 曰viết 。 云vân 何hà 八bát 大đại 隨tùy 煩phiền 惱não 。 與dữ 七thất 識thức 相tương 應ứng 。 又hựu 與dữ 五ngũ 徧biến 行hành 及cập 慧tuệ 相tương 應ứng 耶da 。 答đáp 。 由do 七thất 識thức 。 託thác 六lục 識thức 外ngoại 馳trì 。 故cố 成thành 掉trạo 舉cử 。 由do 六lục 識thức 迷mê 悶muộn 間gian 斷đoạn 。 七thất 識thức 不bất 斷đoạn 。 緣duyên 內nội 。 故cố 有hữu 昏hôn 沉trầm 相tương 應ứng 。 由do 七thất 識thức 無vô 堪kham 任nhậm 性tánh 。 故cố 有hữu 不bất 信tín 。 懈giải 怠đãi 。 放phóng 逸dật 。 散tán 亂loạn 。 失thất 念niệm 不bất 正chánh 知tri 耳nhĩ 。 是thị 故cố 大đại 八bát 隨tùy 者giả 。 共cộng 與dữ 七thất 識thức 相tương 應ứng 。 故cố 凡phàm 夫phu 外ngoại 道đạo 小Tiểu 乘Thừa 。 均quân 有hữu 此thử 耳nhĩ 。 故cố 法pháp 華hoa 中trung 迦Ca 葉Diếp 等đẳng 。 云vân 我ngã 時thời 在tại 座tòa 。 身thân 體thể 疲bì 懈giải 。 但đãn 念niệm 空không 無vô 相tướng 無vô 作tác 。 不bất 信tín 大Đại 乘Thừa 。 有hữu 佛Phật 可khả 成thành 。 即tức 近cận 八bát 大đại 隨tùy 數số 。 非phi 煩phiền 惱não 也dã 。 又hựu 徧biến 行hành 相tương 應ứng 者giả 。 由do 七thất 識thức 託thác 六lục 識thức 外ngoại 境cảnh 。 即tức 徧biến 行hành 與dữ 。 五ngũ 識thức 相tương 應ứng 。 亦diệc 與dữ 七thất 識thức 八bát 識thức 念niệm 念niệm 相tương 應ứng 。 若nhược 六lục 識thức 不bất 緣duyên 外ngoại 境cảnh 。 今kim 七thất 識thức 無vô 處xứ 計kế 託thác 。 總tổng 緣duyên 八bát 識thức 之chi 境cảnh 。 即tức 五ngũ 徧biến 心tâm 所sở 。 念niệm 念niệm 與dữ 七thất 識thức 相tương 應ứng 。 問vấn 。 既ký 與dữ 八bát 識thức 相tương 應ứng 。 云vân 何hà 與dữ 七thất 識thức 相tương 應ứng 耶da 。 答đáp 。 七thất 識thức 見kiến 分phần/phân 。 即tức 八bát 識thức 見kiến 分phân 是thị 同đồng 種chủng 生sanh 。 故cố 八bát 識thức 五ngũ 徧biến 行hành 。 即tức 七thất 識thức 五ngũ 心tâm 所sở 共cộng 也dã 。 又hựu 別biệt 境cảnh 慧tuệ 相tương 應ứng 者giả 。 由do 外ngoại 道đạo 遊du 無vô 想tưởng 定định 。 以dĩ 至chí 四tứ 空không 天thiên 處xứ 。 即tức 七thất 識thức 緣duyên 八bát 識thức 時thời 。 乃nãi 與dữ 邪tà 慧tuệ 相tương 應ứng 耳nhĩ 。 若nhược 破phá 無vô 明minh 我ngã 見kiến 。 即tức 與dữ 正chánh 慧tuệ 相tương 應ứng 也dã 。

貪tham 痴si 我ngã 見kiến 慢mạn 相tương 隨tùy 。

論luận 曰viết 。 此thử 七thất 識thức 四tứ 惑hoặc 。 云vân 何hà 是thị 八bát 識thức 四tứ 惑hoặc 。 同đồng 種chủng 生sanh 耶da 。 答đáp 。 第đệ 八bát 識thức 中trung 。 有hữu 我ngã 痴si 我ngã 慢mạn 我ngã 見kiến 我ngã 愛ái 四tứ 惑hoặc 相tương 應ứng 者giả 。 由do 七thất 識thức 執chấp 故cố 。 方phương 成thành 四tứ 惑hoặc 。 何hà 則tắc 。 由do 徧biến 計kế 性tánh 。 執chấp 內nội 外ngoại 境cảnh 實thật 有hữu 。 故cố 名danh 我ngã 痴si 。 痴si 者giả 迷mê 也dã 。 由do 迷mê 性tánh 種chủng 子tử 。 藏tạng 于vu 八bát 識thức 中trung 。 以dĩ 令linh 七thất 識thức 執chấp 我ngã 成thành 慢mạn 。 由do 我ngã 慢mạn 故cố 成thành 見kiến 。 由do 成thành 見kiến 故cố 。 觸xúc 境cảnh 生sanh 愛ái 。 由do 愛ái 故cố 造tạo 諸chư 各các 業nghiệp 。 是thị 故cố 總tổng 以dĩ 我ngã 見kiến 痴si 迷mê 自tự 性tánh 。 而nhi 以dĩ 七thất 識thức 執chấp 八bát 識thức 見kiến 分phần/phân 。 與dữ 四tứ 惑hoặc 。 念niệm 念niệm 相tương 應ứng 者giả 耳nhĩ 。 今kim 頌tụng 文văn 中trung 云vân 。 貪tham 字tự 者giả 。 即tức 愛ái 字tự 也dã 。 由do 平bình 仄# 韻vận 不bất 合hợp 。 故cố 用dụng 貪tham 字tự 耳nhĩ 。 此thử 即tức 頌tụng 七thất 識thức 四tứ 惑hoặc 。 相tương 隨tùy 八bát 識thức 云vân 耳nhĩ 。

恆hằng 審thẩm 思tư 量lượng 我ngã 相tương 隨tùy 。

論luận 曰viết 。 恆hằng 審thẩm 者giả 。 有hữu 四tứ 科khoa 簡giản 。 一nhất 者giả 。 恆hằng 而nhi 非phi 審thẩm 。 如như 第đệ 八bát 識thức 無vô 審thẩm 察sát 故cố 。 二nhị 者giả 。 審thẩm 而nhi 非phi 恆hằng 。 如như 第đệ 六lục 識thức 。 雖tuy 有hữu 審thẩm 察sát 非phi 恆hằng 常thường 。 遇ngộ 無vô 心tâm 位vị 。 有hữu 簡giản 斷đoạn 故cố 。 三tam 非phi 審thẩm 非phi 恆hằng 。 如như 前tiền 五ngũ 識thức 緣duyên 現hiện 量lượng 境cảnh 。 即tức 無vô 分phân 別biệt 。 故cố 云vân 非phi 審thẩm 。 剎sát 那na 流lưu 于vu 意ý 地địa 中trung 。 故cố 云vân 非phi 恆hằng 。 四tứ 者giả 。 今kim 七thất 識thức 中trung 。 亦diệc 審thẩm 亦diệc 恆hằng 。 以dĩ 內nội 外ngoại 俱câu 有hữu 審thẩm 察sát 。 念niệm 念niệm 恆hằng 而nhi 不bất 斷đoạn 。 故cố 云vân 亦diệc 審thẩm 亦diệc 恆hằng 。 今kim 頌tụng 云vân 。 恆hằng 審thẩm 思tư 量lượng 我ngã 相tương 隨tùy 。 以dĩ 執chấp 八bát 識thức 為vi 我ngã 。 故cố 云vân 相tương 隨tùy 。

有hữu 情tình 日nhật 夜dạ 鎮trấn 昏hôn 迷mê 。

論luận 曰viết 。 即tức 色sắc 無vô 色sắc 天thiên 等đẳng 有hữu 情tình 。 以dĩ 日nhật 夜dạ 中trung 念niệm 念niệm 昏hôn 迷mê 自tự 性tánh 。 而nhi 執chấp 于vu 我ngã 。 以dĩ 至chí 如Như 來Lai 。 金kim 剛cang 道đạo 後hậu 。 方phương 脫thoát 此thử 苦khổ 果quả 耳nhĩ 。

四tứ 惑hoặc 八bát 大đại 相tương 應ứng 起khởi 。

論luận 曰viết 。 今kim 云vân 迷mê 四tứ 種chủng 者giả 。 前tiền 頌tụng 中trung 。 分phần/phân 開khai 四tứ 惑hoặc 。 今kim 合hợp 云vân 四tứ 惑hoặc 者giả 。 由do 內nội 有hữu 惑hoặc 種chủng 生sanh 迷mê 。 外ngoại 即tức 觸xúc 境cảnh 生sanh 迷mê 。 成thành 見kiến 成thành 愛ái 。 乃nãi 至chí 八bát 大đại 內nội 外ngoại 相tương 應ứng 而nhi 起khởi 。 故cố 不bất 單đơn 指chỉ 七thất 識thức 。 與dữ 大đại 八bát 相tương 應ứng 云vân 耳nhĩ 。 設thiết 若nhược 迷mê 性tánh 種chủng 一nhất 脫thoát 。 則tắc 內nội 外ngoại 頓đốn 空không 幻huyễn 相tương/tướng 。 見kiến 法Pháp 身thân 耳nhĩ 。

六lục 轉chuyển 呼hô 為vi 染nhiễm 淨tịnh 依y 。

論luận 曰viết 。 云vân 何hà 以dĩ 六lục 識thức 。 作tác 七thất 識thức 為vi 染nhiễm 為vi 淨tịnh 者giả 耶da 。 答đáp 。 由do 六lục 識thức 上thượng 記ký 前tiền 五ngũ 塵trần 性tánh 境cảnh 。 起khởi 好hảo 惡ác 憎tăng 愛ái 等đẳng 心tâm 。 或hoặc 見kiến 愛ái 善thiện 境cảnh 修tu 善thiện 。 見kiến 不bất 善thiện 性tánh 憎tăng 惡ác 念niệm 念niệm 要yếu 捨xả 。 以dĩ 六lục 識thức 。 成thành 淨tịnh 斷đoạn 惑hoặc 。 帶đái 令linh 第đệ 七thất 識thức 。 亦diệc 成thành 淨tịnh 斷đoạn 惑hoặc 。 而nhi 熏huân 在tại 八bát 識thức 中trung 收thu 而nhi 藏tạng 之chi 。 以dĩ 成thành 引dẫn 業nghiệp 種chủng 子tử 必tất 至chí 當đương 來lai 。 成thành 無vô 漏lậu 出xuất 世thế 果quả 耳nhĩ 。 設thiết 若nhược 好hảo 惡ác 性tánh 等đẳng 境cảnh 者giả 。 即tức 不bất 善thiện 心tâm 也dã 。 念niệm 念niệm 要yếu 造tạo 。 以dĩ 六lục 識thức 成thành 染nhiễm 。 增tăng 現hiện 行hành 業nghiệp 。 帶đái 令linh 第đệ 七thất 識thức 。 亦diệc 成thành 染nhiễm 性tánh 熏huân 習tập 八bát 識thức 中trung 。 收thu 而nhi 藏tạng 之chi 。 亦diệc 成thành 引dẫn 業nghiệp 種chủng 。 引dẫn 至chí 當đương 來lai 受thọ 諸chư 苦khổ 果quả 耳nhĩ 。 問vấn 。 七thất 識thức 依y 六lục 識thức 成thành 染nhiễm 淨tịnh 者giả 。 何hà 也dã 。 答đáp 。 以dĩ 七thất 識thức 。 無vô 力lực 所sở 造tạo 。 故cố 總tổng 要yếu 依y 六lục 識thức 力lực 。 而nhi 造tạo 成thành 也dã 。 如như 母mẫu 無vô 力lực 。 要yếu 依y 子tử 力lực 。 而nhi 成thành 之chi 也dã 。 即tức 以dĩ 上thượng 論luận 凡phàm 情tình 八bát 句cú 頌tụng 已dĩ 竟cánh 。

次thứ 頌tụng 聖thánh 果Quả

極cực 喜hỷ 初sơ 心tâm 平bình 等đẳng 性tánh 。 無vô 功công 用dụng 行hành 我ngã 恆hằng 摧tồi 。

如Như 來Lai 現hiện 起khởi 他tha 受thọ 用dụng 。 十Thập 地Địa 菩Bồ 薩Tát 所sở 被bị 機cơ 。

今kim 論luận 四tứ 句cú 中trung 初sơ 句cú 云vân 。

極cực 喜hỷ 初sơ 心tâm 平bình 等đẳng 性tánh 。

論luận 曰viết 。 前tiền 五ngũ 識thức 六lục 識thức 章chương 中trung 。 總tổng 依y 初sơ 心tâm 。 為vi 歡Hoan 喜Hỷ 地Địa 。 今kim 又hựu 依y 初sơ 心tâm 歡Hoan 喜Hỷ 地Địa 者giả 何hà 也dã 。 答đáp 。 玄huyền 祖tổ 之chi 意ý 。 先tiên 各các 識thức 八bát 句cú 。 頌tụng 凡phàm 情tình 章chương 。 窮cùng 盡tận 生sanh 滅diệt 門môn 意ý 。 始thỉ 可khả 頓đốn 露lộ 。 三tam 界giới 唯duy 心tâm 而nhi 成thành 。 夫phu 唯duy 心tâm 者giả 。 即tức 真Chân 如Như 門môn 也dã 。 故cố 前tiền 生sanh 滅diệt 門môn 者giả 。 以dĩ 知tri 萬vạn 法pháp 。 唯duy 識thức 見kiến 也dã 。 後hậu 唯duy 心tâm 者giả 。 無vô 少thiểu 法pháp 得đắc 也dã 。 若nhược 直trực 示thị 一nhất 心tâm 當đương 下hạ 了liễu 然nhiên 者giả 。 即tức 入nhập 初Sơ 地Địa 位vị 也dã 。 以dĩ 至chí 七thất 地địa 。 入nhập 八bát 地địa 。 乃nãi 用dụng 八bát 種chủng 無vô 生sanh 妙diệu 見kiến 。 直trực 入nhập 如Như 來Lai 妙diệu 果Quả 地địa 耳nhĩ 。

無vô 功công 用dụng 行hành 我ngã 恆hằng 摧tồi 。

論luận 曰viết 。 無vô 功công 用dụng 者giả 。 是thị 何hà 地địa 得đắc 耶da 。 云vân 何hà 而nhi 不bất 云vân 摧tồi 法pháp 。 而nhi 言ngôn 我ngã 恆hằng 摧tồi 耶da 。 答đáp 。 夫phu 無vô 功công 用dụng 者giả 。 在tại 七thất 地địa 中trung 。 念niệm 念niệm 無vô 相tướng 。 觀quán 智trí 未vị 亡vong 。 今kim 至chí 八bát 地địa 中trung 。 頓đốn 脫thoát 無vô 相tướng 觀quán 智trí 。 永vĩnh 不bất 生sanh 起khởi 。 但đãn 智trí 相tương/tướng 雖tuy 脫thoát 。 即tức 無vô 生sanh 法pháp 忍nhẫn 。 見kiến 未vị 捨xả 故cố 。 雖tuy 我ngã 種chủng 脫thoát 盡tận 。 法pháp 執chấp 猶do 存tồn 少thiểu 許hứa 。 若nhược 頓đốn 捨xả 無vô 生sanh 。 入nhập 法Pháp 界Giới 海hải 。 普phổ 印ấn 分phân 身thân 。 自tự 在tại 無vô 礙ngại 。 即tức 我ngã 法pháp 二nhị 執chấp 。 盡tận 皆giai 脫thoát 矣hĩ 。 始thỉ 得đắc 法Pháp 恆hằng 摧tồi 也dã 。 故cố 此thử 文văn 中trung 。 只chỉ 云vân 我ngã 恆hằng 摧tồi 也dã 。

如Như 來Lai 現hiện 起khởi 他tha 受thọ 用dụng 。 十Thập 地Địa 菩Bồ 薩Tát 所sở 被bị 機cơ 。

論luận 曰viết 。 云vân 何hà 如Như 來Lai 。 現hiện 起khởi 他tha 受thọ 用dụng 。 而nhi 不bất 云vân 自tự 受thọ 用dụng 。 耶da 。 答đáp 。 如Như 來Lai 本bổn 有hữu 自tự 受thọ 用dụng 樂nhạo/nhạc/lạc 。 由do 為vì 十Thập 地Địa 菩Bồ 薩Tát 機cơ 故cố 。 而nhi 現hiện 起khởi 他tha 受thọ 用dụng 身thân 也dã 。

又hựu 問vấn 。

為vi 是thị 現hiện 丈trượng 六lục 金kim 身thân 為vi 他tha 受thọ 用dụng 。 乃nãi 至chí 為vi 現hiện 微vi 塵trần 相tương/tướng 海hải 之chi 身thân 為vi 受thọ 用dụng 耶da 。 答đáp 。 如Như 來Lai 非phi 以dĩ 相tương/tướng 為vi 體thể 。 但đãn 是thị 無vô 相tướng 寂tịch 滅diệt 。 法Pháp 身thân 相tương/tướng 威uy 儀nghi 具cụ 足túc 。 世thế 間gian 隨tùy 樂nhạo/nhạc/lạc 皆giai 得đắc 見kiến 。 是thị 故cố 或hoặc 現hiện 大đại 滿mãn 虗hư 空không 中trung 。 或hoặc 復phục 現hiện 小tiểu 。 百bách 億ức 化hóa 身thân 。 或hoặc 微vi 塵trần 相tương/tướng 海hải 。 或hoặc 現hiện 無vô 盡tận 身thân 雲vân 。 此thử 他tha 受thọ 用dụng 者giả 。 豈khởi 可khả 思tư 議nghị 者giả 。 乎hồ 。 若nhược 自tự 受thọ 用dụng 身thân 者giả 。 唯duy 一nhất 真chân 淨tịnh 法Pháp 界Giới 耳nhĩ 。 此thử 以dĩ 上thượng 釋thích 無vô 漏lậu 果quả 章chương 。 以dĩ 結kết 上thượng 凡phàm 情tình 及cập 無vô 漏lậu 果quả 。 一nhất 大đại 章chương 已dĩ 竟cánh 。

△# 問vấn 。 七thất 識thức 已dĩ 明minh 。 未vị 知tri 八bát 識thức 幽u 微vi 。 即tức 云vân 何hà 知tri 之chi 耶da 。

答đáp 。 梵Phạn 語ngữ 阿a 黎lê 耶da 。 此thử 方phương 云vân 含hàm 藏tạng 識thức 也dã 。 以dĩ 能năng 含hàm 藏tạng 諸chư 法pháp 及cập 種chủng 子tử 故cố 。 諸chư 法pháp 者giả 。 即tức 根căn 塵trần 器khí 界giới 。 又hựu 能năng 含hàm 藏tạng 善thiện 惡ác 無vô 記ký 。 現hiện 行hành 及cập 種chủng 子tử 故cố 。 是thị 有hữu 財tài 釋thích 耳nhĩ 。 又hựu 名danh 無vô 沒một 識thức 。 以dĩ 六lục 道đạo 輪luân 迴hồi 中trung 。 不bất 能năng 沒một 故cố 。

因nhân 。 玄huyền 祖tổ 在tại 八bát 識thức 中trung 又hựu 頌tụng 十thập 二nhị 句cú 云vân 。

第đệ 四tứ 八bát 識thức 頌tụng 中trung 又hựu 分phân 為vi 二nhị

(# 前tiền 八bát 句cú 凡phàm 情tình 章chương 。 後hậu 四tứ 句cú 聖thánh 果Quả 章chương )# 。

初sơ 頌tụng 凡phàm 情tình

性tánh 唯duy 無vô 覆phú 五ngũ 徧biến 行hành 。 界giới 地địa 隨tùy 他tha 業nghiệp 力lực 生sanh 。

二Nhị 乘Thừa 不bất 了liễu 因nhân 迷mê 執chấp 。 由do 此thử 能năng 興hưng 論luận 主chủ 諍tranh 。

浩hạo 浩hạo 三tam 藏tạng 不bất 可khả 窮cùng 。 淵uyên 深thâm 七thất 浪lãng 境cảnh 為vi 風phong 。

受thọ 熏huân 持trì 種chủng 根căn 身thân 器khí 。 去khứ 後hậu 來lai 先tiên 作tác 主chủ 公công 。

今kim 論luận 八bát 句cú 中trung 初sơ 句cú 云vân 。

性tánh 唯duy 無vô 覆phú 五ngũ 徧biến 行hành 。

論luận 曰viết 。 性tánh 即tức 三tam 性tánh 中trung 。 無vô 記ký 性tánh 。 以dĩ 不bất 與dữ 前tiền 七thất 識thức 中trung 煩phiền 惱não 俱câu 故cố 。 又hựu 平bình 等đẳng 中trung 無vô 違vi 拒cự 故cố 。 以dĩ 因nhân 通thông 善thiện 惡ác 果quả 唯duy 無vô 記ký 故cố 。 又hựu 八bát 識thức 內nội 見kiến 分phần/phân 。 無vô 分phân 別biệt 故cố 。 故cố 內nội 識thức 見kiến 分phần/phân 。 即tức 五ngũ 識thức 外ngoại 見kiến 分phần/phân 故cố 。 所sở 以dĩ 五ngũ 識thức 緣duyên 性tánh 境cảnh 時thời 。 成thành 現hiện 量lượng 無vô 分phân 別biệt 境cảnh 者giả 。 此thử 也dã 。

又hựu 第đệ 八bát 識thức 。 只chỉ 能năng 含hàm 藏tạng 。 不bất 能năng 執chấp 藏tạng 。 故cố 前tiền 七thất 識thức 。 念niệm 念niệm 熏huân 為vi 能năng 熏huân 。 八bát 識thức 。 念niệm 念niệm 受thọ 熏huân 為vi 所sở 熏huân 。 故cố 七thất 識thức 。 善thiện 惡ác 無vô 記ký 三tam 性tánh 種chủng 。 而nhi 能năng 收thu 藏tạng 八bát 識thức 中trung 。 作tác 引dẫn 業nghiệp 種chủng 子tử 也dã 。 有hữu 無vô 覆phú 性tánh 者giả 。 前tiền 已dĩ 論luận 過quá 。 云vân 五ngũ 徧biến 行hành 者giả 。 總tổng 與dữ 念niệm 念niệm 八bát 識thức 相tương 應ứng 。 以dĩ 至chí 四tứ 空không 天thiên 處xứ 。 尚thượng 與dữ 五ngũ 心tâm 所sở 相tương 應ứng 或hoặc 現hiện 或hoặc 不bất 現hiện 。 如như 云vân 。 非phi 想tưởng 非phi 非phi 想tưởng 也dã 。 此thử 矣hĩ 。

界giới 地địa 隨tùy 他tha 業nghiệp 力lực 生sanh 。

論luận 曰viết 。 界giới 即tức 三tam 界giới 。 地địa 即tức 九cửu 地địa 。 因nhân 八bát 識thức 中trung 引dẫn 業nghiệp 種chủng 子tử 力lực 。 而nhi 引dẫn 至chí 于vu 欲dục 界giới 中trung 。 五ngũ 趣thú 雜tạp 居cư 地địa 。 又hựu 引dẫn 至chí 四tứ 禪thiền 四tứ 空không 天thiên 處xứ 。 故cố 第đệ 八bát 識thức 被bị 善thiện 惡ác 引dẫn 業nghiệp 種chủng 子tử 。 引dẫn 至chí 于vu 三tam 界giới 九cửu 地địa 。 各các 處xứ 生sanh 者giả 。 總tổng 是thị 種chủng 子tử 力lực 也dã 。

二Nhị 乘Thừa 不bất 了liễu 因nhân 迷mê 執chấp 。 由do 此thử 能năng 興hưng 論luận 主chủ 諍tranh 。

論luận 曰viết 。 云vân 何hà 二Nhị 乘Thừa 不bất 了liễu 。 有hữu 第đệ 八bát 識thức 生sanh 迷mê 執chấp 耶da 。 答đáp 。 由do 聲Thanh 聞Văn 等đẳng 人nhân 。 只chỉ 知tri 有hữu 六lục 識thức 。 為vi 染nhiễm 淨tịnh 根căn 本bổn 依y 。 以dĩ 染nhiễm 者giả 。 有hữu 貪tham 嗔sân 痴si 故cố 。 以dĩ 淨tịnh 者giả 。 有hữu 戒giới 定định 慧tuệ 故cố 。 三tam 界giới 為vi 苦Khổ 諦Đế 之chi 境cảnh 。 以dĩ 貪tham 嗔sân 痴si 等đẳng 。 為vi 之chi 集Tập 諦Đế 。 以dĩ 戒giới 定định 慧tuệ 等đẳng 。 為vi 之chi 道Đạo 諦Đế 。 以dĩ 出xuất 世thế 涅Niết 槃Bàn 無vô 為vi 性tánh 。 為vi 之chi 滅Diệt 諦Đế 。 以dĩ 推thôi 求cầu 苦khổ 果quả 因nhân 。 是thị 何hà 處xứ 來lai 。 由do 貪tham 嗔sân 痴si 等đẳng 集Tập 諦Đế 。 而nhi 成thành 苦khổ 果quả 。 以dĩ 涅Niết 槃Bàn 樂nhạo/nhạc/lạc 果quả 。 又hựu 從tùng 何hà 而nhi 來lai 。 因nhân 修tu 戒giới 定định 慧tuệ 等đẳng 。 道Đạo 諦Đế 之chi 因nhân 。 方phương 成thành 涅Niết 槃Bàn 。 出xuất 世thế 之chi 果quả 耳nhĩ 。 雖tuy 然nhiên 此thử 成thành 染nhiễm 。 總tổng 依y 六lục 識thức 。 而nhi 為vi 根căn 本bổn 。 故cố 今kim 大Đại 乘Thừa 中trung 。 云vân 第đệ 八bát 識thức 通thông 。 如Như 來Lai 藏tạng 者giả 。 則tắc 不bất 信tín 也dã 。 故cố 云vân 由do 此thử 小Tiểu 乘Thừa 見kiến 淺thiển 。 共cộng 與dữ 大Đại 乘Thừa 諍tranh 論luận 者giả 也dã 。

浩hạo 浩hạo 三tam 藏tạng 不bất 可khả 窮cùng 。

論luận 曰viết 。 浩hạo 浩hạo 者giả 深thâm 義nghĩa 也dã 。 三tam 藏tạng 者giả 。 謂vị 能năng 藏tạng 。 所sở 藏tạng 。 執chấp 藏tạng 也dã 。 初sơ 能năng 藏tạng 者giả 。 以dĩ 能năng 持trì 義nghĩa 邊biên 論luận 。 以dĩ 能năng 持trì 藏tạng 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 現hiện 行hành 所sở 熏huân 諸chư 種chủng 子tử 故cố 。 二nhị 所sở 藏tạng 者giả 。 以dĩ 受thọ 熏huân 義nghĩa 邊biên 。 名danh 所sở 藏tạng 。 以dĩ 受thọ 前tiền 六lục 識thức 所sở 造tạo 善thiện 惡ác 。 現hiện 行hành 等đẳng 種chủng 。 以dĩ 七thất 識thức 。 收thu 藏tạng 八bát 識thức 中trung 。 成thành 引dẫn 業nghiệp 種chủng 。 以dĩ 受thọ 前tiền 七thất 轉chuyển 識thức 熏huân 故cố 。 三tam 執chấp 藏tạng 者giả 。 以dĩ 執chấp 持trì 義nghĩa 邊biên 。 即tức 七thất 識thức 。 執chấp 第đệ 八bát 識thức 內nội 。 見kiến 分phân 為vi 我ngã 。 故cố 成thành 我ngã 痴si 。 乃nãi 至chí 我ngã 愛ái 等đẳng 四tứ 惑hoặc 具cụ 相tương 應ứng 耳nhĩ 。 故cố 又hựu 現hiện 行hành 如như 母mẫu 。 而nhi 生sanh 種chủng 子tử 。 故cố 為vi 能năng 熏huân 。 八bát 識thức 為vi 所sở 熏huân 耳nhĩ 。 若nhược 種chủng 子tử 生sanh 現hiện 行hành 者giả 。 即tức 種chủng 子tử 為vi 現hiện 行hành 母mẫu 故cố 。 而nhi 現hiện 行hành 。 又hựu 為vi 子tử 也dã 。 互hỗ 相tương 熏huân 習tập 。 念niệm 念niệm 增tăng 長trưởng 不bất 斷đoạn 。 故cố 大đại 經Kinh 云vân 。 無vô 邊biên 引dẫn 起khởi 相tương/tướng 。 故cố 種chủng 子tử 者giả 。 為vi 之chi 隨tùy 眠miên 無vô 明minh 也dã 。 以dĩ 隨tùy 順thuận 真Chân 如Như 性tánh 中trung 。 眠miên 伏phục 藏tạng 識thức 。 又hựu 為vi 之chi 不bất 思tư 議nghị 熏huân 。 成thành 當đương 來lai 引dẫn 果quả 種chủng 子tử 果quả 者giả 。 即tức 為vi 之chi 不bất 思tư 議nghị 變biến 也dã 。

復phục 次thứ 隨tùy 眠miên 無vô 明minh 者giả 。 有hữu 三tam 。 一nhất 潤nhuận 生sanh 無vô 明minh 。 即tức 我ngã 愛ái 種chủng 。 在tại 八bát 識thức 中trung 收thu 。 是thị 初Sơ 地Địa 至chí 六lục 地địa 。 及cập 二Nhị 乘Thừa 在tại 六lục 地địa 中trung 斷đoạn 盡tận 。 永vĩnh 不bất 生sanh 也dã 矣hĩ 。 二nhị 法pháp 執chấp 無vô 明minh 。 即tức 六lục 地địa 。 進tiến 七thất 地địa 。 入nhập 八bát 地địa 中trung 。 及cập 二Nhị 乘Thừa 。 同đồng 捨xả 我ngã 法pháp 二nhị 執chấp 之chi 障chướng 。 同đồng 捨xả 無vô 生sanh 法pháp 障chướng 之chi 見kiến 。 入nhập 法Pháp 界Giới 海hải 。 如như 月nguyệt 印ấn 萬vạn 川xuyên 。 分phân 身thân 無vô 量lượng 度độ 眾chúng 生sanh 故cố 耳nhĩ 。 三tam 最tối 後hậu 無vô 明minh 。 以dĩ 八bát 地địa 九cửu 地địa 十Thập 地Địa 之chi 所sở 斷đoạn 也dã 。 即tức 業nghiệp 轉chuyển 現hiện 也dã 。 業nghiệp 為vi 種chủng 子tử 。 轉chuyển 為vi 見kiến 分phần/phân 。 現hiện 為vi 相tương/tướng 分phần/phân 。 不bất 在tại 分phân 段đoạn 異dị 熟thục 果quả 中trung 斷đoạn 也dã 。 何hà 故cố 。 以dĩ 七thất 地địa 八bát 地địa 。 即tức 世thế 間gian 有hữu 漏lậu 異dị 熟thục 分phân 段đoạn 生sanh 死tử 果quả 。 久cửu 已dĩ 斷đoạn 也dã 。 今kim 所sở 斷đoạn 者giả 。 云vân 八bát 地địa 斷đoạn 現hiện 相tướng 。 則tắc 永vĩnh 捨xả 相tương/tướng 分phần/phân 。 九cửu 地địa 斷đoạn 轉chuyển 相tương/tướng 。 即tức 永vĩnh 捨xả 見kiến 分phần/phân 。 十Thập 地Địa 斷đoạn 業nghiệp 相tương/tướng 。 即tức 永vĩnh 捨xả 無vô 明minh 種chủng 子tử 。 更cánh 有hữu 最tối 後hậu 微vi 細tế 種chủng 子tử 。 在tại 佛Phật 地địa 中trung 斷đoạn 。 是thị 捨xả 出xuất 世thế 無vô 漏lậu 智trí 果quả 相tương/tướng 。 即tức 是thị 出xuất 世thế 。 變biến 易dị 生sanh 死tử 果quả 也dã 。 亦diệc 名danh 異dị 熟thục 果quả 。 故cố 云vân 金kim 剛cang 道đạo 後hậu 即tức 異dị 熟thục 果quả 空không 。 乃nãi 是thị 捨xả 二nhị 死tử 果quả 也dã 。

又hựu 問vấn 。

如Như 來Lai 果quả 中trung 。 為vi 是thị 有hữu 黎lê 耶da 識thức 性tánh 異dị 熟thục 果quả 耶da 。 為vi 是thị 無vô 異dị 熟thục 果quả 耶da 。 答đáp 云vân 無vô 異dị 熟thục 果quả 。 問vấn 。 云vân 何hà 諸chư 大Đại 乘Thừa 經Kinh 云vân 。 如Như 來Lai 往vãng 昔tích 。 修tu 無vô 量lượng 難nan 行hành 苦khổ 行hạnh 。 今kim 得đắc 如Như 來Lai 十Thập 力Lực 。 四Tứ 無Vô 畏Úy 等đẳng 之chi 果quả 。 豈khởi 非phi 受thọ 異dị 熟thục 果quả 也dã 。 答đáp 。 豈khởi 不bất 見kiến 經Kinh 云vân 。 吾ngô 今kim 此thử 身thân 。 即tức 常thường 住trụ 法Pháp 身thân 耳nhĩ 。 又hựu 云vân 。 我ngã 性tánh 未vị 曾tằng 有hữu 。 我ngã 所sở 亦diệc 空không 寂tịch 。 云vân 何hà 諸chư 如Như 來Lai 。 而nhi 得đắc 有hữu 其kỳ 身thân 。 實thật 無vô 異dị 熟thục 果quả 。 唯duy 法Pháp 身thân 性tánh 耳nhĩ 。 又hựu 云vân 。 圓viên 滿mãn 菩Bồ 提Đề 。 歸quy 無vô 所sở 得đắc 者giả 。 此thử 矣hĩ 。

淵uyên 深thâm 七thất 浪lãng 境cảnh 為vi 風phong 。

論luận 曰viết 。 八bát 識thức 淵uyên 深thâm 者giả 。 以dĩ 八bát 識thức 。 任nhậm 持trì 諸chư 心tâm 及cập 各các 境cảnh 。 而nhi 無vô 息tức 也dã 。 所sở 以dĩ 為vi 之chi 淵uyên 深thâm 。 似tự 如như 大đại 海hải 湛trạm 湛trạm 常thường 靜tĩnh 。 由do 被bị 無vô 明minh 五ngũ 塵trần 境cảnh 風phong 。 激kích 起khởi 七thất 識thức 之chi 波ba 。 成thành 六lục 識thức 之chi 浪lãng 。 念niệm 念niệm 不bất 斷đoạn 善thiện 惡ác 現hiện 行hành 。 及cập 于vu 種chủng 子tử 。 故cố 輪luân 迴hồi 三tam 界giới 。 永vĩnh 不bất 絕tuyệt 也dã 。 實thật 可khả 痛thống 哉tai 。 是thị 故cố 經Kinh 云vân 。 藏tạng 識thức 海hải 常thường 住trụ 。 境cảnh 界giới 風phong 所sở 動động 。 種chủng 種chủng 諸chư 識thức 浪lãng 。 騰đằng 躍dược 而nhi 出xuất 生sanh 。 又hựu 云vân 。 譬thí 如như 巨cự 海hải 浪lãng 。 無vô 有hữu 若nhược 干can 相tương/tướng 。 諸chư 識thức 心tâm 如như 是thị 。 異dị 一nhất 不bất 可khả 得đắc 。 云vân 前tiền 偈kệ 。 是thị 被bị 無vô 明minh 五ngũ 塵trần 境cảnh 風phong 而nhi 轉chuyển 。 故cố 有hữu 六lục 七thất 二nhị 識thức 浪lãng 起khởi 。 後hậu 偈kệ 。 頓đốn 破phá 無vô 明minh 境cảnh 風phong 。 及cập 于vu 現hiện 行hành 種chủng 子tử 之chi 相tướng 。 故cố 云vân 。 無vô 有hữu 若nhược 干can 相tương/tướng 。 異dị 一nhất 不bất 可khả 得đắc 。 唯duy 如Như 來Lai 淨tịnh 法Pháp 身thân 耳nhĩ 。

受thọ 熏huân 持trì 種chủng 根căn 身thân 器khí 。

論luận 曰viết 。 受thọ 熏huân 持trì 種chủng 者giả 。 由do 宿túc 生sanh 受thọ 前tiền 七thất 識thức 善thiện 惡ác 現hiện 行hành 種chủng 子tử 。 而nhi 成thành 八bát 識thức 引dẫn 業nghiệp 種chủng 子tử 。 引dẫn 至chí 現hiện 在tại 未vị 來lai 。 而nhi 成thành 根căn 身thân 。 即tức 八bát 識thức 中trung 親thân 相tương/tướng 分phần/phân 。 器khí 界giới 。 即tức 八bát 識thức 中trung 疎sơ 相tương/tướng 分phần/phân 。 以dĩ 內nội 外ngoại 親thân 疎sơ 相tương/tướng 分phần/phân 。 總tổng 被bị 第đệ 八bát 黎lê 耶da 藏tạng 識thức 種chủng 之chi 所sở 持trì 也dã 。 種chủng 者giả 即tức 宿túc 生sanh 引dẫn 業nghiệp 種chủng 也dã 。 亦diệc 是thị 吾ngô 人nhân 現hiện 在tại 命mạng 根căn 種chủng 子tử 。 持trì 令linh 不bất 散tán 。 或hoặc 遇ngộ 境cảnh 緣duyên 。 悶muộn 絕tuyệt 氣khí 息tức 。 若nhược 引dẫn 業nghiệp 命mạng 根căn 種chủng 子tử 不bất 絕tuyệt 。 持trì 三tam 日nhật 或hoặc 五ngũ 日nhật 。 以dĩ 至chí 七thất 日nhật 等đẳng 。 即tức 四tứ 大đại 身thân 皆giai 不bất 散tán 也dã 。 故cố 引dẫn 業nghiệp 種chủng 。 有hữu 如như 許hứa 之chi 力lực 者giả 。 信tín 矣hĩ 。

去khứ 後hậu 來lai 先tiên 作tác 主chủ 翁ông 。

論luận 曰viết 。 八bát 識thức 先tiên 來lai 。 云vân 何hà 相tương/tướng 耶da 。 後hậu 去khứ 又hựu 云vân 何hà 相tương/tướng 耶da 。 答đáp 。 先tiên 來lai 者giả 。 由do 宿túc 生sanh 引dẫn 業nghiệp 種chủng 子tử 。 引dẫn 黎lê 耶da 識thức 種chủng 來lai 。 以dĩ 吸hấp 父phụ 精tinh 母mẫu 血huyết 及cập 己kỷ 靈linh 引dẫn 種chủng 三tam 和hòa 合hợp 相tương/tướng 。 而nhi 成thành 胞bào 胎thai 。 以dĩ 七thất 七thất 四tứ 十thập 九cửu 日nhật 後hậu 。 成thành 六lục 根căn 之chi 體thể 。 又hựu 胞bào 胎thai 內nội 。 心tâm 肝can 脾tì 肺phế 胆# 。 乃nãi 至chí 毛mao 髮phát 爪trảo 齒xỉ 等đẳng 。 及cập 心tâm 意ý 識thức 者giả 。 無vô 不bất 件# 件# 分phần/phân 清thanh 。 以dĩ 至chí 老lão 死tử 之chi 相tướng 。 若nhược 苦khổ 若nhược 樂lạc 之chi 果quả 。 毫hào 不bất 漏lậu 也dã 。 是thị 為vi 來lai 相tương/tướng 耳nhĩ 。 云vân 何hà 為vi 去khứ 相tương/tướng 。 以dĩ 八bát 個cá 識thức 。 先tiên 去khứ 眼nhãn 耳nhĩ 鼻tị 舌thiệt 身thân 。 及cập 六lục 七thất 二nhị 識thức 。 黎lê 耶da 識thức 體thể 。 將tương 似tự 木mộc 石thạch 之chi 相tướng 。 周chu 身thân 俱câu 冷lãnh 。 唯duy 引dẫn 業nghiệp 種chủng 子tử 。 以dĩ 至chí 生sanh 六lục 道đạo 各các 處xứ 地địa 界giới 。 即tức 必tất 知tri 也dã 。 云vân 何hà 知tri 耶da 。 論luận 曰viết 。 頂đảnh 聖thánh 眼nhãn 生sanh 天thiên 。 人nhân 心tâm 餓ngạ 鬼quỷ 腹phúc 。 傍bàng 生sanh 膝tất 蓋cái 離ly 。 地địa 獄ngục 足túc 板bản 出xuất 。 是thị 去khứ 之chi 相tướng 也dã 。 頂đảnh 聖thánh 者giả 。 周chu 身thân 俱câu 冷lãnh 。 唯duy 頂đảnh 上thượng 最tối 煖noãn 。 或hoặc 生sanh 天thiên 者giả 以dĩ 周chu 身thân 俱câu 冷lãnh 。 唯duy 面diện 門môn 眼nhãn 煖noãn 也dã 。 乃nãi 至chí 地địa 獄ngục 。 足túc 板bản 出xuất 者giả 。 即tức 引dẫn 業nghiệp 。 引dẫn 至chí 地địa 獄ngục 道đạo 去khứ 也dã 。 周chu 身thân 俱câu 冷lãnh 。 唯duy 足túc 板bản 煖noãn 耳nhĩ 。 問vấn 。 若nhược 黎lê 耶da 識thức 異dị 熟thục 報báo 身thân 要yếu 捨xả 者giả 。 宛uyển 同đồng 心tâm 外ngoại 有hữu 法pháp 耶da 。 非phi 唯duy 心tâm 耳nhĩ 。 答đáp 。 起khởi 信tín 論luận 云vân 。 有hữu 四tứ 種chủng 空không 鏡kính 。 與dữ 虗hư 空không 等đẳng 。 一nhất 者giả 空không 鏡kính 。 二nhị 者giả 不bất 空không 鏡kính 。 三tam 者giả 熏huân 習tập 鏡kính 。 四tứ 者giả 法pháp 出xuất 離ly 鏡kính 耳nhĩ 。 云vân 何hà 名danh 空không 鏡kính 。 一nhất 切thiết 生sanh 滅diệt 染nhiễm 法pháp 。 不bất 相tương 應ứng 故cố 。 云vân 何hà 名danh 不bất 空không 鏡kính 。 一nhất 切thiết 法pháp 等đẳng 。 在tại 空không 鏡kính 中trung 。 不bất 出xuất 不bất 入nhập 。 常thường 住trụ 一nhất 性tánh 故cố 。 云vân 何hà 名danh 熏huân 習tập 鏡kính 。 以dĩ 修tu 一nhất 切thiết 。 戒giới 定định 慧tuệ 等đẳng 。 無vô 量lượng 善thiện 法Pháp 。 而nhi 熏huân 習tập 成thành 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 一Nhất 切Thiết 智Trí 智Trí 故cố 。 云vân 何hà 名danh 法Pháp 出xuất 離ly 鏡kính 。 以dĩ 一nhất 切thiết 煩phiền 惱não 障chướng 。 及cập 所sở 知tri 障chướng 。 俱câu 斷đoạn 盡tận 故cố 。 乃nãi 至chí 隨tùy 眠miên 種chủng 子tử 。 俱câu 脫thoát 盡tận 故cố 。 故cố 今kim 凡phàm 情tình 中trung 。 在tại 八bát 識thức 中trung 。 亦diệc 具cụ 四tứ 義nghĩa 鏡kính 故cố 。 一nhất 空không 鏡kính 。 一nhất 切thiết 先tiên 來lai 後hậu 去khứ 異dị 熟thục 果quả 影ảnh 。 與dữ 空không 性tánh 鏡kính 中trung 。 不bất 相tương 應ứng 故cố 。 何hà 故cố 以dĩ 一nhất 切thiết 。 異dị 熟thục 果quả 相tương/tướng 。 是thị 虗hư 幻huyễn 影ảnh 。 似tự 如như 空không 鏡kính 影ảnh 。 與dữ 空không 鏡kính 性tánh 體thể 。 不bất 相tương 應ứng 故cố 。 二nhị 是thị 雖tuy 有hữu 異dị 熟thục 相tương/tướng 影ảnh 。 在tại 不bất 空không 鏡kính 性tánh 中trung 。 不bất 出xuất 不bất 入nhập 故cố 。 是thị 故cố 來lai 也dã 無vô 增tăng 。 去khứ 也dã 無vô 減giảm 。 如như 空không 鏡kính 影ảnh 。 無vô 來lai 去khứ 故cố 。 三tam 熏huân 習tập 鏡kính 。 以dĩ 後hậu 無vô 漏lậu 章chương 中trung 。 若nhược 非phi 熏huân 習tập 無vô 漏lậu 不bất 思tư 議nghị 。 淨tịnh 業nghiệp 成thành 種chủng 。 焉yên 成thành 如Như 來Lai 淨tịnh 妙diệu 果Quả 故cố 。 四tứ 法pháp 出xuất 離ly 鏡kính 者giả 。 如như 八bát 句cú 凡phàm 情tình 有hữu 漏lậu 章chương 中trung 。 若nhược 不bất 窮cùng 盡tận 萬vạn 法pháp 唯duy 識thức 生sanh 滅diệt 門môn 者giả 。 而nhi 唯duy 心tâm 之chi 旨chỉ 。 亦diệc 不bất 露lộ 也dã 。 故cố 云vân 法pháp 出xuất 離ly 性tánh 鏡kính 。 是thị 故cố 四tứ 鏡kính 圓viên 成thành 。 性tánh 相tướng 雙song 融dung 。 唯duy 心tâm 妙diệu 義nghĩa 。 故cố 心tâm 外ngoại 。 決quyết 無vô 一nhất 切thiết 法pháp 也dã 。 凡phàm 見kiến 一nhất 切thiết 法pháp 者giả 。 即tức 見kiến 心tâm 耳nhĩ 。 豈khởi 有hữu 異dị 熟thục 去khứ 來lai 之chi 相tướng 者giả 乎hồ 。 故cố 云vân 作tác 主chủ 翁ông 者giả 。 即tức 善thiện 惡ác 引dẫn 種chủng 力lực 。 而nhi 為vi 主chủ 翁ông 者giả 也dã 。 若nhược 有hữu 漏lậu 引dẫn 果quả 盡tận 者giả 。 即tức 三tam 界giới 無vô 可khả 繫hệ 縛phược 耳nhĩ 。 以dĩ 上thượng 論luận 八bát 句cú 有hữu 漏lậu 章chương 已dĩ 竟cánh 。

次thứ 頌tụng 聖thánh 中trung 聖thánh 果Quả 章chương

不bất 動động 地địa 前tiền 纔tài 捨xả 藏tạng 。 金kim 剛cang 道đạo 後hậu 異dị 熟thục 空không 。

大đại 圓viên 無vô 垢cấu 同đồng 時thời 發phát 。 普phổ 照chiếu 十thập 方phương 塵trần 剎sát 中trung 。

今kim 論luận 四tứ 句cú 中trung 初sơ 句cú 云vân 。

不bất 動động 地địa 前tiền 纔tài 捨xả 藏tạng 。 金kim 剛cang 道đạo 後hậu 異dị 熟thục 空không 。

論luận 曰viết 。 云vân 何hà 不bất 動động 中trung 纔tài 捨xả 藏tạng 。 以dĩ 金kim 剛cang 道đạo 後hậu 。 始thỉ 得đắc 異dị 熟thục 果quả 空không 耶da 。 答đáp 。 論luận 曰viết 。 從tùng 有hữu 漏lậu 因nhân 。 至chí 無vô 漏lậu 果quả 者giả 。 略lược 有hữu 三tam 位vị 。 一nhất 我ngã 愛ái 執chấp 藏tạng 位vị 。 即tức 屬thuộc 潤nhuận 生sanh 煩phiền 惱não 也dã 。 二nhị 善thiện 惡ác 業nghiệp 果quả 位vị 。 即tức 引dẫn 業nghiệp 以dĩ 成thành 發phát 業nghiệp 種chủng 。 是thị 俱câu 生sanh 五ngũ 蘊uẩn 遷thiên 變biến 分phân 段đoạn 生sanh 死tử 也dã 。 三tam 相tương 續tục 執chấp 持trì 位vị 。 即tức 引dẫn 業nghiệp 種chủng 果quả 也dã 。 又hựu 論luận 云vân 。 若nhược 斷đoạn 潤nhuận 生sanh 我ngã 愛ái 煩phiền 惱não 始thỉ 超siêu 四tứ 地địa 。 至chí 入nhập 六lục 地địa 方phương 圓viên 。 脫thoát 盡tận 八bát 識thức 中trung 潤nhuận 生sanh 愛ái 種chủng 。 及cập 四tứ 惑hoặc 種chủng 。 一nhất 齊tề 斷đoạn 也dã 。 又hựu 破phá 和hòa 合hợp 七thất 轉chuyển 識thức 性tánh 。 得đắc 三tam 解giải 脫thoát 門môn 。 二nhị 善thiện 惡ác 業nghiệp 果quả 位vị 者giả 。 斷đoạn 分phân 段đoạn 生sanh 死tử 果quả 。 如như 初Sơ 地Địa 中trung 。 先tiên 斷đoạn 異dị 生sanh 障chướng 。 永vĩnh 不bất 受thọ 四tứ 惡ác 趣thú 異dị 生sanh 果quả 也dã 。 二nhị 地địa 已dĩ 去khứ 。 至chí 入nhập 八bát 地địa 中trung 。 頓đốn 脫thoát 三tam 界giới 分phân 段đoạn 生sanh 死tử 業nghiệp 果quả 。 捨xả 三tam 界giới 內nội 最tối 後hậu 身thân 業nghiệp 果quả 。 如như 云vân 盡tận 此thử 一nhất 報báo 身thân 。 同đồng 生sanh 極Cực 樂Lạc 國Quốc 者giả 。 此thử 矣hĩ 。 三tam 相tương 續tục 執chấp 持trì 位vị 。 斷đoạn 引dẫn 業nghiệp 種chủng 者giả 。 如như 前tiền 斷đoạn 分phân 段đoạn 生sanh 死tử 也dã 。 柰nại 出xuất 世thế 。 即tức 淨tịnh 業nghiệp 智trí 力lực 。 受thọ 變biến 易dị 身thân 。 亦diệc 不bất 斷đoạn 也dã 。 雖tuy 通thông 法Pháp 身thân 還hoàn 受thọ 智trí 身thân 。 有hữu 似tự 生sanh 滅diệt 智trí 相tương/tướng 猶do 未vị 盡tận 也dã 。 故cố 名danh 受thọ 變biến 易dị 身thân 。 是thị 不bất 思tư 議nghị 淨tịnh 業nghiệp 之chi 所sở 感cảm 也dã 。 非phi 是thị 欲dục 界giới 色sắc 界giới 。 善thiện 業nghiệp 果quả 也dã 。 今kim 若nhược 至chí 如Như 來Lai 果quả 地địa 。 即tức 變biến 易dị 身thân 智trí 始thỉ 脫thoát 盡tận 耳nhĩ 。 金kim 剛cang 道đạo 圓viên 之chi 後hậu 。 無vô 少thiểu 法pháp 得đắc 。 決quyết 斷đoán 變biến 易dị 。 異dị 熟thục 果quả 空không 也dã 。 非phi 三tam 界giới 內nội 異dị 熟thục 果quả 空không 耳nhĩ 。 故cố 云vân 二nhị 死tử 永vĩnh 亡vong 。 置trí 三tam 德đức 岸ngạn 者giả 此thử 矣hĩ 。

大đại 圓viên 無vô 垢cấu 同đồng 時thời 發phát 。 普phổ 照chiếu 十thập 方phương 塵trần 剎sát 中trung 。

論luận 曰viết 。 大đại 圓viên 者giả 。 即tức 圓viên 成thành 實thật 性tánh 也dã 。 以dĩ 呼hô 之chi 即tức 應ưng 。 即tức 名danh 智trí 也dã 。 是thị 故cố 此thử 智trí 。 窮cùng 三tam 世thế 而nhi 無vô 剎sát 那na 之chi 際tế 。 徧biến 十thập 方phương 之chi 華hoa 藏tạng 。 竟cánh 無vô 寸thốn 絲ti 可khả 立lập 。 以dĩ 綿miên 綿miên 若nhược 存tồn 。 用dụng 之chi 不bất 勤cần 。 是thị 圓viên 成thành 實thật 性tánh 中trung 本bổn 智trí 也dã 。 永vĩnh 捨xả 生sanh 滅diệt 相tương/tướng 故cố 。 如như 鏡kính 照chiếu 影ảnh 。 不bất 留lưu 情tình 故cố 。 若nhược 應ưng 于vu 外ngoại 。 即tức 名danh 成Thành 所Sở 作Tác 智Trí 。 妙Diệu 觀Quán 察Sát 智Trí 。 是thị 權quyền 智trí 也dã 。 或hoặc 應ưng 或hoặc 不bất 應ưng 。 永vĩnh 無vô 增tăng 減giảm 。 名danh 平Bình 等Đẳng 性Tánh 智Trí 。 周chu 徧biến 法Pháp 界Giới 盡tận 未vị 來lai 際tế 。 本bổn 同đồng 空không 性tánh 毫hào 無vô 智trí 相tương/tướng 。 名danh 大đại 圓viên 智trí 。 由do 照chiếu 用dụng 自tự 在tại 。 故cố 喻dụ 鏡kính 智trí 。 非phi 實thật 有hữu 智trí 相tương/tướng 可khả 得đắc 也dã 。 故cố 云vân 無vô 智trí 亦diệc 無vô 得đắc 者giả 。 得đắc 離ly 垢cấu 眼nhãn 。 普phổ 鑑giám 十thập 方phương 塵trần 塵trần 剎sát 剎sát 之chi 中trung 。 以dĩ 無vô 盡tận 身thân 雲vân 。 如như 月nguyệt 印ấn 萬vạn 川xuyên 者giả 。 盡tận 未vị 來lai 際tế 故cố 。 故cố 云vân 同đồng 時thời 發phát 也dã 。 非phi 去khứ 來lai 故cố 。 最tối 寂tịch 靜tĩnh 故cố 。 若nhược 阿a ā# ḥ# 字tự 種chủng 非phi 名danh 言ngôn 故cố 。 非phi 智trí 見kiến 故cố 。 非phi 內nội 外ngoại 故cố 。 非phi 大đại 小tiểu 故cố 。 非phi 一nhất 多đa 故cố 。 故cố 在tại 用dụng 。 即tức 為vi 智trí 身thân 。 在tại 體thể 性tánh 即tức 為vi 法Pháp 身thân 。 又hựu 智trí 本bổn 是thị 法pháp 。 法pháp 本bổn 是thị 智trí 。 非phi 一nhất 非phi 二nhị 。 非phi 異dị 非phi 同đồng 。 但đãn 有hữu 言ngôn 說thuyết 。 俱câu 成thành 戲hí 論luận 。 故cố 普Phổ 賢Hiền 菩Bồ 薩Tát 。 讚tán 佛Phật 偈kệ 云vân 。 如Như 來Lai 清thanh 淨tịnh 妙diệu 法Pháp 身thân 。 一nhất 切thiết 三tam 界giới 無vô 倫luân 匹thất 。 以dĩ 出xuất 世thế 間gian 言ngôn 語ngữ 道đạo 。 其kỳ 性tánh 非phi 有hữu 非phi 無vô 故cố 。 是thị 故cố 剎sát 塵trần 心tâm 念niệm 數số 者giả 。 皆giai 不bất 能năng 度độ 也dã 。 方phương 是thị 如Như 來Lai 淨tịnh 法Pháp 界Giới 身thân 耳nhĩ 。

唐đường 玄huyền 奘tráng 始thỉ 祖tổ 八bát 識thức 規quy 矩củ 母mẫu 頌tụng 論luận 釋thích 文văn (# 終chung )#

No.898-B# 八bát 識thức 總tổng 論luận 破phá 迷mê 成thành 智trí 性tánh 後hậu 跋bạt

吾ngô 聞văn 之chi 曰viết 。 夫phu 幻huyễn 身thân 者giả 。 即tức 法Pháp 身thân 也dã 。 今kim 云vân 幻huyễn 身thân 者giả 。 即tức 黎lê 耶da 識thức 中trung 。 所sở 持trì 親thân 相tương/tướng 分phần/phân 也dã 。 所sở 問vấn 曰viết 。 因nhân 何hà 而nhi 成thành 之chi 也dã 。

答đáp 曰viết 。

由do 宿túc 生sanh 中trung 。 引dẫn 業nghiệp 種chủng 子tử 力lực 故cố 。 而nhi 牽khiên 引dẫn 宿túc 生sanh 善thiện 惡ác 種chủng 。 以dĩ 至chí 今kim 生sanh 。 乃nãi 成thành 四tứ 大đại 。 異dị 熟thục 果quả 之chi 幻huyễn 身thân 也dã 。 原nguyên 夫phu 幻huyễn 身thân 者giả 。 有hữu 似tự 幻huyễn 師sư 。 以dĩ 咒chú 力lực 故cố 。 而nhi 咒chú 成thành 六lục 根căn 六lục 塵trần 六lục 識thức 之chi 幻huyễn 身thân 也dã 。 若nhược 宿túc 生sanh 引dẫn 業nghiệp 咒chú 息tức 。 則tắc 幻huyễn 身thân 業nghiệp 相tương/tướng 。 脫thoát 然nhiên 息tức 矣hĩ 。 然nhiên 則tắc 幻huyễn 身thân 雖tuy 滅diệt 者giả 。 唯duy 性tánh 智trí 不bất 滅diệt 也dã 。 何hà 則tắc 。 以dĩ 本bổn 來lai 智trí 性tánh 中trung 。 一nhất 切thiết 幻huyễn 相tương/tướng 。 去khứ 來lai 不bất 相tương 應ứng 故cố 。 雖tuy 今kim 現hiện 有hữu 其kỳ 相tương/tướng 。 而nhi 幻huyễn 相tương/tướng 業nghiệp 體thể 本bổn 自tự 空không 也dã 。 何hà 必tất 要yếu 除trừ 其kỳ 幻huyễn 相tương/tướng 。 而nhi 顯hiển 法Pháp 身thân 空không 性tánh 之chi 體thể 也dã 哉tai 。 涅Niết 槃Bàn 經Kinh 云vân 。 吾ngô 今kim 此thử 身thân 。 即tức 常thường 住trụ 法Pháp 身thân 。 故cố 來lai 如như 水thủy 月nguyệt 。 去khứ 如như 幻huyễn 息tức 。 來lai 亦diệc 不bất 增tăng 。 去khứ 亦diệc 不bất 減giảm 。 同đồng 真chân 際tế 等đẳng 法pháp 性tánh 。 內nội 外ngoại 無vô 寸thốn 絲ti 者giả 。 豈khởi 有hữu 幻huyễn 軀khu 之chi 相tướng 之chi 可khả 得đắc 者giả 哉tai 。 或hoặc 問vấn 之chi 曰viết 。 若nhược 眾chúng 生sanh 自tự 性tánh 本bổn 自tự 常thường 住trụ 。 云vân 何hà 而nhi 又hựu 迷mê 之chi 者giả 乎hồ 。

答đáp 曰viết 。

大đại 哉tai 問vấn 乎hồ 。 子tử 所sở 問vấn 者giả 。 眾chúng 生sanh 智trí 性tánh 。 云vân 何hà 而nhi 迷mê 之chi 者giả 耶da 。 豈khởi 不bất 聞văn 聖thánh 人nhân 云vân 。 三tam 界giới 唯duy 心tâm 。 萬vạn 法pháp 唯duy 識thức 。 唯duy 心tâm 者giả 。 即tức 真Chân 如Như 心tâm 也dã 。 故cố 馬mã 鳴minh 起khởi 信tín 論luận 云vân 。 凡phàm 所sở 見kiến 一nhất 切thiết 法pháp 者giả 。 即tức 是thị 見kiến 心tâm 也dã 。 是thị 故cố 心tâm 外ngoại 即tức 無vô 一nhất 切thiết 法pháp 也dã 。 以dĩ 唯duy 心tâm 故cố 。 以dĩ 一nhất 切thiết 法pháp 。 界giới 本bổn 來lai 常thường 住trụ 。 無vô 遷thiên 變biến 故cố 。 又hựu 因nhân 何hà 而nhi 有hữu 一nhất 切thiết 法pháp 耶da 。 答đáp 。 唯duy 識thức 心tâm 之chi 所sở 見kiến 也dã 。 是thị 故cố 當đương 知tri 。 由do 本bổn 性tánh 智trí 迷mê 成thành 識thức 。 由do 識thức 迷mê 于vu 性tánh 。 由do 性tánh 成thành 色sắc 。 由do 色sắc 生sanh 于vu 染nhiễm 。 由do 染nhiễm 成thành 于vu 妄vọng 。 由do 妄vọng 成thành 于vu 取thủ 。 又hựu 妄vọng 為vi 能năng 取thủ 。 色sắc 。 為vi 所sở 取thủ 。 如như 醉túy 夫phu 之chi 迷mê 心tâm 。 以dĩ 無vô 法pháp 中trung 。 而nhi 成thành 一nhất 切thiết 法pháp 也dã 。 以dĩ 無vô 心tâm 中trung 。 而nhi 成thành 一nhất 切thiết 心tâm 也dã 。 以dĩ 無vô 法pháp 者giả 。 本bổn 性tánh 也dã 。 以dĩ 無vô 心tâm 者giả 。 本bổn 智trí 也dã 。 又hựu 本bổn 智trí 者giả 。 寂tịch 照chiếu 也dã 。 是thị 吾ngô 人nhân 本bổn 性tánh 不bất 動động 智trí 也dã 。 則tắc 是thị 故cố 眾chúng 生sanh 。 於ư 現hiện 在tại 中trung 。 不bất 迷mê 智trí 性tánh 者giả 。 即tức 識thức 成thành 智trí 。 即tức 色sắc 成thành 性tánh 。 以dĩ 色sắc 身thân 者giả 。 即tức 法Pháp 身thân 也dã 。 是thị 故cố 觸xúc 境cảnh 明minh 如như 。 無vô 聲thanh 色sắc 故cố 。 凡phàm 見kiến 一nhất 切thiết 法pháp 者giả 。 即tức 唯duy 心tâm 故cố 。 以dĩ 真Chân 如Như 心tâm 之chi 所sở 現hiện 故cố 。 雖tuy 見kiến 而nhi 非phi 見kiến 故cố 。 是thị 故cố 五ngũ 識thức 者giả 。 法Pháp 身thân 性tánh 中trung 智trí 也dã 。 既ký 自tự 法Pháp 身thân 性tánh 中trung 智trí 光quang 。 如như 鏡kính 之chi 照chiếu 。 即tức 應ưng 而nhi 不bất 應ưng 也dã 。 如như 不bất 應ưng 。 即tức 成thành 圓viên 性tánh 中trung 智trí 。 若nhược 應ưng 之chi 無vô 心tâm 。 即tức 五ngũ 識thức 成thành 作tác 智trí 也dã 。 又hựu 寂tịch 智trí 者giả 。 實thật 智trí 也dã 。 成thành 所sở 作tác 智trí 者giả 。 即tức 權quyền 智trí 也dã 。 故cố 權quyền 智trí 應ưng 于vu 外ngoại 。 實thật 智trí 冥minh 于vu 性tánh 。 又hựu 權quyền 智trí 者giả 。 即tức 暫tạm 時thời 而nhi 應ưng 。 故cố 名danh 權quyền 也dã 。 實thật 智trí 者giả 。 應ưng 與dữ 不bất 應ưng 。 唯duy 是thị 一nhất 智trí 。 無vô 變biến 易dị 故cố 。 名danh 實thật 性tánh 智trí 也dã 以dĩ 性tánh 智trí 不bất 迷mê 者giả 。 即tức 真Chân 如Như 心tâm 也dã 。 從tùng 本bổn 已dĩ 來lai 。 離ly 名danh 字tự 相tương/tướng 。 離ly 心tâm 緣duyên 相tương/tướng 也dã 。 法pháp 華hoa 云vân 。 唯duy 此thử 一nhất 事sự 實thật 。 餘dư 二nhị 則tắc 非phi 真chân 也dã 。 昔tích 日nhật 有hữu 學học 人nhân 問vấn 南nam 嶽nhạc 云vân 。 如như 鏡kính 鑄chú 像tượng 。 像tượng 成thành 後hậu 如như 何hà 。 師sư 曰viết 不bất 鑑giám 照chiếu 。 即tức 迷mê 權quyền 實thật 智trí 也dã 。 又hựu 云vân 雖tuy 然nhiên 不bất 鑑giám 照chiếu 。 一nhất 點điểm 也dã 謾man 他tha 不bất 得đắc 。 即tức 本bổn 來lai 智trí 也dã 。 六lục 祖tổ 云vân 。 七thất 六lục 不bất 生sanh 。 五ngũ 八bát 寂tịch 滅diệt 。 故cố 法pháp 華hoa 云vân 。 諸chư 法pháp 從tùng 本bổn 來lai 。 常thường 自tự 寂tịch 滅diệt 相tướng 。 是thị 以dĩ 擊kích 竹trúc 聞văn 聲thanh 。 黃hoàng 鶯# 啼đề 柳liễu 。 皆giai 非phi 心tâm 外ngoại 有hữu 法pháp 。 唯duy 一nhất 性tánh 智trí 。 是thị 故cố 不bất 用dụng 轉chuyển 黎lê 耶da 識thức 名danh 。 而nhi 成thành 圓viên 性tánh 之chi 智trí 。 可khả 不bất 信tín 哉tai 。 余dư 以dĩ 少thiểu 得đắc 宗tông 門môn 頭đầu 關quan 之chi 旨chỉ 。 盡tận 以dĩ 向hướng 外ngoại 馳trì 求cầu 。 未vị 歸quy 心tâm 地địa 。 豈khởi 能năng 破phá 他tha 人nhân 之chi 五ngũ 蘊uẩn 。 斷đoạn 迷mê 性tánh 之chi 忘vong 懷hoài 。 今kim 知tri 性tánh 相tướng 之chi 雙song 融dung 。 智trí 性tánh 窮cùng 源nguyên 之chi 不bất 二nhị 。 是thị 則tắc 痛thống 懺sám 前tiền 非phi 。 洗tẩy 除trừ 咎cữu 過quá 。 是thị 故cố 勸khuyến 諸chư 來lai 學học 。 倘thảng 遇ngộ 明minh 師sư 。 視thị 如như 古cổ 佛Phật 。 一nhất 言ngôn 得đắc 法Pháp 。 受thọ 用dụng 不bất 盡tận 。 頓đốn 超siêu 曠khoáng 劫kiếp 。 直trực 至chí 菩Bồ 提Đề 。 若nhược 得đắc 心tâm 地địa 了liễu 明minh 。 必tất 要yếu 看khán 教giáo 觀quán 心tâm 。 于vu 自tự 分phần/phân 中trung 。 乃nãi 有hữu 交giao 涉thiệp 。 若nhược 見kiến 道đạo 而nhi 不bất 修tu 者giả 。 如như 人nhân 有hữu 美mỹ 田điền 。 而nhi 不bất 耕canh 者giả 。 豈khởi 不bất 自tự 惜tích 也dã 。 夫phu 痛thống 為vi 囑chúc 。

我ngã 以dĩ 年niên 朽hủ 勇dũng 猛mãnh 力lực 。 疾tật 危nguy 纏triền 身thân 論luận 義nghĩa 釋thích 。

用dụng 斯tư 勝thắng 善thiện 利lợi 當đương 來lai 。 速tốc 見kiến 彌di 陀đà 極cực 樂lạc 佛Phật 。

記ký 室thất 漢hán 川xuyên 敬kính 錄lục

元nguyên 峯phong 老lão 人nhân 增tăng 頌tụng 五ngũ 言ngôn 八bát 識thức 意ý 旨chỉ 六lục 十thập 四tứ 句cú 。 分phân 為vi 四tứ 科khoa 。

△# 初sơ 分phần/phân 五ngũ 識thức 意ý 旨chỉ 中trung 又hựu 二nhị

(# 初sơ 頌tụng 十thập 二nhị 句cú 凡phàm 情tình 章chương 次thứ 頌tụng 四tứ 句cú 聖thánh 果Quả 章chương )# 。

初sơ 頌tụng 凡phàm 情tình

五ngũ 識thức 通thông 八bát 識thức 。 內nội 外ngoại 同đồng 見kiến 分phần/phân 。 見kiến 色sắc 聞văn 聲thanh 處xứ 。

現hiện 量lượng 緣duyên 性tánh 境cảnh 。 徧biến 行hành 五ngũ 心tâm 所sở 。 同đồng 時thời 內nội 外ngoại 應ưng 。

八bát 識thức 四tứ 惑hoặc 種chủng 。 觸xúc 境cảnh 生sanh 情tình 識thức 。 是thị 故cố 貪tham 嗔sân 痴si 。

五ngũ 識thức 共cộng 相tương 應ưng 。 乃nãi 至chí 四tứ 空không 天thiên 。 我ngã 種chủng 難nan 脫thoát 盡tận 。

次thứ 頌tụng 聖thánh 果Quả

擊kích 竹trúc 聞văn 聲thanh 處xứ 。 頓đốn 顯hiển 唯duy 識thức 性tánh 。 速tốc 轉chuyển 五ngũ 識thức 見kiến 。

作tác 智trí 同đồng 圓viên 境cảnh 。

△# 二nhị 分phần 六lục 識thức 意ý 旨chỉ 中trung 又hựu 二nhị

(# 初sơ 頌tụng 十thập 二nhị 句cú 凡phàm 情tình 章chương 次thứ 頌tụng 四tứ 句cú 聖thánh 果Quả 章chương )# 。

初sơ 頌tụng 凡phàm 情tình

現hiện 量lượng 通thông 比tỉ 量lượng 。 比tỉ 量lượng 成thành 帶đái 質chất 。 帶đái 質chất 有hữu 無vô 境cảnh 。

轉chuyển 名danh 獨độc 影ảnh 境cảnh 。 我ngã 愛ái 三tam 毒độc 種chủng 。 使sử 動động 三tam 業nghiệp 行hành 。

七thất 識thức 三tam 性tánh 種chủng 。 熏huân 入nhập 八bát 識thức 性tánh 。 均quân 成thành 引dẫn 滿mãn 業nghiệp 。

異dị 熟thục 果quả 不bất 盡tận 。 痛thống 哉tai 大đại 丈trượng 夫phu 。 輪luân 迴hồi 苦khổ 不bất 盡tận 。

次thứ 頌tụng 聖thánh 果Quả

頓đốn 破phá 無vô 明minh 種chủng 。 通thông 達đạt 唯duy 識thức 性tánh 。 妙Diệu 觀Quán 察Sát 智Trí 中trung 。

鑑giám 機cơ 終chung 不bất 盡tận 。

△# 三tam 分phần/phân 七thất 識thức 意ý 旨chỉ 中trung 又hựu 二nhị

(# 初sơ 頌tụng 十thập 二nhị 句cú 凡phàm 情tình 章chương 次thứ 頌tụng 四tứ 句cú 聖thánh 果Quả 章chương )# 。

初sơ 頌tụng 凡phàm 情tình

七thất 識thức 執chấp 八bát 識thức 。 有hữu 覆phú 無vô 記ký 性tánh 。 帶đái 質chất 通thông 情tình 本bổn 。

執chấp 我ngã 量lượng 為vi 境cảnh 。 情tình 識thức 通thông 內nội 外ngoại 。 鈎câu 串xuyến 六lục 塵trần 影ảnh 。

乃nãi 至chí 四tứ 空không 天thiên 。 我ngã 見kiến 種chủng 不bất 盡tận 。 由do 斯tư 定định 力lực 故cố 。

纏triền 眠miên 種chủng 不bất 應ưng 。 是thị 故cố 天thiên 報báo 盡tận 。 還hoàn 八bát 輪luân 迴hồi 井tỉnh 。

次thứ 頌tụng 聖thánh 果Quả

頓đốn 破phá 迷mê 性tánh 種chủng 。 淨tịnh 慧tuệ 離ly 生sanh 性tánh 。 平bình 等đẳng 淨tịnh 法Pháp 界Giới 。

無vô 佛Phật 無vô 生sanh 性tánh 。

△# 四tứ 分phần/phân 八bát 識thức 意ý 旨chỉ 中trung 又hựu 二nhị

(# 初sơ 頌tụng 十thập 二nhị 句cú 凡phàm 情tình 章chương 次thứ 頌tụng 四tứ 句cú 聖thánh 果Quả 章chương )# 。

初sơ 頌tụng 凡phàm 情tình

第đệ 八bát 黎lê 耶da 識thức 。 四tứ 惑hoặc 種chủng 相tương 應ứng 。 阿A 羅La 漢Hán 位vị 中trung 。

四tứ 惑hoặc 始thỉ 脫thoát 盡tận 。 是thị 故cố 經Kinh 中trung 說thuyết 。 三tam 性tánh 三tam 無vô 性tánh 。

虗hư 妄vọng 遍biến 計kế 無vô 。 依y 他tha 是thị 圓viên 成thành 。 圓viên 成thành 解giải 脫thoát 義nghĩa 。

虗hư 空không 六lục 無vô 為vi 。 顯hiển 揚dương 諸chư 法pháp 相tướng 。 皆giai 是thị 不bất 動động 力lực 。

次thứ 頌tụng 無vô 漏lậu

大Đại 圓Viên 鏡Kính 智Trí 中trung 。 隨tùy 眠miên 種chủng 脫thoát 盡tận 。 名danh 為vi 無vô 垢cấu 識thức 。

光quang 照chiếu 大Đại 千Thiên 影ảnh 。

△# 總tổng 頌tụng 八bát 識thức 名danh 數số

六lục 欲dục 具cụ 八bát 識thức 。 初sơ 二nhị 禪thiền 六lục 識thức 。 三tam 禪thiền 具cụ 三tam 識thức 。

四tứ 禪thiền 只chỉ 七thất 八bát 。 四tứ 空không 有hữu 黎lê 耶da 。 諸chư 識thức 將tương 盡tận 滅diệt 。

欲dục 界giới 具cụ 尋tầm 伺tứ 。 二nhị 禪thiền 伺tứ 未vị 息tức 。 三tam 禪thiền 伺tứ 將tương 斷đoạn 。

四tứ 禪thiền 全toàn 無vô 伺tứ 。

欲dục 界giới 具cụ 三tam 欲dục 。 飲ẩm 食thực 睡thụy 淫dâm 欲dục 。 色sắc 界giới 俱câu 脫thoát 盡tận 。

唯duy 以dĩ 禪thiền 為vi 欲dục 。

四tứ 禪thiền 有hữu 徧biến 行hành 。 作tác 意ý 受thọ 想tưởng 思tư 。 七thất 識thức 執chấp 八bát 識thức 。

有hữu 覆phú 無vô 記ký 性tánh 。 四tứ 空không 天thiên 無vô 覆phú 。 只chỉ 有hữu 藏tạng 識thức 性tánh 。

徧biến 行hành 五ngũ 心tâm 所sở 。 九cửu 次thứ 定định 已dĩ 滅diệt 。 阿A 羅La 漢Hán 位vị 中trung 。

頓đốn 破phá 和hòa 合hợp 識thức 。 唯duy 留lưu 大đại 圓viên 智trí 。 普phổ 照chiếu 塵trần 剎sát 攝nhiếp 。

△# 總tổng 頌tụng 八bát 識thức 轉chuyển 智trí 意ý 旨chỉ

八bát 識thức 能năng 分phần/phân 五ngũ 識thức 見kiến 。 心tâm 所sở 圓viên 成thành 現hiện 量lượng 顯hiển 。

剎sát 那na 流lưu 入nhập 意ý 地địa 中trung 。 比tỉ 量lượng 境cảnh 中trung 獨độc 影ảnh 現hiện 。

似tự 真chân 二nhị 帶đái 總tổng 分phần/phân 清thanh 。 有hữu 覆phú 無vô 覆phú 黎lê 耶da 識thức 。

若nhược 能năng 頓đốn 破phá 無vô 明minh 種chủng 。 自tự 性tánh 智trí 光quang 常thường 在tại 面diện 。

八bát 識thức 總tổng 頌tụng 文văn (# 終chung )#

玄huyền 祖tổ 八bát 識thức 頌tụng 。 在tại 相tương/tướng 宗tông 百Bách 法Pháp 明Minh 門Môn 論luận 內nội 。 只chỉ 頌tụng 七thất 十thập 種chủng 色sắc 。 及cập 心tâm 法pháp 。 若nhược 百bách 法pháp 論luận 頌tụng 云vân 。 色sắc 法pháp 十thập 一nhất 心tâm 法pháp 八bát 。 五ngũ 十thập 一nhất 個cá 心tâm 所sở 法pháp 。 二nhị 十thập 四tứ 個cá 不bất 相tương 應ứng 。 六lục 個cá 無vô 為vi 成thành 百bách 法pháp 。 因nhân 。

玄huyền 奘tráng 始thỉ 祖tổ 只chỉ 頌tụng 。 前tiền 百bách 法pháp 中trung 兩lưỡng 句cú 。 後hậu 兩lưỡng 句cú 文văn 未vị 頌tụng 。 在tại 此thử 總tổng 頌tụng 後hậu 補bổ 兩lưỡng 句cú 。 論luận 釋thích 三tam 十thập 法pháp 。 合hợp 成thành 前tiền 七thất 十thập 法pháp 。 共cộng 計kế 一nhất 百bách 法pháp 也dã 。 又hựu 前tiền 二nhị 十thập 四tứ 個cá 不bất 相tương 應ứng 。 合hợp 前tiền 七thất 十thập 法pháp 。 共cộng 成thành 九cửu 十thập 四tứ 法pháp 。 是thị 世thế 間gian 法pháp 也dã 。 後hậu 一nhất 句cú 頌tụng 六lục 無vô 為vi 成thành 百bách 法pháp 者giả 。 是thị 出xuất 世thế 法pháp 。 非phi 世thế 間gian 法pháp 也dã 。 今kim 先tiên 論luận 釋thích 。 不bất 相tương 應ứng 法pháp 。 頌tụng 云vân 。

文văn 句cú 同đồng 根căn 名danh 異dị 住trụ 。 得đắc 無vô 生sanh 滅diệt 老lão 無vô 常thường 。

流lưu 不bất 定định 相tương/tướng 時thời 勢thế 速tốc 。 次thứ 第đệ 數số 和hòa 不bất 合hợp 方phương 。

論luận 中trung 云vân 。 前tiền 七thất 十thập 種chủng 色sắc 及cập 心tâm 法pháp 者giả 。 與dữ 實thật 體thể 境cảnh 上thượng 均quân 有hữu 本bổn 質chất 色sắc 故cố 。 心tâm 故cố 。 今kim 此thử 二nhị 十thập 四tứ 個cá 俱câu 名danh 不bất 相tương 應ứng 者giả 。 總tổng 與dữ 色sắc 心tâm 體thể 上thượng 決quyết 不bất 相tương 應ứng 。 聖thánh 教giáo 序tự 中trung 云vân 。 松tùng 風phong 水thủy 月nguyệt 。 未vị 足túc 比tỉ 其kỳ 清thanh 華hoa 等đẳng 句cú 。 如như 前tiền 松tùng 風phong 等đẳng 四tứ 字tự 有hữu 實thật 體thể 境cảnh 故cố 。 以dĩ 立lập 四tứ 字tự 而nhi 成thành 四tứ 名danh 。 又hựu 云vân 未vị 足túc 等đẳng 六lục 字tự 者giả 。 即tức 無vô 實thật 體thể 境cảnh 也dã 。 是thị 虗hư 詞từ 文văn 義nghĩa 。 而nhi 美mỹ 。 玄huyền 祖tổ 淨tịnh 妙diệu 之chi 德đức 。 故cố 云vân 未vị 足túc 等đẳng 句cú 。 即tức 與dữ 松tùng 風phong 水thủy 月nguyệt 四tứ 境cảnh 色sắc 體thể 上thượng 不bất 相tương 應ứng 耳nhĩ 。 是thị 故cố 二nhị 十thập 四tứ 個cá 法pháp 者giả 。 在tại 五ngũ 蘊uẩn 中trung 。 是thị 屬thuộc 行hành 蘊uẩn 耳nhĩ 。 在tại 三tam 性tánh 三tam 無vô 性tánh 中trung 。 屬thuộc 徧biến 計kế 性tánh 中trung 所sở 收thu 也dã 。 如như 云vân 根căn 本bổn 自tự 性tánh 非phi 見kiến 聞văn 覺giác 知tri 所sở 到đáo 。 故cố 與dữ 自tự 性tánh 文văn 字tự 。 不bất 相tương 應ứng 者giả 。 此thử 矣hĩ 。

△# 次thứ 釋thích 六lục 。 無vô 為vi 法Pháp 者giả

-# 一nhất 虗hư 空không 無vô 為vi

-# 二nhị 非phi 擇trạch 滅diệt 無vô 為vi

-# 三tam 滅diệt 盡tận 定định 無vô 為vi

-# 四tứ 擇trạch 滅diệt 無vô 為vi

-# 五ngũ 真Chân 如Như 無vô 為vi

-# 六lục 不bất 動động 滅diệt 無vô 為vi

今kim 初sơ 虗hư 空không 無vô 為vi 者giả 。 是thị 三tam 十thập 二nhị 色sắc 法pháp 之chi 首thủ 領lãnh 。 何hà 則tắc 三tam 十thập 二nhị 法Pháp 者giả 。 是thị 有hữu 為vi 法pháp 也dã 。 有hữu 生sanh 滅diệt 去khứ 來lai 故cố 。 唯duy 虗hư 空không 體thể 者giả 。 無vô 生sanh 滅diệt 去khứ 來lai 故cố 。 故cố 屬thuộc 無vô 為vi 法pháp 也dã 。 以dĩ 無vô 作tác 無vô 為vi 。 名danh 無vô 為vi 也dã 。 然nhiên 此thử 虗hư 空không 無vô 為vi 。 還hoàn 屬thuộc 第đệ 六lục 識thức 中trung 。 似tự 帶đái 質chất 境cảnh 。 若nhược 在tại 四tứ 禪thiền 天thiên 處xứ 。 捨xả 念niệm 清thanh 淨tịnh 地địa 中trung 。 即tức 已dĩ 滅diệt 也dã 。 是thị 故cố 還hoàn 成thành 事sự 無vô 為vi 也dã 。 屬thuộc 徧biến 計kế 性tánh 所sở 收thu 耳nhĩ 。 非phi 屬thuộc 本bổn 性tánh 體thể 。 成thành 凡phàm 夫phu 法pháp 也dã 。

二nhị 非phi 擇trạch 滅diệt 無vô 為vi 者giả 。 以dĩ 生sanh 滅diệt 去khứ 來lai 。 善thiện 惡ác 等đẳng 法pháp 。 及cập 前tiền 虗hư 空không 境cảnh 者giả 。 不bất 相tương 應ứng 故cố 。 何hà 則tắc 。 非phi 心tâm 意ý 識thức 。 之chi 所sở 見kiến 故cố 。 乃nãi 凡phàm 夫phu 三tam 乘thừa 四Tứ 果Quả 。 以dĩ 至chí 如Như 來Lai 地địa 中trung 。 根căn 本bổn 自tự 性tánh 。 而nhi 為vi 體thể 也dã 。 故cố 云vân 。 非phi 擇trạch 滅diệt 無vô 為vi 法pháp 也dã 。 即tức 三tam 性tánh 中trung 。 圓viên 成thành 實thật 性tánh 。 是thị 聖thánh 體thể 法pháp 也dã 。 又hựu 前tiền 即tức 是thị 虗hư 妄vọng 義nghĩa 。 次thứ 是thị 真chân 實thật 性tánh 義nghĩa 。

三tam 滅diệt 盡tận 定định 無vô 為vi 者giả 。 是thị 小Tiểu 乘Thừa 九cửu 次thứ 第đệ 定định 。 滅diệt 卻khước 心tâm 意ý 識thức 故cố 。 故cố 屬thuộc 無vô 為vi 法pháp 也dã 。 三tam 乘thừa 遊du 三tam 摩ma 地địa 。 亦diệc 可khả 借tá 路lộ 修tu 。 非phi 最Tối 上Thượng 乘Thừa 法pháp 也dã 。

四tứ 擇trạch 滅diệt 無vô 為vi 者giả 。 即tức 戒giới 定định 慧tuệ 等đẳng 。 無vô 量lượng 出xuất 世thế 妙diệu 行hạnh 等đẳng 法pháp 也dã 。 問vấn 。 既ký 有hữu 戒giới 定định 慧tuệ 等đẳng 修tu 者giả 。 非phi 用dụng 生sanh 滅diệt 心tâm 不bất 可khả 。 云vân 何hà 屬thuộc 無vô 為vi 法pháp 也dã 。 答đáp 。 由do 用dụng 戒giới 定định 慧tuệ 等đẳng 。 擇trạch 滅diệt 法pháp 故cố 。 故cố 能năng 擇trạch 去khứ 我ngã 見kiến 愛ái 種chủng 。 滅diệt 盡tận 一nhất 切thiết 。 煩phiền 惱não 及cập 于vu 隨tùy 眠miên 種chủng 子tử 。 始thỉ 見kiến 真Chân 如Như 無vô 為vi 妙diệu 果Quả 也dã 。 所sở 以dĩ 云vân 擇trạch 滅diệt 者giả 。 屬thuộc 無vô 為vi 法pháp 也dã 。 問vấn 。 三tam 性tánh 中trung 。 是thị 何hà 性tánh 所sở 收thu 。 答đáp 。 是thị 依y 他tha 起khởi 性tánh 即tức 圓viên 成thành 故cố 。

五ngũ 真Chân 如Như 無vô 為vi 者giả 。 收thu 前tiền 虗hư 空không 及cập 。 九cửu 次thứ 第đệ 定định 。 兼kiêm 擇trạch 滅diệt 無vô 為vi 生sanh 滅diệt 門môn 。 又hựu 收thu 前tiền 非phi 擇trạch 滅diệt 無vô 為vi 。 屬thuộc 不bất 生sanh 滅diệt 門môn 。 以dĩ 此thử 二nhị 門môn 。 不bất 相tương 捨xả 離ly 。 名danh 真Chân 如Như 門môn 。 真Chân 如Như 門môn 者giả 。 以dĩ 世thế 出xuất 世thế 間gian 等đẳng 法pháp 。 總tổng 唯duy 一nhất 心tâm 者giả 也dã 。 是thị 故cố 起khởi 信tín 論luận 云vân 。 凡phàm 見kiến 一nhất 切thiết 法pháp 者giả 。 即tức 唯duy 心tâm 耳nhĩ 。 問vấn 。 三tam 性tánh 中trung 是thị 何hà 性tánh 中trung 收thu 。 答đáp 。 是thị 三tam 性tánh 三tam 無vô 性tánh 均quân 收thu 者giả 也dã 。

六lục 不bất 動động 無vô 為vi 者giả 。 亦diệc 即tức 五ngũ 無vô 為vi 總tổng 義nghĩa 也dã 。 今kim 云vân 不bất 動động 義nghĩa 也dã 。 是thị 即tức 如Như 來Lai 果quả 地địa 。 金kim 剛cang 性tánh 也dã 。 故cố 云vân 不bất 動động 義nghĩa 也dã 。

夫phu 無vô 為vi 法Pháp 者giả 。 只chỉ 一nhất 性tánh 耳nhĩ 。 云vân 何hà 要yếu 立lập 六lục 無vô 為vi 法pháp 也dã 。 答đáp 。 分phần/phân 體thể 用dụng 故cố 。 恐khủng 混hỗn 外ngoại 道đạo 見kiến 故cố 。 直trực 示thị 一nhất 心tâm 。 故cố 又hựu 示thị 真Chân 如Như 體thể 用dụng 全toàn 具cụ 。 常thường 不bất 動động 故cố 。 由do 此thử 立lập 六lục 無vô 為vi 法pháp 也dã 。

又hựu 問vấn 。 云vân 何hà 要yếu 立lập 虗hư 空không 無vô 為vi 耶da 。

答đáp 。 以dĩ 擇trạch 出xuất 虗hư 空không 性tánh 。 非phi 本bổn 性tánh 故cố 。 虗hư 空không 者giả 。 是thị 吾ngô 人nhân 心tâm 意ý 識thức 之chi 所sở 見kiến 也dã 。 本bổn 性tánh 者giả 。 非phi 心tâm 意ý 識thức 。 之chi 所sở 見kiến 也dã 。 本bổn 性tánh 雖tuy 則tắc 空không 。 而nhi 不bất 斷đoạn 故cố 。 即tức 非phi 頑ngoan 空không 耳nhĩ 。

問vấn 。 云vân 何hà 要yếu 立lập 非phi 擇trạch 滅diệt 無vô 為vi 耶da 。

答đáp 。 由do 顯hiển 凡phàm 聖thánh 。 皆giai 依y 根căn 本bổn 自tự 性tánh 。 與dữ 一nhất 切thiết 染nhiễm 法pháp 。 不bất 相tương 應ứng 故cố 。 故cố 單đơn 屬thuộc 凡phàm 聖thánh 體thể 也dã 。

問vấn 。 云vân 何hà 要yếu 立lập 滅diệt 盡tận 定định 無vô 為vi 耶da 。

答đáp 。 前tiền 不bất 云vân 乎hồ 。 一nhất 切thiết 三tam 乘thừa 借tá 路lộ 修tu 行hành 。 亦diệc 能năng 斷đoạn 諸chư 我ngã 愛ái 種chủng 故cố 。

問vấn 。 云vân 何hà 要yếu 立lập 擇trạch 滅diệt 無vô 為vi 耶da 。

答đáp 。 由do 擇trạch 滅diệt 無vô 為vi 。 妙diệu 用dụng 之chi 力lực 。 即tức 能năng 轉chuyển 凡phàm 情tình 。 而nhi 成thành 聖thánh 位vị 故cố 。 若nhược 無vô 此thử 擇trạch 滅diệt 者giả 。 一nhất 切thiết 聖thánh 果Quả 德đức 位vị 。 不bất 能năng 成thành 故cố 。

問vấn 。 云vân 何hà 要yếu 立lập 真Chân 如Như 無vô 為vi 者giả 。

答đáp 。 以dĩ 攝nhiếp 前tiền 四tứ 種chủng 無vô 為vi 體thể 用dụng 。 同đồng 一nhất 如như 故cố 。 直trực 示thị 一nhất 心tâm 無vô 二nhị 法pháp 故cố 。

問vấn 。 云vân 何hà 要yếu 立lập 不bất 動động 無vô 為vi 耶da 。

答đáp 。 以dĩ 攝nhiếp 前tiền 五ngũ 種chủng 。 無vô 為vi 法Pháp 者giả 。 性tánh 如như 金kim 剛cang 。 心tâm 無vô 動động 故cố 。 常thường 住trụ 法Pháp 界Giới 。 無vô 變biến 易dị 故cố 。 故cố 立lập 不bất 動động 名danh 耳nhĩ 。 然nhiên 此thử 六lục 無vô 為vi 法Pháp 者giả 。 以dĩ 一nhất 無vô 為vi 者giả 。 即tức 六lục 無vô 為vi 也dã 。 又hựu 虗hư 空không 及cập 滅diệt 盡tận 無vô 為vi 者giả 。 即tức 事sự 無vô 礙ngại 法Pháp 界Giới 也dã 。 非phi 擇trạch 滅diệt 無vô 為vi 。 者giả 是thị 理lý 無vô 礙ngại 法Pháp 界Giới 也dã 。 真Chân 如Như 無vô 為vi 者giả 。 即tức 事sự 理lý 無vô 礙ngại 法Pháp 界Giới 也dã 。 不bất 動động 無vô 為vi 者giả 。 即tức 含hàm 事sự 事sự 無vô 礙ngại 法Pháp 界Giới 也dã 。

又hựu 云vân 無vô 為vi 者giả 。 由do 唯duy 識thức 故cố 。 而nhi 能năng 知tri 也dã 。 何hà 則tắc 。 曾tằng 聞văn 聖thánh 典điển 云vân 。 有hữu 六lục 無vô 為vi 道Đạo 者giả 。 以dĩ 往vãng 昔tích 中trung 熏huân 習tập 成thành 種chủng 。 今kim 日nhật 聞văn 六lục 。 無vô 為vi 道Đạo 者giả 。 以dĩ 脫thoát 然nhiên 而nhi 之chi 有hữu 也dã 。 然nhiên 則tắc 無vô 為vi 道Đạo 不bất 可khả 以dĩ 知tri 知tri 。 況huống 可khả 以dĩ 識thức 識thức 。 故cố 云vân 。 道đạo 可khả 云vân 道đạo 。 非phi 有hữu 常thường 道đạo 之chi 名danh 耳nhĩ 。 無vô 非phi 暫tạm 時thời 云vân 道đạo 也dã 。 今kim 以dĩ 唯duy 識thức 。 以dĩ 識thức 于vu 無vô 為vi 道Đạo 者giả 。 是thị 吾ngô 人nhân 所sở 緣duyên 境cảnh 也dã 。 然nhiên 此thử 境cảnh 者giả 。 以dĩ 無vô 境cảnh 為vi 境cảnh 。 始thỉ 為vi 實thật 際tế 境cảnh 也dã 。 故cố 斯tư 境cảnh 者giả 。 非phi 大đại 非phi 小tiểu 。 非phi 內nội 非phi 外ngoại 。 非phi 比tỉ 量lượng 境cảnh 。 非phi 現hiện 量lượng 得đắc 。 故cố 聖thánh 人nhân 云vân 。 觸xúc 境cảnh 忘vong 懷hoài 者giả 。 始thỉ 可khả 以dĩ 會hội 道đạo 矣hĩ 。

冥minh 合hợp 百bách 法pháp 論luận 義nghĩa 文văn (# 終chung )#

No.898-E# 刻khắc 八bát 識thức 論luận 義nghĩa 迴hồi 向hướng 意ý 願nguyện (# 附phụ )#

(# 源nguyên 漳# )# 最tối 初sơ 參tham 學học 自tự 性tánh 魔ma 毒độc 幾kỷ 喪táng 慧tuệ 命mạng 苦khổ 不bất 可khả 言ngôn 。 也dã 到đáo 此thử 南nam 方phương 幸hạnh 遇ngộ 。 先tiên 師sư 元nguyên 峯phong 老lão 和hòa 尚thượng 垂thùy 甘cam 露lộ 味vị 絕tuyệt 後hậu 再tái 甦tô 遂toại 發phát 大đại 願nguyện 願nguyện 我ngã 盡tận 未vị 來lai 世thế 。 如như 眾chúng 生sanh 數số 。 普phổ 現hiện 色sắc 身thân 。 具cụ 諸chư 妙diệu 辨biện 廣quảng 讚tán 一Nhất 乘Thừa 令linh 諸chư 眾chúng 生sanh 。 不bất 入nhập 邪tà 見kiến 。 爾nhĩ 來lai 聞văn 法Pháp 喜hỷ 法Pháp 樂nhạo 法Pháp 。 解giải 法pháp 不bất 見kiến 世thế 間gian 有hữu 少thiểu 急cấp 務vụ 但đãn 願nguyện 宏hoành 法pháp 普phổ 利lợi 羣quần 生sanh 時thời 適thích 此thử 論luận 。 六lục 根căn 清thanh 淨tịnh 。 一nhất 性tánh 圓viên 明minh 了liễu 無vô 生sanh 智trí 慧tuệ 燄diệm 重trùng 重trùng 仰ngưỡng 唯duy 。 護hộ 法Pháp 其kỳ 首thủ 願nguyện 令linh 。 佛Phật 法Pháp 久cửu 住trụ 世thế 間gian 。 與dữ 諸chư 眾chúng 生sanh 。 作tác 大đại 饒nhiêu 益ích 。 字tự 字tự 句cú 句cú 乃nãi 至chí 一nhất 塵trần 。 一nhất 墨mặc 皆giai 如như 理lý 而nhi 遍biến 盡tận 沙sa 界giới 徹triệt 未vị 來lai 一nhất 切thiết 。 眾chúng 生sanh 之chi 中trung 。 字tự 字tự 句cú 句cú 皆giai 如như 理lý 而nhi 攝nhiếp 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 皆giai 入nhập 其kỳ 中trung 願nguyện 諸chư 眾chúng 生sanh 。 皆giai 悟ngộ 自tự 性tánh 法Pháp 門môn 。 法pháp 爾nhĩ 交giao 涉thiệp 無vô 礙ngại 此thử 論luận 證chứng 也dã 願nguyện 諸chư 捨xả 財tài 助trợ 一nhất 力lực 隨tùy 喜hỷ 讚tán 歎thán 。 者giả 生sanh 生sanh 世thế 世thế 。 不bất 落lạc 三tam 塗đồ 。 常thường 會hội 人nhân 天thiên 聽thính 聞văn 正Chánh 法Pháp 。 得đắc 大đại 總tổng 持trì 。 開khai 化hóa 一nhất 切thiết 。 普phổ 令linh 眾chúng 生sanh 。 同đồng 圓viên 種chủng 智trí 遍biến 攝nhiếp 為vì 眾chúng 生sanh 者giả 。 慈từ 願nguyện 故cố 正chánh 而nhi 度độ 故cố 三tam 無vô 差sai 別biệt 故cố 耳nhĩ 。