般Bát 若Nhã 心Tâm 經Kinh 發Phát 隱Ẩn

明Minh 正Chánh 相Tướng 解Giải

般Bát 若Nhã 之chi 為vi 教giáo 也dã 廣quảng 博bác 充sung 虗hư 周chu 窮cùng 萬vạn 物vật 種chủng 種chủng 法Pháp 門môn 。 該cai 詮thuyên 此thử 也dã 種chủng 種chủng 行hành 因nhân 該cai 修tu 此thử 也dã 括quát 十thập 界giới 依y 正chánh 之chi 森sâm 羅la 收thu 色sắc 心tâm 之chi 二nhị 字tự 開khai 無vô 量lượng 方phương 便tiện 。 之chi 多đa 途đồ 照chiếu 五ngũ 蘊uẩn 之chi 一nhất 空không 蕩đãng 人nhân 心tâm 之chi 多đa 執chấp 遣khiển 六lục 道đạo 之chi 昏hôn 迷mê 曰viết 境cảnh 曰viết 心tâm 俱câu 融dung 不bất 異dị 是thị 凡phàm 是thị 聖thánh 咸hàm 共cộng 一nhất 如như 正chánh 謂vị 諸chư 法pháp 從tùng 本bổn 來lai 。 常thường 自tự 寂tịch 滅diệt 相tướng 。 豈khởi 可khả 語ngữ 言ngôn 文văn 字tự 。 跂# 及cập 者giả 哉tai 昔tích 日nhật 世Thế 尊Tôn 陞thăng 座tòa 默mặc 然nhiên 良lương 久cửu 文Văn 殊Thù 白bạch 眾chúng 云vân 諦đế 觀quán 法Pháp 王Vương 法pháp 法Pháp 王Vương 法pháp 如như 是thị 此thử 如Như 來Lai 。 無vô 說thuyết 海hải 眾chúng 無vô 聞văn 斯tư 乃nãi 真chân 說thuyết 般Bát 若Nhã 之chi 時thời 也dã 奈nại 何hà 鈍độn 淺thiển 之chi 流lưu 更cánh 煩phiền 世Thế 尊Tôn 搖dao 唇thần 皷cổ 舌thiệt 無vô 風phong 起khởi 浪lãng 觀quán 小tiểu 大đại 機cơ 說thuyết 漸tiệm 頓đốn 教giáo 由do 是thị 開khai 演diễn 五ngũ 時thời 之chi 異dị 咸hàm 會hội 一Nhất 乘Thừa 設thiết 施thí 九cửu 界giới 之chi 別biệt 同đồng 臻trăn 佛Phật 界giới 然nhiên 此thử 經Kinh 者giả 文văn 最tối 約ước 而nhi 義nghĩa 最tối 廣quảng 難nan 盡tận 其kỳ 奧áo 說thuyết 者giả 染nhiễm 指chỉ 而nhi 已dĩ 釋thích 其kỳ 名danh 如như 人nhân 百bách 體thể 四tứ 肢chi 惟duy 心tâm 最tối 靈linh 故cố 曰viết 心tâm 經kinh 又hựu 則tắc 般Bát 若Nhã 是thị 眾chúng 生sanh 本bổn 有hữu 。 之chi 靈linh 心tâm 向hướng 被bị 五ngũ 蘊uẩn 覆phú 積tích 多đa 劫kiếp 說thuyết 此thử 照chiếu 見kiến 之chi 方phương 開khai 示thị 悟ngộ 入nhập 。 意ý 登đăng 彼bỉ 岸ngạn 故cố 曰viết 心tâm 經kinh 然nhiên 此thử 經Kinh 者giả 自tự 古cổ 及cập 今kim 遞đệ 代đại 以dĩ 來lai 註chú 述thuật 甚thậm 多đa 或hoặc 泛phiếm 然nhiên 而nhi 混hỗn 融dung 或hoặc 畫họa 蛇xà 而nhi 添# 足túc 今kim 之chi 饒nhiêu 舌thiệt 多đa 附phụ 臆ức 說thuyết 是thị 中trung 既ký 以dĩ 人nhân 法pháp 各các 四tứ 派phái 分phần/phân 演diễn 義nghĩa 名danh 曰viết 發phát 隱ẩn 而nhi 於ư 足túc 上thượng 又hựu 添# 足túc 焉yên 敢cảm 露lộ 一nhất 班ban 覽lãm 者giả 哂# 叱sất 。

旹#

崇sùng 禎# 八bát 年niên 歲tuế 在tại 乙ất 亥hợi 五ngũ 月nguyệt 下hạ 澣# 比Bỉ 丘Khâu 正chánh 相tương/tướng 體thể 如như 識thức

般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 心Tâm 經Kinh 發Phát 隱Ẩn

繩thằng 天thiên 台thai 教giáo 後hậu 學học 比Bỉ 丘Khâu 。 正chánh 相tương/tướng 。 解giải 。

△# 初sơ 釋thích 經kinh 題đề 。

山sơn 家gia 大đại 師sư 凡phàm 釋thích 經kinh 題đề 先tiên 立lập 五ngũ 重trọng/trùng 玄huyền 義nghĩa 一nhất 釋thích 名danh 二nhị 辨biện 體thể 三Tam 明Minh 宗tông 四tứ 論luận 用dụng 五ngũ 判phán 教giáo 相tương/tướng 夫phu 如Như 來Lai 說thuyết 法Pháp 。 法pháp 必tất 有hữu 名danh 名danh 必tất 顯hiển 體thể 體thể 顯hiển 由do 宗tông 宗tông 成thành 有hữu 用dụng 以dĩ 判phán 教giáo 相tương/tướng 有hữu 此thử 五ngũ 重trọng/trùng 如như 網võng 得đắc 綱cương 如như 衣y 得đắc 領lãnh 一nhất 經kinh 之chi 旨chỉ 灼chước 然nhiên 在tại 目mục 今kim 經kinh 以dĩ 單đơn 法pháp 為vi 名danh 實thật 相tướng 為vi 體thể 大Đại 乘Thừa 因nhân 果quả 為vi 宗tông 度độ 苦khổ 為vi 用dụng 熟thục 酥tô 為vi 教giáo 相tương/tướng 。

○# 一nhất 釋thích 名danh 者giả 而nhi 有hữu 通thông 別biệt 通thông 者giả 十thập 二nhị 分phần 教giáo 總tổng 名danh 曰viết 經kinh 別biệt 則tắc 有hữu 七thất 或hoặc 單đơn 或hoặc 複phức 或hoặc 具cụ 足túc 三tam 而nhi 立lập 名danh 也dã 今kim 經kinh 以dĩ 單đơn 法pháp 為vi 名danh 也dã 梵Phạn 語ngữ 般Bát 若Nhã 華hoa 言ngôn 智trí 慧tuệ 又hựu 云vân 淨tịnh 慧tuệ 智trí 慧tuệ 者giả 以dĩ 照chiếu 了liễu 為vi 義nghĩa 通thông 乎hồ 凡phàm 聖thánh 淨tịnh 慧tuệ 者giả 出xuất 纏triền 為vi 義nghĩa 直trực 照chiếu 理lý 故cố 此thử 慧tuệ 破phá 諸chư 妄vọng 念niệm 稱xưng 理lý 圓viên 極cực 無vô 分phần/phân 而nhi 分phần/phân 三tam 種chủng 名danh 別biệt 一nhất 實thật 相tướng 般Bát 若Nhã 所sở 觀quán 理lý 體thể 是thị 也dã 二nhị 觀quán 照chiếu 般Bát 若Nhã 能năng 觀quán 妙diệu 慧tuệ 是thị 也dã 三tam 文văn 字tự 般Bát 若Nhã 即tức 所sở 詮thuyên 顯hiển 密mật 句cú 義nghĩa 是thị 也dã 分phần/phân 而nhi 不bất 分phân 唯duy 是thị 一nhất 體thể 用dụng 有hữu 三tam 名danh 非phi 三tam 非phi 一nhất 而nhi 三tam 而nhi 一nhất 宛uyển 然nhiên 有hữu 此thử 二nhị 義nghĩa 故cố 不bất 飜phiên 也dã 又hựu 般Bát 若Nhã 者giả 果quả 上thượng 證chứng 得đắc 極cực 理lý 甚thậm 深thâm 不bất 同đồng 因nhân 中trung 輕khinh 薄bạc 係hệ 尊tôn 重trọng 不bất 飜phiên 也dã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 者giả 華hoa 言ngôn 到đáo 彼bỉ 岸ngạn 對đối 此thử 而nhi 言ngôn 彼bỉ 也dã 此thử 般Bát 若Nhã 聖thánh 凡phàm 一nhất 體thể 物vật 我ngã 同đồng 根căn 彌di 滿mãn 清thanh 淨tịnh 本bổn 無vô 彼bỉ 此thử 即tức 以dĩ 清thanh 淨tịnh 心tâm 。 中trung 照chiếu 而nhi 不bất 寂tịch 一nhất 念niệm 妄vọng 動động 而nhi 生sanh 人nhân 我ngã 起khởi 乎hồ 煩phiền 惱não 依y 煩phiền 惱não 而nhi 長trường 生sanh 死tử 立lập 生sanh 死tử 為vi 此thử 岸ngạn 煩phiền 惱não 為vi 中trung 流lưu 涅Niết 槃Bàn 為vi 彼bỉ 岸ngạn 四tứ 教giáo 四tứ 門môn 各các 論luận 彼bỉ 此thử 抱bão 長trường/trưởng 迷mê 而nhi 不bất 覺giác 居cư 眾chúng 苦khổ 而nhi 自tự 甘cam 者giả 凡phàm 夫phu 此thử 岸ngạn 也dã 解giải 三tam 空không 而nhi 自tự 脫thoát 修tu 諦đế 緣duyên 而nhi 取thủ 證chứng 者giả 。 聲Thanh 聞Văn 與dữ 緣Duyên 覺Giác 也dã 雖tuy 脫thoát 分phân 段đoạn 由do 居cư 變biến 易dị 此thử 岸ngạn 而nhi 為vi 塵trần 沙sa 界giới 斷đoạn 依y 智trí 照chiếu 理lý 分phần/phân 破phá 無vô 明minh 分phần/phân 證chứng 三tam 德đức 者giả 菩Bồ 薩Tát 也dã 仍nhưng 居cư 變biến 易dị 岸ngạn 頭đầu 至chí 等Đẳng 覺Giác 已dĩ 。 仍nhưng 曰viết 到đáo 而nhi 未vị 極cực 此thử 通thông 前tiền 三tam 教giáo 而nhi 論luận 彼bỉ 此thử 若nhược 從tùng 圓viên 教giáo 勝thắng 說thuyết 生sanh 死tử 即tức 涅Niết 槃Bàn 無vô 滅diệt 。 可khả 證chứng 此thử 則tắc 無vô 到đáo 而nhi 到đáo 卻khước 而nhi 觀quán 之chi 生sanh 死tử 涅Niết 槃Bàn 。 俱câu 為vi 幻huyễn 夢mộng 所sở 謂vị 圓viên 滿mãn 菩Bồ 提Đề 。 歸quy 無vô 所sở 得đắc 。 也dã 心tâm 者giả 即tức 所sở 辨biện 之chi 體thể 也dã 而nhi 有hữu 三tam 別biệt 一nhất 曰viết 肉nhục 團đoàn 心tâm 二nhị 曰viết 緣duyên 慮lự 心tâm 三tam 曰viết 靈linh 知tri 心tâm 肉nhục 團đoàn 心tâm 者giả 父phụ 母mẫu 血huyết 氣khí 所sở 生sanh 今kim 現hiện 在tại 五ngũ 臟tạng 中trung 者giả 是thị 為vi 二nhị 心tâm 之chi 附phụ 托thác 而nhi 已dĩ 緣duyên 慮lự 心tâm 者giả 今kim 對đối 六lục 塵trần 境cảnh 上thượng 緣duyên 而nhi 分phân 別biệt 者giả 是thị 靈linh 知tri 心tâm 者giả 混hỗn 千thiên 差sai 而nhi 不bất 濫lạm 亘tuyên 萬vạn 古cổ 以dĩ 長trường/trưởng 今kim 竪thụ 窮cùng 三tam 際tế 而nhi 無vô 來lai 無vô 去khứ 。 橫hoạnh/hoành 徧biến 十thập 虗hư 而nhi 無vô 欠khiếm 無vô 餘dư 。 在tại 聖thánh 不bất 增tăng 處xứ 凡phàm 不bất 減giảm 為vi 前tiền 二nhị 心tâm 之chi 所sở 混hỗn 者giả 為vi 之chi 迷mê 識thức 此thử 三tam 心tâm 而nhi 不bất 雜tạp 者giả 為vi 之chi 悟ngộ 融dung 二nhị 心tâm 為vi 一nhất 體thể 者giả 為vi 之chi 證chứng 凡phàm 夫phu 認nhận 肉nhục 團đoàn 心tâm 為vi 心tâm 尚thượng 迷mê 緣duyên 慮lự 而nhi 況huống 靈linh 知tri 外ngoại 道đạo 以dĩ 緣duyên 慮lự 心tâm 為vi 靈linh 知tri 以dĩ 昏hôn 擾nhiễu 擾nhiễu 相tướng 。 以dĩ 為vi 心tâm 性tánh 。 一nhất 迷mê 為vi 心tâm 。 決quyết 定định 惑hoặc 為vi 。 色sắc 身thân 之chi 內nội 。 而nhi 不bất 知tri 外ngoại 洎kịp 虗hư 空không 山sơn 河hà 大đại 地địa 。 咸hàm 是thị 妙diệu 明minh 。 心tâm 中trung 之chi 所sở 現hiện 物vật 眾chúng 生sanh 在tại 湛trạm 湛trạm 靈linh 知tri 之chi 中trung 抂cuồng 受thọ 生sanh 滅diệt 之chi 苦khổ 如Như 來Lai 在tại 區khu 區khu 生sanh 滅diệt 之chi 中trung 恆hằng 居cư 涅Niết 槃Bàn 所sở 以dĩ 詮thuyên 種chủng 種chủng 法Pháp 門môn 。 莫mạc 非phi 為vi 此thử 心tâm 也dã 經kinh 者giả 一nhất 代đại 之chi 總tổng 名danh 梵Phạn 語ngữ 修tu 多đa 羅la 飜phiên 為vi 契Khế 經Kinh 契khế 理lý 契khế 機cơ 故cố 也dã 又hựu 經kinh 者giả 訓huấn 法pháp 訓huấn 常thường 十thập 界giới 同đồng 軌quỹ 之chi 謂vị 法pháp 三tam 世thế 不bất 易dị 之chi 謂vị 常thường 又hựu 金kim 口khẩu 所sở 宣tuyên 之chi 聖thánh 訓huấn 故cố 云vân 經kinh 。

○# 二nhị 辨biện 體thể 者giả 即tức 一nhất 經kinh 所sở 詮thuyên 之chi 理lý 體thể 經Kinh 云vân 是thị 諸chư 法pháp 空không 相tướng 。 空không 即tức 無vô 也dã 無vô 相tướng 之chi 相tướng 。 名danh 為vi 實thật 相tướng 。 三tam 般Bát 若Nhã 中trung 實thật 相tướng 般Bát 若Nhã 是thị 也dã 後hậu 之chi 宗tông 歸quy 極cực 於ư 此thử 用dụng 則tắc 起khởi 發phát 於ư 此thử 六Lục 度Độ 之chi 源nguyên 首thủ 諸chư 法pháp 之chi 正chánh 印ấn 故cố 實thật 相tướng 此thử 經Kinh 之chi 體thể 也dã 。

○# 三Tam 明Minh 宗tông 者giả 即tức 觀quán 照chiếu 之chi 智trí 為vi 能năng 到đáo 之chi 因nhân 究Cứu 竟Cánh 涅Niết 槃Bàn 。 為vi 所sở 到đáo 之chi 果quả 全toàn 性tánh 起khởi 修tu 宗tông 即tức 體thể 家gia 之chi 宗tông 全toàn 修tu 在tại 性tánh 體thể 即tức 宗tông 家gia 之chi 體thể 行hành 始thỉ 為vi 因nhân 行hành 終chung 為vi 果quả 行hành 始thỉ 則tắc 照chiếu 蘊uẩn 空không 為vi 因nhân 行hành 終chung 即tức 究Cứu 竟Cánh 涅Niết 槃Bàn 。 為vi 果quả 故cố 大Đại 乘Thừa 因nhân 果quả 為vi 此thử 經Kinh 之chi 宗tông 也dã 。

○# 四tứ 論luận 用dụng 者giả 即tức 文văn 字tự 般Bát 若Nhã 因nhân 文văn 顯hiển 理lý 因nhân 理lý 發phát 行hạnh 超siêu 二nhị 死tử 越việt 中trung 流lưu 度độ 一nhất 切thiết 苦khổ 厄ách 。 得đắc 究Cứu 竟Cánh 涅Niết 槃Bàn 。 皆giai 由do 此thử 經Kinh 。 所sở 以dĩ 度độ 苦khổ 厄ách 為vi 此thử 經Kinh 之chi 力lực 用dụng 也dã 。

○# 五ngũ 判phán 教giáo 相tương/tướng 者giả 教giáo 者giả 聖thánh 人nhân 被bị 下hạ 之chi 言ngôn 也dã 相tương/tướng 者giả 分phân 別biệt 同đồng 異dị 也dã 而nhi 有hữu 五ngũ 時thời 之chi 異dị 華hoa 嚴nghiêm 兼kiêm 阿a 含hàm 但đãn 方Phương 等Đẳng 對đối 般Bát 若Nhã 帶đái 法pháp 華hoa 涅Niết 槃Bàn 純thuần 一nhất 無vô 雜tạp 。 今kim 經kinh 屬thuộc 第đệ 四tứ 時thời 通thông 具cụ 衍diễn 門môn 三tam 教giáo 而nhi 正chánh 意ý 在tại 圓viên 題đề 竟cánh 。

△# 二nhị 釋thích 經kinh 文văn 三tam 初sơ 科khoa 段đoạn 。

諸chư 經kinh 常thường 儀nghi 三tam 科khoa 分phần/phân 經kinh 謂vị 序tự 正chánh 流lưu 通thông 今kim 經kinh 文văn 略lược 義nghĩa 廣quảng 始thỉ 不bất 見kiến 序tự 分phần/phân 終chung 不bất 見kiến 流lưu 通thông 今kim 欲dục 解giải 釋thích 擬nghĩ 分phần/phân 三tam 段đoạn 大đại 約ước 如như 遺di 教giáo 經kinh 之chi 例lệ 也dã 。

初sơ 序tự 分phần/phân 此thử 經Kinh 無vô 通thông 序tự 但đãn 有hữu 別biệt 序tự 或hoặc 者giả 通thông 序tự 在tại 大đại 部bộ 譯dịch 師sư 略lược 也dã 別biệt 序tự 從tùng 觀quán 自tự 在tại 下hạ 至chí 度độ 一nhất 切thiết 苦khổ 厄ách 。 別biệt 序tự 也dã 且thả 賢hiền 首thủ 孤cô 山sơn 二nhị 疏sớ/sơ 之chi 中trung 一nhất 云vân 略lược 標tiêu 綱cương 要yếu 一nhất 云vân 據cứ 行hành 標tiêu 起khởi 其kỳ 意ý 均quân 此thử 。

二nhị 從tùng 舍Xá 利Lợi 子Tử 色sắc 不bất 異dị 空không 。 至chí 是thị 無vô 等đẳng 等đẳng 。 咒chú 是thị 正chánh 宗tông 能năng 除trừ 一nhất 切thiết 苦khổ 。 咒chú 盡tận 為vi 流lưu 通thông 也dã 此thử 經Kinh 說thuyết 處xứ 一nhất 云vân 甚thậm 深thâm 祕bí 藏tạng 。 中trung 說thuyết 如như 圓viên 覺giác 之chi 類loại 也dã 一nhất 云vân 王vương 城thành 鷲thứu 嶺lĩnh 若nhược 約ước 大đại 部bộ 般Bát 若Nhã 當đương 在tại 鷲thứu 山sơn 。

△# 二nhị 譯dịch 師sư 。

唐đường 三Tam 藏Tạng 法Pháp 師sư 玄huyền 奘tráng 奉phụng 。 詔chiếu 譯dịch 。

此thử 七thất 佛Phật 譯dịch 經kinh 之chi 師sư 也dã 相tương/tướng 傳truyền 謂vị 旃chiên 檀đàn 佛Phật 之chi 化hóa 身thân 但đãn 未vị 考khảo 的đích 大đại 師sư 俗tục 姓tánh 陳trần 氏thị 頴dĩnh 川xuyên 人nhân 仲trọng 弓cung 之chi 後hậu 裔duệ 生sanh 而nhi 知tri 之chi 過quá 目mục 不bất 忘vong 幼ấu 學học 儒nho 典điển 壯tráng 討thảo 竺trúc 墳phần 尋tầm 論luận 一nhất 十thập 七thất 周chu 經kinh 歷lịch 百bách 有hữu 餘dư 載tái 貞trinh 觀quán 十thập 九cửu 年niên 松tùng 稍sảo 東đông 向hướng 法pháp 眾chúng 迎nghênh 歸quy 勅sắc 命mạng 弘hoằng 福phước 寺tự 飜phiên 譯dịch 具cụ 如như 傳truyền 載tái 凡phàm 經kinh 五ngũ 譯dịch 一nhất 羅la 什thập 譯dịch 名danh 摩Ma 訶Ha 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 大đại 明minh 咒chú 經kinh 二nhị 奘tráng 師sư 即tức 此thử 是thị 也dã 三tam 般Bát 若Nhã 利lợi 言ngôn 譯dịch 名danh 與dữ 奘tráng 師sư 同đồng 四tứ 法pháp 月nguyệt 譯dịch 名danh 普phổ 徧biến 智trí 藏tạng 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 經kinh 五ngũ 施thí 護hộ 譯dịch 名danh 佛Phật 說thuyết 聖thánh 母mẫu 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 心tâm 經kinh 今kim 所sở 釋thích 者giả 俱câu 照chiếu 奘tráng 師sư 譯dịch 本bổn 有hữu 二nhị 意ý 故cố 何hà 者giả 一nhất 奘tráng 師sư 西tây 竺trúc 去khứ 來lai 途đồ 中trung 以dĩ 此thử 經Kinh 為vi 濯trạc 障chướng 之chi 資tư 二nhị 世thế 間gian 傳truyền 持trì 者giả 俱câu 依y 此thử 本bổn 彼bỉ 國quốc 經kinh 歷lịch 具cụ 載tái 本bổn 傳truyền 此thử 不bất 繁phồn 引dẫn 。

△# 三tam 正chánh 釋thích 經kinh 文văn 初sơ 序tự 分phần/phân 三tam 初sơ 出xuất 能năng 修tu 之chi 人nhân 。

觀Quán 自Tự 在Tại 菩Bồ 薩Tát 。

此thử 經Kinh 家gia 序tự 先tiên 能năng 修tu 之chi 人nhân 有hữu 因nhân 有hữu 果quả 有hữu 通thông 有hữu 別biệt 觀quán 自tự 在tại 者giả 修tu 因nhân 美mỹ 號hiệu 也dã 三tam 智trí 一nhất 心tâm 中trung 發phát 三tam 諦đế 一nhất 心tâm 中trung 照chiếu 在tại 空không 不bất 離ly 假giả 中trung 在tại 假giả 不bất 別biệt 空không 中trung 在tại 中trung 雙song 照chiếu 空không 假giả 圓viên 融dung 無vô 礙ngại 俱câu 非phi 作tác 意ý 故cố 云vân 自tự 在tại 自tự 在tại 。 即tức 真chân 我ngã 真chân 我ngã 無vô 我ngã 而nhi 無vô 所sở 不bất 我ngã 即tức 是thị 實thật 相tướng 。 故cố 云vân 自tự 在tại 此thử 釋thích 因nhân 也dã 又hựu 觀quán 世thế 音âm 者giả 觀quán 即tức 能năng 觀quán 之chi 智trí 從tùng 實thật 相tướng 體thể 發phát 中trung 道đạo 智trí 以dĩ 中trung 道đạo 智trí 照chiếu 法Pháp 界Giới 理lý 故cố 云vân 觀quán 音âm 者giả 所sở 觀quán 之chi 境cảnh 即tức 十thập 界giới 之chi 機cơ 類loại 音âm 殊thù 唱xướng 應ưng 以dĩ 何hà 身thân 而nhi 得đắc 度độ 者giả 。 即tức 現hiện 何hà 身thân 而nhi 為vi 說thuyết 法Pháp 。 三tam 十thập 四tứ 聖thánh 容dung 非phi 前tiền 非phi 後hậu 一nhất 時thời 普phổ 現hiện 如như 一nhất 月nguyệt 在tại 天thiên 影ảnh 臨lâm 萬vạn 水thủy 故cố 云vân 觀quán 世thế 音âm 此thử 釋thích 果quả 號hiệu 也dã 通thông 者giả 凡phàm 修tu 般Bát 若Nhã 之chi 人nhân 念niệm 念niệm 照chiếu 常thường 理lý 心tâm 心tâm 息tức 幻huyễn 塵trần 境cảnh 觀quán 一nhất 如như 而nhi 無vô 差sai 忒thất 故cố 云vân 自tự 在tại 別biệt 者giả 菩Bồ 薩Tát 已dĩ 修tu 已dĩ 證chứng 遺di 龜quy 鑑giám 於ư 像tượng 季quý 使sử 後hậu 人nhân 當đương 修tu 當đương 證chứng 繩thằng 摸mạc 範phạm 於ư 末mạt 世thế 也dã 。

△# 二nhị 約ước 所sở 修tu 法pháp 。

行hành 深thâm 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 時thời 。

行hành 者giả 修tu 行hành 也dã 修tu 是thị 止chỉ 善thiện 自tự 利lợi 行hành 是thị 行hành 善thiện 化hóa 他tha 此thử 示thị 修tu 證chứng 之chi 法pháp 也dã 此thử 般Bát 若Nhã 非phi 淺thiển 識thức 凡phàm 夫phu 乃nãi 至chí 二Nhị 乘Thừa 人nhân 之chi 所sở 能năng 解giải 。 謂vị 之chi 深thâm 時thời 者giả 機cơ 理lý 契khế 會hội 之chi 時thời 也dã 若nhược 約ước 教giáo 釋thích 者giả 般Bát 若Nhã 有hữu 二nhị 共cộng 不bất 共cộng 之chi 別biệt 也dã 此thử 般Bát 若Nhã 迭điệt 論luận 淺thiển 深thâm 前tiền 前tiền 為vi 淺thiển 後hậu 後hậu 為vi 深thâm 大đại 意ý 唯duy 在tại 圓viên 教giáo 徹triệt 法pháp 底để 源nguyên 圓viên 修tu 圓viên 斷đoạn 圓viên 證chứng 故cố 云vân 深thâm 圓viên 覺giác 經Kinh 云vân 知tri 幻huyễn 即tức 離ly 。 不bất 假giả 方phương 便tiện 。 離ly 幻huyễn 即tức 覺giác 。 亦diệc 無vô 漸tiệm 次thứ 是thị 也dã 。

△# 三tam 示thị 正chánh 修tu 四tứ 初sơ 照chiếu 見kiến 二nhị 五ngũ 蘊uẩn 三tam 皆giai 空không 四tứ 度độ 苦khổ 厄ách 。

初sơ 照chiếu 見kiến 。

照chiếu 見kiến 五ngũ 蘊uẩn 皆giai 空không 。 度độ 一nhất 切thiết 苦khổ 厄ách 。

照chiếu 者giả 能năng 照chiếu 之chi 智trí 見kiến 即tức 所sở 照chiếu 之chi 境cảnh 以dĩ 四Tứ 智Trí 照chiếu 之chi 一nhất 道đạo 慧tuệ 智trí 見kiến 道đạo 實thật 性tánh 破phá 諸chư 色sắc 相tướng 開khai 佛Phật 知tri 見kiến 。 故cố 二nhị 道đạo 種chủng 智trí 知tri 十thập 法Pháp 界Giới 諸chư 道đạo 種chủng 別biệt 解giải 惑hoặc 之chi 相tướng 蕩đãng 十thập 法Pháp 界Giới 依y 正chánh 之chi 色sắc 示thị 佛Phật 知tri 見kiến 故cố 三tam 一Nhất 切Thiết 智Trí 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 一nhất 切thiết 寂tịch 滅diệt 。 離ly 諸chư 動động 相tương/tướng 悟ngộ 佛Phật 知tri 見kiến 故cố 。 四tứ 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 知tri 一nhất 相tương/tướng 法pháp 一nhất 相tương/tướng 寂tịch 滅diệt 平bình 等đẳng 無vô 二nhị 。 離ly 差sai 別biệt 相tương/tướng 入nhập 佛Phật 知tri 見kiến 。 故cố 前tiền 前tiền 為vi 粗thô 後hậu 後hậu 為vi 細tế 。

五ngũ 蘊uẩn 者giả 色sắc 受thọ 想tưởng 行hành 識thức 。 是thị 智trí 所sở 照chiếu 境cảnh 蘊uẩn 以dĩ 積tích 聚tụ 為vi 義nghĩa 慧tuệ 性tánh 空không 寂tịch 五ngũ 蘊uẩn 聚tụ 積tích 使sử 窄# 塞tắc 故cố 陰ấm 以dĩ 覆phú 蓋cái 為vi 義nghĩa 般Bát 若Nhã 靈linh 明minh 五ngũ 陰ấm 覆phú 蓋cái 使sử 昏hôn 迷mê 故cố 色sắc 者giả 依y 正chánh 二nhị 報báo 凡phàm 可khả 著trước 眼nhãn 謂vị 之chi 色sắc 領lãnh 色sắc 影ảnh 響hưởng 入nhập 心tâm 謂vị 之chi 受thọ 逐trục 一nhất 思tư 念niệm 謂vị 之chi 想tưởng 欲dục 生sanh 取thủ 著trước 謂vị 之chi 行hành 分phân 別biệt 妍nghiên 媸# 謂vị 之chi 識thức 初sơ 陰ấm 屬thuộc 身thân 餘dư 四tứ 屬thuộc 心tâm 合hợp 而nhi 觀quán 之chi 但đãn 有hữu 名danh 色sắc 二nhị 字tự 佛Phật 為vi 迷mê 心tâm 重trọng/trùng 者giả 開khai 心tâm 為vi 四tứ 受thọ 想tưởng 行hành 識thức 。 也dã 迷mê 色sắc 重trọng/trùng 者giả 開khai 色sắc 為vi 六lục 即tức 六lục 根căn 也dã 色sắc 心tâm 俱câu 迷mê 者giả 開khai 十thập 八bát 界giới 所sở 以dĩ 論luận 云vân 一nhất 切thiết 世thế 間gian 中trung 。 但đãn 有hữu 名danh 與dữ 色sắc 若nhược 欲dục 如như 實thật 觀quán 但đãn 當đương 觀quán 名danh 色sắc 。

皆giai 空không 者giả 即tức 照chiếu 見kiến 也dã 五ngũ 蘊uẩn 生sanh 起khởi 如như 水thủy 成thành 氷băng 照chiếu 見kiến 皆giai 空không 如như 湯thang 消tiêu 氷băng 其kỳ 氷băng 消tiêu 已dĩ 無vô 別biệt 能năng 消tiêu 惟duy 是thị 一nhất 水thủy 故cố 云vân 皆giai 空không 。

度độ 一nhất 切thiết 苦khổ 厄ách 。 者giả 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 為vi 五ngũ 蘊uẩn 覆phú 閉bế 慧tuệ 性tánh 以dĩ 昏hôn 擾nhiễu 擾nhiễu 相tướng 。 而nhi 為vi 心tâm 性tánh 匍bồ 匐bặc 三tam 界giới 沒một 二nhị 死tử 海hải 枉uổng 受thọ 諸chư 苦khổ 雖tuy 終chung 日nhật 行hành 。 而nhi 不bất 自tự 覺giác 。 今kim 觀quán 五ngũ 蘊uẩn 皆giai 空không 般Bát 若Nhã 內nội 熏huân 發phát 本bổn 明minh 耀diệu 。 卓trác 然nhiên 爍thước 破phá 生sanh 死tử 涅Niết 槃Bàn 。 俱câu 為vi 幻huyễn 夢mộng 非phi 到đáo 而nhi 到đáo 非phi 度độ 而nhi 度độ 何hà 苦khổ 厄ách 之chi 實thật 有hữu 也dã 此thử 經Kinh 家gia 敘tự 下hạ 正chánh 宗tông 正chánh 示thị 照chiếu 見kiến 之chi 方phương 法pháp 也dã 。

△# 二nhị 正chánh 宗tông 分phần/phân 八bát 初sơ 召triệu 當đương 機cơ 二nhị 正chánh 示thị 方phương 規quy 三tam 總tổng 例lệ 四tứ 蘊uẩn 四tứ 直trực 顯hiển 性tánh 空không 五ngũ 空không 無vô 五ngũ 蘊uẩn 六lục 為vi 鈍độn 根căn 開khai 色sắc 別biệt 照chiếu 七thất 印ấn 證chứng 八bát 四tứ 咒chú 牒điệp 結kết 。

初sơ 召triệu 當đương 機cơ 。

舍Xá 利Lợi 子Tử 。

舍xá 利lợi 此thử 云vân 鷲thứu 子tử 即tức 唐đường 言ngôn 此thử 華hoa 梵Phạm 雙song 舉cử 即tức 對đối 告cáo 之chi 人nhân 也dã 一nhất 云vân 身thân 子tử 以dĩ 母mẫu 身thân 形hình 得đắc 名danh 二nhị 云vân 珠châu 子tử 以dĩ 母mẫu 美mỹ 目mục 得đắc 名danh 此thử 經Kinh 正chánh 化hóa 菩Bồ 薩Tát 旁bàng 兼kiêm 二Nhị 乘Thừa 今kim 身thân 子tử 眾chúng 中trung 智trí 慧tuệ 第đệ 一nhất 。 呼hô 而nhi 告cáo 之chi 正chánh 顯hiển 深thâm 般Bát 若Nhã 非phi 智trí 莫mạc 授thọ 而nhi 況huống 下hạ 凡phàm 也dã 。

△# 二nhị 正chánh 示thị 方phương 規quy 四tứ 初sơ 貼# 文văn 二nhị 約ước 人nhân 三tam 約ước 教giáo 四tứ 三tam 觀quán 釋thích 。

色sắc 不bất 異dị 空không 。 空không 不bất 異dị 色sắc 。 色sắc 即tức 是thị 空không 。 空không 即tức 是thị 色sắc 。

此thử 照chiếu 見kiến 五ngũ 蘊uẩn 皆giai 空không 。 之chi 文văn 也dã 法pháp 有hữu 四tứ 句cú 人nhân 有hữu 四tứ 種chủng 。 根căn 有hữu 利lợi 鈍độn 。 智trí 有hữu 淺thiển 深thâm 障chướng 有hữu 厚hậu 薄bạc 力lực 不bất 及cập 處xứ 階giai 級cấp 自tự 分phần/phân 色sắc 者giả 依y 正chánh 之chi 幻huyễn 色sắc 空không 者giả 般Bát 若Nhã 之chi 性tánh 。 空không 色sắc 是thị 空không 之chi 相tướng 空không 謂vị 相tương/tướng 之chi 性tánh 相tướng 從tùng 性tánh 起khởi 相tương/tướng 得đắc 性tánh 融dung 故cố 照chiếu 之chi 皆giai 空không 也dã 。

△# 二nhị 約ước 人nhân 三tam 初sơ 凡phàm 夫phu 二nhị 二Nhị 乘Thừa 三tam 菩Bồ 薩Tát 。

色sắc 不bất 異dị 空không 。 者giả 照chiếu 見kiến 凡phàm 夫phu 五ngũ 蘊uẩn 皆giai 空không 也dã 如Như 來Lai 之chi 法Pháp 。 藥dược 應ưng 眾chúng 生sanh 之chi 執chấp 病bệnh 迷mê 於ư 色sắc 者giả 示thị 之chi 以dĩ 空không 味vị 於ư 空không 者giả 還hoàn 以dĩ 色sắc 破phá 使sử 乎hồ 情tình 塵trần 盡tận 蕩đãng 法pháp 執chấp 俱câu 忘vong 般Bát 若Nhã 真chân 心tâm 於ư 茲tư 獨độc 露lộ 矣hĩ 且thả 凡phàm 夫phu 自tự 有hữu 識thức 神thần 已dĩ 來lai 執chấp 幻huyễn 色sắc 為vi 真chân 體thể 不bất 但đãn 迷mê 真chân 空không 亦diệc 不bất 識thức 幻huyễn 色sắc 何hà 者giả 執chấp 幻huyễn 為vi 真chân 故cố 而nhi 示thị 之chi 曰viết 色sắc 不bất 異dị 空không 。 使sử 觀quán 色sắc 空không 不bất 異dị 與dữ 法Pháp 相tương 應ứng 。 迷mê 情tình 自tự 遣khiển 度độ 同đồng 居cư 土thổ/độ 分phân 段đoạn 生sanh 死tử 之chi 苦khổ 厄ách 也dã 。

空không 不bất 異dị 色sắc 。 者giả 照chiếu 見kiến 二Nhị 乘Thừa 五ngũ 蘊uẩn 皆giai 空không 也dã 然nhiên 色sắc 不bất 可khả 著trước 空không 亦diệc 不bất 可khả 著trước 體thể 色sắc 明minh 空không 無vô 色sắc 可khả 棄khí 若nhược 厭yếm 色sắc 趣thú 空không 居cư 然nhiên 執chấp 為vi 兩lưỡng 楹doanh 不bất 知tri 性tánh 具cụ 矣hĩ 而nhi 示thị 之chi 曰viết 空không 不bất 異dị 色sắc 。 令linh 觀quán 諦đế 緣duyên 中trung 空không 色sắc 不bất 異dị 法pháp 執chấp 銷tiêu 忘vong 與dữ 法Pháp 相tương 應ứng 。 度độ 有hữu 餘dư 土thổ/độ 變biến 易dị 生sanh 死tử 之chi 苦khổ 厄ách 也dã 。

色sắc 即tức 是thị 空không 。 空không 即tức 是thị 色sắc 。 者giả 照chiếu 見kiến 菩Bồ 薩Tát 五ngũ 蘊uẩn 皆giai 空không 也dã 前tiền 云vân 不bất 異dị 空không 今kim 云vân 即tức 是thị 空không 者giả 進tiến 趣thú 真chân 理lý 異dị 乎hồ 凡phàm 夫phu 色sắc 空không 相tướng 即tức 異dị 乎hồ 二Nhị 乘Thừa 燠úc 然nhiên 本bổn 智trí 爍thước 破phá 群quần 昏hôn 苟cẩu 非phi 三tam 觀quán 圓viên 融dung 焉yên 能năng 即tức 粗thô 而nhi 妙diệu 而nhi 示thị 之chi 曰viết 色sắc 即tức 是thị 空không 。 境cảnh 即tức 心tâm 也dã 空không 即tức 是thị 色sắc 。 心tâm 即tức 境cảnh 也dã 色sắc 空không 互hỗ 即tức 心tâm 境cảnh 皆giai 空không 雙song 忘vong 人nhân 法pháp 事sự 盡tận 理lý 圓viên 度độ 實thật 報báo 土thổ/độ 變biến 易dị 生sanh 死tử 之chi 苦khổ 厄ách 也dã 。

三tam 約ước 教giáo 者giả 色sắc 不bất 異dị 空không 。 者giả 藏tạng 教giáo 析tích 色sắc 明minh 空không 小Tiểu 乘Thừa 中trung 鈍độn 根căn 聲Thanh 聞Văn 也dã 空không 不bất 異dị 色sắc 。 者giả 通thông 教giáo 體thể 色sắc 入nhập 空không 也dã 色sắc 即tức 是thị 空không 。 者giả 別biệt 教giáo 次thứ 第đệ 入nhập 中trung 也dã 空không 即tức 是thị 色sắc 。 者giả 圓viên 教giáo 雙song 照chiếu 真chân 俗tục 而nhi 入nhập 中trung 也dã 。

四tứ 約ước 三tam 觀quán 色sắc 不bất 異dị 空không 。 者giả 從tùng 假giả 入nhập 空không 也dã 空không 不bất 異dị 色sắc 。 者giả 從tùng 空không 出xuất 假giả 也dã 後hậu 二nhị 相tương/tướng 即tức 圓viên 妙diệu 中trung 道đạo 也dã 今kim 經kinh 衍diễn 門môn 境cảnh 智trí 絕tuyệt 待đãi 始thỉ 終chung 不bất 二nhị 三tam 觀quán 一nhất 心tâm 說thuyết 有hữu 次thứ 第đệ 對đối 境cảnh 修tu 觀quán 三tam 一nhất 圓viên 融dung 敵địch 破phá 小Tiểu 乘Thừa 及cập 偏thiên 菩Bồ 薩Tát 使sử 其kỳ 心tâm 意ý 通thông 泰thái 入nhập 後hậu 法pháp 華hoa 也dã 。

△# 三tam 總tổng 例lệ 四tứ 蘊uẩn 。

受thọ 想tưởng 行hành 識thức 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。

此thử 四tứ 蘊uẩn 屬thuộc 心tâm 依y 前tiền 色sắc 蘊uẩn 次thứ 第đệ 而nhi 生sanh 。 凡phàm 有hữu 十thập 六lục 句cú 今kim 云vân 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 而nhi 略lược 之chi 也dã 。

△# 四tứ 直trực 顯hiển 性tánh 空không 。

舍Xá 利Lợi 子Tử 是thị 諸chư 法pháp 空không 相tướng 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 不bất 垢cấu 不bất 淨tịnh 。 不bất 增tăng 不bất 減giảm 。

上thượng 文văn 明minh 照chiếu 見kiến 五ngũ 蘊uẩn 。 竟cánh 今kim 示thị 皆giai 空không 二nhị 字tự 故cố 重trùng 告cáo 當đương 機cơ 言ngôn 諸chư 法pháp 空không 相tướng 。 者giả 所sở 示thị 真chân 空không 實thật 相tướng 也dã 諸chư 法pháp 者giả 十thập 界giới 依y 正chánh 之chi 法pháp 也dã 空không 相tướng 即tức 無vô 相tướng 無vô 生sanh 滅diệt 。 垢cấu 淨tịnh 增tăng 減giảm 等đẳng 相tương/tướng 其kỳ 體thể 常thường 住trụ 故cố 無vô 生sanh 滅diệt 其kỳ 體thể 虗hư 融dung 故cố 無vô 垢cấu 淨tịnh 其kỳ 體thể 周chu 圓viên 故cố 無vô 增tăng 減giảm 又hựu 則tắc 前tiền 五ngũ 陰ấm 等đẳng 乃nãi 般Bát 若Nhã 之chi 相tướng 所sở 謂vị 青thanh 青thanh 翠thúy 竹trúc 盡tận 是thị 真Chân 如Như 鬱uất 鬱uất 黃hoàng 華hoa 無vô 非phi 般Bát 若Nhã 又hựu 云vân 諸chư 法pháp 從tùng 本bổn 來lai 。 常thường 自tự 寂tịch 滅diệt 相tướng 。 是thị 以dĩ 不bất 異dị 而nhi 異dị 而nhi 見kiến 諸chư 法pháp 異dị 而nhi 不bất 異dị 世thế 間gian 相tương/tướng 常thường 。

△# 五ngũ 顯hiển 空không 無vô 蘊uẩn 。

是thị 故cố 空không 中trung 無vô 色sắc 。 無vô 受thọ 想tưởng 行hành 識thức 。

謂vị 空không 無vô 五ngũ 蘊uẩn 也dã 幻huyễn 相tương/tướng 既ký 空không 體thể 性tánh 自tự 顯hiển 一nhất 色sắc 一nhất 香hương 無vô 非phi 中trung 道đạo 一nhất 動động 一nhất 靜tĩnh 直trực 露lộ 本bổn 真chân 也dã 。

△# 六lục 為vi 鈍độn 根căn 開khai 色sắc 別biệt 照chiếu 九cửu 初sơ 六lục 根căn 。

無vô 眼nhãn 耳nhĩ 鼻tị 舌thiệt 身thân 意ý 。

照chiếu 見kiến 六lục 根căn 皆giai 空không 也dã 楞lăng 嚴nghiêm 經Kinh 云vân 元nguyên 依y 一nhất 精tinh 明minh 。 分phân 成thành 六lục 和hòa 合hợp 。 今kim 則tắc 稱xưng 體thể 而nhi 觀quán 由do 性tánh 成thành 修tu 因nhân 根căn 顯hiển 性tánh 如như 氷băng 是thị 水thủy 無vô 非phi 般Bát 若Nhã 故cố 無vô 六lục 根căn 。

△# 二nhị 六lục 塵trần 。

無vô 色sắc 聲thanh 香hương 味vị 觸xúc 法pháp 。

照chiếu 見kiến 六lục 塵trần 皆giai 空không 也dã 根căn 塵trần 遞đệ 相tương 涉thiệp 入nhập 為vi 十thập 二nhị 入nhập 又hựu 名danh 十thập 二nhị 處xứ 十thập 處xứ 半bán 屬thuộc 色sắc 謂vị 五ngũ 根căn 五ngũ 塵trần 及cập 法pháp 半bán 分phần/phân 一nhất 處xứ 半bán 屬thuộc 心tâm 謂vị 意ý 處xứ 全toàn 法pháp 處xứ 一nhất 分phân 是thị 也dã 此thử 塵trần 元nguyên 是thị 澄trừng 湛trạm 海hải 中trung 粘niêm 湛trạm 發phát 見kiến 等đẳng 而nhi 起khởi 今kim 則tắc 稱xưng 體thể 而nhi 觀quán 惟duy 一nhất 般ban 若nhược 故cố 無vô 六lục 塵trần 也dã 。

△# 三tam 六lục 識thức 。

無vô 眼nhãn 界giới 乃nãi 至chí 無vô 意ý 識thức 界giới 。

照chiếu 見kiến 十thập 八bát 界giới 。 皆giai 空không 也dã 界giới 者giả 種chủng 族tộc 義nghĩa 又hựu 界giới 別biệt 義nghĩa 為vi 色sắc 心tâm 俱câu 迷mê 者giả 開khai 十thập 八bát 也dã 本bổn 是thị 一nhất 識thức 隨tùy 根căn 成thành 異dị 前tiền 根căn 塵trần 既ký 空không 識thức 亦diệc 成thành 智trí 故cố 無vô 六lục 識thức 此thử 三tam 科khoa 照chiếu 見kiến 凡phàm 夫phu 五ngũ 蘊uẩn 皆giai 空không 承thừa 上thượng 色sắc 不bất 異dị 空không 之chi 句cú 也dã 。

△# 四tứ 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。

無vô 無vô 明minh 亦diệc 無vô 無vô 明minh 盡tận 。 乃nãi 至chí 無vô 老lão 死tử 。 亦diệc 無vô 老lão 死tử 盡tận 。

照chiếu 見kiến 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 皆giai 空không 也dã 因nhân 緣duyên 者giả 展triển 轉chuyển 感cảm 果quả 為vi 因nhân 互hỗ 相tương 由do 藉tạ 為vi 緣duyên 始thỉ 從tùng 無vô 無vô 明minh 至chí 無vô 老lão 死tử 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 生sanh 相tương/tướng 無vô 明minh 盡tận 至chí 無vô 老lão 死tử 盡tận 。 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 滅diệt 相tương/tướng 了liễu 此thử 生sanh 滅diệt 之chi 法pháp 。 當đương 體thể 即tức 是thị 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 故cố 云vân 無vô 也dã 。

△# 五ngũ 四Tứ 諦Đế 。

無vô 苦Khổ 集Tập 滅Diệt 道Đạo 。

照chiếu 見kiến 四Tứ 諦Đế 皆giai 空không 也dã 苦khổ 則tắc 三tam 相tương/tướng 遷thiên 移di 謂vị 生sanh 異dị 滅diệt 集tập 則tắc 四tứ 心tâm 流lưu 動động 謂vị 貪tham 嗔sân 癡si 等đẳng 分phần/phân 滅diệt 則tắc 滅diệt 有hữu 還hoàn 無vô 道đạo 則tắc 對đối 治trị 易dị 奪đoạt 苦khổ 集tập 是thị 世thế 間gian 因nhân 果quả 道đạo 滅diệt 是thị 出xuất 世thế 因nhân 果quả 此thử 係hệ 藏tạng 教giáo 生sanh 滅diệt 四Tứ 諦Đế 也dã 更cánh 有hữu 無vô 生sanh 無vô 量lượng 今kim 就tựu 圓viên 教giáo 無vô 作tác 四Tứ 諦Đế 結kết 業nghiệp 即tức 解giải 脫thoát 無vô 苦khổ 可khả 厭yếm 塵trần 勞lao 本bổn 清thanh 淨tịnh 無vô 集tập 可khả 斷đoạn 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 無vô 道đạo 可khả 修tu 生sanh 死tử 即tức 涅Niết 槃Bàn 無vô 滅diệt 。 可khả 證chứng 故cố 云vân 無vô 也dã 此thử 則tắc 照chiếu 見kiến 二Nhị 乘Thừa 諦đế 緣duyên 皆giai 空không 承thừa 上thượng 空không 不bất 異dị 色sắc 之chi 句cú 也dã 。

△# 六lục 六Lục 度Độ 。

無vô 智trí 亦diệc 無vô 得đắc 。

照chiếu 見kiến 六Lục 度Độ 皆giai 空không 也dã 六Lục 度Độ 以dĩ 智trí 為vi 體thể 智Trí 度Độ 既ký 空không 五ngũ 度độ 亦diệc 空không 故cố 云vân 無vô 又hựu 智trí 者giả 觀quán 智trí 三tam 智trí 圓viên 融dung 為vi 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 得đắc 謂vị 三tam 諦đế 理lý 體thể 周chu 徧biến 能năng 所sở 俱câu 泯mẫn 。 故cố 云vân 無vô 承thừa 上thượng 色sắc 即tức 是thị 空không 。 空không 即tức 是thị 色sắc 之chi 句cú 也dã 。

△# 七thất 結kết 前tiền 生sanh 後hậu 。

以dĩ 無vô 所sở 得đắc 故cố 。

以dĩ 由do 也dã 無vô 所sở 得đắc 三tam 字tự 結kết 前tiền 故cố 之chi 一nhất 字tự 起khởi 後hậu 文văn 也dã 前tiền 文văn 言ngôn 空không 或hoặc 言ngôn 無vô 或hoặc 言ngôn 不bất 今kim 無vô 所sở 得đắc 結kết 之chi 。

△# 八bát 修tu 證chứng 人nhân 法pháp 。

菩Bồ 提Đề 薩Tát 埵Đóa 。 依y 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 故cố 。

菩Bồ 提Đề 薩Tát 埵Đóa 。 梵Phạn 語ngữ 具cụ 稱xưng 今kim 稱xưng 菩Bồ 薩Tát 者giả 略lược 去khứ 提đề 埵đóa 二nhị 字tự 華hoa 言ngôn 大Đại 道Đạo 成thành 眾chúng 生sanh 自tự 證chứng 般Bát 若Nhã 復phục 以dĩ 教giáo 人nhân 故cố 此thử 在tại 焉yên 斯tư 能năng 修tu 人nhân 也dã 般Bát 若Nhã 等đẳng 所sở 依y 法pháp 也dã 菩Bồ 薩Tát 冠quan 於ư 三tam 教giáo 巧xảo 拙chuyết 不bất 同đồng 今kim 就tựu 圓viên 教giáo 而nhi 顯hiển 。

△# 九cửu 障chướng 除trừ 果quả 圓viên 。

心tâm 無vô 罣quái 礙ngại 。 無vô 罣quái 礙ngại 故cố 。 無vô 有hữu 恐khủng 怖bố 。 遠viễn 離ly 顛điên 倒đảo 夢mộng 想tưởng 。 究Cứu 竟Cánh 涅Niết 槃Bàn 。

此thử 度độ 一nhất 切thiết 苦khổ 厄ách 。 也dã 若nhược 以dĩ 有hữu 所sở 得đắc 心tâm 。 為vi 本bổn 修tu 因nhân 。 如như 穿xuyên 破phá 絮# 於ư 荊kinh 棘cức 中trung 行hành 觸xúc 處xứ 罣quái 礙ngại 以dĩ 無vô 所sở 得đắc 。 心tâm 照chiếu 圓viên 融dung 諦đế 理lý 似tự 清thanh 風phong 遊du 於ư 大đại 虗hư 縱tung 橫hoành 自tự 在tại 無vô 罣quái 礙ngại 。 而nhi 成thành 解giải 脫thoát 。 德đức 無vô 恐khủng 怖bố 而nhi 成thành 法Pháp 身thân 德đức 離ly 顛điên 倒đảo 夢mộng 想tưởng 成thành 般Bát 若Nhã 德đức 三tam 道đạo 非phi 離ly 而nhi 離ly 三tam 德đức 非phi 證chứng 而nhi 證chứng 一nhất 一nhất 無vô 著trước 方phương 離ly 顛điên 倒đảo 故cố 。 云vân 究Cứu 竟Cánh 涅Niết 槃Bàn 也dã 。

△# 七thất 印ấn 證chứng 。

三tam 世thế 諸chư 佛Phật 。 依y 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 故cố 。 得đắc 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。

顯hiển 此thử 般Bát 若Nhã 不bất 惟duy 一nhất 佛Phật 二nhị 佛Phật 三tam 四tứ 五ngũ 佛Phật 而nhi 修tu 證chứng 之chi 十thập 方phương 三tam 世thế 諸chư 佛Phật 。 莫mạc 不bất 依y 之chi 而nhi 修tu 證chứng 梵Phạn 語ngữ 阿a 耨nậu 多đa 羅la 。 此thử 云vân 無vô 上thượng 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。 此thử 云vân 正Chánh 等Đẳng 正Chánh 覺Giác 。 福phước 慧tuệ 圓viên 極cực 故cố 言ngôn 無vô 上thượng 揀giản 偏thiên 小tiểu 而nhi 不bất 離ly 偏thiên 小tiểu 故cố 云vân 正chánh 等đẳng 三tam 諦đế 並tịnh 照chiếu 故cố 云vân 正chánh 覺giác 。

△# 八bát 四tứ 咒chú 牒điệp 結kết 。

故cố 知tri 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 是thị 大đại 神thần 咒chú 是thị 大đại 明minh 咒chú 是thị 無vô 上thượng 咒chú 是thị 無vô 等đẳng 等đẳng 咒chú 。

結kết 上thượng 五ngũ 蘊uẩn 皆giai 空không 之chi 實thật 効hiệu 也dã 凡phàm 夫phu 被bị 五ngũ 蘊uẩn 繫hệ 縛phược 如như 蠶tằm 自tự 蠒# 不bất 得đắc 其kỳ 神thần 今kim 稱xưng 般Bát 若Nhã 照chiếu 見kiến 色sắc 不bất 異dị 空không 。 心tâm 無vô 罣quái 礙ngại 。 如như 鳥điểu 出xuất 籠lung 。 可khả 謂vị 神thần 矣hĩ 故cố 云vân 是thị 大đại 神thần 咒chú 獲hoạch 破phá 惡ác 益ích 對đối 治trị 悉tất 檀đàn 也dã 大đại 明minh 咒chú 者giả 結kết 二Nhị 乘Thừa 五ngũ 蘊uẩn 皆giai 空không 之chi 實thật 効hiệu 也dã 二Nhị 乘Thừa 雖tuy 破phá 見kiến 思tư 伏phục 乎hồ 塵trần 沙sa 出xuất 乎hồ 三tam 界giới 由do 其kỳ 無vô 明minh 全toàn 在tại 故cố 如như 長trường 夜dạ 今kim 稱xưng 般Bát 若Nhã 照chiếu 見kiến 空không 不bất 異dị 色sắc 。 無vô 明minh 將tương 破phá 涅Niết 槃Bàn 性tánh 天thiên 稍sảo 有hữu 曙# 色sắc 可khả 謂vị 明minh 矣hĩ 。 故cố 云vân 是thị 大đại 明minh 咒chú 獲hoạch 歡hoan 喜hỷ 益ích 世thế 界giới 悉tất 檀đàn 也dã 是thị 無vô 上thượng 咒chú 者giả 結kết 上thượng 通thông 別biệt 二nhị 教giáo 菩Bồ 薩Tát 五ngũ 蘊uẩn 皆giai 空không 之chi 實thật 効hiệu 也dã 菩Bồ 薩Tát 所sở 修tu 。 色sắc 即tức 是thị 空không 。 等đẳng 望vọng 前tiền 為vi 勝thắng 故cố 云vân 無vô 上thượng 比tỉ 圓viên 為vi 劣liệt 所sở 顯hiển 三tam 德đức 殊thù 勝thắng 獲hoạch 生sanh 善thiện 益ích 為vi 人nhân 悉tất 檀đàn 也dã 無vô 等đẳng 等đẳng 咒chú 者giả 結kết 六Lục 度Độ 皆giai 空không 之chi 實thật 効hiệu 也dã 等đẳng 覺giác 無vô 明minh 未vị 盡tận 如như 十thập 四tứ 夜dạ 月nguyệt 菩Bồ 薩Tát 涅Niết 槃Bàn 證chứng 未vị 圓viên 極cực 今kim 稱xưng 般Bát 若Nhã 無vô 明minh 頓đốn 空không 三tam 德đức 圓viên 顯hiển 世thế 出xuất 世thế 間gian 。 無vô 物vật 與dữ 等đẳng 故cố 云vân 無vô 等đẳng 而nhi 能năng 出xuất 等đẳng 與dữ 萬vạn 物vật 故cố 云vân 是thị 無vô 等đẳng 等đẳng 。 咒chú 獲hoạch 入nhập 理lý 益ích 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 悉tất 檀đàn 也dã 。

△# 三tam 舉cử 周chu 勸khuyến 流lưu 通thông 二nhị 初sơ 舉cử 用dụng 。

能năng 除trừ 一nhất 切thiết 苦khổ 。 真chân 實thật 不bất 虗hư 故cố 說thuyết 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多đa 咒chú 。

中trung 道đạo 觀quán 智trí 照chiếu 破phá 三tam 惑hoặc 即tức 成thành 三tam 德đức 除trừ 九cửu 法Pháp 界Giới 之chi 苦khổ 故cố 將tương 實thật 語ngữ 以dĩ 訂# 之chi 如Như 來Lai 有hữu 五ngũ 語ngữ 舉cử 三tam 隱ẩn 二nhị 故cố 云vân 真chân 實thật 不bất 虗hư 正chánh 謂vị 日nhật 可khả 令linh 冷lãnh 。 月nguyệt 可khả 令linh 暖noãn 如Như 來Lai 所sở 說thuyết 。 無vô 有hữu 異dị 也dã 。 欲dục 令linh 眾chúng 生sanh 。 誠thành 信tín 而nhi 入nhập 真chân 實thật 而nhi 修tu 勿vật 使sử 疑nghi 惑hoặc 也dã 又hựu 恐khủng 惡ác 世thế 弘hoằng 經kinh 魔ma 強cường 法Pháp 弱nhược 說thuyết 咒chú 護hộ 之chi 令linh 前tiền 四tứ 種chủng 實thật 効hiệu 智trí 慧tuệ 無vô 所sở 損tổn 減giảm 。 是thị 故cố 說thuyết 咒chú 。

△# 二nhị 說thuyết 咒chú 。

即tức 說thuyết 咒chú 曰viết 。

揭yết 諦đế 。 揭yết 諦đế 。 波ba 羅la 揭yết 諦đế 。 波ba 羅la 僧tăng 揭yết 諦đế 。 菩bồ 提đề 。 薩tát 婆bà 訶ha 。

此thử 五ngũ 不bất 飜phiên 中trung 祕bí 蜜mật 不bất 飜phiên 也dã 又hựu 咒chú 者giả 祝chúc 也dã 如Như 來Lai 祝chúc 願nguyện 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 欲dục 使sử 人nhân 人nhân 契khế 會hội 個cá 個cá 圓viên 修tu 不bất 使sử 錯thác 悞ngộ 也dã 又hựu 咒chú 者giả 如như 軍quân 中trung 密mật 號hiệu 唱xướng 號hiệu 相tương 應ứng 無vô 所sở 訶ha 問vấn 不bất 相tương 應ứng 者giả 。 執chấp 以dĩ 訶ha 戮lục 般Bát 若Nhã 之chi 法pháp 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 相tương 應ứng 者giả 咸hàm 是thị 菩Bồ 提Đề 不bất 相tương 應ứng 者giả 。 即tức 是thị 魔ma 外ngoại 又hựu 則tắc 前tiền 是thị 顯hiển 說thuyết 般Bát 若Nhã 此thử 是thị 密mật 說thuyết 般Bát 若Nhã 顯hiển 密mật 兩lưỡng 說thuyết 者giả 何hà 機cơ 有hữu 不bất 同đồng 故cố 宜nghi 顯hiển 則tắc 顯hiển 說thuyết 宜nghi 密mật 則tắc 密mật 說thuyết 無vô 非phi 令linh 他tha 獲hoạch 益ích 耳nhĩ 且thả 如như 顯hiển 說thuyết 中trung 獲hoạch 益ích 者giả 一nhất 向hướng 著trước 文văn 字tự 語ngữ 言ngôn 。 名danh 相tướng 不bất 除trừ 想tưởng 心tâm 不bất 絕tuyệt 處xứ 於ư 是thị 非phi 場tràng 中trung 何hà 日nhật 了liễu 期kỳ 是thị 謂vị 不bất 相tương 應ứng 處xứ 茲tư 聞văn 密mật 說thuyết 無vô 所sở 湊thấu 泊bạc 離ly 名danh 字tự 相tương 離ly 言ngôn 說thuyết 相tương/tướng 言ngôn 語ngữ 道đạo 斷đoạn 。 思tư 慮lự 寂tịch 滅diệt 斯tư 合hợp 般Bát 若Nhã 無vô 說thuyết 無vô 聞văn 之chi 旨chỉ 密mật 說thuyết 中trung 獲hoạch 益ích 者giả 如như 禪thiền 家gia 單đơn 參tham 一nhất 句cú 無vô 意ý 味vị 語ngữ 如như 銀ngân 墻tường 鉄# 壁bích 使sử 人nhân 頓đốn 斷đoạn 心tâm 路lộ 擬nghĩ 議nghị 思tư 量lượng 如như 栗lật 棘cức 蓬bồng 使sử 人nhân 吞thôn 不bất 得đắc 如như 金kim 剛cang 。 圈quyển 使sử 人nhân 透thấu 不bất 得đắc 但đãn 如như 此thử 參tham 去khứ 直trực 待đãi 識thức 窮cùng 疑nghi 盡tận 豁hoát 然nhiên 如như 桶# 底để 脫thoát 落lạc 所sở 謂vị 推thôi 門môn 落lạc 桕# 不bất 勞lao 他tha 力lực 到đáo 這giá 裏lý 敲# 鑼# 擂# 鼓cổ 共cộng 演diễn 真chân 常thường 打đả 戶hộ 搥trùy 門môn 同đồng 歸quy 般Bát 若Nhã 方phương 可khả 隨tùy 緣duyên 放phóng 曠khoáng 任nhậm 意ý 逍tiêu 遙diêu 與dữ 前tiền 明minh 頭đầu 入nhập 者giả 各các 路lộ 同đồng 居cư 方phương 得đắc 照chiếu 見kiến 五ngũ 蘊uẩn 皆giai 空không 。 度độ 一nhất 切thiết 苦khổ 厄ách 也dã 。

般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 心Tâm 經Kinh 發Phát 隱Ẩn (# 終Chung )#