百Bách 法Pháp 明Minh 門Môn 論Luận 直Trực 解Giải

明Minh 智Trí 旭 解Giải

大Đại 乘Thừa 百Bách 法Pháp 明Minh 門Môn 論luận 直trực 解giải

天thiên 。 親thân 。 菩bồ 。 薩tát 。 造tạo 。

三Tam 藏Tạng 法Pháp 師sư 。 玄huyền 奘tráng 。 譯dịch 。

蕅# 益ích 沙Sa 門Môn 。 智trí 旭# 。 解giải 。

此thử 於ư 瑜du 伽già 師sư 地địa 論luận 。 本bổn 地địa 分phân 第đệ 一nhất 中trung 略lược 錄lục 名danh 數số 。 而nhi 名danh 為vi 大Đại 乘Thừa 。 百Bách 法Pháp 明Minh 門Môn 者giả 。 蓋cái 小Tiểu 乘Thừa 立lập 七thất 十thập 五ngũ 法pháp 。 但đãn 明minh 補bổ 特đặc 伽già 羅la 無vô 我ngã 。 猶do 妄vọng 計kế 有hữu 心tâm 外ngoại 實thật 法pháp 。 今kim 大Đại 乘Thừa 明minh 此thử 百bách 法pháp 。 皆giai 不bất 離ly 識thức 。 不bất 惟duy 實thật 我ngã 本bổn 空không 。 亦diệc 復phục 實thật 法pháp 非phi 有hữu 。 若nhược 於ư 一nhất 一nhất 法pháp 中trung 照chiếu 達đạt 二nhị 空không 。 則tắc 一nhất 一nhất 皆giai 為vi 大Đại 乘Thừa 證chứng 理lý 之chi 門môn 也dã 。

如như 世Thế 尊Tôn 言ngôn 。 一nhất 切thiết 法pháp 無vô 我ngã 。 何hà 等đẳng 一nhất 切thiết 法pháp 。 云vân 何hà 為vi 無vô 我ngã 。

此thử 借tá 聖thánh 言ngôn 以dĩ 徵trưng 起khởi 也dã 。 法pháp 名danh 軌quỹ 持trì 。 我ngã 名danh 主chủ 宰tể 。 今kim 既ký 言ngôn 一nhất 切thiết 法pháp 無vô 我ngã 。 須tu 徧biến 於ư 一nhất 切thiết 法pháp 中trung 。 通thông 達đạt 二nhị 無vô 我ngã 義nghĩa 也dã 。

一nhất 切thiết 法pháp 者giả 。 略lược 有hữu 五ngũ 種chủng 。 一nhất 者giả 心tâm 法pháp 二nhị 者giả 。 心tâm 所sở 有hữu 法pháp 。 三tam 者giả 色sắc 法pháp 。 四tứ 者giả 心tâm 不bất 相tương 應ứng 行hành 法pháp 。 五ngũ 者giả 無vô 為vi 法pháp 。

法pháp 既ký 稱xưng 為vi 一nhất 切thiết 。 則tắc 何hà 所sở 不bất 攝nhiếp 。 設thiết 欲dục 廣quảng 說thuyết 。 窮cùng 劫kiếp 莫mạc 盡tận 。 今kim 以dĩ 五ngũ 位vị 百bách 法pháp 收thu 之chi 。 故cố 名danh 為vi 略lược 。 略lược 雖tuy 五ngũ 位vị 。 已dĩ 收thu 一nhất 切thiết 世thế 出xuất 世thế 間gian 。 假giả 實thật 色sắc 心tâm 主chủ 伴bạn 罄khánh 無vô 不bất 盡tận 。 何hà 者giả 。 前tiền 之chi 四tứ 位vị 。 收thu 世thế 出xuất 世thế 有hữu 為vi 諸chư 法pháp 。 第đệ 五ngũ 無vô 為vi 。 收thu 世thế 出xuất 世thế 無vô 為vi 法pháp 性tánh 。 就tựu 前tiền 四tứ 中trung 。 前tiền 三tam 是thị 實thật 。 第đệ 四tứ 是thị 假giả 。 就tựu 前tiền 三tam 中trung 前tiền 二nhị 是thị 心tâm 。 第đệ 三tam 是thị 色sắc 。 就tựu 前tiền 二nhị 中trung 。 初sơ 一nhất 是thị 主chủ 。 第đệ 二nhị 是thị 伴bạn 。 有hữu 主chủ 必tất 有hữu 伴bạn 。 伴bạn 不bất 離ly 主chủ 。 有hữu 心tâm 必tất 有hữu 色sắc 。 色sắc 不bất 離ly 心tâm 。 有hữu 實thật 必tất 有hữu 假giả 。 假giả 不bất 離ly 實thật 。 有hữu 有hữu 為vi 必tất 有hữu 無vô 為vi 。 無vô 為vi 亦diệc 豈khởi 離ly 有hữu 為vi 而nhi 別biệt 有hữu 自tự 性tánh 哉tai 。 於ư 此thử 五ngũ 位vị 百bách 法pháp 。 求cầu 所sở 謂vị 有hữu 情tình 命mạng 者giả 等đẳng 。 了liễu 不bất 可khả 得đắc 。 是thị 補bổ 特đặc 伽già 羅la 無vô 我ngã 。 求cầu 所sở 謂vị 軌quỹ 解giải 任nhậm 持trì 者giả 亦diệc 。 了liễu 不bất 可khả 得đắc 。 是thị 法pháp 無vô 我ngã 也dã 。

一nhất 切thiết 最tối 勝thắng 故cố 。 與dữ 此thử 相tương 應ứng 故cố 。 二nhị 所sở 現hiện 影ảnh 故cố 。 三tam 位vị 差sai 別biệt 故cố 。 四tứ 所sở 顯hiển 示thị 故cố 。 如như 是thị 次thứ 第đệ 。

此thử 申thân 明minh 百bách 法pháp 列liệt 為vi 五ngũ 位vị 之chi 次thứ 第đệ 。 即tức 顯hiển 離ly 心tâm 別biệt 無vô 自tự 性tánh 。 故cố 一nhất 切thiết 惟duy 心tâm 而nhi 無vô 實thật 我ngã 實thật 法pháp 也dã 。 心tâm 法pháp 。 於ư 一nhất 切thiết 法pháp 中trung 最tối 勝thắng 。 由do 其kỳ 能năng 為vi 主chủ 故cố 。 此thử 能năng 統thống 一nhất 切thiết 法pháp 也dã 。 心tâm 所sở 有hữu 法pháp 。 即tức 與dữ 此thử 心tâm 相tương 應ứng 。 故cố 不bất 離ly 心tâm 也dã 。 色sắc 法pháp 。 即tức 是thị 心tâm 及cập 心tâm 所sở 二nhị 者giả 所sở 現hiện 之chi 影ảnh 。 故cố 不bất 離ly 心tâm 及cập 心tâm 所sở 也dã 。 不bất 相tương 應ứng 行hành 。 即tức 是thị 依y 於ư 心tâm 心tâm 所sở 色sắc 三tam 者giả 之chi 分phần 位vị 差sai 別biệt 而nhi 假giả 立lập 。 故cố 不bất 離ly 心tâm 心tâm 所sở 色sắc 也dã 。 無vô 為vi 法pháp 。 即tức 是thị 心tâm 心tâm 所sở 色sắc 不bất 相tương 應ứng 行hành 。 四tứ 有hữu 為vi 法pháp 所sở 顯hiển 示thị 故cố 。 亦diệc 與dữ 四tứ 有hữu 為vi 法pháp 。 不bất 一nhất 不bất 異dị 。 也dã 。

第đệ 一nhất 心tâm 法pháp 。 略lược 有hữu 八bát 種chủng 。 一nhất 眼nhãn 識thức 。 二nhị 耳nhĩ 識thức 。 三tam 鼻tị 識thức 。 四tứ 舌thiệt 識thức 。 五ngũ 身thân 識thức 。 六lục 意ý 識thức 。 七thất 末mạt 那na 識thức 。 八bát 阿a 賴lại 耶da 識thức 。

心tâm 性tánh 離ly 過quá 絕tuyệt 非phi 。 尚thượng 不bất 可khả 名danh 之chi 為vi 一nhất 。 云vân 何hà 有hữu 八bát 。 若nhược 論luận 相tương/tướng 用dụng 。 浩hạo 然nhiên 無vô 涯nhai 今kim 就tựu 有hữu 情tình 分phần/phân 中trung 相tương/tướng 用dụng 最tối 顯hiển 著trứ 者giả 。 略lược 有hữu 八bát 種chủng 。 依y 於ư 眼nhãn 根căn 。 了liễu 別biệt 色sắc 塵trần 。 名danh 為vi 眼nhãn 識thức 。 依y 于vu 耳nhĩ 根căn 。 了liễu 別biệt 聲thanh 塵trần 。 名danh 為vi 耳nhĩ 識thức 。 依y 於ư 鼻tị 根căn 。 了liễu 別biệt 香hương 臭xú 。 名danh 為vi 鼻tị 識thức 。 依y 於ư 舌thiệt 根căn 。 了liễu 別biệt 滋tư 味vị 。 名danh 為vi 舌thiệt 識thức 。 依y 於ư 身thân 根căn 。 了liễu 別biệt 痛thống 癢dạng 寒hàn 熱nhiệt 等đẳng 觸xúc 名danh 為vi 身thân 識thức 。 依y 於ư 意ý 根căn 。 徧biến 了liễu 五ngũ 塵trần 。 亦diệc 能năng 分phân 別biệt 。 落lạc 謝tạ 影ảnh 子tử 。 亦diệc 能năng 通thông 緣duyên 。 過quá 去khứ 未vị 來lai 。 名danh 為vi 意ý 識thức 前tiền 五ngũ 識thức 所sở 依y 五ngũ 根căn 。 皆giai 是thị 淨tịnh 色sắc 。 此thử 第đệ 六lục 識thức 所sở 依y 意ý 根căn 。 則tắc 是thị 心tâm 法pháp 。 此thử 之chi 意ý 根căn 。 從tùng 無vô 始thỉ 來lai 。 內nội 緣duyên 第đệ 八bát 識thức 之chi 見kiến 分phần/phân 。 虗hư 妄vọng 執chấp 為vi 實thật 我ngã 實thật 法pháp 。 故cố 名danh 為vi 末mạt 那na 識thức 。 梵Phạn 語ngữ 末mạt 那na 。 此thử 翻phiên 為vi 意ý 。 由do 其kỳ 恆hằng 審thẩm 思tư 量lượng 為vi 性tánh 相tướng 故cố 。 然nhiên 前tiền 六lục 識thức 。

時thời 起khởi 時thời 滅diệt 。 喻dụ 如như 水thủy 波ba 。 第đệ 七thất 末mạt 那na 。 無vô 始thỉ 相tương 續tục 妄vọng 執chấp 我ngã 法pháp 。 喻dụ 如như 水thủy 流lưu 。 阿a 賴lại 耶da 識thức 。 則tắc 喻dụ 如như 水thủy 。 梵Phạn 語ngữ 阿a 賴lại 耶da 。 此thử 翻phiên 為vi 藏tạng 。 具cụ 有hữu 能năng 藏tạng 所sở 藏tạng 執chấp 藏tạng 三tam 義nghĩa 。 若nhược 無vô 此thử 識thức 。 則tắc 根căn 身thân 是thị 誰thùy 執chấp 受thọ 。 器khí 界giới 是thị 誰thùy 變biến 現hiện 。 一nhất 切thiết 善thiện 惡ác 。 漏lậu 無vô 漏lậu 種chủng 是thị 誰thùy 攝nhiếp 受thọ 。 且thả 如như 吾ngô 人nhân 疲bì 倦quyện 熟thục 睡thụy 。 夢mộng 想tưởng 俱câu 無vô 之chi 時thời 。 前tiền 六lục 轉chuyển 識thức 。 俱câu 不bất 現hiện 起khởi 。 若nhược 無vô 此thử 識thức 。 豈khởi 不bất 同đồng 於ư 死tử 人nhân 。 既ký 無vô 夢mộng 無vô 想tưởng 仍nhưng 非phi 死tử 人nhân 。 驗nghiệm 知tri 必tất 有hữu 此thử 第đệ 八bát 識thức 。 與dữ 第đệ 七thất 識thức 微vi 細tế 我ngã 執chấp 。 仍nhưng 自tự 俱câu 轉chuyển 。 然nhiên 此thử 第đệ 八bát 識thức 。 決quyết 非phi 實thật 我ngã 實thật 法pháp 。 若nhược 是thị 實thật 我ngã 實thật 法pháp 。 則tắc 應ưng 常thường 無vô 變biến 易dị 。 而nhi 此thử 識thức 者giả 。 乃nãi 從tùng 先tiên 世thế 引dẫn 業nghiệp 所sở 招chiêu 。 名danh 異dị 熟thục 果quả 。 既ký 從tùng 業nghiệp 招chiêu 。 便tiện 非phi 常thường 住trụ 。 又hựu 善thiện 業nghiệp 則tắc 感cảm 天thiên 人nhân 樂lạc 報báo 。 惡ác 業nghiệp 則tắc 感cảm 。 三tam 塗đồ 苦khổ 報báo 。 往vãng 來lai 六lục 道đạo 。 猶do 如như 車xa 輪luân 。 變biến 形hình 易dị 貌mạo 。 曾tằng 無vô 一nhất 定định 。 豈khởi 是thị 實thật 我ngã 實thật 法pháp 哉tai 。

第đệ 二nhị 心tâm 所sở 有hữu 法pháp 。 略lược 有hữu 五ngũ 十thập 一nhất 種chủng 。 分phân 為vi 六lục 位vị 。 一nhất 遍biến 行hành 有hữu 五ngũ 。 二nhị 別biệt 境cảnh 有hữu 五ngũ 。 三tam 善thiện 有hữu 十thập 一nhất 。 四tứ 煩phiền 惱não 有hữu 六lục 。 五ngũ 隨tùy 煩phiền 惱não 有hữu 二nhị 十thập 。 六lục 不bất 定định 有hữu 四tứ 。

心tâm 所sở 有hữu 法pháp 。 亦diệc 名danh 心tâm 數số 。 與dữ 心tâm 相tương 應ứng 。 如như 臣thần 隨tùy 王vương 。 如như 僕bộc 隨tùy 主chủ 。 故cố 名danh 心tâm 所sở 也dã 。 此thử 應ưng 甚thậm 多đa 。 今kim 略lược 明minh 六lục 位vị 五ngũ 十thập 一nhất 者giả 。 舉cử 相tương/tướng 用dụng 之chi 最tối 著trước 者giả 言ngôn 耳nhĩ 。

一nhất 遍biến 行hành 五ngũ 者giả 。 一nhất 作tác 意ý 。 二nhị 觸xúc 。 三tam 受thọ 。 四tứ 想tưởng 。 五ngũ 思tư 。

具cụ 四tứ 一nhất 切thiết 。 名danh 為vi 遍biến 行hành 。 謂vị 遍biến 於ư 善thiện 惡ác 無vô 記ký 三tam 性tánh 。 遍biến 於ư 三tam 界giới 九cửu 地địa 。 遍biến 於ư 有hữu 漏lậu 無vô 漏lậu 世thế 出xuất 世thế 時thời 。 遍biến 與dữ 八bát 識thức 心tâm 王vương 相tương 應ứng 也dã 。 一nhất 作tác 意ý 者giả 。 警cảnh 覺giác 心tâm 種chủng 。 令linh 起khởi 現hiện 行hành 。 以dĩ 為vi 體thể 性tánh 。 引dẫn 現hiện 起khởi 心tâm 。 趣thú 所sở 緣duyên 境cảnh 。 以dĩ 為vi 業nghiệp 用dụng 。 二nhị 觸xúc 者giả 。 于vu 根căn 境cảnh 識thức 三tam 和hòa 之chi 時thời 。 令linh 心tâm 心tâm 所sở 觸xúc 境cảnh 。 以dĩ 為vi 體thể 性tánh 。 受thọ 想tưởng 思tư 等đẳng 所sở 依y 。 以dĩ 為vi 業nghiệp 用dụng 。 三tam 受thọ 者giả 。 領lãnh 納nạp 順thuận 違vi 非phi 順thuận 非phi 違vi 境cảnh 相tướng 。 以dĩ 為vi 體thể 性tánh 。 起khởi 於ư 欲dục 合hợp 欲dục 離ly 欲dục 不bất 合hợp 不bất 離ly 之chi 愛ái 。 以dĩ 為vi 業nghiệp 用dụng 。 四tứ 想tưởng 者giả 。 於ư 境cảnh 取thủ 像tượng 。 以dĩ 為vi 體thể 性tánh 。 施thi 設thiết 種chủng 種chủng 名danh 言ngôn 。 以dĩ 為vi 業nghiệp 用dụng 。 五ngũ 思tư 者giả 。 令linh 心tâm 造tạo 作tác 。 以dĩ 為vi 體thể 性tánh 。 於ư 善thiện 惡ác 無vô 記ký 。 之chi 事sự 役dịch 心tâm 。 以dĩ 為vi 業nghiệp 用dụng 。

二nhị 別biệt 境cảnh 五ngũ 者giả 。 一nhất 欲dục 。 二nhị 勝thắng 解giải 。 三tam 念niệm 。 四tứ 三tam 麼ma 地địa 。 五ngũ 慧tuệ 。

所sở 緣duyên 境cảnh 事sự 。 多đa 分phần 不bất 同đồng 。 緣duyên 別biệt 別biệt 境cảnh 。 而nhi 得đắc 生sanh 故cố 。 名danh 為vi 別biệt 境cảnh 。 一nhất 欲dục 者giả 。 於ư 所sở 樂lạc 境cảnh 希hy 求cầu 冀ký 望vọng 。 以dĩ 為vi 體thể 性tánh 。 精tinh 勤cần 依y 此thử 而nhi 生sanh 。 以dĩ 為vi 業nghiệp 用dụng 。 二nhị 勝thắng 解giải 者giả 。 於ư 決quyết 定định 非phi 猶do 豫dự 境cảnh 。 印ấn 可khả 任nhậm 持trì 。 而nhi 為vi 體thể 性tánh 。 不bất 可khả 以dĩ 他tha 緣duyên 引dẫn 誘dụ 改cải 轉chuyển 。 而nhi 為vi 業nghiệp 用dụng 。 三tam 念niệm 者giả 。 於ư 過quá 去khứ 曾tằng 習tập 之chi 境cảnh 。 令linh 心tâm 明minh 審thẩm 。 記ký 憶ức 不bất 忘vong 。 而nhi 為vi 體thể 性tánh 。 定định 之chi 所sở 依y 。 而nhi 為vi 業nghiệp 用dụng 。 四tứ 三tam 麼ma 地địa 者giả 。 此thử 翻phiên 為vi 定định 。 於ư 所sở 觀quán 境cảnh 。 令linh 心tâm 專chuyên 注chú 不bất 散tán 。 而nhi 為vi 體thể 性tánh 。 智trí 依y 此thử 生sanh 。 而nhi 為vi 業nghiệp 用dụng 。 五ngũ 慧tuệ 者giả 。 于vu 所sở 觀quán 境cảnh 。 簡giản 別biệt 決quyết 擇trạch 。 而nhi 為vi 體thể 性tánh 。 斷đoạn 疑nghi 而nhi 為vi 業nghiệp 用dụng 。

三tam 善thiện 十thập 一nhất 者giả 。 一nhất 信tín 。 二nhị 精tinh 進tấn 。 三tam 慚tàm 。 四tứ 愧quý 。 五ngũ 無vô 貪tham 。 六lục 無vô 瞋sân 。 七thất 無vô 癡si 。 八bát 輕khinh 安an 。 九cửu 不bất 放phóng 逸dật 。 十thập 行hành 捨xả 。 十thập 一nhất 不bất 害hại 。

能năng 為vi 此thử 世thế 他tha 世thế 順thuận 益ích 。 故cố 名danh 為vi 善thiện 。 一nhất 信tín 者giả 。 於ư 實thật 德đức 能năng 深thâm 忍nhẫn 樂nhạo 欲dục 。 心tâm 淨tịnh 而nhi 為vi 體thể 性tánh 。 對đối 治trị 不bất 信tín 。 樂nhạo 求cầu 善thiện 法Pháp 。 而nhi 為vi 業nghiệp 用dụng 。 謂vị 于vu 諸chư 法pháp 實thật 事sự 理lý 中trung 。 深thâm 信tín 其kỳ 為vi 實thật 有hữu 而nhi 隨tùy 順thuận 忍nhẫn 可khả 。 復phục 於ư 三Tam 寶Bảo 真chân 淨tịnh 德đức 中trung 。 深thâm 信tín 而nhi 生sanh 喜hỷ 樂lạc 。 又hựu 於ư 一nhất 切thiết 。 世thế 出xuất 世thế 善thiện 。 深thâm 信tín 其kỳ 有hữu 力lực 。 能năng 得đắc 樂lạc 果quả 。 能năng 成thành 聖thánh 道Đạo 。 而nhi 起khởi 希hy 望vọng 之chi 欲dục 。 由do 斯tư 對đối 治trị 不bất 信tín 實thật 德đức 能năng 之chi 惡ác 心tâm 。 愛ái 樂nhạo 證chứng 修tu 世thế 出xuất 世thế 善thiện 。 二nhị 精tinh 進tấn 者giả 。 于vu 斷đoạn 惡ác 修tu 善thiện 事sự 中trung 。 勇dũng 猛mãnh 強cường/cưỡng 悍hãn 。 而nhi 為vi 體thể 性tánh 。 對đối 治trị 懈giải 怠đãi 。 成thành 滿mãn 善thiện 事sự 而nhi 為vi 業nghiệp 用dụng 。 三tam 慚tàm 者giả 。 依y 于vu 自tự 身thân 及cập 法pháp 。 生sanh 于vu 尊tôn 貴quý 增tăng 上thượng 。 由do 斯tư 崇sùng 尚thượng 敬kính 重trọng 賢hiền 善thiện 。 羞tu 耻sỉ 過quá 惡ác 而nhi 不bất 敢cảm 為vi 。 以dĩ 為vi 體thể 性tánh 。 別biệt 則tắc 對đối 治trị 無vô 慚tàm 。 通thông 則tắc 息tức 諸chư 惡ác 行hành 以dĩ 為vi 業nghiệp 用dụng 。 四tứ 愧quý 者giả 。 依y 于vu 世thế 間gian 他tha 人nhân 訶ha 厭yếm 增tăng 上thượng 。 輕khinh 拒cự 暴bạo 惡ác 。 由do 此thử 羞tu 耻sỉ 過quá 罪tội 而nhi 不bất 敢cảm 為vi 。 以dĩ 為vi 體thể 性tánh 。 別biệt 則tắc 對đối 治trị 無vô 愧quý 。 通thông 亦diệc 息tức 諸chư 惡ác 行hành 。 以dĩ 為vi 業nghiệp 用dụng 。 五ngũ 無vô 貪tham 者giả 。 于vu 三tam 有hữu 及cập 三tam 有hữu 資tư 具cụ 。 無vô 所sở 染nhiễm 著trước 。 而nhi 為vi 體thể 性tánh 。 別biệt 則tắc 對đối 治trị 貪tham 著trước 。 通thông 則tắc 能năng 作tác 眾chúng 善thiện 。 以dĩ 為vi 業nghiệp 用dụng 。 六lục 無vô 瞋sân 者giả 。 於ư 三tam 苦khổ 及cập 三tam 苦khổ 資tư 具cụ 。 無vô 所sở 憎tăng 恚khuể 。 而nhi 為vi 體thể 性tánh 。 別biệt 則tắc 對đối 治trị 瞋sân 恚khuể 。 通thông 則tắc 能năng 作tác 眾chúng 善thiện 。 以dĩ 為vi 業nghiệp 用dụng 。 七thất 無vô 癡si 者giả 。 于vu 諸chư 諦đế 理lý 及cập 諸chư 實thật 事sự 。 明minh 解giải 而nhi 為vi 體thể 性tánh 。 別biệt 則tắc 對đối 治trị 愚ngu 癡si 。 通thông 則tắc 能năng 作tác 眾chúng 善thiện 以dĩ 為vi 業nghiệp 用dụng 。 八bát 輕khinh 安an 者giả 。 遠viễn 離ly 麤thô 重trọng/trùng 雜tạp 染nhiễm 法pháp 品phẩm 。 調điều 暢sướng 身thân 心tâm 。 於ư 善thiện 法Pháp 中trung 。 堪kham 任nhậm 修tu 持trì 。 而nhi 為vi 體thể 性tánh 。 對đối 治trị 惛hôn 沉trầm 。 轉chuyển 捨xả 染nhiễm 濁trược 身thân 心tâm 。 轉chuyển 得đắc 清thanh 淨tịnh 身thân 心tâm 。 而nhi 為vi 業nghiệp 用dụng 。 九cửu 不bất 放phóng 逸dật 者giả 。 即tức 精tinh 進tấn 及cập 無vô 貪tham 無vô 瞋sân 無vô 癡si 。 三tam 種chủng 善thiện 根căn 。 於ư 所sở 斷đoạn 惡ác 。 防phòng 令linh 不bất 生sanh 。 於ư 所sở 修tu 善thiện 。 修tu 令linh 增tăng 長trưởng 。 而nhi 為vi 體thể 性tánh 。 對đối 治trị 放phóng 逸dật 。 成thành 滿mãn 一nhất 切thiết 。 世thế 出xuất 世thế 間gian 。 善thiện 事sự 而nhi 為vi 業nghiệp 用dụng 。 十thập 行hành 捨xả 者giả 。 亦diệc 即tức 精tinh 進tấn 及cập 三tam 善thiện 根căn 。 能năng 令linh 其kỳ 心tâm 平bình 等đẳng 。 正chánh 直trực 無vô 功công 用dụng 住trụ 。 而nhi 為vi 體thể 性tánh 。 對đối 治trị 掉trạo 舉cử 寂tịch 靜tĩnh 而nhi 住trụ 。 以dĩ 為vi 業nghiệp 用dụng 。 此thử 與dữ 五ngũ 受thọ 中trung 之chi 捨xả 受thọ 不bất 同đồng 。 故cố 名danh 行hành 捨xả 。 十thập 一nhất 不bất 害hại 者giả 。 於ư 諸chư 有hữu 情tình 。 不bất 為vi 侵xâm 損tổn 逼bức 惱não 。 即tức 以dĩ 無vô 瞋sân 。 而nhi 為vi 體thể 性tánh 。 能năng 對đối 治trị 害hại 。 悲bi 傷thương 憐lân 愍mẫn 以dĩ 為vi 業nghiệp 用dụng 。 無vô 瞋sân 名danh 慈từ 。 不bất 害hại 名danh 悲bi 。 與dữ 樂nhạo/nhạc/lạc 拔bạt 苦khổ 。 度độ 生sanh 勝thắng 用dụng 。 故cố 體thể 雖tuy 一nhất 。 約ước 用dụng 分phần/phân 二nhị 。

四tứ 煩phiền 惱não 六lục 者giả 。 一nhất 貪tham 。 二nhị 瞋sân 。 三tam 慢mạn 。 四tứ 無vô 明minh 。 五ngũ 疑nghi 。 六lục 不bất 正chánh 見kiến 。

煩phiền 躁táo 擾nhiễu 動động 。 惱não 亂loạn 身thân 心tâm 。 故cố 名danh 煩phiền 惱não 。 一nhất 貪tham 者giả 。 於ư 有hữu 有hữu 具cụ 染nhiễm 著trước 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 無vô 貪tham 善thiện 根căn 。 生sanh 苦khổ 為vi 業nghiệp 。 二nhị 瞋sân 者giả 。 於ư 苦khổ 苦khổ 具cụ 憎tăng 恚khuể 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 無vô 瞋sân 善thiện 根căn 。 不bất 安an 隱ẩn 。 性tánh 惡ác 行hành 所sở 依y 為vi 業nghiệp 。 三tam 慢mạn 者giả 。 恃thị 己kỷ 所sở 長trường/trưởng 。 於ư 他tha 有hữu 情tình 。 心tâm 生sanh 高cao 舉cử 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 不bất 慢mạn 。 生sanh 苦khổ 為vi 業nghiệp 。 四tứ 無vô 明minh 者giả 。 亦diệc 名danh 為vi 癡si 。 於ư 諸chư 理lý 事sự 迷mê 闇ám 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 無vô 癡si 善thiện 根căn 。 一nhất 切thiết 雜tạp 染nhiễm 。 所sở 依y 為vi 業nghiệp 。 五ngũ 疑nghi 者giả 。 於ư 諸chư 諦đế 理lý 猶do 豫dự 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 不bất 疑nghi 及cập 諸chư 善thiện 品phẩm 為vi 業nghiệp 。 六lục 不bất 正chánh 見kiến 者giả 。 亦diệc 名danh 惡ác 見kiến 。 於ư 諸chư 諦đế 理lý 顛điên 倒đảo 推thôi 求cầu 。 染nhiễm 慧tuệ 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 善thiện 見kiến 。 招chiêu 苦khổ 為vi 業nghiệp 。

復phục 有hữu 五ngũ 種chủng 。 一nhất 薩tát 迦ca 耶da 見kiến 。 薩tát 迦ca 耶da 。 義nghĩa 翻phiên 積tích 聚tụ 。 亦diệc 名danh 身thân 見kiến 。 謂vị 於ư 五ngũ 蘊uẩn 執chấp 我ngã 我ngã 所sở 。 一nhất 切thiết 見kiến 趣thú 所sở 依y 為vi 業nghiệp 。 二nhị 邊biên 執chấp 見kiến 。 謂vị 即tức 於ư 身thân 見kiến 隨tùy 執chấp 斷đoạn 常thường 。 障chướng 出xuất 離ly 行hành 為vi 業nghiệp 。 三tam 見kiến 取thủ 。 謂vị 於ư 諸chư 見kiến 之chi 中trung 。 隨tùy 執chấp 一nhất 見kiến 及cập 所sở 依y 蘊uẩn 。 執chấp 為vi 最tối 勝thắng 能năng 得đắc 清thanh 淨tịnh 。 一nhất 切thiết 鬬đấu 諍tranh 所sở 依y 為vi 業nghiệp 。 四tứ 戒giới 禁cấm 取thủ 。 謂vị 於ư 隨tùy 順thuận 諸chư 見kiến 之chi 戒giới 禁cấm 及cập 所sở 依y 蘊uẩn 。 執chấp 為vi 最tối 勝thắng 。 能năng 得đắc 清thanh 淨tịnh 。 無vô 利lợi 勤cần 苦khổ 所sở 依y 為vi 業nghiệp 。 五ngũ 邪tà 見kiến 。 謂vị 謗báng 無vô 因nhân 果quả 。 謗báng 無vô 作tác 用dụng 。 謗báng 無vô 實thật 事sự 。 及cập 非phi 前tiền 四tứ 所sở 攝nhiếp 諸chư 餘dư 邪tà 執chấp 。 皆giai 此thử 邪tà 見kiến 所sở 攝nhiếp 。

五ngũ 隨tùy 煩phiền 惱não 二nhị 十thập 者giả 。 一nhất 忿phẫn 。 二nhị 恨hận 。 三tam 惱não 。 四tứ 覆phú 。 五ngũ 誑cuống 。 六lục 諂siểm 。 七thất 憍kiêu 。 八bát 害hại 。 九cửu 嫉tật 。 十thập 慳san 。 十thập 一nhất 無vô 慚tàm 。 十thập 二nhị 無vô 愧quý 。 十thập 三tam 不bất 信tín 。 十thập 四tứ 懈giải 怠đãi 。 十thập 五ngũ 放phóng 逸dật 。 十thập 六lục 昏hôn 沉trầm 。 十thập 七thất 掉trạo 舉cử 。 十thập 八bát 失thất 念niệm 。 十thập 九cửu 不bất 正chánh 知tri 。 二nhị 十thập 散tán 亂loạn 。

或hoặc 無vô 別biệt 體thể 。 惟duy 是thị 煩phiền 惱não 分phần/phân 位vị 差sai 別biệt 。 或hoặc 有hữu 別biệt 體thể 。 性tánh 是thị 煩phiền 惱não 同đồng 等đẳng 流lưu 類loại 。 故cố 名danh 為vi 隨tùy 煩phiền 惱não 。 一nhất 忿phẫn 者giả 。 依y 對đối 現hiện 前tiền 逆nghịch 境cảnh 。 憤phẫn 發phát 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 不bất 忿phẫn 。 執chấp 仗trượng 為vi 業nghiệp 。 此thử 即tức 瞋sân 恚khuể 一nhất 分phân 為vi 體thể 。 二nhị 恨hận 者giả 。 由do 忿phẫn 為vi 先tiên 。 懷hoài 惡ác 不bất 捨xả 。 結kết 怨oán 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 不bất 恨hận 。 熱nhiệt 惱não 為vi 業nghiệp 。 此thử 亦diệc 瞋sân 恚khuể 一nhất 分phân 為vi 體thể 。 三tam 惱não 者giả 。 忿phẫn 恨hận 為vi 先tiên 。 追truy 念niệm 往vãng 惡ác 。 觸xúc 現hiện 逆nghịch 境cảnh 。 暴bạo 熱nhiệt 狠ngận 戾lệ 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 不bất 惱não 。 多đa 發phát 凶hung 鄙bỉ 麤thô 言ngôn 蜇# 螫thích 於ư 他tha 為vi 業nghiệp 。 此thử 亦diệc 瞋sân 恚khuể 一nhất 分phân 為vi 體thể 。 四tứ 覆phú 者giả 。 於ư 自tự 作tác 罪tội 。 恐khủng 失thất 利lợi 養dưỡng 名danh 譽dự 。 隱ẩn 藏tàng 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 不bất 覆phú 。 悔hối 惱não 為vi 業nghiệp 。 謂vị 覆phú 罪tội 者giả 。 後hậu 必tất 悔hối 惱não 不bất 安an 隱ẩn 故cố 。 此thử 以dĩ 貪tham 癡si 一nhất 分phân 為vi 體thể 。 恐khủng 失thất 現hiện 在tại 利lợi 譽dự 。 是thị 貪tham 。 不bất 懼cụ 當đương 來lai 苦khổ 果quả 。 是thị 癡si 也dã 。 五ngũ 誑cuống 者giả 。 為vi 獲hoạch 利lợi 譽dự 。 矯kiểu 現hiện 有hữu 德đức 。 詭quỷ 詐trá 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 不bất 誑cuống 。 邪tà 命mạng 為vi 業nghiệp 。 此thử 亦diệc 貪tham 癡si 一nhất 分phân 為vi 體thể 。 六lục 諂siểm 者giả 。 為vi 罔võng 他tha 故cố 。 矯kiểu 設thiết 異dị 儀nghi 。 險hiểm 曲khúc 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 不bất 諂siểm 。 不bất 任nhậm 師sư 友hữu 真chân 正chánh 教giáo 誨hối 為vi 業nghiệp 。 此thử 亦diệc 貪tham 癡si 一nhất 分phân 為vi 體thể 。 七thất 憍kiêu 者giả 。 於ư 自tự 盛thịnh 事sự 深thâm 生sanh 染nhiễm 著trước 。 醉túy 傲ngạo 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 不bất 憍kiêu 。 生sanh 長trưởng 雜tạp 染nhiễm 為vi 業nghiệp 。 此thử 以dĩ 貪tham 愛ái 一nhất 分phân 為vi 體thể 。 八bát 害hại 者giả 。 於ư 諸chư 有hữu 情tình 。 心tâm 無vô 悲bi 愍mẫn 。 損tổn 惱não 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 不bất 害hại 。 逼bức 惱não 為vi 業nghiệp 。 此thử 亦diệc 瞋sân 恚khuể 一nhất 分phân 為vi 體thể 。 九cửu 嫉tật 者giả 。 殉# 自tự 名danh 利lợi 。 不bất 耐nại 他tha 榮vinh 。 妬đố 忌kỵ 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 不bất 嫉tật 。 憂ưu 慼thích 為vi 業nghiệp 。 此thử 亦diệc 瞋sân 恚khuể 一nhất 分phân 為vi 體thể 。 十thập 慳san 者giả 。 耽đam 著trước 財tài 法pháp 。 不bất 能năng 慧tuệ 捨xả 。 秘bí 吝lận 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 不bất 慳san 。 鄙bỉ 澁sáp 畜súc 積tích 為vi 業nghiệp 。 此thử 亦diệc 貪tham 愛ái 一nhất 分phân 為vi 體thể 。 此thử 十thập 各các 別biệt 起khởi 故cố 。 名danh 為vi 小tiểu 隨tùy 煩phiền 惱não 。 十thập 一nhất 無vô 慚tàm 者giả 。 不bất 顧cố 自tự 法pháp 。 輕khinh 拒cự 賢hiền 善thiện 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 礙ngại 慚tàm 。 生sanh 長trưởng 惡ác 行hành 為vi 業nghiệp 。 十thập 二nhị 無vô 愧quý 者giả 。 不bất 顧cố 世thế 間gian 。 崇sùng 重trọng/trùng 暴bạo 惡ác 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 礙ngại 愧quý 。 生sanh 長trưởng 惡ác 行hành 為vi 業nghiệp 。 此thử 二nhị 遍biến 不bất 善thiện 故cố 。 名danh 為vi 中trung 隨tùy 煩phiền 惱não 。 十thập 三tam 不bất 信tín 者giả 。 於ư 實thật 德đức 能năng 不bất 忍nhẫn 樂nhạo 欲dục 。 心tâm 穢uế 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 淨tịnh 信tín 。 懈giải 怠đãi 所sở 依y 為vi 業nghiệp 十thập 四tứ 懈giải 怠đãi 者giả 。 於ư 斷đoạn 惡ác 修tu 善thiện 事sự 中trung 。 懶lãn 惰nọa 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 精tinh 進tấn 。 增tăng 染nhiễm 為vi 業nghiệp 。 設thiết 于vu 染nhiễm 事sự 而nhi 策sách 勤cần 者giả 。 亦diệc 名danh 懈giải 怠đãi 退thoái 善thiện 法Pháp 故cố 。 十thập 五ngũ 放phóng 逸dật 者giả 。 於ư 染nhiễm 不bất 防phòng 。 於ư 淨tịnh 不bất 修tu 。 肆tứ 縱túng/tung 流lưu 蕩đãng 為vi 性tánh 。 障chướng 不bất 放phóng 逸dật 。 增tăng 惡ác 損tổn 善thiện 所sở 依y 為vi 業nghiệp 。 即tức 以dĩ 懈giải 怠đãi 及cập 貪tham 瞋sân 癡si 。 四tứ 法pháp 為vi 體thể 。 十thập 六lục 昏hôn 沉trầm 者giả 。 令linh 心tâm 於ư 境cảnh 無vô 堪kham 任nhậm 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 輕khinh 安an 毗Tỳ 鉢Bát 舍Xá 那Na 為vi 業nghiệp 。 十thập 七thất 掉trạo 舉cử 者giả 。 令linh 心tâm 於ư 境cảnh 不bất 寂tịch 靜tĩnh 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 行hành 捨xả 奢xa 摩ma 他tha 為vi 業nghiệp 。 十thập 八bát 失thất 念niệm 者giả 。 於ư 諸chư 所sở 緣duyên 不bất 能năng 明minh 記ký 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 正chánh 念niệm 。 散tán 亂loạn 所sở 依y 為vi 業nghiệp 。 即tức 以dĩ 念niệm 及cập 癡si 各các 一nhất 分phân 為vi 體thể 。 十thập 九cửu 不bất 正chánh 知tri 者giả 。 於ư 所sở 觀quán 境cảnh 謬mậu 解giải 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 正chánh 知tri 。 多đa 所sở 毀hủy 犯phạm 為vi 業nghiệp 。 此thử 以dĩ 慧tuệ 及cập 癡si 各các 一nhất 分phân 為vi 體thể 。 二nhị 十thập 散tán 亂loạn 者giả 。 於ư 諸chư 所sở 緣duyên 令linh 。 心tâm 流lưu 蕩đãng 為vi 性tánh 。 能năng 障chướng 正chánh 定định 。 惡ác 慧tuệ 所sở 依y 為vi 業nghiệp 。 此thử 八bát 徧biến 於ư 不bất 善thiện 及cập 有hữu 覆phú 無vô 記ký 之chi 。 二nhị 種chủng 染nhiễm 心tâm 故cố 。 名danh 為vi 大đại 隨tùy 煩phiền 惱não 。

六lục 不bất 定định 四tứ 者giả 。 一nhất 睡thụy 眠miên 。 二nhị 惡ác 作tác 。 三tam 尋tầm 。 四tứ 伺tứ 。

不bất 定định 是thị 善thiện 。 不bất 定định 是thị 煩phiền 惱não 。 不bất 定định 徧biến 一nhất 切thiết 心tâm 。 不bất 定định 徧biến 一nhất 切thiết 地địa 。 故cố 名danh 不bất 定định 。 一nhất 睡thụy 眠miên 者giả 。 令linh 身thân 不bất 自tự 在tại 。 心tâm 極cực 暗ám 昧muội 。 略lược 緣duyên 境cảnh 界giới 為vi 性tánh 。 障chướng 觀quán 為vi 業nghiệp 。 二nhị 惡ác 作tác 者giả 。 追truy 悔hối 為vi 性tánh 。 障chướng 止chỉ 為vi 業nghiệp 。 三tam 尋tầm 求cầu 者giả 。 令linh 心tâm 怱thông 務vụ 急cấp 遽cự 。 於ư 意ý 言ngôn 境cảnh 麤thô 轉chuyển 為vi 性tánh 。 四tứ 伺tứ 察sát 者giả 。 令linh 心tâm 忽hốt 務vụ 急cấp 遽cự 。 於ư 意ý 言ngôn 境cảnh 細tế 轉chuyển 為vi 性tánh 。 此thử 二nhị 俱câu 以dĩ 安an 不bất 安an 住trụ 身thân 心tâm 分phần/phân 位vị 所sở 依y 為vi 業nghiệp 。 並tịnh 用dụng 思tư 及cập 慧tuệ 之chi 各các 一nhất 分phân 為vi 體thể 。 思tư 正chánh 慧tuệ 助trợ 。 不bất 深thâm 推thôi 度độ 。 名danh 之chi 為vi 尋tầm 。 慧tuệ 正chánh 思tư 助trợ 。 能năng 深thâm 推thôi 度độ 。 名danh 之chi 為vi 伺tứ 。

第đệ 三tam 色sắc 法pháp 。 略lược 有hữu 十thập 一nhất 種chủng 。 一nhất 眼nhãn 。 二nhị 耳nhĩ 。 三tam 鼻tị 。 四tứ 舌thiệt 。 五ngũ 身thân 。 六lục 色sắc 。 七thất 聲thanh 。 八bát 香hương 。 九cửu 味vị 。 十thập 觸xúc 。 十thập 一nhất 法pháp 。 處xử 所sở 攝nhiếp 色sắc 。

心tâm 心tâm 所sở 所sở 變biến 相tương/tướng 分phần/phân 。 皆giai 名danh 為vi 色sắc 。 今kim 且thả 約ước 內nội 五ngũ 根căn 外ngoại 六lục 塵trần 。 故cố 但đãn 略lược 有hữu 十thập 一nhất 種chủng 也dã 。 眼nhãn 耳nhĩ 鼻tị 舌thiệt 身thân 五ngũ 根căn 。 皆giai 第đệ 八bát 識thức 相tương/tướng 分phần/phân 。 而nhi 各các 有hữu 二nhị 。 一nhất 者giả 勝thắng 義nghĩa 五ngũ 根căn 。 即tức 八bát 識thức 上thượng 色sắc 之chi 功công 能năng 。 以dĩ 能năng 發phát 識thức 。 比tỉ 知tri 是thị 有hữu 。 非phi 他tha 人nhân 所sở 能năng 見kiến 知tri 。 二nhị 者giả 浮phù 塵trần 五ngũ 根căn 。 即tức 勝thắng 義nghĩa 五ngũ 根căn 所sở 依y 托thác 處xứ 。 乃nãi 四tứ 大đại 之chi 所sở 合hợp 成thành 。 眾chúng 生sanh 妄vọng 計kế 以dĩ 為vi 我ngã 身thân 。 實thật 與dữ 外ngoại 之chi 地địa 水thủy 火hỏa 風phong 。 無vô 二nhị 無vô 別biệt 。 均quân 是thị 第đệ 八bát 識thức 相tương/tướng 分phần/phân 耳nhĩ 。 就tựu 此thử 第đệ 八bát 識thức 所sở 變biến 依y 正chánh 二nhị 報báo 之chi 相tướng 。 眼nhãn 識thức 緣duyên 之chi 。 即tức 名danh 為vi 色sắc 。 此thử 色sắc 即tức 是thị 眼nhãn 識thức 相tương/tướng 分phần/phân 。 乃nãi 托thác 第đệ 八bát 識thức 之chi 相tướng 分phần/phân 以dĩ 為vi 本bổn 質chất 。 自tự 於ư 識thức 上thượng 變biến 相tương/tướng 而nhi 緣duyên 。 喻dụ 如như 鏡kính 中trung 之chi 影ảnh 。 未vị 嘗thường 親thân 緣duyên 本bổn 質chất 色sắc 也dã 。 依y 正chánh 二nhị 報báo 。 動động 則tắc 有hữu 聲thanh 。 耳nhĩ 識thức 緣duyên 之chi 。 自tự 變biến 聲thanh 相tương/tướng 。 依y 正chánh 二nhị 報báo 。 具cụ 香hương 臭xú 氣khí 。 鼻tị 識thức 緣duyên 之chi 。 自tự 變biến 香hương 相tương/tướng 。 依y 正chánh 二nhị 報báo 。 具cụ 甜điềm 淡đạm 等đẳng 六lục 味vị 。 舌thiệt 識thức 緣duyên 之chi 。 自tự 變biến 味vị 相tương/tướng 。 依y 正chánh 二nhị 報báo 。 具cụ 冷lãnh 煖noãn 堅kiên 潤nhuận 等đẳng 觸xúc 。 身thân 識thức 緣duyên 之chi 。 自tự 變biến 觸xúc 相tương/tướng 。 五ngũ 塵trần 落lạc 謝tạ 影ảnh 子tử 。 并tinh 及cập 表biểu 無vô 表biểu 色sắc 。 定định 果quả 色sắc 等đẳng 。 惟duy 是thị 意ý 識thức 所sở 緣duyên 相tương/tướng 分phần/phân 。 名danh 法pháp 處xứ 所sở 攝nhiếp 色sắc 。 蓋cái 法pháp 處xứ 所sở 攝nhiếp 有hữu 二nhị 。 一nhất 者giả 心tâm 法pháp 。 即tức 五ngũ 十thập 一nhất 心tâm 所sở 是thị 也dã 。 二nhị 者giả 色sắc 法pháp 。 即tức 意ý 識thức 所sở 變biến 相tương/tướng 分phân 是thị 也dã 。 然nhiên 五ngũ 十thập 一nhất 箇cá 心tâm 所sở 。 亦diệc 各các 自tự 變biến 相tương/tướng 分phần/phân 。 其kỳ 所sở 變biến 相tương/tướng 。 隨tùy 于vu 心tâm 王vương 。 攝nhiếp 入nhập 六lục 塵trần 。 故cố 除trừ 此thử 十thập 一nhất 色sắc 法pháp 。 更cánh 無vô 他tha 色sắc 可khả 得đắc 。 則tắc 知tri 色sắc 惟duy 心tâm 王vương 心tâm 所sở 二nhị 者giả 所sở 現hiện 之chi 影ảnh 明minh 矣hĩ 。

第đệ 四tứ 。 心tâm 不bất 相tương 應ứng 行hành 法pháp 。 略lược 有hữu 二nhị 十thập 四tứ 種chủng 。

相tương 應ứng 者giả 。 和hòa 順thuận 之chi 義nghĩa 。 今kim 得đắc 及cập 命mạng 根căn 等đẳng 二nhị 十thập 四tứ 種chủng 。 非phi 能năng 緣duyên 故cố 不bất 與dữ 心tâm 及cập 心tâm 所sở 相tương 應ứng 。 非phi 質chất 礙ngại 故cố 。 不bất 與dữ 色sắc 法pháp 相tướng 應ưng 。 有hữu 生sanh 滅diệt 故cố 。 不bất 與dữ 無vô 為vi 法pháp 相tướng 應ưng 。 故cố 唯duy 識thức 論luận 云vân 。 非phi 如như 色sắc 心tâm 及cập 諸chư 心tâm 所sở 。 體thể 相tướng 可khả 得đắc 。 非phi 異dị 色sắc 心tâm 及cập 諸chư 心tâm 所sở 。 作tác 用dụng 可khả 得đắc 。 由do 此thử 故cố 知tri 定định 非phi 實thật 有hữu 。 但đãn 依y 色sắc 心tâm 及cập 諸chư 心tâm 所sở 。 分phần/phân 位vị 假giả 立lập 。 今kim 直trực 云vân 心tâm 不bất 相tương 應ứng 行hành 者giả 。 雖tuy 依y 三tam 法pháp 假giả 立lập 。 而nhi 色sắc 是thị 心tâm 及cập 心tâm 所sở 之chi 所sở 現hiện 影ảnh 。 心tâm 所sở 又hựu 即tức 。 與dữ 心tâm 相tương 應ứng 。 故cố 但đãn 言ngôn 心tâm 。 明minh 其kỳ 總tổng 不bất 離ly 心tâm 也dã 。

一nhất 得đắc 。 二nhị 命mạng 根căn 。 三tam 眾chúng 同đồng 分phần/phân 。 四tứ 異dị 生sanh 性tánh 。 五ngũ 無vô 想tưởng 定định 。 六lục 滅diệt 盡tận 定định 。 七thất 無vô 想tưởng 報báo 。 八bát 名danh 身thân 。 九cửu 句cú 身thân 。 十thập 文văn 身thân 。 十thập 一nhất 生sanh 。 十thập 二nhị 住trụ 。 十thập 三tam 老lão 。 十thập 四tứ 無vô 常thường 。 十thập 五ngũ 流lưu 轉chuyển 。 十thập 六lục 定định 異dị 。 十thập 七thất 相tương 應ứng 。 十thập 八bát 勢thế 速tốc 。 十thập 九cửu 次thứ 第đệ 。 二nhị 十thập 時thời 。 二nhị 十thập 一nhất 方phương 。 二nhị 十thập 二nhị 數số 。 二nhị 十thập 三tam 和hòa 合hợp 性tánh 。 二nhị 十thập 四tứ 不bất 和hòa 合hợp 性tánh 。

一nhất 得đắc 者giả 。 依y 一nhất 切thiết 法pháp 。 造tạo 作tác 成thành 就tựu 假giả 立lập 。 二nhị 命mạng 根căn 者giả 。 依y 于vu 色sắc 心tâm 連liên 持trì 不bất 斷đoạn 假giả 立lập 。 三tam 眾chúng 同đồng 分phần/phân 者giả 如như 人nhân 與dữ 人nhân 同đồng 。 天thiên 與dữ 天thiên 同đồng 。 依y 于vu 彼bỉ 此thử 相tương 似tự 假giả 立lập 。 四tứ 異dị 生sanh 性tánh 者giả 。 妄vọng 計kế 我ngã 法pháp 。 不bất 與dữ 聖thánh 人nhân 二nhị 空không 智trí 性tánh 相tướng 同đồng 。 依y 于vu 聖thánh 凡phàm 相tương 對đối 假giả 立lập 。 五ngũ 無vô 想tưởng 定định 者giả 。 外ngoại 道đạo 厭yếm 惡ác 想tưởng 心tâm 。 作tác 意ý 求cầu 滅diệt 。 功công 用dụng 淳thuần 熟thục 。 令linh 前tiền 六lục 識thức 心tâm 及cập 心tâm 所sở 。 一nhất 切thiết 不bất 行hành 。 惟duy 第đệ 七thất 識thức 俱câu 生sanh 我ngã 執chấp 。 與dữ 第đệ 八bát 識thức 仍nhưng 在tại 。 不bất 離ly 根căn 身thân 。 依y 此thử 身thân 心tâm 分phần/phân 位vị 假giả 立lập 。 六lục 滅diệt 盡tận 定định 者giả 。 三tam 果quả 以dĩ 上thượng 聖thánh 人nhân 。 欲dục 暫tạm 止chỉ 息tức 受thọ 想tưởng 勞lao 慮lự 。 依y 於ư 非Phi 想Tưởng 非Phi 非Phi 想Tưởng 定Định 。 遊du 觀quan 無vô 漏lậu 以dĩ 為vi 加gia 行hành 。 乃nãi 得đắc 趣thú 入nhập 。 入nhập 此thử 定định 已dĩ 。 前tiền 六lục 識thức 心tâm 及cập 心tâm 所sở 。 一nhất 切thiết 不bất 行hành 。 第đệ 七thất 識thức 俱câu 生sanh 我ngã 執chấp 及cập 彼bỉ 心tâm 所sở 亦diệc 皆giai 不bất 行hành 。 惟duy 第đệ 七thất 識thức 俱câu 生sanh 法pháp 執chấp 。 與dữ 第đệ 八bát 識thức 仍nhưng 在tại 。 不bất 離ly 根căn 身thân 。 依y 此thử 身thân 心tâm 分phần/phân 位vị 假giả 立lập 。 七thất 無vô 想tưởng 報báo 者giả 。 外ngoại 道đạo 修tu 無vô 想tưởng 定định 。 既ký 得đắc 成thành 就tựu 。 捨xả 此thử 身thân 後hậu 。 生sanh 在tại 第đệ 四tứ 禪thiền 天thiên 。 五ngũ 百bách 劫kiếp 中trung 。 前tiền 六lục 識thức 心tâm 及cập 彼bỉ 心tâm 所sở 長trường 時thời 不bất 行hành 。 惟duy 有hữu 第đệ 七thất 識thức 俱câu 生sanh 我ngã 執chấp 。 與dữ 第đệ 八bát 識thức 仍nhưng 在tại 。 攬lãm 彼bỉ 第đệ 四tứ 禪thiền 中trung 。 微vi 細tế 色sắc 質chất 為vi 身thân 。 彼bỉ 微vi 細tế 色sắc 。 即tức 是thị 第đệ 八bát 識thức 所sở 變biến 相tương/tướng 分phần/phân 。 依y 此thử 色sắc 心tâm 分phần/phân 位vị 假giả 立lập 。 八bát 名danh 身thân 者giả 。 名danh 詮thuyên 諸chư 法pháp 自tự 性tánh 。 如như 眼nhãn 耳nhĩ 等đẳng 。 種chủng 種chủng 名danh 字tự 。 九cửu 句cú 身thân 者giả 。 句cú 詮thuyên 諸chư 法pháp 差sai 別biệt 。 如như 眼nhãn 無vô 常thường 耳nhĩ 無vô 常thường 等đẳng 種chủng 種chủng 道Đạo 理lý 。 十thập 文văn 身thân 者giả 。 文văn 即tức 是thị 字tự 。 為vi 名danh 句cú 之chi 所sở 依y 。 此thử 三tam 皆giai 依y 色sắc 聲thanh 法pháp 塵trần 分phần/phân 位vị 假giả 立lập 。 若nhược 語ngữ 言ngôn 中trung 所sở 有hữu 名danh 句cú 及cập 字tự 。 即tức 依y 聲thanh 立lập 。 若nhược 書thư 冊sách 中trung 所sở 有hữu 名danh 句cú 及cập 字tự 。 即tức 依y 色sắc 立lập 。 若nhược 心tâm 想tưởng 中trung 所sở 有hữu 名danh 句cú 文văn 字tự 。 即tức 依y 法pháp 立lập 。 此thử 方phương 眼nhãn 耳nhĩ 意ý 三tam 種chủng 根căn 識thức 獨độc 利lợi 。 故cố 偏thiên 約ước 三tam 塵trần 立lập 名danh 句cú 文văn 。 若nhược 他tha 方phương 餘dư 根căn 識thức 利lợi 。 則tắc 香hương 飯phạn 天thiên 衣y 等đẳng 。 並tịnh 可khả 依y 之chi 假giả 立lập 名danh 句cú 文văn 三tam 。 是thị 故cố 六lục 塵trần 皆giai 為vi 教giáo 經kinh 。 亦diệc 復phục 皆giai 為vi 行hành 經kinh 。 皆giai 為vi 理lý 經kinh 也dã 。 十thập 一nhất 生sanh 者giả 。 依y 于vu 色sắc 心tâm 仗trượng 緣duyên 顯hiển 現hiện 假giả 立lập 。 十thập 二nhị 住trụ 者giả 。 依y 于vu 色sắc 心tâm 暫tạm 時thời 相tương 似tự 相tương 續tục 假giả 立lập 。 十thập 三tam 老lão 者giả 。 亦diệc 名danh 為vi 異dị 。 依y 于vu 色sắc 心tâm 遷thiên 變biến 不bất 停đình 。 漸tiệm 就tựu 衰suy 異dị 假giả 立lập 。 十thập 四tứ 無vô 常thường 者giả 。 亦diệc 名danh 為vi 滅diệt 。 依y 於ư 色sắc 心tâm 暫tạm 有hữu 還hoàn 無vô 假giả 立lập 。 十thập 五ngũ 流lưu 轉chuyển 者giả 。 依y 於ư 色sắc 心tâm 因nhân 果quả 前tiền 後hậu 相tương 續tục 假giả 立lập 。 十thập 六lục 定định 異dị 者giả 。 依y 於ư 善thiện 惡ác 因nhân 果quả 種chủng 子tử 現hiện 行hành 各các 各các 不bất 同đồng 假giả 立lập 。 十thập 七thất 相tương 應ứng 者giả 。 依y 於ư 心tâm 及cập 心tâm 所sở 和hòa 合hợp 俱câu 起khởi 假giả 立lập 。 十thập 八bát 勢thế 速tốc 者giả 。 依y 於ư 色sắc 心tâm 諸chư 法pháp 遷thiên 流lưu 不bất 暫tạm 停đình 住trụ 假giả 立lập 。 十thập 九cửu 次thứ 第đệ 者giả 。 依y 於ư 諸chư 法Pháp 。 前tiền 後hậu 引dẫn 生sanh 庠tường 序tự 不bất 亂loạn 假giả 立lập 。 二nhị 十thập 時thời 者giả 。 依y 於ư 色sắc 心tâm 剎sát 那na 展triển 轉chuyển 假giả 立lập 。 故cố 有hữu 日nhật 月nguyệt 年niên 運vận 長trường 短đoản 差sai 別biệt 。 二nhị 十thập 一nhất 方phương 者giả 。 依y 于vu 形hình 質chất 前tiền 後hậu 左tả 右hữu 假giả 立lập 。 故cố 有hữu 東đông 西tây 南nam 北bắc 。 四tứ 維duy 上thượng 下hạ 差sai 別biệt 。 二nhị 十thập 二nhị 數số 者giả 。 依y 于vu 諸chư 法pháp 多đa 少thiểu 相tương/tướng 仍nhưng 相tương 待đãi 假giả 立lập 。 故cố 有hữu 一nhất 十thập 百bách 千thiên 。 乃nãi 至chí 阿a 僧Tăng 祗chi 之chi 差sai 別biệt 。 二nhị 十thập 三tam 和hòa 合hợp 者giả 。 依y 於ư 諸chư 法Pháp 。 不bất 相tương 乖quai 違vi 假giả 立lập 。 二nhị 十thập 四tứ 不bất 和hòa 合hợp 者giả 。 依y 於ư 諸chư 法Pháp 。 互hỗ 相tương 乖quai 違vi 假giả 立lập 。

第đệ 五ngũ 無vô 為vi 法Pháp 者giả 。 略lược 有hữu 六lục 種chủng 。 一nhất 虗hư 空không 無vô 為vi 。 二nhị 擇trạch 滅diệt 無vô 為vi 。 三tam 非phi 擇trạch 滅diệt 無vô 為vi 。 四tứ 不bất 動động 滅diệt 無vô 為vi 。 五ngũ 想tưởng 受thọ 滅diệt 無vô 為vi 。 六lục 真Chân 如Như 無vô 為vi 。

上thượng 之chi 四tứ 種chủng 色sắc 心tâm 假giả 實thật 。 皆giai 是thị 生sanh 滅diệt 之chi 法pháp 。 名danh 有hữu 為vi 性tánh 。 無vô 此thử 有hữu 為vi 。 假giả 名danh 無vô 為vi 。 非phi 更cánh 別biệt 有hữu 一nhất 箇cá 。 無vô 為vi 之chi 法Pháp 。 在tại 于vu 有hữu 為vi 法pháp 外ngoại 而nhi 與dữ 有hữu 為vi 相tương 對đối 待đãi 也dã 。 故cố 云vân 但đãn 是thị 四tứ 所sở 顯hiển 示thị 。 然nhiên 為vi 既ký 無vô 矣hĩ 。 尚thượng 不bất 名danh 一nhất 。 云vân 何hà 有hữu 六lục 。 正chánh 由do 是thị 四tứ 所sở 顯hiển 。 故cố 不bất 妨phương 隨tùy 於ư 能năng 顯hiển 。 說thuyết 有hữu 六lục 別biệt 。 一nhất 虗hư 空không 無vô 為vi 者giả 。 非phi 色sắc 非phi 心tâm 。 離ly 諸chư 障chướng 礙ngại 。 無vô 可khả 造tạo 作tác 。 故cố 名danh 無vô 為vi 。 二nhị 擇trạch 滅diệt 無vô 為vi 者giả 。 正chánh 慧tuệ 簡giản 擇trạch 。 永vĩnh 滅diệt 煩phiền 惱não 。 所sở 顯hiển 真chân 理lý 。 本bổn 不bất 生sanh 滅diệt 。 故cố 名danh 無vô 為vi 。 三tam 非phi 擇trạch 滅diệt 無vô 為vi 者giả 。

復phục 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 者giả 不bất 由do 擇trạch 力lực 。 本bổn 性tánh 清thanh 淨tịnh 。 故cố 名danh 無vô 為vi 。 二nhị 者giả 有hữu 為vi 緣duyên 闕khuyết 。 暫tạm 爾nhĩ 不bất 生sanh 。 雖tuy 非phi 永vĩnh 滅diệt 。 緣duyên 闕khuyết 所sở 顯hiển 。 故cố 名danh 無vô 為vi 。 四tứ 不bất 動động 滅diệt 無vô 為vi 者giả 。 入nhập 第đệ 四tứ 禪thiền 。 雙song 忘vong 苦khổ 樂lạc 。 捨xả 念niệm 清thanh 淨tịnh 。 三tam 災tai 不bất 到đáo 。 亦diệc 名danh 無vô 為vi 。 五ngũ 想tưởng 受thọ 滅diệt 無vô 為vi 者giả 。 入nhập 滅diệt 盡tận 定định 。 想tưởng 受thọ 不bất 行hành 。 似tự 涅Niết 槃Bàn 故cố 。 亦diệc 名danh 無vô 為vi 。 六lục 真Chân 如Như 無vô 為vi 者giả 。 非phi 妄vọng 名danh 真chân 。 非phi 倒đảo 名danh 如như 。 即tức 是thị 色sắc 心tâm 假giả 實thật 。 諸chư 法pháp 之chi 性tánh 。 諸chư 法pháp 如như 波ba 。 此thử 性tánh 如như 水thủy 。 諸chư 法pháp 如như 繩thằng 。 此thử 性tánh 如như 麻ma 。 諸chư 法pháp 非phi 此thử 。 則tắc 無vô 自tự 體thể 。 此thử 離ly 諸chư 法pháp 。 亦diệc 無vô 自tự 相tương/tướng 。 故cố 與dữ 諸chư 法pháp 。 不bất 一nhất 不bất 異dị 。 惟duy 有hữu 遠viễn 離ly 徧biến 計kế 所sở 執chấp 。 了liễu 達đạt 我ngã 法pháp 二nhị 空không 。 乃nãi 能năng 證chứng 會hội 本bổn 真chân 本bổn 如như 之chi 體thể 。 真Chân 如Như 二nhị 字tự 。 亦diệc 是thị 強cường/cưỡng 名danh 。 前tiền 五ngũ 無vô 為vi 。 又hựu 皆giai 依y 此thử 假giả 立lập 。 此thử 即tức 唯duy 識thức 實thật 性tánh 。 故cố 皆giai 唯duy 識thức 。 決quyết 無vô 實thật 我ngã 實thật 法pháp 也dã 。 上thượng 略lược 明minh 一nhất 切thiết 法pháp 竟cánh 。

言ngôn 無vô 我ngã 者giả 。 略lược 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 補bổ 特đặc 伽già 羅la 無vô 我ngã 。 二nhị 法pháp 無vô 我ngã 。

此thử 正chánh 顯hiển 示thị 一nhất 切thiết 。 法pháp 無vô 我ngã 者giả 。 即tức 前tiền 五ngũ 位vị 百bách 法pháp 之chi 中trung 。 一nhất 一nhất 推thôi 求cầu 。 皆giai 無vô 此thử 二nhị 種chủng 我ngã 相tương/tướng 也dã 。 補bổ 特đặc 伽già 羅la 。 此thử 云vân 有hữu 情tình 。 有hữu 情tình 無vô 我ngã 。 即tức 生sanh 空không 也dã 。 法pháp 無vô 我ngã 。 即tức 法pháp 空không 也dã 。 且thả 有hữu 情tình 無vô 我ngã 者giả 。 于vu 前tiền 五ngũ 位vị 之chi 中trung 。 若nhược 云vân 心tâm 即tức 是thị 我ngã 。 則tắc 心tâm 且thả 有hữu 八bát 。 何hà 心tâm 是thị 我ngã 。 又hựu 一nhất 一nhất 心tâm 。 念niệm 念niệm 生sanh 滅diệt 。 前tiền 後hậu 無vô 體thể 。 現hiện 在tại 不bất 住trụ 。 以dĩ 何hà 為vi 我ngã 。 若nhược 云vân 心tâm 所sở 是thị 我ngã 。 則tắc 心tâm 所sở 有hữu 五ngũ 十thập 一nhất 。 何hà 等đẳng 心tâm 所sở 是thị 我ngã 。 三tam 際tế 無vô 性tánh 亦diệc 然nhiên 。 若nhược 云vân 色sắc 法pháp 是thị 我ngã 。 則tắc 勝thắng 義nghĩa 五ngũ 根căn 。 不bất 可khả 現hiện 見kiến 。 浮phù 塵trần 五ngũ 根căn 。 與dữ 外ngoại 色sắc 同đồng 。 生sanh 滅diệt 不bất 停đình 。 何hà 當đương 有hữu 我ngã 。 若nhược 云vân 不bất 相tương 應ứng 行hành 是thị 我ngã 。 則tắc 色sắc 心tâm 有hữu 體thể 。 尚thượng 不bất 是thị 我ngã 。 此thử 依y 色sắc 心tâm 分phần/phân 位vị 假giả 立lập 。 又hựu 豈khởi 是thị 我ngã 。 若nhược 云vân 無vô 為vi 是thị 我ngã 。 對đối 有hữu 說thuyết 無vô 。 有hữu 尚thượng 非phi 我ngã 。 無vô 豈khởi 成thành 我ngã 。 故cố 知tri 五ngũ 位vị 百bách 法pháp 。 決quyết 無vô 真chân 實thật 補bổ 特đặc 伽già 羅la 可khả 得đắc 也dã 。 次thứ 法pháp 無vô 我ngã 者giả 。 依y 於ư 俗tục 諦đế 。 假giả 說thuyết 心tâm 心tâm 所sở 色sắc 不bất 相tương 應ứng 行hành 。 種chủng 種chủng 差sai 別biệt 。 約ước 真Chân 諦Đế 觀quán 。 毫hào 不bất 可khả 得đắc 。 但đãn 如như 幻huyễn 夢mộng 。 非phi 有hữu 似tự 有hữu 。 有hữu 即tức 非phi 有hữu 。 又hựu 對đối 有hữu 為vi 。 假giả 說thuyết 無vô 為vi 。 有hữu 為vi 既ký 虗hư 。 無vô 為vi 豈khởi 實thật 。 譬thí 如như 依y 空không 。 顯hiển 現hiện 狂cuồng 華hoa 。 華hoa 非phi 生sanh 滅diệt 。 空không 豈khởi 有hữu 無vô 。 是thị 知tri 五ngũ 位vị 百bách 法pháp 。 總tổng 無vô 實thật 法pháp 。 無vô 實thật 法pháp 故cố 。 名danh 法pháp 無vô 我ngã 也dã 。 能năng 於ư 五ngũ 位vị 百bách 法pháp 通thông 達đạt 二nhị 無vô 我ngã 理lý 。 是thị 為vi 百Bách 法Pháp 明Minh 門Môn 。

大Đại 乘Thừa 百Bách 法Pháp 明Minh 門Môn 。 論luận 直trực 解giải (# 終chung )#