阿A 毘Tỳ 曇Đàm 毘Tỳ 婆Bà 沙Sa 論Luận
Quyển 46
迦Ca 旃Chiên 延Diên 子Tử 造Tạo 五Ngũ 百Bách 羅La 漢Hán 釋Thích 北Bắc 涼Lương 浮Phù 陀Đà 跋Bạt 摩Ma 共Cộng 道Đạo 泰Thái 等Đẳng 譯Dịch

阿A 毘Tỳ 曇Đàm 毘Tỳ 婆Bà 沙Sa 論Luận 卷quyển 第đệ 四tứ 十thập 六lục

迦ca 旃chiên 延diên 子tử 造tạo 。 五ngũ 百bách 羅La 漢Hán 釋thích 。

北bắc 涼lương 天Thiên 竺Trúc 沙Sa 門Môn 浮phù 陀đà 跋bạt 摩ma 共cộng 道đạo 泰thái 等đẳng 譯dịch 使sử 犍kiền 度độ 十thập 門môn 品phẩm 之chi 十thập

復phục 有hữu 三tam 事sự 。 故cố 名danh 三tam 昧muội 。 一nhất 住trụ 一nhất 緣duyên 。 二nhị 繫hệ 在tại 一nhất 緣duyên 。 三tam 正chánh 思tư 惟duy 。

復phục 有hữu 三tam 事sự 。 故cố 名danh 三tam 昧muội 。 一nhất 自tự 正chánh 心tâm 。 二nhị 生sanh 種chúng 善thiện 根căn 。 三tam 令linh 心tâm 正chánh 。 直trực 相tương 續tục 。

復phục 有hữu 三tam 事sự 。 故cố 名danh 三tam 昧muội 。 一nhất 於ư 緣duyên 中trung 不bất 從tùng 。 二nhị 持trì 種chủng 種chủng 善thiện 法Pháp 。 三tam 能năng 令linh 種chủng 種chủng 善thiện 心tâm 住trụ 一nhất 緣duyên 中trung 尊tôn 者giả 和hòa 須tu 蜜mật 說thuyết 曰viết 。 何hà 故cố 名danh 三tam 昧muội 。

答đáp 曰viết 。

能năng 令linh 種chủng 種chủng 善thiện 心tâm 住trụ 一nhất 緣duyên 中trung 。 餘dư 說thuyết 如như 上thượng 。 尊tôn 者giả 佛Phật 陀Đà 提đề 婆bà 說thuyết 曰viết 。 三tam 昧muội 有hữu 多đa 名danh 。 有hữu 善thiện 法Pháp 三tam 昧muội 。 有hữu 不bất 善thiện 法pháp 三tam 昧muội 。 有hữu 無vô 記ký 法pháp 三tam 昧muội 。 有hữu 九cửu 次thứ 第đệ 三tam 昧muội 。 此thử 中trung 說thuyết 心tâm 正chánh 三tam 昧muội 名danh 三tam 昧muội 。

界giới 者giả 。 有hữu 漏lậu 者giả 。 三tam 界giới 繫hệ 。 無vô 漏lậu 者giả 不bất 繫hệ 。 地địa 者giả 。 有hữu 漏lậu 者giả 在tại 十thập 一nhất 地địa 。 無vô 漏lậu 者giả 在tại 九cửu 地địa 。 所sở 依y 身thân 者giả 。 依y 三tam 界giới 身thân 行hành 者giả 。 空không 有hữu 二nhị 行hành 。 無vô 願nguyện 有hữu 十thập 行hành 。 無vô 相tướng 有hữu 四tứ 行hành 。 緣duyên 者giả 空không 三tam 昧muội 。 有hữu 漏lậu 者giả 緣duyên 一nhất 切thiết 。 無vô 漏lậu 者giả 緣duyên 苦Khổ 諦Đế 。 無vô 願nguyện 緣duyên 三tam 諦đế 。 無vô 相tướng 緣duyên 滅Diệt 諦Đế 。 念niệm 處xứ 者giả 空không 無Vô 願Nguyện 三Tam 昧Muội 。 是thị 四tứ 念niệm 處xứ 。 無vô 相tướng 三tam 昧muội 。 是thị 法pháp 念niệm 處xứ 。 智trí 者giả 空không 三tam 昧muội 與dữ 四Tứ 智Trí 俱câu 。 謂vị 法pháp 智trí 比tỉ 智trí 等đẳng 智trí 苦khổ 智trí 。 無Vô 願Nguyện 三Tam 昧Muội 。 與dữ 七thất 智trí 俱câu 。 除trừ 滅diệt 智trí 。 無vô 相tướng 三tam 昧muội 。 與dữ 四Tứ 智Trí 俱câu 。 謂vị 法pháp 智trí 比tỉ 智trí 等đẳng 智trí 滅diệt 智trí 。 三tam 昧muội 者giả 即tức 三tam 昧muội 根căn 者giả 。 總tổng 而nhi 言ngôn 之chi 。 與dữ 三tam 根căn 相tướng 應ưng 。 過quá 去khứ 未vị 來lai 現hiện 在tại 者giả 。 是thị 三tam 世thế 。 緣duyên 三tam 世thế 法pháp 者giả 。 空không 三tam 昧muội 緣duyên 三tam 世thế 及cập 非phi 世thế 法pháp 。 無vô 願nguyện 緣duyên 三tam 世thế 。 無vô 相tướng 緣duyên 非phi 世thế 。 善thiện 不bất 善thiện 無vô 記ký 者giả 。 是thị 善thiện 緣duyên 善thiện 。 不bất 善thiện 無vô 記ký 者giả 。 空không 無vô 願nguyện 緣duyên 三tam 種chủng 。 無vô 相tướng 緣duyên 善thiện 。 是thị 三tam 界giới 繫hệ 不bất 繫hệ 者giả 。 或hoặc 三tam 界giới 繫hệ 或hoặc 不bất 繫hệ 。 緣duyên 三tam 界giới 繫hệ 及cập 不bất 繫hệ 者giả 。 空không 三tam 昧muội 。 有hữu 漏lậu 者giả 緣duyên 三tam 界giới 繫hệ 及cập 不bất 繫hệ 。 無vô 漏lậu 者giả 緣duyên 三tam 界giới 繫hệ 。 無vô 願nguyện 緣duyên 三tam 界giới 繫hệ 及cập 不bất 繫hệ 。 無vô 相tướng 緣duyên 不bất 繫hệ 。 是thị 學học 無Vô 學Học 非phi 學học 。 非phi 無Vô 學Học 者giả 。 是thị 三tam 種chủng 。 緣duyên 學học 無Vô 學Học 非phi 學học 。 非phi 無Vô 學Học 者giả 。 空không 三tam 昧muội 。 有hữu 漏lậu 者giả 。 緣duyên 三tam 種chủng 。 無vô 漏lậu 者giả 緣duyên 非phi 學học 非phi 無Vô 學Học 。 無vô 願nguyện 緣duyên 三tam 種chủng 。 無vô 相tướng 緣duyên 非phi 學học 非phi 無Vô 學Học 。 是thị 見kiến 道đạo 斷đoạn 修tu 道Đạo 斷đoạn 不bất 斷đoạn 者giả 。 有hữu 漏lậu 者giả 是thị 修tu 道Đạo 斷đoạn 。 無vô 漏lậu 者giả 不bất 斷đoạn 。 緣duyên 見kiến 道đạo 斷đoạn 修tu 道Đạo 斷đoạn 不bất 斷đoạn 者giả 。 空không 三tam 昧muội 。 有hữu 漏lậu 者giả 緣duyên 三tam 種chủng 。 無vô 漏lậu 者giả 緣duyên 見kiến 道đạo 斷đoạn 修tu 道Đạo 斷đoạn 。 無vô 願nguyện 緣duyên 三tam 種chủng 。 無vô 相tướng 緣duyên 不bất 斷đoạn 。 緣duyên 名danh 緣duyên 義nghĩa 者giả 。 空không 無vô 願nguyện 緣duyên 義nghĩa 緣duyên 名danh 。 無vô 相tướng 緣duyên 義nghĩa 。 緣duyên 自tự 身thân 他tha 身thân 非phi 身thân 者giả 。 空không 三tam 昧muội 。 有hữu 漏lậu 者giả 緣duyên 三tam 種chủng 。 無vô 漏lậu 者giả 及cập 無vô 願nguyện 緣duyên 自tự 身thân 他tha 身thân 。 無vô 相tướng 緣duyên 非phi 身thân 。 若nhược 空không 三tam 昧muội 。 盡tận 行hành 空không 行hành 耶da 。

答đáp 曰viết 。

或hoặc 空không 三tam 昧muội 不bất 行hành 空không 行hành 。 乃nãi 至chí 廣quảng 作tác 四tứ 句cú 。 空không 三tam 昧muội 不bất 行hành 空không 行hành 者giả 。 空không 三tam 昧muội 行hành 無vô 我ngã 行hành 。 行hành 空không 行hành 非phi 空không 三tam 昧muội 者giả 。 行hành 空không 行hành 空không 三tam 昧muội 相tương 應ứng 法pháp 。 空không 三tam 昧muội 行hành 空không 行hành 者giả 。 行hành 空không 行hành 空không 三tam 昧muội 。 非phi 空không 三tam 昧muội 非phi 行hành 空không 行hành 者giả 。 若nhược 即tức 取thủ 此thử 種chủng 性tánh 行hành 無vô 我ngã 行hành 空không 三tam 昧muội 相tương 應ứng 法pháp 。 若nhược 不bất 即tức 取thủ 此thử 種chủng 性tánh 。 除trừ 上thượng 爾nhĩ 所sở 事sự 。 已dĩ 行hành 當đương 行hành 亦diệc 如như 是thị 。 如như 空không 三tam 昧muội 空không 行hành 作tác 四tứ 句cú 。 空không 三tam 昧muội 行hành 無vô 我ngã 。 行hành 亦diệc 如như 是thị 。 無vô 願nguyện 作tác 三tam 十thập 四tứ 句cú 。 無vô 相tướng 作tác 十thập 二nhị 四tứ 句cú 。 合hợp 四tứ 十thập 八bát 四tứ 句cú 。 問vấn 曰viết 。 三tam 昧muội 解giải 脫thoát 門môn 。 有hữu 何hà 差sai 別biệt 。

答đáp 曰viết 。

三tam 昧muội 是thị 有hữu 漏lậu 無vô 漏lậu 。 解giải 脫thoát 門môn 唯duy 無vô 漏lậu 。 問vấn 曰viết 。 何hà 故cố 三tam 昧muội 。 是thị 有hữu 漏lậu 無vô 漏lậu 。 解giải 脫thoát 門môn 唯duy 無vô 漏lậu 耶da 。

答đáp 曰viết 。

解giải 脫thoát 門môn 不bất 應ưng 是thị 有hữu 漏lậu 。 不bất 應ưng 是thị 繫hệ 縛phược 。 問vấn 曰viết 。 為vi 以dĩ 得đắc 正chánh 決quyết 定định 。 為vi 以dĩ 盡tận 漏lậu 立lập 解giải 脫thoát 門môn 耶da 。 若nhược 以dĩ 得đắc 正chánh 決quyết 定định 者giả 。 苦khổ 法Pháp 忍Nhẫn 相tương 應ứng 定định 。 應ưng 是thị 解giải 脫thoát 門môn 。 若nhược 以dĩ 盡tận 漏lậu 者giả 。 金kim 剛cang 喻dụ 定định 。 應ưng 是thị 解giải 脫thoát 門môn 。

答đáp 曰viết 。

應ưng 作tác 是thị 說thuyết 。 以dĩ 得đắc 正chánh 決quyết 定định 亦diệc 以dĩ 盡tận 漏lậu 故cố 。 名danh 解giải 脫thoát 門môn 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 得đắc 一nhất 切thiết 聖thánh 道Đạo 。 盡tận 名danh 決quyết 定định 。 一nhất 切thiết 斷đoạn 盡tận 名danh 盡tận 漏lậu 。 如như 世Thế 第Đệ 一Nhất 法Pháp 。 次thứ 第đệ 得đắc 苦khổ 法Pháp 忍Nhẫn 。 苦khổ 次thứ 第đệ 得đắc 集tập 。 集tập 次thứ 第đệ 得đắc 滅diệt 。 滅diệt 次thứ 第đệ 得đắc 道Đạo 。 盡tận 漏lậu 者giả 。 或hoặc 依y 空không 三tam 昧muội 。 盡tận 三tam 界giới 漏lậu 。 或hoặc 依y 無Vô 願Nguyện 三Tam 昧Muội 。 盡tận 三tam 界giới 漏lậu 。 或hoặc 依y 無vô 相tướng 三tam 昧muội 。 盡tận 三tam 界giới 漏lậu 。 問vấn 曰viết 。 何hà 故cố 名danh 解giải 脫thoát 門môn 。

答đáp 曰viết 。

如như 楯thuẫn 法pháp 故cố 。 譬thí 如như 鬪đấu 人nhân 執chấp 楯thuẫn 在tại 前tiền 斷đoạn 怨oán 敵địch 頭đầu 。 行hành 者giả 爾nhĩ 時thời 。 持trì 如như 楯thuẫn 解giải 脫thoát 門môn 在tại 前tiền 。 斷đoạn 煩phiền 惱não 怨oán 家gia 成thành 就tựu 頭đầu 墮đọa 著trước 不bất 成thành 就tựu 地địa 。 如như 說thuyết 。 定định 是thị 正Chánh 道Đạo 。 不bất 定định 是thị 邪tà 道đạo 。 定định 心tâm 得đắc 解giải 脫thoát 。 非phi 不bất 定định 心tâm 。 有hữu 定định 者giả 能năng 知tri 陰ấm 生sanh 滅diệt 。

施thi 設thiết 經kinh 廣quảng 說thuyết 空không 。 謂vị 內nội 空không 。 外ngoại 空không 。 內nội 外ngoại 空không 。 有hữu 為vi 空không 。 無vô 為vi 空không 。 無vô 始thỉ 空không 。 性tánh 空không 。 無vô 所sở 有hữu 空không 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 空không 。 空không 空không 。 問vấn 曰viết 。 施thi 設thiết 經kinh 何hà 故cố 廣quảng 說thuyết 空không 耶da 。

答đáp 曰viết 。

以dĩ 空không 是thị 二nhị 十thập 身thân 見kiến 近cận 對đối 治trị 。

佛Phật 經Kinh 說thuyết 。 若nhược 聖thánh 弟đệ 子tử 。 具cụ 足túc 三tam 三tam 昧muội 鬘man 者giả 。 能năng 斷đoạn 不bất 善thiện 法pháp 。 修tu 行hành 善thiện 法Pháp 。 問vấn 曰viết 。 何hà 故cố 說thuyết 三tam 三tam 昧muội 名danh 鬘man 。

答đáp 曰viết 。

以dĩ 其kỳ 妙diệu 好hảo 世thế 人nhân 生sanh 欣hân 上thượng 心tâm 故cố 。 如như 少thiếu 年niên 時thời 首thủ 繫hệ 花hoa 鬘man 。 若nhược 男nam 若nhược 女nữ 。 生sanh 愛ái 敬kính 心tâm 。 行hành 者giả 亦diệc 爾nhĩ 。 若nhược 繫hệ 三tam 昧muội 鬘man 。 諸chư 天thiên 世thế 人nhân 。 則tắc 生sanh 愛ái 敬kính 。

復phục 次thứ 如như 人nhân 首thủ 繫hệ 華hoa 鬘man 風phong 則tắc 不bất 亂loạn 其kỳ 髮phát 。 諸chư 功công 德đức 首thủ 。 若nhược 繫hệ 三tam 昧muội 華hoa 鬘man 者giả 。 掉trạo 風phong 不bất 能năng 亂loạn 。 譬thí 如như 花hoa 若nhược 繫hệ 以dĩ 為vi 鬘man 。 則tắc 所sở 用dụng 處xứ 多đa 。 諸chư 功công 德đức 亦diệc 爾nhĩ 。 若nhược 繫hệ 以dĩ 為vi 鬘man 則tắc 多đa 有hữu 所sở 用dụng 能năng 得đắc 正chánh 決quyết 定định 。 得đắc 果quả 離ly 欲dục 盡tận 漏lậu 。

復phục 次thứ 世thế 人nhân 於ư 所sở 繫hệ 華hoa 作tác 鬘man 想tưởng 。 賢hiền 聖thánh 亦diệc 爾nhĩ 。 以dĩ 三tam 三tam 昧muội 。 繫hệ 諸chư 功công 德đức 。 亦diệc 作tác 鬘man 想tưởng 。 亦diệc 如như 世thế 人nhân 次thứ 第đệ 繫hệ 華hoa 而nhi 生sanh 鬘man 想tưởng 。 賢hiền 聖thánh 亦diệc 爾nhĩ 。 次thứ 第đệ 繫hệ 心tâm 於ư 一nhất 緣duyên 中trung 。 亦diệc 作tác 鬘man 想tưởng 。

佛Phật 經Kinh 說thuyết 。 空không 三tam 昧muội 是thị 上thượng 座tòa 住trú 處xứ 。 問vấn 曰viết 。 何hà 故cố 說thuyết 空không 三tam 昧muội 是thị 上thượng 座tòa 住trú 處xứ 。

答đáp 曰viết 。

以dĩ 諸chư 上thượng 座tòa 多đa 住trụ 是thị 處xứ 故cố 。 三tam 界giới 中trung 佛Phật 是thị 有hữu 德đức 上thượng 座tòa 。 次thứ 辟Bích 支Chi 佛Phật 。 彼bỉ 尊Tôn 者giả 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 常thường 住trụ 此thử 處xứ 故cố 。 言ngôn 上thượng 座tòa 住trú 處xứ 。

復phục 次thứ 空không 是thị 內nội 道đạo 中trung 不bất 共cộng 法pháp 。 內nội 道đạo 一nhất 切thiết 皆giai 是thị 上thượng 座tòa 。 外ngoại 道đạo 一nhất 切thiết 皆giai 是thị 年niên 少thiếu 。 內nội 道đạo 中trung 年niên 八bát 歲tuế 者giả 。 皆giai 是thị 上thượng 座tòa 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 成thành 就tựu 上thượng 座tòa 法pháp 故cố 。 外ngoại 道đạo 年niên 八bát 十thập 者giả 。 皆giai 是thị 年niên 少thiếu 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 成thành 就tựu 年niên 少thiếu 法pháp 故cố 。 問vấn 曰viết 。 諸chư 外ngoại 道đạo 有hữu 無vô 願nguyện 無vô 相tướng 耶da 。

答đáp 曰viết 。

雖tuy 無vô 根căn 本bổn 者giả 。 有hữu 相tương 似tự 者giả 。 麁thô 行hành 似tự 無vô 願nguyện 止chỉ 行hành 似tự 無vô 相tướng 空không 乃nãi 至chí 。 無vô 相tướng 似tự 者giả 。 況huống 根căn 本bổn 。

復phục 次thứ 以dĩ 能năng 生sanh 上thượng 座tòa 法pháp 故cố 。 空không 名danh 上thượng 座tòa 住trú 處xứ 。 上thượng 座tòa 法pháp 者giả 。 是thị 道đạo 道Đạo 果Quả 。 誰thùy 能năng 生sanh 者giả 。 謂vị 空không 能năng 生sanh 。

復phục 次thứ 安an 住trụ 審thẩm 諦đế 法pháp 故cố 。 空không 名danh 上thượng 座tòa 住trú 處xứ 。 眾chúng 生sanh 若nhược 不phủ 。 得đắc 空không 三tam 昧muội 。 則tắc 情tình 性tánh 輕khinh 躁táo 躁táo 動động 。 若nhược 得đắc 空không 三tam 昧muội 。 情tình 性tánh 則tắc 不bất 動động 如như 山sơn 。 是thị 故cố 尊tôn 者giả 瞿cù 沙sa 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 若nhược 知tri 解giải 脫thoát 法pháp 。 則tắc 情tình 性tánh 審thẩm 諦đế 。 情tình 性tánh 審thẩm 諦đế 。 名danh 上thượng 座tòa 。 是thị 故cố 說thuyết 空không 。 是thị 上thượng 座tòa 住trú 處xứ 。

復phục 次thứ 行hành 者giả 。 住trụ 空không 法pháp 時thời 。 適thích 意ý 不bất 適thích 意ý 好hảo/hiếu 不bất 好hảo/hiếu 。 有hữu 利lợi 益ích 事sự 。 無vô 利lợi 益ích 事sự 。 資tư 生sanh 樂nhạo/nhạc/lạc 事sự 。 資tư 生sanh 苦khổ 事sự 。 於ư 此thử 事sự 中trung 。 心tâm 不bất 移di 動động 。 曾tằng 聞văn 。 尊Tôn 者giả 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 其kỳ 母mẫu 命mạng 終chung 。 共cộng 住trú 弟đệ 子tử 還hoàn 俗tục 長trường/trưởng 齒xỉ 比Bỉ 丘Khâu 。 常thường 於ư 尊Tôn 者giả 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 有hữu 怨oán 嫌hiềm 心tâm 。 作tác 如như 是thị 念niệm 。 我ngã 今kim 應ưng 往vãng 。 告cáo 其kỳ 不bất 吉cát 之chi 事sự 。

爾nhĩ 時thời 長trường/trưởng 齒xỉ 比Bỉ 丘Khâu 。 便tiện 詣nghệ 尊Tôn 者giả 舍Xá 利Lợi 弗Phất 所sở 。 作tác 如như 是thị 語ngữ 。 長trưởng 老lão 當đương 知tri 。 汝nhữ 母mẫu 命mạng 過quá 。 共cộng 住trú 弟đệ 子tử 還hoàn 俗tục 。 尊Tôn 者giả 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 作tác 如như 是thị 答đáp 。 我ngã 母mẫu 命mạng 過quá 。 此thử 是thị 有hữu 身thân 之chi 法pháp 。 我ngã 弟đệ 子tử 還hoàn 俗tục 。 此thử 是thị 凡phàm 夫phu 之chi 法pháp 。 時thời 長trường/trưởng 齒xỉ 比Bỉ 丘Khâu 。 作tác 是thị 念niệm 。 長Trưởng 老lão 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 雖tuy 作tác 是thị 言ngôn 。 心tâm 必tất 有hữu 異dị 。

爾nhĩ 時thời 尊Tôn 者giả 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 以dĩ 是thị 事sự 故cố 。 明minh 朝triêu 著trước 衣y 持trì 鉢bát 。 入nhập 舍Xá 衛Vệ 城Thành 。 次thứ 第đệ 乞khất 食thực 飲ẩm 食thực 訖ngật 。 還hoàn 詣nghệ 住trú 處xứ 。 舉cử 衣y 鉢bát 洗tẩy 足túc 已dĩ 。 以dĩ 尼ni 師sư 檀đàn 著trước 肩kiên 上thượng 。 從tùng 祇kỳ 桓hoàn 林lâm 。 詣nghệ 安an 樂lạc 林lâm 。 於ư 晝trú 日nhật 露lộ 處xứ 。 坐tọa 一nhất 樹thụ 下hạ 。 心tâm 生sanh 是thị 念niệm 。 世thế 間gian 頗phả 有hữu 可khả 愛ái 妙diệu 色sắc 。 變biến 易dị 散tán 滅diệt 之chi 時thời 。 令linh 我ngã 生sanh 憂ưu 悲bi 苦khổ 惱não 者giả 。 不bất 遍biến 觀quán 見kiến 無vô 有hữu 者giả 。

爾nhĩ 時thời 尊Tôn 者giả 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 以dĩ 日nhật 暮mộ 時thời 。 從tùng 安an 陀đà 林lâm 。 還hoàn 祇kỳ 桓hoàn 林lâm 。

爾nhĩ 時thời 長Trưởng 老lão 阿A 難Nan 。 於ư 所sở 住trú 精tinh 舍xá 。 門môn 邊biên 經kinh 行hành 。 見kiến 尊Tôn 者giả 舍Xá 利Lợi 弗Phất 來lai 。

問vấn 言ngôn 。

尊Tôn 者giả 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 從tùng 何hà 處xứ 來lai 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 答đáp 言ngôn 。 我ngã 從tùng 安an 陀đà 林lâm 來lai 復phục 問vấn 。 尊Tôn 者giả 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 汝nhữ 於ư 安an 陀đà 林lâm 。 多đa 住trụ 何hà 三tam 昧muội 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 答đáp 言ngôn 。 住trụ 覺giác 觀quán 三tam 昧muội 。 阿A 難Nan 復phục 問vấn 。 住trụ 何hà 覺giác 何hà 觀quán 耶da 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 言ngôn 。

我ngã 晝trú 日nhật 於ư 安an 陀đà 林lâm 。 有hữu 如như 是thị 覺giác 。 世thế 間gian 頗phả 有hữu 可khả 愛ái 妙diệu 色sắc 。 乃nãi 至chí 廣quảng 說thuyết 。 阿A 難Nan 問vấn 言ngôn 。 尊Tôn 者giả 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 於ư 意ý 云vân 何hà 。 為vì 有hữu 如như 是thị 色sắc 不phủ 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 答đáp 言ngôn 。 無vô 也dã 。 阿A 難Nan 復phục 語ngứ 尊Tôn 者giả 舍Xá 利Lợi 弗Phất 言ngôn 。 汝nhữ 常thường 作tác 是thị 說thuyết 。 若nhược 佛Phật 不bất 出xuất 世thế 。 我ngã 等đẳng 便tiện 為vi 無vô 目mục 而nhi 死tử 。 佛Phật 是thị 可khả 愛ái 妙diệu 色sắc 。 若nhược 當đương 變biến 易dị 散tán 滅diệt 。 汝nhữ 不bất 生sanh 憂ưu 悲bi 苦khổ 惱não 耶da 。 尊Tôn 者giả 舍Xá 利Lợi 弗Phất 答đáp 言ngôn 。 若nhược 令linh 世Thế 尊Tôn 變biến 易dị 散tán 滅diệt 。 我ngã 亦diệc 不bất 生sanh 。 憂ưu 悲bi 苦khổ 惱não 。 但đãn 有hữu 是thị 念niệm 。 世Thế 尊Tôn 速tốc 般bát 涅Niết 槃Bàn 。 世thế 間gian 眼nhãn 速tốc 滅diệt 。

爾nhĩ 時thời 長Trưởng 老lão 阿A 難Nan 歎thán 言ngôn 。 善thiện 哉tai 善thiện 哉tai 。 尊Tôn 者giả 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 善thiện 除trừ 我ngã 見kiến 我ngã 所sở 見kiến 及cập 與dữ 我ngã 慢mạn 。 斷đoạn 其kỳ 根căn 本bổn 。 如như 斷đoạn 多đa 羅la 樹thụ 頭đầu 。 更cánh 不bất 復phục 生sanh 。 如Như 來Lai 雖tuy 是thị 可khả 愛ái 色sắc 。 若nhược 當đương 變biến 易dị 散tán 滅diệt 者giả 。 當đương 有hữu 何hà 憂ưu 悲bi 苦khổ 惱não 耶da 。 是thị 故cố 行hành 者giả 。 住trụ 彼bỉ 法pháp 時thời 。 於ư 適thích 意ý 不bất 適thích 意ý 好hảo/hiếu 不bất 好hảo/hiếu 有hữu 利lợi 益ích 無vô 利lợi 益ích 資tư 生sanh 樂nhạo/nhạc/lạc 事sự 資tư 生sanh 苦khổ 事sự 。 心tâm 不bất 移di 動động 。 是thị 故cố 名danh 空không 是thị 上thượng 座tòa 住trú 處xứ 。 復phục 說thuyết 。 尊Tôn 者giả 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 於ư 俱câu 薩tát 羅la 國quốc 。 住trú 一nhất 林lâm 中trung 。

爾nhĩ 時thời 有hữu 一nhất 。 阿a 耆kỳ 婆bà 梵Phạm 志Chí 。 亦diệc 住trụ 彼bỉ 林lâm 。 去khứ 尊Tôn 者giả 舍Xá 利Lợi 弗Phất 不bất 遠viễn 。 值trị 彼bỉ 人nhân 民dân 。 設thiết 四tứ 月nguyệt 節tiết 會hội 時thời 。 彼bỉ 梵Phạm 志Chí 。 詣nghệ 村thôn 落lạc 中trung 。 多đa 飲ẩm 好hảo/hiếu 酒tửu 。 飽bão 食thực 猪trư 肉nhục 。 復phục 持trì 餘dư 肉nhục 及cập 酒tửu 一nhất 瓶bình 。 還hoàn 所sở 住trụ 林lâm 。 見kiến 尊Tôn 者giả 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 坐tọa 一nhất 樹thụ 下hạ 。 生sanh 輕khinh 賤tiện 心tâm 。 彼bỉ 之chi 與dữ 我ngã 。 俱câu 是thị 出xuất 家gia 。 我ngã 今kim 極cực 樂lạc 。 而nhi 彼bỉ 比Bỉ 丘Khâu 極cực 苦khổ 。 即tức 說thuyết 偈kệ 言ngôn 。

我ngã 飲ẩm 粳canh 糧lương 酒tửu 。 竊thiết 持trì 一nhất 瓶bình 來lai 。

地địa 上thượng 山sơn 草thảo 木mộc 。 視thị 之chi 猶do 金kim 聚tụ 。

爾nhĩ 時thời 尊Tôn 者giả 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 作tác 如như 是thị 念niệm 。 此thử 如như 死tử 梵Phạm 志Chí 。 向hướng 我ngã 說thuyết 如như 是thị 偈kệ 。 我ngã 今kim 亦diệc 應ưng 說thuyết 偈kệ 。

時thời 尊Tôn 者giả 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 便tiện 說thuyết 此thử 偈kệ 。

我ngã 飲ẩm 無vô 相tướng 酒tửu 。 復phục 竊thiết 持trì 空không 瓶bình 。

地địa 上thượng 山sơn 草thảo 木mộc 。 視thị 之chi 猶do 唾thóa 聚tụ 。

此thử 偈kệ 中trung 尊Tôn 者giả 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 以dĩ 三tam 解giải 脫thoát 門môn 。 作tác 師sư 子tử 吼hống 。 如như 說thuyết 。 我ngã 飲ẩm 無vô 相tướng 酒tửu 。 是thị 無vô 相tướng 解giải 脫thoát 門môn 。 復phục 竊thiết 持trì 空không 瓶bình 者giả 。 是thị 空không 解giải 脫thoát 門môn 。 地địa 上thượng 山sơn 草thảo 木mộc 視thị 之chi 猶do 唾thóa 聚tụ 。 是thị 無vô 願nguyện 解giải 脫thoát 門môn 。

說thuyết 無vô 相tướng 有hữu 多đa 名danh 。 或hoặc 說thuyết 空không 是thị 無vô 相tướng 。 或hoặc 說thuyết 見kiến 道đạo 是thị 無vô 相tướng 。 或hoặc 說thuyết 不bất 動động 心tâm 解giải 脫thoát 是thị 無vô 相tướng 。 或hoặc 說thuyết 非Phi 想Tưởng 非Phi 非Phi 想Tưởng 處Xứ 是thị 無vô 相tướng 。 或hoặc 說thuyết 無vô 相tướng 是thị 無vô 相tướng 。 說thuyết 空không 是thị 無vô 相tướng 者giả 。 如như 經kinh 說thuyết 。 有hữu 一nhất 比Bỉ 丘Khâu 。 得đắc 無vô 相tướng 心tâm 定định 。 彼bỉ 比Bỉ 丘Khâu 根căn 鈍độn 不bất 知tri 是thị 定định 有hữu 何hà 功công 德đức 。 有hữu 何hà 果quả 報báo 。 作tác 是thị 思tư 惟duy 。

誰thùy 知tri 此thử 定định 。 功công 德đức 果quả 報báo 。 復phục 作tác 此thử 念niệm 。 長Trưởng 老lão 阿A 難Nan 。 佛Phật 所sở 稱xưng 譽dự 。 諸chư 梵Phạm 行hạnh 者giả 之chi 所sở 信tín 敬kính 。 必tất 知tri 此thử 定định 所sở 有hữu 功công 德đức 果quả 報báo 。 我ngã 今kim 應ưng 往vãng 。 問vấn 如như 是thị 事sự 。 復phục 作tác 是thị 念niệm 。 長Trưởng 老lão 阿A 難Nan 。 善thiện 知tri 物vật 相tương/tướng 。 若nhược 我ngã 往vãng 問vấn 。 當đương 還hoàn 問vấn 我ngã 。 汝nhữ 得đắc 是thị 定định 耶da 。 若nhược 答đáp 言ngôn 得đắc 。 彼bỉ 比Bỉ 丘Khâu 是thị 少thiểu 欲dục 覆phú 藏tàng 。 言ngôn 法pháp 者giả 不bất 欲dục 。 顯hiển 己kỷ 功công 德đức 。 若nhược 答đáp 言ngôn 不bất 得đắc 。 是thị 現hiện 前tiền 妄vọng 語ngữ 。 若nhược 作tác 餘dư 言ngôn 。 不bất 正chánh 答đáp 者giả 。 則tắc 是thị 惱não 亂loạn 。 上thượng 座tọa 比Bỉ 丘Khâu 。 我ngã 由do 來lai 不bất 曾tằng 惱não 亂loạn 。 上thượng 座tọa 比Bỉ 丘Khâu 。 我ngã 今kim 但đãn 應ưng 隨tùy 逐trục 其kỳ 後hậu 。 若nhược 為vì 他tha 人nhân 說thuyết 是thị 法pháp 者giả 。 我ngã 當đương 得đắc 聞văn 。

時thời 彼bỉ 比Bỉ 丘Khâu 。 於ư 六lục 年niên 中trung 。 隨tùy 阿A 難Nan 後hậu 。 而nhi 猶do 不bất 聞văn 。 為vì 他tha 解giải 說thuyết 。

爾nhĩ 時thời 比Bỉ 丘Khâu 。 問vấn 長Trưởng 老lão 阿A 難Nan 言ngôn 。 若nhược 人nhân 得đắc 無vô 相tướng 心tâm 定định 。 心tâm 無vô 增tăng 減giảm 。 住trụ 難nan 得đắc 行hành 。 猶do 水thủy 停đình 住trụ 。 已dĩ 住trụ 故cố 解giải 脫thoát 。 已dĩ 解giải 脫thoát 故cố 住trụ 。 世Thế 尊Tôn 說thuyết 是thị 。 空không 有hữu 何hà 功công 德đức 。 有hữu 何hà 果quả 報báo 耶da 。

爾nhĩ 時thời 長Trưởng 老lão 阿A 難Nan 。 問vấn 彼bỉ 比Bỉ 丘Khâu 。 汝nhữ 得đắc 此thử 定định 耶da 。

時thời 彼bỉ 比Bỉ 丘Khâu 。 作tác 如như 是thị 念niệm 。 如như 我ngã 所sở 畏úy 。 今kim 果quả 問vấn 之chi 。 即tức 便tiện 默mặc 然nhiên 。

爾nhĩ 時thời 阿A 難Nan 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 若nhược 比Bỉ 丘Khâu 於ư 無vô 相tướng 心tâm 定định 。 無vô 增tăng 無vô 減giảm 。 乃nãi 至chí 廣quảng 說thuyết 。 佛Phật 說thuyết 此thử 定định 。 所sở 有hữu 果quả 報báo 。 得đắc 一nhất 切thiết 知tri 見kiến 。 能năng 生sanh 智trí 慧tuệ 。 修tu 道Đạo 盡tận 漏lậu 。 汝nhữ 亦diệc 不bất 久cửu 。 當đương 得đắc 此thử 法pháp 。 不bất 增tăng 者giả 。 是thị 斷đoạn 我ngã 見kiến 。 不bất 減giảm 者giả 。 斷đoạn 我ngã 所sở 見kiến 。 五ngũ 我ngã 見kiến 十thập 五ngũ 我ngã 所sở 見kiến 亦diệc 如như 是thị 。 不bất 增tăng 者giả 。 是thị 生sanh 死tử 。 不bất 減giảm 者giả 。 是thị 涅Niết 槃Bàn 。 住trụ 難nan 得đắc 行hành 者giả 。 此thử 行hành 難nan 得đắc 多đa 用dụng 功công 多đa 有hữu 所sở 作tác 。 如như 水thủy 停đình 住trụ 者giả 。 譬thí 如như 水thủy 從tùng 其kỳ 源nguyên 出xuất 。 停đình 住trụ 一nhất 處xứ 。 更cánh 不bất 餘dư 流lưu 。 如như 是thị 彼bỉ 定định 。 住trụ 於ư 一nhất 緣duyên 。 更cánh 不bất 餘dư 緣duyên 。 住trụ 故cố 解giải 脫thoát 者giả 。 是thị 自tự 體thể 解giải 脫thoát 。 解giải 脫thoát 故cố 住trụ 者giả 。 是thị 身thân 中trung 解giải 脫thoát 。 是thị 中trung 說thuyết 空không 是thị 無vô 相tướng 。 餘dư 處xứ 亦diệc 說thuyết 無vô 相tướng 是thị 空không 。 如như 法Pháp 印ấn 經kinh 說thuyết 。 若nhược 斷đoạn 色sắc 相tướng 觀quán 色sắc 。 乃nãi 至chí 廣quảng 說thuyết 。 眾chúng 生sanh 相tương/tướng 是thị 境cảnh 界giới 相tương/tướng 。 若nhược 彼bỉ 比Bỉ 丘Khâu 。 見kiến 於ư 空không 法pháp 則tắc 除trừ 眾chúng 生sanh 相tương/tướng 。 於ư 境cảnh 界giới 不bất 見kiến 有hữu 男nam 相tương/tướng 女nữ 相tương/tướng 。 是thị 故cố 尊tôn 者giả 瞿cù 沙sa 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 眾chúng 生sanh 相tương/tướng 是thị 境cảnh 界giới 相tương/tướng 。 若nhược 有hữu 是thị 空không 行hành 。 於ư 境cảnh 界giới 不bất 見kiến 有hữu 男nam 相tương/tướng 女nữ 相tương/tướng 。 說thuyết 見kiến 道đạo 是thị 無vô 相tướng 者giả 。 如như 說thuyết 。 目mục 揵kiền 連liên 提đề 舍xá 梵Phạm 志Chí 。 不bất 說thuyết 第đệ 六lục 人nhân 行hành 無vô 相tướng 耶da 。 云vân 何hà 第đệ 六lục 人nhân 行hành 無vô 相tướng 。

答đáp 曰viết 。

第đệ 六lục 人nhân 行hành 無vô 相tướng 者giả 。 是thị 堅kiên 信tín 堅kiên 法pháp 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 彼bỉ 是thị 無vô 相tướng 。 不bất 可khả 數số 不bất 可khả 易dị 知tri 。 在tại 此thử 在tại 彼bỉ 。 若nhược 苦khổ 法Pháp 忍Nhẫn 若nhược 苦khổ 法pháp 智trí 。 乃nãi 至chí 道đạo 比tỉ 忍nhẫn 比tỉ 智trí 。 問vấn 曰viết 。 何hà 故cố 見kiến 道đạo 名danh 無vô 相tướng 。

答đáp 曰viết 。

此thử 道đạo 是thị 速tốc 疾tật 道đạo 。 不bất 起khởi 期kỳ 心tâm 道đạo 故cố 。 不bất 動động 心tâm 解giải 脫thoát 是thị 無vô 相tướng 者giả 。 如như 說thuyết 。 長trưởng 老lão 伽già 婆bà 多đa 貪tham 欲dục 是thị 相tương/tướng 恚khuể 癡si 是thị 相tương/tướng 不bất 動động 心tâm 解giải 脫thoát 。 是thị 最tối 勝thắng 無vô 相tướng 。 問vấn 曰viết 。 何hà 故cố 不bất 動động 心tâm 解giải 脫thoát 名danh 無vô 相tướng 耶da 。

答đáp 曰viết 。

煩phiền 惱não 是thị 相tương/tướng 。 彼bỉ 心tâm 不bất 為vị 煩phiền 惱não 所sở 覆phú 。 不bất 為vi 所sở 壞hoại 。 不bất 以dĩ 上thượng 著trước 下hạ 。 非phi 不bất 淨tịnh 自tự 在tại 。 是thị 故cố 說thuyết 不bất 動động 心tâm 解giải 脫thoát 名danh 無vô 相tướng 。 非Phi 想Tưởng 非Phi 非Phi 想Tưởng 處Xứ 。 名danh 無vô 相tướng 者giả 。 如như 說thuyết 。 我ngã 多đa 用dụng 功công 德đức 無vô 相tướng 心tâm 定định 。 問vấn 曰viết 。 何hà 故cố 說thuyết 非Phi 想Tưởng 非Phi 非Phi 想Tưởng 處Xứ 。 名danh 無vô 相tướng 定định 。

答đáp 曰viết 。

以dĩ 非Phi 想Tưởng 非Phi 非Phi 想Tưởng 處Xứ 。 愚ngu 癡si 不bất 猛mãnh 利lợi 不bất 決quyết 定định 。 猶do 如như 疑nghi 亦diệc 無vô 了liễu 了liễu 有hữu 想tưởng 相tương/tướng 。 亦diệc 無vô 了liễu 了liễu 無vô 想tưởng 相tương/tướng 。 說thuyết 無vô 相tướng 名danh 無vô 相tướng 者giả 。 如như 此thử 中trung 說thuyết 。 經kinh 說thuyết 。

佛Phật 在tại 舍Xá 衛Vệ 國Quốc 。 住trụ 東đông 方phương 精tinh 舍xá 彌di 伽già 羅la 母mẫu 堂đường 。

爾nhĩ 時thời 長Trưởng 老lão 阿A 難Nan 。 往vãng 詣nghệ 佛Phật 所sở 。 頭đầu 面diện 禮lễ 足túc 白bạch 佛Phật 言ngôn 。

世Thế 尊Tôn 。 昔tích 於ư 一nhất 時thời 。 世Thế 尊Tôn 住trụ 於ư 釋Thích 種chủng 彌di 周chu 吒tra 村thôn 。 我ngã 從tùng 世Thế 尊Tôn 。 聞văn 如như 是thị 義nghĩa 。 我ngã 今kim 多đa 住trụ 空không 三tam 昧muội 。 我ngã 為vi 善thiện 受thọ 持trì 憶ức 念niệm 。 如như 是thị 說thuyết 不phủ 。

佛Phật 告cáo 阿A 難Nan 。

如như 汝nhữ 所sở 言ngôn 。 善thiện 受thọ 持trì 憶ức 念niệm 。 如như 我ngã 所sở 說thuyết 。 而nhi 無vô 有hữu 異dị 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 善thiện 受thọ 持trì 。 不bất 應ưng 生sanh 疑nghi 。 若nhược 生sanh 疑nghi 者giả 。 不bất 名danh 善thiện 受thọ 持trì 。

答đáp 曰viết 。

以dĩ 是thị 事sự 故cố 。 名danh 善thiện 受thọ 持trì 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 不bất 生sanh 邪tà 見kiến 。 不bất 轉chuyển 教giáo 餘dư 人nhân 。 不bất 都đô 忘vong 失thất 故cố 。 問vấn 曰viết 。 如như 長Trưởng 老lão 阿A 難Nan 。 多đa 聞văn 總tổng 持trì 。 一Nhất 切Thiết 智Trí 所sở 說thuyết 。 八bát 萬vạn 法Pháp 聚tụ 。 以dĩ 正chánh 念niệm 器khí 盛thịnh 之chi 。 何hà 故cố 於ư 一nhất 句cú 中trung 。 而nhi 生sanh 疑nghi 心tâm 。

答đáp 曰viết 。

聞văn 此thử 法pháp 時thời 。 心tâm 有hữu 愁sầu 惱não 。 害hại 諸chư 釋thích 時thời 。 是thị 此thử 論luận 因nhân 緣duyên 。 如như 愚ngu 癡si 瑠lưu 璃ly 王vương 殺sát 害hại 諸chư 釋thích 。

爾nhĩ 時thời 阿A 難Nan 。 將tương 一nhất 比Bỉ 丘Khâu 。 入nhập 迦Ca 毘Tỳ 羅La 城Thành 。 此thử 城thành 本bổn 時thời 如như 諸chư 天thiên 城thành 。 當đương 是thị 之chi 時thời 。 其kỳ 猶do 丘khâu 塚trủng 。 所sở 有hữu 樓lâu 觀quán 。 卻khước 敵địch 睥# 睨# 。 種chủng 種chủng 窓song 牖dũ 。 皆giai 悉tất 毀hủy 壞hoại 。 清thanh 泉tuyền 諸chư 池trì 。 悉tất 皆giai 嬈nhiễu 濁trược 。 鴻hồng 雁nhạn 鴛uyên 鴦ương 孔khổng 雀tước 鸚anh 鵡vũ 。 鸜# 翅sí 羅la 鳥điểu 。 為vi 烟yên 火hỏa 逼bức 。 皆giai 飛phi 翔tường 虛hư 空không 。 諸chư 小tiểu 男nam 女nữ 。 皆giai 啼đề 哭khốc 逐trục 阿A 難Nan 後hậu 。 作tác 如như 是thị 言ngôn 。 大Đại 德đức 阿A 難Nan 。 我ngã 母mẫu 命mạng 過quá 。 我ngã 父phụ 命mạng 過quá 。 我ngã 父phụ 母mẫu 命mạng 過quá 。

爾nhĩ 時thời 長Trưởng 老lão 阿A 難Nan 。 復phục 至chí 修tu 迦ca 羅la 。 處xử 梵Phạm 志Chí 精tinh 舍xá 。 愚ngu 癡si 琉lưu 璃ly 王vương 。 於ư 其kỳ 處xứ 。 埋mai 迦ca 毘tỳ 羅la 諸chư 釋thích 。 半bán 身thân 在tại 於ư 地địa 中trung 。 以dĩ 鐵thiết 末mạt 末mạt 之chi 。 殺sát 七thất 萬vạn 七thất 千thiên 賢hiền 聖thánh 。

爾nhĩ 時thời 阿A 難Nan 。 見kiến 是thị 事sự 已dĩ 。 極cực 生sanh 愁sầu 惱não 。 次thứ 復phục 世Thế 尊Tôn 諸chư 根căn 無vô 異dị 。 其kỳ 心tâm 安an 住trụ 。 不bất 動động 如như 山sơn 。 善thiện 御ngự 其kỳ 心tâm 。 如như 持trì 油du 鉢bát 制chế 伏phục 五ngũ 根căn 。 如như 馬mã 正chánh 視thị 入nhập 。 迦Ca 毘Tỳ 羅La 城Thành 。

爾nhĩ 時thời 長Trưởng 老lão 阿A 難Nan 。 觀quán 世Thế 尊Tôn 面diện 顏nhan 色sắc 和hòa 悅duyệt 。 見kiến 已dĩ 作tác 是thị 念niệm 。 如như 我ngã 親thân 族tộc 離ly 別biệt 。 生sanh 處xứ 毀hủy 壞hoại 。 世Thế 尊Tôn 不bất 爾nhĩ 。 我ngã 今kim 苦khổ 惱não 。 而nhi 世Thế 尊Tôn 心tâm 不bất 動động 如như 山sơn 。

爾nhĩ 時thời 世Thế 尊Tôn 。 知tri 阿A 難Nan 所sở 念niệm 。 而nhi 告cáo 之chi 言ngôn 。 我ngã 多đa 住trụ 空không 三tam 昧muội 故cố 。 汝nhữ 心tâm 住trụ 村thôn 落lạc 想tưởng 。 我ngã 住trú 阿a 蘭lan 若nhã 想tưởng 。 汝nhữ 住trụ 親thân 族tộc 想tưởng 處xứ 。 我ngã 住trụ 凡phàm 人nhân 想tưởng 。 汝nhữ 作tác 眾chúng 生sanh 想tưởng 處xứ 。 我ngã 作tác 滿mãn 足túc 法pháp 想tưởng 。

爾nhĩ 時thời 世Thế 尊Tôn 。 知tri 阿A 難Nan 及cập 諸chư 比Bỉ 丘Khâu 。 不bất 堪kham 行hành 道Đạo 。 便tiện 將tương 諸chư 比Bỉ 丘Khâu 。 漸tiệm 次thứ 遊du 行hành 。 到đáo 舍Xá 衛Vệ 國Quốc 。 東đông 方phương 精tinh 舍xá 彌di 迦ca 羅la 母mẫu 堂đường 。

爾nhĩ 時thời 長Trưởng 老lão 阿A 難Nan 。 愁sầu 惱não 轉chuyển 滅diệt 。 往vãng 詣nghệ 佛Phật 所sở 。 頭đầu 面diện 禮lễ 足túc 。 而nhi 白bạch 佛Phật 言ngôn 。 廣quảng 說thuyết 如như 上thượng 。 以dĩ 是thị 事sự 故cố 。 阿A 難Nan 問vấn 此thử 事sự 時thời 。 心tâm 有hữu 愁sầu 惱não 。 聞văn 佛Phật 所sở 說thuyết 。 我ngã 常thường 住trụ 空không 三tam 昧muội 。 所sở 以dĩ 生sanh 疑nghi 。 問vấn 曰viết 。 佛Phật 說thuyết 我ngã 多đa 住trụ 空không 。 為vi 住trụ 何hà 空không 。

答đáp 曰viết 。

或hoặc 有hữu 說thuyết 者giả 。 住trụ 無vô 所sở 行hành 空không 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 無vô 所sở 行hành 空không 隨tùy 順thuận 四tứ 威uy 儀nghi 法pháp 行hành 時thời 餘dư 三tam 威uy 儀nghi 空không 餘dư 威uy 儀nghi 時thời 亦diệc 爾nhĩ 。 評bình 曰viết 。 應ưng 作tác 是thị 說thuyết 。 住trụ 性tánh 空không 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 但đãn 觀quán 法pháp 性tánh 故cố 。 是thị 故cố 阿A 難Nan 。 比Bỉ 丘Khâu 若nhược 欲dục 多đa 住trụ 空không 者giả 。 當đương 觀quán 聚tụ 落lạc 及cập 眾chúng 生sanh 住trụ 阿a 練luyện 若nhã 想tưởng 。

時thời 諸chư 比Bỉ 丘Khâu 。 皆giai 有hữu 是thị 念niệm 。 此thử 住trụ 空không 法pháp 。 是thị 佛Phật 不Bất 共Cộng 法Pháp 佛Phật 為vi 除trừ 。 比Bỉ 丘Khâu 心tâm 所sở 疑nghi 。 而nhi 告cáo 阿A 難Nan 。 若nhược 比Bỉ 丘Khâu 欲dục 多đa 住trụ 空không 三tam 昧muội 者giả 。 除trừ 聚tụ 落lạc 及cập 眾chúng 生sanh 想tưởng 。 住trụ 阿a 練luyện 若nhã 想tưởng 。 問vấn 曰viết 。 何hà 故cố 佛Phật 告cáo 比Bỉ 丘Khâu 。 除trừ 此thử 二nhị 想tưởng 。

答đáp 曰viết 。

以dĩ 諸chư 比Bỉ 丘Khâu 於ư 此thử 二nhị 想tưởng 生sanh 苦khổ 惱não 故cố 。 阿A 難Nan 若nhược 比Bỉ 丘Khâu 除trừ 聚tụ 落lạc 想tưởng 。 及cập 眾chúng 生sanh 想tưởng 。 住trụ 阿a 練luyện 若nhã 。 想tưởng 當đương 作tác 地địa 想tưởng 。 乃nãi 至chí 作tác 非Phi 想Tưởng 非Phi 非Phi 想Tưởng 處Xứ 想tưởng 。 問vấn 曰viết 。 何hà 故cố 世Thế 尊Tôn 。 一nhất 切thiết 時thời 除trừ 下hạ 想tưởng 說thuyết 上thượng 想tưởng 。 不bất 說thuyết 其kỳ 根căn 本bổn 耶da 。

答đáp 曰viết 。

此thử 說thuyết 是thị 舊cựu 法pháp 。 過quá 去khứ 恆Hằng 沙sa 諸chư 佛Phật 說thuyết 法Pháp 皆giai 爾nhĩ 。

復phục 次thứ 欲dục 令linh 所sở 說thuyết 不bất 亂loạn 故cố 。 若nhược 世Thế 尊Tôn 說thuyết 不bất 除trừ 下hạ 想tưởng 便tiện 說thuyết 上thượng 想tưởng 者giả 。 則tắc 所sở 說thuyết 法Pháp 亂loạn 。 諸chư 佛Phật 說thuyết 法Pháp 。 而nhi 無vô 有hữu 亂loạn 。

復phục 次thứ 欲dục 離ly 重trùng 說thuyết 法pháp 過quá 故cố 。 若nhược 世Thế 尊Tôn 不bất 除trừ 下hạ 想tưởng 。 說thuyết 於ư 上thượng 想tưởng 。 則tắc 是thị 重trùng 說thuyết 法pháp 。 佛Phật 世Thế 尊Tôn 不phủ 重trùng 說thuyết 法pháp 。

復phục 次thứ 定định 是thị 略lược 要yếu 法pháp 。 若nhược 世Thế 尊Tôn 一nhất 切thiết 時thời 說thuyết 根căn 本bổn 者giả 。 則tắc 經kinh 文văn 多đa 。

復phục 次thứ 欲dục 現hiện 論luận 議nghị 道đạo 故cố 。 論luận 議nghị 之chi 道đạo 。 若nhược 有hữu 所sở 說thuyết 。 必tất 定định 其kỳ 言ngôn 。 若nhược 重trọng/trùng 定định 前tiền 言ngôn 。 則tắc 壞hoại 論luận 議nghị 道đạo 。 佛Phật 是thị 無vô 對đối 論luận 師sư 。 善thiện 知tri 論luận 議nghị 道đạo 故cố 。 問vấn 曰viết 。 說thuyết 村thôn 落lạc 想tưởng 。 為vi 現hiện 何hà 事sự 。 乃nãi 至chí 說thuyết 非Phi 想Tưởng 非Phi 非Phi 想Tưởng 處Xứ 。 為vi 現hiện 何hà 事sự 。

答đáp 曰viết 。

村thôn 落lạc 想tưởng 為vi 現hiện 迦ca 毘tỳ 羅la 想tưởng 。 眾chúng 生sanh 想tưởng 者giả 現hiện 諸chư 釋thích 想tưởng 。 阿a 練luyện 若nhã 想tưởng 者giả 。 現hiện 尼ni 拘câu 陀đà 精tinh 舍xá 想tưởng 。 亦diệc 現hiện 諸chư 比Bỉ 丘Khâu 行hành 道Đạo 處xứ 想tưởng 。 地địa 想tưởng 者giả 現hiện 觀quán 色sắc 是thị 散tán 壞hoại 想tưởng 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 有hữu 色sắc 故cố 有hữu 截tiệt 。 手thủ 足túc 耳nhĩ 鼻tị 。 苦khổ 空không 想tưởng 者giả 。 現hiện 觀quán 空không 想tưởng 。 乃nãi 至chí 非Phi 想Tưởng 非Phi 非Phi 想Tưởng 處Xứ 。 現hiện 觀quán 非Phi 想Tưởng 非Phi 非Phi 想Tưởng 處Xứ 想tưởng 。

復phục 次thứ 村thôn 落lạc 想tưởng 者giả 。 是thị 十thập 五ngũ 我ngã 所sở 見kiến 。 眾chúng 生sanh 想tưởng 者giả 。 是thị 五ngũ 我ngã 見kiến 。 阿a 練luyện 若nhã 處xứ 想tưởng 者giả 。 是thị 空không 三tam 昧muội 。 地địa 想tưởng 者giả 是thị 所sở 緣duyên 。 彼bỉ 諸chư 對đối 治trị 。 是thị 無vô 色sắc 定định 。

復phục 次thứ 村thôn 落lạc 想tưởng 者giả 。 是thị 欲dục 界giới 器khí 世thế 界giới 。 眾chúng 生sanh 想tưởng 。 是thị 欲dục 界giới 眾chúng 生sanh 世thế 界giới 。 阿a 練luyện 若nhã 想tưởng 。 是thị 初sơ 禪thiền 二nhị 禪thiền 地địa 想tưởng 。 是thị 第đệ 三tam 第đệ 四tứ 禪thiền 。 彼bỉ 諸chư 對đối 治trị 。 是thị 無vô 色sắc 定định 。

復phục 次thứ 村thôn 落lạc 想tưởng 是thị 欲dục 界giới 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 欲dục 界giới 說thuyết 名danh 村thôn 落lạc 。 如như 偈kệ 說thuyết 。

若nhược 伏phục 村thôn 落lạc 刺thứ 。 亦diệc 無vô 罵mạ 繫hệ 害hại 。

苦khổ 樂lạc 心tâm 不bất 動động 。 是thị 名danh 為vi 比Bỉ 丘Khâu 。

眾chúng 生sanh 想tưởng 是thị 初sơ 禪thiền 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 彼bỉ 中trung 有hữu 尊tôn 卑ty 眷quyến 屬thuộc 故cố 。 阿a 練luyện 若nhã 想tưởng 。 是thị 第đệ 二nhị 禪thiền 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 第đệ 二nhị 禪thiền 是thị 賢hiền 聖thánh 默mặc 然nhiên 法pháp 故cố 。 地địa 想tưởng 。 是thị 第đệ 四tứ 禪thiền 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 彼bỉ 中trung 有hữu 勝thắng 處xứ 。 一nhất 切thiết 處xứ 故cố 。 彼bỉ 諸chư 對đối 治trị 。 是thị 無vô 色sắc 定định 。

阿A 難Nan 。 是thị 名danh 入nhập 無vô 上thượng 空không 。 所sở 謂vị 盡tận 漏lậu 不bất 多đa 用dụng 功công 。 心tâm 得đắc 解giải 脫thoát 。 問vấn 曰viết 。 云vân 何hà 多đa 用dụng 功công 。 心tâm 得đắc 解giải 脫thoát 。 不bất 多đa 用dụng 功công 。 心tâm 得đắc 解giải 脫thoát 。

答đáp 曰viết 。

時thời 解giải 脫thoát 多đa 用dụng 功công 。 非phi 時thời 解giải 脫thoát 。 不bất 多đa 用dụng 功công 。

復phục 次thứ 五ngũ 種chủng 阿A 羅La 漢Hán 。 名danh 多đa 用dụng 功công 。 不bất 動động 阿A 羅La 漢Hán 。 不bất 多đa 用dụng 功công 。 若nhược 依y 未vị 至chí 中trung 間gian 。 三tam 無vô 色sắc 定định 。 所sở 得đắc 解giải 脫thoát 。 名danh 多đa 用dụng 功công 。 若nhược 依y 根căn 本bổn 禪thiền 所sở 得đắc 解giải 脫thoát 。 名danh 不bất 多đa 用dụng 功công 。

復phục 有hữu 三tam 三tam 昧muội 。 謂vị 空không 空không 三tam 昧muội 。 無vô 願nguyện 無Vô 願Nguyện 三Tam 昧Muội 。 無vô 相tướng 無vô 相tướng 三tam 昧muội 。 云vân 何hà 空không 空không 三tam 昧muội 。

答đáp 曰viết 。

如như 施thi 設thiết 經kinh 說thuyết 。 若nhược 比Bỉ 丘Khâu 觀quán 有hữu 漏lậu 取thủ 行hành 是thị 空không 。 此thử 有hữu 漏lậu 取thủ 行hành 空không 中trung 。 無vô 有hữu 常thường 不bất 變biến 易dị 法pháp 。 空không 無vô 我ngã 無vô 我ngã 所sở 。 作tác 如như 是thị 思tư 惟duy 時thời 。 復phục 更cánh 生sanh 心tâm 心tâm 數số 法pháp 。 觀quán 前tiền 思tư 惟duy 心tâm 是thị 空không 。 中trung 無vô 有hữu 常thường 不bất 變biến 易dị 法pháp 。 空không 無vô 我ngã 無vô 我ngã 所sở 。 譬thí 如như 有hữu 人nhân 。 欲dục 燒thiêu 十thập 木mộc 百bách 木mộc 千thiên 木mộc 聚tụ 以dĩ 為vi 積tích 然nhiên 火hỏa 燒thiêu 之chi 。 復phục 捉tróc 長trường/trưởng 竿can/cán 在tại 邊biên 其kỳ 中trung 。 若nhược 有hữu 墮đọa 落lạc 不bất 燒thiêu 者giả 。 以dĩ 長trường/trưởng 竿can/cán 聚tụ 之chi 知tri 木mộc 已dĩ 燒thiêu 。 所sở 捉tróc 長trường/trưởng 竿can/cán 亦diệc 投đầu 火hỏa 中trung 。 行hành 者giả 亦diệc 爾nhĩ 。 先tiên 觀quán 有hữu 漏lậu 取thủ 行hành 是thị 空không 。 廣quảng 說thuyết 如như 上thượng 。 云vân 何hà 無vô 願nguyện 。 無Vô 願Nguyện 三Tam 昧Muội 。

答đáp 曰viết 。

若nhược 比Bỉ 丘Khâu 觀quán 有hữu 漏lậu 取thủ 行hành 是thị 無vô 常thường 。 是thị 變biến 易dị 法pháp 。 如như 是thị 思tư 惟duy 時thời 。 復phục 更cánh 生sanh 心tâm 心tâm 數số 法pháp 。 觀quán 前tiền 思tư 惟duy 心tâm 。 亦diệc 是thị 無vô 常thường 變biến 易dị 法pháp 。 如như 人nhân 燒thiêu 木mộc 。 廣quảng 說thuyết 如như 上thượng 。 比Bỉ 丘Khâu 亦diệc 爾nhĩ 。 觀quán 有hữu 漏lậu 取thủ 行hành 是thị 無vô 常thường 。 乃nãi 至chí 廣quảng 說thuyết 。 是thị 名danh 無vô 願nguyện 無vô 願nguyện 。 云vân 何hà 無vô 相tướng 。 無vô 相tướng 三tam 昧muội 。

答đáp 曰viết 。

若nhược 比Bỉ 丘Khâu 觀quán 寂tịch 滅diệt 法pháp 此thử 是thị 妙diệu 離ly 。 所sở 謂vị 盡tận 愛ái 離ly 欲dục 。 滅diệt 盡tận 涅Niết 槃Bàn 。 作tác 是thị 思tư 惟duy 時thời 。 復phục 更cánh 生sanh 心tâm 心tâm 數số 法pháp 。 觀quán 前tiền 思tư 惟duy 心tâm 亦diệc 是thị 寂tịch 滅diệt 。 乃nãi 至chí 廣quảng 說thuyết 如như 上thượng 。 是thị 名danh 取thủ 陰ấm 是thị 空không 。 次thứ 生sanh 空không 空không 三tam 昧muội 。 即tức 觀quán 空không 是thị 空không 。 汝nhữ 空không 亦diệc 空không 。 無Vô 願Nguyện 三Tam 昧Muội 。 觀quán 五ngũ 取thủ 陰ấm 是thị 無vô 常thường 。 後hậu 生sanh 無vô 願nguyện 。 無Vô 願Nguyện 三Tam 昧Muội 。 觀quán 前tiền 無vô 願nguyện 。 汝nhữ 無vô 願nguyện 亦diệc 是thị 無vô 常thường 。 無vô 相tướng 三tam 昧muội 。 觀quán 寂tịch 滅diệt 涅Niết 槃Bàn 。 後hậu 生sanh 無vô 相tướng 無vô 相tướng 三tam 昧muội 。 觀quán 前tiền 無vô 相tướng 三tam 昧muội 。 非phi 數số 寂tịch 滅diệt 。 汝nhữ 無vô 相tướng 三tam 昧muội 非phi 數số 滅diệt 。 無vô 三tam 相tương/tướng 故cố 。 亦diệc 是thị 寂tịch 滅diệt 。 譬thí 如như 旃chiên 陀đà 羅la 。 燒thiêu 死tử 屍thi 時thời 。 手thủ 執chấp 長trường/trưởng 竿can/cán 繞nhiễu 其kỳ 邊biên 行hành 。 若nhược 其kỳ 中trung 有hữu 墮đọa 落lạc 者giả 。 當đương 以dĩ 此thử 竿can/cán 聚tụ 之chi 。 知tri 其kỳ 燒thiêu 盡tận 。 亦diệc 以dĩ 長trường/trưởng 竿can/cán 。 投đầu 之chi 火hỏa 中trung 。 空không 三tam 昧muội 亦diệc 爾nhĩ 。 觀quán 五ngũ 取thủ 陰ấm 是thị 空không 。 後hậu 生sanh 空không 空không 三tam 昧muội 。 觀quán 空không 三tam 昧muội 。 汝nhữ 亦diệc 是thị 空không 。 無vô 願nguyện 無vô 相tướng 。 說thuyết 亦diệc 如như 是thị 。 問vấn 曰viết 。 云vân 何hà 得đắc 此thử 三tam 昧muội 。

答đáp 曰viết 。

或hoặc 有hữu 說thuyết 者giả 。 是thị 見kiến 道đạo 邊biên 得đắc 。 如như 見kiến 道đạo 邊biên 等đẳng 智trí 。 或hoặc 有hữu 說thuyết 者giả 。 離ly 欲dục 界giới 欲dục 時thời 。 如như 變biến 化hóa 心tâm 。 評bình 曰viết 。 應ưng 作tác 是thị 說thuyết 。 若nhược 應ưng 得đắc 三tam 昧muội 者giả 。 離ly 非phi 想tưởng 非phi 非phi 想tưởng 欲dục 時thời 。 得đắc 作tác 方phương 便tiện 現hiện 在tại 前tiền 。

問vấn 曰viết 。 幾kỷ 智trí 後hậu 起khởi 此thử 三tam 昧muội 現hiện 在tại 前tiền 。

答đáp 曰viết 。

四tứ 法pháp 智trí 比tỉ 智trí 苦khổ 智trí 滅diệt 智trí 。 總tổng 而nhi 言ngôn 之chi 四Tứ 智Trí 後hậu 。 欲dục 界giới 者giả 三tam 智trí 後hậu 法pháp 智trí 苦khổ 智trí 滅diệt 智trí 。 色sắc 無vô 色sắc 界giới 。 亦diệc 三tam 智trí 後hậu 。 比tỉ 智trí 苦khổ 智trí 滅diệt 智trí 。 若nhược 是thị 欲dục 界giới 。 空không 空không 等đẳng 三tam 昧muội 依y 未vị 至chí 禪thiền 所sở 攝nhiếp 無vô 漏lậu 道Đạo 。 後hậu 起khởi 現hiện 在tại 前tiền 。 非Phi 想Tưởng 非Phi 非Phi 想Tưởng 處Xứ 者giả 。 無Vô 所Sở 有Hữu 處Xứ 。 所sở 攝nhiếp 無vô 漏lậu 道Đạo 後hậu 起khởi 現hiện 在tại 前tiền 。 餘dư 者giả 即tức 自tự 地địa 無vô 漏lậu 道Đạo 。 後hậu 起khởi 現hiện 前tiền 。

界giới 者giả 在tại 三tam 界giới 。 地địa 者giả 在tại 十thập 一nhất 地địa 。 所sở 依y 身thân 者giả 依y 欲dục 界giới 身thân 。 行hành 者giả 空không 有hữu 二nhị 行hành 空không 空không 有hữu 一nhất 行hành 唯duy 空không 行hành 。 問vấn 曰viết 。 何hà 故cố 空không 二nhị 行hành 空không 空không 唯duy 一nhất 行hành 耶da 。

答đáp 曰viết 。

以dĩ 在tại 行hành 空không 。 行hành 空không 三tam 昧muội 後hậu 生sanh 故cố 。

復phục 次thứ 此thử 行hành 與dữ 有hữu 相tương 違vi 。 能năng 捨xả 生sanh 死tử 。 此thử 善thiện 根căn 能năng 觀quán 無vô 漏lậu 是thị 過quá 患hoạn 。 何hà 況huống 生sanh 死tử 。 問vấn 曰viết 。 何hà 故cố 不bất 行hành 無vô 我ngã 行hành 。

答đáp 曰viết 。

若nhược 見kiến 諸chư 法pháp 無vô 我ngã 。 不bất 見kiến 空không 者giả 。 雖tuy 厭yếm 離ly 生sanh 死tử 。 其kỳ 心tâm 不bất 勝thắng 。 若nhược 見kiến 諸chư 法pháp 空không 。 則tắc 厭yếm 離ly 生sanh 死tử 心tâm 勝thắng 。 如như 人nhân 在tại 道đạo 。 獨độc 行hành 之chi 時thời 。 不bất 大đại 愁sầu 惘võng 。 若nhược 共cộng 伴bạn 行hành 離ly 別biệt 之chi 時thời 。 則tắc 大đại 愁sầu 惘võng 。 彼bỉ 亦diệc 如như 是thị 。 無vô 願nguyện 行hành 十thập 行hành 。 無vô 願nguyện 無vô 願nguyện 唯duy 行hành 無vô 常thường 行hành 。 問vấn 曰viết 。 何hà 故cố 無vô 願nguyện 行hành 十thập 行hành 。 無vô 願nguyện 無vô 願nguyện 唯duy 行hành 無vô 常thường 行hành 。

答đáp 曰viết 。

以dĩ 在tại 行hành 無vô 常thường 行hành 無vô 願nguyện 後hậu 生sanh 故cố 。

復phục 次thứ 此thử 行hành 與dữ 有hữu 相tương 違vi 。 能năng 捨xả 生sanh 死tử 。 此thử 善thiện 根căn 能năng 觀quán 無vô 漏lậu 道Đạo 是thị 過quá 患hoạn 。 何hà 況huống 生sanh 死tử 。 何hà 故cố 不bất 行hành 苦khổ 行hạnh 。

答đáp 曰viết 。

不bất 觀quán 道đạo 。 作tác 如như 此thử 行hành 。 何hà 故cố 不bất 行hành 習tập 等đẳng 行hành 。

答đáp 曰viết 。

若nhược 行hành 習tập 等đẳng 行hành 。 則tắc 觀quán 聖thánh 道Đạo 。 是thị 有hữu 相tương 續tục 法pháp 故cố 。 何hà 故cố 不bất 行hành 道Đạo 等đẳng 四tứ 行hành 。

答đáp 曰viết 。

若nhược 行hành 道Đạo 等đẳng 行hành 。 則tắc 適thích 可khả 聖thánh 道Đạo 。 不bất 名danh 過quá 患hoạn 。 無vô 相tướng 行hành 四tứ 行hành 。 無vô 相tướng 無vô 相tướng 行hành 止chỉ 行hành 。 問vấn 曰viết 。 何hà 故cố 無vô 相tướng 行hành 四tứ 行hành 無vô 相tướng 無vô 相tướng 行hành 止chỉ 行hành 。

答đáp 曰viết 。

以dĩ 在tại 行hành 止chỉ 行hành 無vô 相tướng 後hậu 生sanh 故cố 。 問vấn 曰viết 。 何hà 故cố 不bất 行hành 滅diệt 行hành 。

答đáp 曰viết 。

滅diệt 有hữu 二nhị 種chủng 。 有hữu 非phi 數số 滅diệt 。 有hữu 無vô 常thường 滅diệt 。 不bất 知tri 為vi 緣duyên 何hà 滅diệt 。 何hà 故cố 不bất 行hành 妙diệu 行hạnh 。

答đáp 曰viết 。

波ba 伽già 羅la 那na 說thuyết 。 云vân 何hà 妙diệu 法Pháp 。 無vô 漏lậu 無vô 為vi 法Pháp 。 彼bỉ 是thị 中trung 法pháp 。 是thị 故cố 不bất 行hành 妙diệu 行hạnh 。 問vấn 曰viết 。 何hà 故cố 不bất 行hành 離ly 行hành 。

答đáp 曰viết 。

波ba 伽già 羅la 那na 說thuyết 云vân 何hà 離ly 法pháp 。

答đáp 曰viết 。

欲dục 界giới 繫hệ 善thiện 戒giới 。 色sắc 無vô 色sắc 界giới 。 出xuất 要yếu 善thiện 定định 。 學học 法pháp 無Vô 學Học 法pháp 及cập 數số 滅diệt 。 彼bỉ 無vô 有hữu 是thị 一nhất 相tương/tướng 緣duyên 者giả 。 空không 空không 無vô 願nguyện 無vô 願nguyện 。 或hoặc 有hữu 說thuyết 者giả 。 緣duyên 最tối 後hậu 聖thánh 道Đạo 剎sát 那na 。 或hoặc 有hữu 說thuyết 者giả 。 緣duyên 最tối 後hậu 聖thánh 道Đạo 剎sát 那na 俱câu 五ngũ 陰ấm 。 或hoặc 有hữu 說thuyết 者giả 。 緣duyên 一nhất 生sanh 中trung 聖thánh 道Đạo 。 或hoặc 有hữu 說thuyết 者giả 。 緣duyên 一nhất 生sanh 中trung 聖thánh 道Đạo 俱câu 五ngũ 陰ấm 。 無vô 相tướng 無vô 相tướng 。 緣duyên 非phi 數số 滅diệt 。 念niệm 處xứ 者giả 是thị 法pháp 念niệm 處xứ 。 智trí 者giả 與dữ 等đẳng 智trí 俱câu 。 定định 者giả 即tức 是thị 定định 。 根căn 者giả 總tổng 而nhi 言ngôn 之chi 。 與dữ 三tam 根căn 相tướng 應ưng 。 世thế 者giả 在tại 三tam 世thế 。 緣duyên 世thế 者giả 空không 空không 無vô 願nguyện 無vô 願nguyện 。 若nhược 作tác 是thị 說thuyết 。 緣duyên 最tối 後hậu 聖thánh 道Đạo 剎sát 那na 者giả 。 過quá 去khứ 現hiện 在tại 。 緣duyên 過quá 去khứ 未vị 來lai 。 最tối 初sơ 當đương 生sanh 者giả 緣duyên 現hiện 在tại 。 餘dư 未vị 來lai 剎sát 那na 緣duyên 三tam 世thế 。 若nhược 作tác 是thị 說thuyết 。 緣duyên 一nhất 生sanh 中trung 聖thánh 道Đạo 者giả 。 空không 空không 無vô 願nguyện 無vô 願nguyện 二nhị 俱câu 緣duyên 三tam 世thế 。 無vô 相tướng 無vô 相tướng 緣duyên 。 非phi 世thế 善thiện 不bất 善thiện 無vô 記ký 者giả 。 是thị 善thiện 緣duyên 善thiện 不bất 善thiện 無vô 記ký 者giả 。 空không 空không 無vô 願nguyện 無vô 願nguyện 緣duyên 善thiện 。 無vô 相tướng 無vô 相tướng 緣duyên 無vô 記ký 。 繫hệ 者giả 是thị 三tam 界giới 繫hệ 。 緣duyên 三tam 界giới 繫hệ 不bất 繫hệ 者giả 。 緣duyên 不bất 繫hệ 。 是thị 學học 無Vô 學Học 非phi 學học 。 非phi 無Vô 學Học 者giả 。 是thị 非phi 學học 非phi 無Vô 學Học 。 緣duyên 學học 無Vô 學Học 非phi 學học 。 非phi 無Vô 學Học 者giả 。 空không 空không 無vô 願nguyện 無vô 願nguyện 。 緣duyên 無Vô 學Học 無vô 相tướng 無vô 相tướng 。 緣duyên 非phi 學học 非phi 無Vô 學Học 。 是thị 見kiến 道đạo 斷đoạn 修tu 道Đạo 斷đoạn 不bất 斷đoạn 者giả 。 是thị 修tu 道Đạo 斷đoạn 。 緣duyên 見kiến 道đạo 斷đoạn 修tu 道Đạo 斷đoạn 不bất 斷đoạn 者giả 。 緣duyên 不bất 斷đoạn 。 緣duyên 名danh 緣duyên 義nghĩa 者giả 。 是thị 緣duyên 義nghĩa 。 緣duyên 自tự 身thân 他tha 身thân 非phi 身thân 者giả 。 空không 空không 無vô 願nguyện 無vô 願nguyện 。 緣duyên 自tự 身thân 。 無vô 相tướng 無vô 相tướng 緣duyên 非phi 身thân 。 問vấn 曰viết 。 何hà 處xứ 起khởi 是thị 三tam 昧muội 。

答đáp 曰viết 。

欲dục 界giới 中trung 非phi 色sắc 無vô 色sắc 界giới 起khởi 者giả 。 是thị 人nhân 趣thú 中trung 非phi 餘dư 趣thú 。 人nhân 中trung 三tam 天thiên 下hạ 非phi 欝Uất 單Đơn 越Việt 。 依y 男nam 身thân 女nữ 身thân 者giả 俱câu 能năng 。 瞿cù 沙sa 跋bạt 摩ma 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 唯duy 閻Diêm 浮Phù 提Đề 非phi 餘dư 方phương 。 依y 男nam 身thân 非phi 女nữ 身thân 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 此thử 善thiện 根căn 依y 牢lao 強cường 身thân 。 女nữ 人nhân 身thân 劣liệt 弱nhược 。 評bình 曰viết 。 如như 前tiền 說thuyết 者giả 好hảo/hiếu 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 男nam 子tử 心tâm 得đắc 自tự 在tại 。 定định 得đắc 自tự 在tại 。 女nữ 人nhân 亦diệc 心tâm 得đắc 自tự 在tại 。 定định 得đắc 自tự 在tại 。 為vi 是thị 學học 人nhân 。 為vi 是thị 無Vô 學Học 人nhân 者giả 。 是thị 無Vô 學Học 人nhân 。

時thời 解giải 脫thoát 非phi 時thời 解giải 脫thoát 者giả 。 是thị 非phi 時thời 解giải 脫thoát 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 何hà 等đẳng 人nhân 能năng 起khởi 此thử 定định 。 謂vị 於ư 定định 自tự 在tại 。 身thân 中trung 無vô 煩phiền 惱não 信tín 解giải 脫thoát 人nhân 。 不bất 於ư 定định 得đắc 自tự 在tại 。 亦diệc 不bất 身thân 中trung 無vô 煩phiền 惱não 。 見kiến 到đáo 雖tuy 於ư 定định 得đắc 自tự 在tại 。 不bất 身thân 中trung 無vô 煩phiền 惱não 。

時thời 解giải 脫thoát 雖tuy 身thân 中trung 無vô 煩phiền 惱não 。 於ư 定định 不bất 得đắc 自tự 在tại 。 非phi 時thời 解giải 脫thoát 。 身thân 中trung 無vô 煩phiền 惱não 。 於ư 定định 得đắc 自tự 在tại 。 問vấn 曰viết 。 何hà 者giả 是thị 三tam 昧muội 。 為vi 初sơ 剎sát 那na 是thị 後hậu 相tương 續tục 者giả 是thị 。 若nhược 初sơ 者giả 是thị 。 餘dư 何hà 所sở 為vi 。 若nhược 後hậu 相tương 續tục 者giả 是thị 。 識thức 身thân 所sở 說thuyết 云vân 何hà 通thông 。 如như 說thuyết 頗phả 法pháp 是thị 。 世thế 俗tục 有hữu 漏lậu 。 是thị 取thủ 陰ấm 所sở 攝nhiếp 。 從tùng 內nội 起khởi 。 因nhân 慧tuệ 生sanh 。 是thị 善thiện 是thị 欲dục 界giới 繫hệ 。 次thứ 聖thánh 道Đạo 生sanh 緣duyên 無vô 漏lậu 。 是thị 不bất 共cộng 法pháp 。 唯duy 聖thánh 人nhân 不bất 共cộng 凡phàm 夫phu 耶da 。

答đáp 曰viết 。

有hữu 欲dục 界giới 繫hệ 空không 空không 無vô 願nguyện 無vô 願nguyện 無vô 相tướng 無vô 相tướng 也dã 。

答đáp 曰viết 。

應ưng 作tác 是thị 說thuyết 。 初sơ 剎sát 那na 是thị 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 然nhiên 者giả 。 餘dư 剎sát 那na 為vi 是thị 何hà 耶da 。

答đáp 曰viết 。

是thị 似tự 彼bỉ 善thiện 根căn 。

復phục 有hữu 說thuyết 者giả 。 相tương 續tục 者giả 盡tận 是thị 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 然nhiên 者giả 。 識thức 身thân 所sở 說thuyết 云vân 何hà 通thông 。

答đáp 曰viết 。

初sơ 者giả 是thị 聖thánh 道Đạo 次thứ 第đệ 緣duyên 無vô 漏lậu 。 餘dư 者giả 雖tuy 非phi 聖thánh 道Đạo 。 次thứ 第đệ 亦diệc 緣duyên 無vô 漏lậu 。

問vấn 曰viết 。 何hà 時thời 起khởi 此thử 三tam 昧muội 現hiện 在tại 前tiền 。

答đáp 曰viết 。

般Bát 涅Niết 槃Bàn 時thời 。 阿A 羅La 漢Hán 。 欲dục 般Bát 涅Niết 槃Bàn 時thời 。 從tùng 聖thánh 道Đạo 起khởi 已dĩ 。 起khởi 此thử 三tam 昧muội 現hiện 在tại 前tiền 。 從tùng 此thử 三tam 昧muội 起khởi 已dĩ 。 便tiện 般Bát 涅Niết 槃Bàn 。 更cánh 不bất 復phục 起khởi 。 更cánh 不bất 復phục 起khởi 聖thánh 道Đạo 。 評bình 曰viết 。 應ưng 作tác 是thị 說thuyết 。 得đắc 此thử 三tam 昧muội 已dĩ 。 欲dục 用dụng 便tiện 起khởi 現hiện 在tại 前tiền 。 問vấn 曰viết 。 聖thánh 道Đạo 後hậu 起khởi 此thử 三tam 昧muội 現hiện 在tại 前tiền 。 此thử 三tam 昧muội 後hậu 。 復phục 起khởi 聖thánh 道Đạo 現hiện 在tại 前tiền 不phủ 耶da 。

答đáp 曰viết 。

或hoặc 有hữu 說thuyết 者giả 不bất 起khởi 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 此thử 三tam 昧muội 憎tăng 惡ác 聖thánh 道Đạo 故cố 。

復phục 有hữu 說thuyết 者giả 能năng 起khởi 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 能năng 起khởi 者giả 。 云vân 何hà 名danh 憎tăng 惡ác 聖thánh 道Đạo 。

答đáp 曰viết 。

此thử 三tam 昧muội 雖tuy 復phục 憎tăng 惡ác 聖thánh 道Đạo 。 不bất 如như 聖thánh 道Đạo 憎tăng 惡ác 。 於ư 有hữu 聖thánh 道Đạo 後hậu 。 猶do 起khởi 有hữu 漏lậu 心tâm 。 何hà 況huống 此thử 定định 後hậu 不bất 起khởi 無vô 漏lậu 心tâm 耶da 。 然nhiên 聖thánh 道Đạo 次thứ 第đệ 起khởi 此thử 定định 。 此thử 定định 次thứ 第đệ 不phủ 。 起khởi 無vô 漏lậu 心tâm 。 此thử 定định 唯duy 是thị 有hữu 漏lậu 。 問vấn 曰viết 。 此thử 定định 何hà 以dĩ 唯duy 是thị 有hữu 漏lậu 。

答đáp 曰viết 。

以dĩ 不bất 斷đoạn 結kết 故cố 。

問vấn 曰viết 。 聖thánh 人nhân 何hà 故cố 修tu 此thử 定định 耶da 。

答đáp 曰viết 。

以dĩ 四tứ 事sự 故cố 修tu 。 一nhất 欲dục 住trụ 現hiện 法Pháp 樂lạc 故cố 。 二nhị 欲dục 遊du 戲hí 故cố 。 三tam 欲dục 觀quán 本bổn 所sở 作tác 故cố 。 四tứ 受thọ 用dụng 聖thánh 法pháp 故cố 。

復phục 次thứ 此thử 定định 是thị 勝thắng 法Pháp 聖thánh 人nhân 欲dục 遊du 此thử 定định 故cố 。

阿a 毘tỳ 曇đàm 毘tỳ 婆bà 沙sa 論luận 智trí 犍kiền 度độ 八bát 道Đạo 品Phẩm 第đệ 一nhất 。

佛Phật 說thuyết 學học 人nhân 成thành 就tựu 八bát 種chủng 學học 道Đạo 迹tích 。 漏lậu 盡tận 阿A 羅La 漢Hán 。 梵Phạm 行hạnh 已dĩ 立lập 。 成thành 就tựu 十thập 種chủng 無Vô 學Học 道đạo 。 學học 人nhân 八bát 種chủng 學học 道Đạo 迹tích 。 幾kỷ 成thành 就tựu 過quá 去khứ 。 幾kỷ 成thành 就tựu 未vị 來lai 現hiện 在tại 。 漏lậu 盡tận 阿A 羅La 漢Hán 。 梵Phạm 行hạnh 已dĩ 立lập 。 十thập 種chủng 無Vô 學Học 道đạo 。 幾kỷ 成thành 就tựu 過quá 去khứ 。 幾kỷ 成thành 就tựu 未vị 來lai 現hiện 在tại 。 如như 此thử 章chương 及cập 解giải 章chương 義nghĩa 。 此thử 中trung 應ưng 廣quảng 說thuyết 優ưu 波ba 提đề 舍xá 。 問vấn 曰viết 。 何hà 故cố 作tác 此thử 論luận 。

答đáp 曰viết 。

為vi 止chỉ 於ư 世thế 中trung 愚ngu 言ngôn 無vô 過quá 去khứ 未vị 來lai 。 世thế 成thành 就tựu 說thuyết 現hiện 在tại 世thế 是thị 無vô 為vi 法Pháp 者giả 意ý 故cố 。 亦diệc 明minh 過quá 去khứ 未vị 來lai 。 行hành 成thành 就tựu 是thị 實thật 有hữu 法pháp 。 若nhược 過quá 去khứ 未vị 來lai 行hành 。 非phi 實thật 有hữu 者giả 。 則tắc 無vô 成thành 就tựu 不bất 成thành 就tựu 。 過quá 去khứ 未vị 來lai 行hành 者giả 。 如như 第đệ 二nhị 頭đầu 第đệ 三tam 手thủ 第đệ 六lục 陰ấm 第đệ 十thập 三tam 入nhập 。 無vô 有hữu 成thành 就tựu 。 不bất 成thành 就tựu 者giả 。 以dĩ 有hữu 成thành 就tựu 過quá 去khứ 未vị 來lai 行hành 故cố 。 知tri 過quá 去khứ 未vị 來lai 。 行hành 是thị 實thật 有hữu 法pháp 。

復phục 有hữu 說thuyết 所sở 以dĩ 作tác 論luận 者giả 。 或hoặc 有hữu 說thuyết 成thành 就tựu 非phi 實thật 有hữu 法pháp 。 如như 譬thí 喻dụ 者giả 。 尊tôn 者giả 佛Phật 陀Đà 提đề 婆bà 說thuyết 。 成thành 就tựu 無vô 體thể 。 非phi 實thật 有hữu 法pháp 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 若nhược 眾chúng 生sanh 不bất 離ly 彼bỉ 法pháp 。 名danh 為vi 成thành 就tựu 。 然nhiên 不bất 離ly 是thị 分phân 別biệt 相tương 待đãi 和hòa 合hợp 法pháp 。 無vô 有hữu 實thật 體thể 。 如như 五ngũ 指chỉ 聚tụ 。 名danh 之chi 為vi 拳quyền 。 散tán 則tắc 非phi 拳quyền 。 若nhược 眾chúng 生sanh 不bất 離ly 彼bỉ 法pháp 。 名danh 為vi 成thành 就tựu 。 若nhược 離ly 彼bỉ 法pháp 不bất 名danh 成thành 就tựu 。 問vấn 曰viết 。 彼bỉ 何hà 故cố 作tác 如như 是thị 說thuyết 。

答đáp 曰viết 。

彼bỉ 依y 佛Phật 經Kinh 。 佛Phật 經Kinh 說thuyết 轉Chuyển 輪Luân 王Vương 成thành 就tựu 七thất 寶bảo 。 彼bỉ 為vi 成thành 就tựu 他tha 身thân 法pháp 及cập 非phi 眾chúng 生sanh 數số 法pháp 耶da 。 若nhược 轉Chuyển 輪Luân 王Vương 。 成thành 就tựu 輪luân 寶bảo 。 神thần 珠châu 寶bảo 者giả 。 則tắc 壞hoại 法pháp 體thể 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 亦diệc 是thị 眾chúng 生sanh 數số 。 亦diệc 非phi 眾chúng 生sanh 數số 故cố 。 若nhược 成thành 就tựu 象tượng 馬mã 寶bảo 者giả 則tắc 壞hoại 趣thú 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 亦diệc 是thị 人nhân 趣thú 。 亦diệc 是thị 畜súc 生sanh 趣thú 故cố 。 若nhược 成thành 就tựu 玉ngọc 女nữ 寶bảo 者giả 則tắc 壞hoại 身thân 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 亦diệc 是thị 男nam 身thân 。 亦diệc 是thị 女nữ 身thân 故cố 。 若nhược 成thành 就tựu 主chủ 藏tạng 主chủ 兵binh 臣thần 者giả 則tắc 壞hoại 業nghiệp 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 亦diệc 是thị 尊tôn 貴quý 。 亦diệc 是thị 卑ty 賤tiện 故cố 。 欲dục 令linh 無vô 如như 是thị 過quá 故cố 。 說thuyết 成thành 就tựu 無vô 有hữu 實thật 體thể 。 欲dục 止chỉ 如như 是thị 說thuyết 者giả 意ý 。 亦diệc 明minh 成thành 就tựu 有hữu 實thật 體thể 。 若nhược 成thành 就tựu 無vô 實thật 體thể 者giả 。 則tắc 違vi 此thử 經Kinh 。 如như 說thuyết 學học 人nhân 成thành 就tựu 八bát 種chủng 學học 道Đạo 迹tích 。 漏lậu 盡tận 阿A 羅La 漢Hán 。 梵Phạm 行hạnh 已dĩ 立lập 。 成thành 就tựu 十thập 種chủng 無Vô 學Học 道đạo 。 聖thánh 人nhân 有hữu 漏lậu 心tâm 。 現hiện 在tại 前tiền 時thời 。 成thành 就tựu 過quá 去khứ 未vị 來lai 現hiện 在tại 。 無vô 無vô 漏lậu 道Đạo 故cố 。 則tắc 不bất 成thành 就tựu 。 復phục 違vi 餘dư 經kinh 。 如như 說thuyết 此thử 人nhân 。 成thành 就tựu 善thiện 法Pháp 。 亦diệc 成thành 就tựu 不bất 善thiện 無vô 記ký 法pháp 。 若nhược 善thiện 法Pháp 現hiện 在tại 前tiền 時thời 。 則tắc 離ly 不bất 善thiện 。 無vô 記ký 法pháp 。 不bất 應ưng 成thành 就tựu 。 不bất 善thiện 法Pháp 現hiện 在tại 前tiền 時thời 。 則tắc 離ly 善thiện 法Pháp 。 無vô 記ký 法pháp 。 不bất 應ưng 成thành 就tựu 。 無vô 記ký 法pháp 現hiện 在tại 前tiền 時thời 。 則tắc 離ly 善thiện 不bất 善thiện 法pháp 。 不bất 應ưng 成thành 就tựu 。 復phục 違vi 餘dư 經kinh 。 如như 說thuyết 比Bỉ 丘Khâu 成thành 就tựu 七thất 法pháp 。 於ư 現hiện 法Pháp 中trung 。 多đa 住trụ 喜hỷ 樂lạc 。 若nhược 修tu 方phương 便tiện 。 必tất 能năng 盡tận 漏lậu 。 無vô 有hữu 比Bỉ 丘Khâu 成thành 就tựu 七thất 法pháp 者giả 。 於ư 七thất 法pháp 中trung 。 若nhược 起khởi 一nhất 一nhất 法pháp 現hiện 在tại 前tiền 。 則tắc 成thành 就tựu 一nhất 法pháp 。 若nhược 起khởi 餘dư 法pháp 現hiện 在tại 前tiền 。 於ư 七thất 法pháp 中trung 。 則tắc 不bất 成thành 就tựu 。 復phục 違vi 餘dư 經kinh 。 如như 說thuyết 如Như 來Lai 成thành 就tựu 十Thập 力Lực 。 無vô 有hữu 如Như 來Lai 成thành 就tựu 十Thập 力Lực 者giả 。 若nhược 成thành 就tựu 一nhất 力lực 。 若nhược 不bất 成thành 就tựu 如Như 來Lai 。 於ư 十thập 力lực 中trung 。 若nhược 起khởi 一nhất 一nhất 力lực 現hiện 在tại 前tiền 。 則tắc 成thành 就tựu 一nhất 力lực 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 於ư 一nhất 剎sát 那na 中trung 。 無vô 兩lưỡng 慧tuệ 並tịnh 現hiện 在tại 前tiền 何hà 況huống 多đa 。 若nhược 起khởi 餘dư 法pháp 現hiện 在tại 前tiền 。 則tắc 不bất 成thành 就tựu 力lực 。

復phục 有hữu 餘dư 過quá 。 凡phàm 夫phu 人nhân 可khả 言ngôn 離ly 三tam 界giới 結kết 。 離ly 三tam 界giới 結kết 人nhân 可khả 言ngôn 凡phàm 夫phu 人nhân 。 凡phàm 夫phu 人nhân 可khả 言ngôn 離ly 三tam 界giới 結kết 者giả 。 凡phàm 夫phu 人nhân 善thiện 不bất 隱ẩn 沒một 無vô 記ký 心tâm 。 現hiện 在tại 前tiền 時thời 。 則tắc 不bất 成thành 就tựu 。 過quá 去khứ 未vị 來lai 現hiện 在tại 三tam 界giới 結kết 。 應ưng 是thị 離ly 三tam 界giới 欲dục 人nhân 。 離ly 三tam 界giới 欲dục 人nhân 是thị 凡phàm 夫phu 者giả 。 阿A 羅La 漢Hán 起khởi 善thiện 有hữu 漏lậu 及cập 不bất 隱ẩn 沒một 無vô 記ký 心tâm 。 現hiện 在tại 前tiền 時thời 。 則tắc 不bất 成thành 就tựu 。 過quá 去khứ 未vị 來lai 現hiện 在tại 無vô 漏lậu 法pháp 。 以dĩ 不bất 成thành 就tựu 無vô 漏lậu 法pháp 故cố 。 應ưng 是thị 凡phàm 夫phu 。 欲dục 令linh 無vô 如như 是thị 過quá 故cố 。 說thuyết 成thành 就tựu 是thị 實thật 有hữu 法pháp 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 成thành 就tựu 是thị 實thật 有hữu 法pháp 者giả 。 譬thí 喻dụ 者giả 所sở 引dẫn 經Kinh 云vân 何hà 通thông 耶da 。

答đáp 曰viết 。

轉Chuyển 輪Luân 王Vương 於ư 七thất 寶bảo 中trung 。 得đắc 隨tùy 意ý 自tự 在tại 用dụng 故cố 。 世Thế 尊Tôn 說thuyết 名danh 成thành 就tựu 。

復phục 有hữu 說thuyết 所sở 以dĩ 作tác 論luận 者giả 。 或hoặc 說thuyết 成thành 就tựu 是thị 實thật 有hữu 法pháp 不bất 成thành 就tựu 非phi 實thật 有hữu 法pháp 。 為vi 止chỉ 如như 是thị 說thuyết 者giả 意ý 。 亦diệc 明minh 不bất 成thành 就tựu 是thị 實thật 有hữu 法pháp 。 若nhược 不bất 成thành 就tựu 非phi 實thật 有hữu 者giả 。 成thành 就tựu 亦diệc 非phi 實thật 有hữu 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 因nhân 不bất 成thành 就tựu 故cố 。 施thi 設thiết 成thành 就tựu 。 如như 因nhân 明minh 有hữu 闇ám 因nhân 夜dạ 有hữu 晝trú 因nhân 寒hàn 有hữu 熱nhiệt 。 因nhân 不bất 成thành 就tựu 有hữu 成thành 就tựu 亦diệc 爾nhĩ 。

復phục 次thứ 不bất 成thành 就tựu 與dữ 成thành 就tựu 。 是thị 兩lưỡng 兩lưỡng 近cận 相tương 對đối 法pháp 。 如như 貪tham 與dữ 不bất 貪tham 恚khuể 與dữ 不bất 恚khuể 癡si 與dữ 不bất 癡si 。 是thị 兩lưỡng 兩lưỡng 近cận 相tương 對đối 法pháp 。 彼bỉ 亦diệc 如như 是thị 。

復phục 次thứ 若nhược 不bất 成thành 就tựu 無vô 實thật 體thể 者giả 。 則tắc 無vô 施thi 設thiết 有hữu 斷đoạn 煩phiền 惱não 法pháp 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 聖thánh 道Đạo 生sanh 時thời 。 斷đoạn 於ư 煩phiền 惱não 。 非phi 如như 以dĩ 石thạch 磨ma 香hương 。 聖thánh 道Đạo 生sanh 時thời 。 斷đoạn 煩phiền 惱não 得đắc 證chứng 解giải 脫thoát 得đắc 故cố 。 名danh 斷đoạn 煩phiền 惱não 。

復phục 有hữu 說thuyết 所sở 以dĩ 作tác 論luận 者giả 。 或hoặc 有hữu 說thuyết 聖thánh 道Đạo 。 是thị 無vô 為vi 法Pháp 。 如như 毘tỳ 婆bà 闍xà 婆bà 提đề 說thuyết 。 聖thánh 道Đạo 是thị 無vô 為vi 法Pháp 。 彼bỉ 作tác 是thị 說thuyết 。 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 道Đạo 。 是thị 一nhất 常thường 住trụ 法pháp 。 諸chư 佛Phật 出xuất 世thế 。 盡tận 覺giác 悟ngộ 此thử 道đạo 。 譬thí 如như 莊trang 嚴nghiêm 象tượng 馬mã 之chi 乘thừa 。 多đa 人nhân 更cánh 乘thừa 人nhân 人nhân 雖tuy 異dị 而nhi 乘thừa 常thường 一nhất 。 如như 是thị 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 道đạo 。 是thị 一nhất 常thường 住trụ 。 諸chư 佛Phật 出xuất 世thế 。 皆giai 悟ngộ 此thử 道đạo 。 諸chư 佛Phật 雖tuy 異dị 。 其kỳ 道đạo 常thường 一nhất 。 問vấn 曰viết 。 彼bỉ 何hà 故cố 作tác 如như 是thị 說thuyết 。

答đáp 曰viết 。

依y 於ư 佛Phật 經Kinh 。 佛Phật 經Kinh 說thuyết 。 我ngã 得đắc 過quá 去khứ 諸chư 仙tiên 。 所sở 得đắc 舊cựu 道đạo 。 以dĩ 佛Phật 說thuyết 道đạo 是thị 舊cựu 法pháp 故cố 。 言ngôn 是thị 無vô 為vi 。 為vi 止chỉ 如như 是thị 說thuyết 者giả 。 意ý 故cố 亦diệc 明minh 道đạo 在tại 世thế 中trung 。 若nhược 道đạo 在tại 世thế 。 必tất 是thị 有hữu 為vi 非phi 是thị 無vô 為vi 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 無vô 有hữu 無vô 為vi 法pháp 在tại 於ư 世thế 者giả 。 若nhược 道đạo 是thị 無vô 為vi 法Pháp 者giả 。 則tắc 違vi 此thử 經Kinh 。 如như 說thuyết 毘tỳ 舍xá 佉khư 優Ưu 婆Bà 夷Di 。 往vãng 詣nghệ 檀đàn 摩ma 提đề 那na 比Bỉ 丘Khâu 尼Ni 所sở 。 作tác 如như 是thị 問vấn 。 道đạo 為vi 是thị 有hữu 為vi 為vi 是thị 無vô 為vi 耶da 。 彼bỉ 作tác 是thị 答đáp 。 毘tỳ 舍xá 佉khư 優Ưu 婆Bà 夷Di 道đạo 是thị 有hữu 為vi 非phi 是thị 無vô 為vi 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 道đạo 是thị 有hữu 為vi 非phi 無vô 為vi 者giả 。 毘tỳ 婆bà 闍xà 婆bà 提đề 所sở 說thuyết 經Kinh 云vân 何hà 通thông 。

答đáp 曰viết 。

以dĩ 五ngũ 事sự 同đồng 故cố 。 說thuyết 名danh 舊cựu 道đạo 。 一nhất 以dĩ 方phương 便tiện 同đồng 。 二nhị 以dĩ 地địa 同đồng 。 三tam 以dĩ 行hành 同đồng 。 四tứ 以dĩ 境cảnh 界giới 同đồng 。 五ngũ 以dĩ 所sở 作tác 同đồng 。 方phương 便tiện 同đồng 者giả 。 如như 一nhất 佛Phật 於ư 三tam 阿a 僧tăng 祇kỳ 劫kiếp 。 滿mãn 足túc 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 諸chư 佛Phật 亦diệc 爾nhĩ 。 地địa 同đồng 者giả 。 其kỳ 道đạo 盡tận 在tại 。 第đệ 四tứ 禪thiền 地địa 。 行hành 同đồng 者giả 盡tận 行hành 十thập 六lục 行hành 。 境cảnh 界giới 同đồng 者giả 盡tận 緣duyên 四Tứ 諦Đế 。 所sở 作tác 同đồng 者giả 。 如như 一nhất 佛Phật 以dĩ 道đạo 滅diệt 煩phiền 惱não 。 一nhất 切thiết 佛Phật 亦diệc 爾nhĩ 。 以dĩ 此thử 義nghĩa 通thông 彼bỉ 經kinh 。 若nhược 如như 經kinh 所sở 說thuyết 。 不bất 依y 義nghĩa 者giả 。 即tức 此thử 經Kinh 中trung 說thuyết 。 我ngã 曾tằng 過quá 舊cựu 城thành 舊cựu 村thôn 城thành 村thôn 。 可khả 是thị 無vô 為vi 法Pháp 耶da 。 雖tuy 說thuyết 城thành 村thôn 是thị 舊cựu 。 而nhi 非phi 無vô 為vi 。 道đạo 亦diệc 如như 是thị 。 雖tuy 說thuyết 舊cựu 道đạo 。 而nhi 非phi 無vô 為vi 。 如như 偈kệ 說thuyết 。

若nhược 斷đoạn 欲dục 無vô 餘dư 。 如như 蓮liên 華hoa 在tại 水thủy 。

比Bỉ 丘Khâu 離ly 彼bỉ 此thử 。 如như 蛇xà 脫thoát 舊cựu 皮bì 。

蛇xà 皮bì 可khả 是thị 無vô 為vi 法Pháp 耶da 。 如như 是thị 蛇xà 皮bì 雖tuy 說thuyết 是thị 舊cựu 。 而nhi 非phi 無vô 為vi 。 道đạo 亦diệc 如như 是thị 。 是thị 故cố 為vi 止chỉ 他tha 義nghĩa 欲dục 顯hiển 己kỷ 義nghĩa 。 亦diệc 欲dục 說thuyết 法pháp 相tướng 。 相tương 應ứng 義nghĩa 故cố 。 而nhi 作tác 此thử 論luận 。

八bát 種chủng 者giả 。 正chánh 見kiến 乃nãi 至chí 正chánh 定định 。 成thành 就tựu 者giả 。 問vấn 曰viết 。 誰thùy 成thành 就tựu 。 為vi 法pháp 成thành 就tựu 。 為vi 人nhân 成thành 就tựu 耶da 。 若nhược 法pháp 成thành 就tựu 。 一nhất 切thiết 法pháp 無vô 所sở 欲dục 。 云vân 何hà 成thành 就tựu 。 若nhược 人nhân 成thành 就tựu 。 於ư 實thật 義nghĩa 中trung 。 人nhân 不bất 可khả 得đắc 。 若nhược 無vô 有hữu 人nhân 。 云vân 何hà 成thành 就tựu 。

答đáp 曰viết 。

應ưng 作tác 是thị 說thuyết 。 成thành 就tựu 非phi 法pháp 非phi 人nhân 。 實thật 義nghĩa 中trung 有hữu 。 成thành 就tựu 不bất 成thành 就tựu 。 而nhi 無vô 成thành 就tựu 不bất 成thành 就tựu 者giả 。 實thật 義nghĩa 中trung 有hữu 縛phược 有hữu 解giải 。 而nhi 無vô 縛phược 者giả 解giải 者giả 。 有hữu 煩phiền 惱não 有hữu 出xuất 要yếu 。 而nhi 無vô 煩phiền 惱não 。 者giả 出xuất 要yếu 者giả 。 有hữu 生sanh 有hữu 死tử 。 而nhi 無vô 生sanh 者giả 死tử 者giả 。 有hữu 業nghiệp 有hữu 業nghiệp 報báo 。 而nhi 無vô 作tác 業nghiệp 受thọ 業nghiệp 報báo 者giả 。 有hữu 道đạo 有hữu 道Đạo 果Quả 。 而nhi 無vô 修tu 道Đạo 證chứng 道Đạo 果Quả 者giả 。 於ư 實thật 義nghĩa 中trung 。 有hữu 成thành 就tựu 不bất 成thành 就tựu 。 而nhi 無vô 成thành 就tựu 不bất 成thành 就tựu 者giả 。 或hoặc 有hữu 說thuyết 者giả 法pháp 成thành 就tựu 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 然nhiên 者giả 。 眼nhãn 入nhập 成thành 就tựu 十thập 一nhất 入nhập 。 十thập 一nhất 入nhập 亦diệc 成thành 就tựu 眼nhãn 入nhập 耶da 。

答đáp 曰viết 。

若nhược 作tác 是thị 說thuyết 。 眼nhãn 入nhập 成thành 就tựu 十thập 一nhất 入nhập 。 十thập 一nhất 入nhập 成thành 就tựu 眼nhãn 入nhập 而nhi 無vô 過quá 。 評bình 曰viết 。 應ưng 作tác 是thị 說thuyết 。 成thành 就tựu 非phi 法pháp 非phi 人nhân 。 然nhiên 四tứ 陰ấm 五ngũ 陰ấm 生sanh 時thời 。 有hữu 如như 是thị 相tướng 似tự 得đắc 。 名danh 成thành 就tựu 不bất 成thành 就tựu 。 尊tôn 者giả 和hòa 須tu 蜜mật 說thuyết 曰viết 。 一nhất 切thiết 法pháp 無vô 所sở 欲dục 。 於ư 無vô 所sở 欲dục 法pháp 中trung 。 有hữu 何hà 成thành 就tựu 不bất 成thành 就tựu 者giả 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 然nhiên 者giả 佛Phật 經Kinh 云vân 何hà 通thông 。 如như 說thuyết 此thử 人nhân 成thành 就tựu 。 善thiện 不bất 善thiện 法pháp 。

答đáp 曰viết 。

此thử 是thị 如Như 來Lai 。 隨tùy 俗tục 言ngôn 說thuyết 。 而nhi 無vô 有hữu 實thật 。 問vấn 曰viết 。 云vân 何hà 是thị 成thành 就tựu 義nghĩa 。 尊tôn 者giả 和hòa 須tu 蜜mật 答đáp 曰viết 。 不bất 斷đoạn 義nghĩa 是thị 成thành 就tựu 義nghĩa 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 然nhiên 者giả 。 具cụ 縛phược 凡phàm 夫phu 。 於ư 一nhất 切thiết 法pháp 。 不bất 斷đoạn 盡tận 成thành 就tựu 耶da 。

答đáp 曰viết 。

不phủ 也dã 。 不bất 得đắc 彼bỉ 法pháp 故cố 。

復phục 次thứ 不bất 棄khí 義nghĩa 是thị 成thành 就tựu 義nghĩa 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 然nhiên 者giả 。 學học 人nhân 不bất 棄khí 無Vô 學Học 法pháp 。 成thành 就tựu 彼bỉ 法pháp 耶da 。

答đáp 曰viết 。

不phủ 也dã 。 不bất 得đắc 彼bỉ 法pháp 故cố 。 尊tôn 者giả 佛Phật 陀Đà 提đề 婆bà 說thuyết 曰viết 。 得đắc 而nhi 不bất 失thất 義nghĩa 。 是thị 成thành 就tựu 義nghĩa 。 若nhược 得đắc 彼bỉ 法pháp 不bất 失thất 。 是thị 名danh 成thành 就tựu 。 問vấn 曰viết 。 何hà 故cố 名danh 學học 為vi 學học 。 學học 法pháp 故cố 名danh 學học 耶da 。 為vi 得đắc 學học 法pháp 故cố 名danh 學học 耶da 。 若nhược 學học 學học 法pháp 是thị 學học 者giả 。 定định 犍kiền 度độ 所sở 說thuyết 云vân 何hà 通thông 。 如như 說thuyết 學học 住trụ 自tự 性tánh 。 若nhược 得đắc 學học 法pháp 是thị 學học 者giả 。 佛Phật 經Kinh 云vân 何hà 通thông 。 如như 說thuyết 佛Phật 告cáo 尸thi 婆bà 迦ca 。 學học 學học 法pháp 故cố 名danh 學học 。

答đáp 曰viết 。

應ưng 作tác 是thị 說thuyết 。 學học 學học 法pháp 故cố 名danh 學học 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 然nhiên 者giả 。 佛Phật 經Kinh 善thiện 通thông 。 定định 犍kiền 度độ 所sở 說thuyết 云vân 何hà 通thông 。

答đáp 曰viết 。

彼bỉ 中trung 說thuyết 得đắc 學học 法pháp 故cố 名danh 學học 人nhân 。

復phục 有hữu 說thuyết 者giả 。 得đắc 學học 法pháp 故cố 名danh 學học 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 然nhiên 者giả 。 定định 犍kiền 度độ 所sở 說thuyết 善thiện 通thông 。 佛Phật 經Kinh 云vân 何hà 通thông 。

答đáp 曰viết 。

佛Phật 經Kinh 中trung 說thuyết 。 不bất 捨xả 期kỳ 心tâm 。 不bất 捨xả 方phương 便tiện 。 學học 人nhân 若nhược 住trụ 善thiện 不bất 善thiện 無vô 記ký 心tâm 。 而nhi 不bất 捨xả 趣thú 涅Niết 槃Bàn 心tâm 故cố 名danh 學học 。 如như 人nhân 在tại 道đạo 路lộ 中trung 止chỉ 息tức 。 他tha 人nhân 問vấn 言ngôn 。 欲dục 何hà 所sở 趣thú 。 彼bỉ 人nhân 答đáp 言ngôn 。 欲dục 趣thú 某mỗ 方phương 。 其kỳ 人nhân 以dĩ 不bất 捨xả 去khứ 心tâm 故cố 。 雖tuy 住trụ 言ngôn 去khứ 。 彼bỉ 亦diệc 如như 是thị 學học 迹tích 者giả 。 問vấn 曰viết 。 無Vô 學Học 迹tích 於ư 學học 迹tích 。 明minh 淨tịnh 勝thắng 妙diệu 。 何hà 故cố 但đãn 說thuyết 學học 迹tích 。 不bất 說thuyết 無Vô 學Học 迹tích 耶da 。

答đáp 曰viết 。

應ưng 說thuyết 而nhi 不bất 說thuyết 者giả 。 當đương 知tri 此thử 說thuyết 有hữu 餘dư 。

復phục 次thứ 此thử 說thuyết 始thỉ 起khởi 初sơ 入nhập 法pháp 者giả 已dĩ 說thuyết 學học 。 當đương 知tri 亦diệc 說thuyết 無Vô 學Học 。

復phục 次thứ 以dĩ 所sở 作tác 各các 各các 不bất 同đồng 故cố 。 學học 人nhân 以dĩ 道đạo 迹tích 所sở 作tác 勝thắng 。 無Vô 學Học 人nhân 以dĩ 解giải 脫thoát 所sở 作tác 勝thắng 。 如như 王vương 與dữ 臣thần 所sở 作tác 。 各các 各các 不bất 同đồng 。 王vương 以dĩ 尊tôn 貴quý 降hàng 伏phục 所sở 作tác 為vi 勝thắng 。 臣thần 以dĩ 執chấp 仗trượng 鬪đấu 戰chiến 所sở 作tác 為vi 勝thắng 。 彼bỉ 亦diệc 如như 是thị 。

復phục 次thứ 學học 道Đạo 迹tích 。 能năng 斷đoạn 煩phiền 惱não 。 猶do 如như 器khí 仗trượng 。 能năng 破phá 怨oán 敵địch 。 無Vô 學Học 不bất 爾nhĩ 。

復phục 次thứ 學học 道Đạo 迹tích 。 能năng 作tác 斷đoạn 煩phiền 惱não 方phương 便tiện 及cập 斷đoạn 煩phiền 惱não 。 無Vô 學Học 不bất 爾nhĩ 。

復phục 次thứ 數sác 數sác 行hành 義nghĩa 是thị 道đạo 迹tích 義nghĩa 。 無Vô 學Học 不bất 數sác 數sác 行hành 故cố 。 不bất 名danh 為vi 迹tích 。

學học 人nhân 成thành 就tựu 八bát 種chủng 道đạo 迹tích 。 幾kỷ 成thành 就tựu 過quá 去khứ 。 幾kỷ 成thành 就tựu 未vị 來lai 。 幾kỷ 成thành 就tựu 現hiện 在tại 。

答đáp 曰viết 。

若nhược 依y 有hữu 覺giác 有hữu 觀quán 三tam 昧muội 。 有hữu 覺giác 有hữu 觀quán 三tam 昧muội 者giả 。 是thị 未vị 至chí 及cập 初sơ 禪thiền 。 問vấn 曰viết 。 此thử 中trung 何hà 者giả 是thị 依y 。

答đáp 曰viết 。

或hoặc 有hữu 說thuyết 者giả 。 俱câu 生sanh 故cố 是thị 依y 。

復phục 有hữu 說thuyết 者giả 。 次thứ 第đệ 緣duyên 是thị 依y 。 評bình 曰viết 。 應ưng 作tác 是thị 說thuyết 。 依y 彼bỉ 二nhị 地địa 起khởi 此thử 法pháp 故cố 名danh 依y 。 初sơ 者giả 有hữu 四tứ 種chủng 。 一nhất 得đắc 正chánh 決quyết 定định 初sơ 。 二nhị 得đắc 果quả 初sơ 。 三tam 轉chuyển 根căn 初sơ 。 四tứ 離ly 欲dục 初sơ 。 得đắc 正chánh 決quyết 定định 初sơ 者giả 。 依y 彼bỉ 二nhị 地địa 得đắc 正chánh 決quyết 定định 。 得đắc 果quả 初sơ 者giả 。 依y 彼bỉ 二nhị 地địa 初sơ 得đắc 學học 果quả 。 轉chuyển 根căn 初sơ 者giả 。 依y 彼bỉ 二nhị 地địa 信tín 解giải 脫thoát 轉chuyển 根căn 作tác 見kiến 到đáo 。 離ly 欲dục 初sơ 者giả 。 以dĩ 世thế 俗tục 道đạo 離ly 欲dục 依y 彼bỉ 二nhị 地địa 。 初sơ 起khởi 無vô 漏lậu 道Đạo 現hiện 在tại 前tiền 。 此thử 中trung 依y 四tứ 種chủng 初sơ 而nhi 作tác 論luận 。 隨tùy 相tương/tướng 而nhi 說thuyết 學học 見kiến 現hiện 在tại 前tiền 。 問vấn 曰viết 。 學học 人nhân 或hoặc 起khởi 非phi 學học 非phi 無Vô 學Học 見kiến 。 何hà 故cố 但đãn 說thuyết 學học 人nhân 學học 見kiến 現hiện 在tại 前tiền 耶da 。

答đáp 曰viết 。

應ưng 作tác 是thị 說thuyết 。 或hoặc 學học 見kiến 現hiện 在tại 前tiền 。 而nhi 不bất 說thuyết 者giả 。 當đương 知tri 學học 人nhân 必tất 起khởi 學học 見kiến 。 不bất 起khởi 非phi 學học 非phi 無Vô 學Học 見kiến 。 如như 所sở 說thuyết 諸chư 初sơ 剎sát 那na 現hiện 在tại 前tiền 無vô 過quá 去khứ 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 未vị 有hữu 一nhất 剎sát 那na 經kinh 生sanh 滅diệt 者giả 。 設thiết 有hữu 生sanh 滅diệt 。 以dĩ 得đắc 果quả 轉chuyển 根căn 故cố 。 而nhi 捨xả 八bát 未vị 來lai 成thành 就tựu 。 修tu 八bát 現hiện 在tại 成thành 就tựu 。 若nhược 滅diệt 已dĩ 不bất 捨xả 。 滅diệt 者giả 是thị 無vô 常thường 。 滅diệt 不bất 捨xả 者giả 。 捨xả 聖thánh 道Đạo 有hữu 三tam 種chủng 。 一nhất 得đắc 果quả 。 二nhị 退thoái 。 三tam 轉chuyển 根căn 。 若nhược 不bất 得đắc 果quả 。 不bất 退thoái 不bất 轉chuyển 根căn 。 即tức 依y 彼bỉ 地địa 滅diệt 已dĩ 復phục 起khởi 現hiện 在tại 前tiền 。 問vấn 曰viết 。 何hà 故cố 依y 彼bỉ 地địa 滅diệt 已dĩ 復phục 起khởi 現hiện 在tại 前tiền 耶da 。

答đáp 曰viết 。

學học 人nhân 依y 彼bỉ 地địa 。 共cộng 煩phiền 惱não 戰chiến 得đắc 勝thắng 。 破phá 結kết 怨oán 敵địch 。 念niệm 其kỳ 恩ân 故cố 。 復phục 起khởi 現hiện 在tại 前tiền 。 如như 人nhân 著trước 鎧khải 執chấp 仗trượng 。 與dữ 怨oán 共cộng 鬪đấu 。 既ký 得đắc 勝thắng 已dĩ 。 其kỳ 人nhân 後hậu 時thời 。 以dĩ 念niệm 恩ân 故cố 。 數sác 數sác 修tu 治trị 器khí 仗trượng 。 而nhi 覆phú 藏tàng 之chi 。 不bất 令linh 毀hủy 壞hoại 。 彼bỉ 亦diệc 如như 是thị 。

復phục 次thứ 以dĩ 四tứ 事sự 故cố 。 重trọng/trùng 起khởi 現hiện 在tại 前tiền 。 一nhất 欲dục 受thọ 現hiện 法Pháp 樂lạc 故cố 。 二nhị 欲dục 遊du 戲hí 故cố 。 三tam 欲dục 觀quán 先tiên 所sở 作tác 故cố 。 四tứ 欲dục 受thọ 用dụng 聖thánh 法pháp 故cố 。 學học 第đệ 二nhị 剎sát 那na 頃khoảnh 。 八bát 成thành 就tựu 過quá 去khứ 。 是thị 前tiền 剎sát 那na 生sanh 滅diệt 者giả 。 八bát 成thành 就tựu 未vị 來lai 。 是thị 未vị 來lai 修tu 者giả 。 八bát 成thành 就tựu 現hiện 在tại 。 是thị 現hiện 在tại 前tiền 者giả 。 彼bỉ 滅diệt 已dĩ 不bất 捨xả 。 若nhược 依y 無vô 覺giác 無vô 觀quán 三tam 昧muội 。 學học 見kiến 現hiện 在tại 前tiền 。 八bát 成thành 就tựu 過quá 去khứ 。 是thị 依y 有hữu 覺giác 有hữu 觀quán 。 地địa 生sanh 滅diệt 者giả 。 八bát 成thành 就tựu 未vị 來lai 是thị 未vị 來lai 修tu 者giả 。 七thất 成thành 就tựu 現hiện 在tại 。 是thị 現hiện 在tại 前tiền 者giả 。 除trừ 正chánh 覺giác 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 地địa 無vô 正chánh 覺giác 故cố 。 彼bỉ 滅diệt 已dĩ 不bất 捨xả 。 依y 無vô 色sắc 定định 。 學học 見kiến 現hiện 在tại 前tiền 。 八bát 成thành 就tựu 過quá 去khứ 。 是thị 有hữu 覺giác 有hữu 觀quán 。 地địa 生sanh 滅diệt 者giả 。 八bát 成thành 就tựu 未vị 來lai 。 是thị 未vị 來lai 修tu 者giả 。 四tứ 成thành 就tựu 現hiện 在tại 。 除trừ 正chánh 覺giác 正chánh 語ngữ 正chánh 業nghiệp 正chánh 命mạng 。 彼bỉ 地địa 無vô 故cố 。 彼bỉ 滅diệt 已dĩ 不bất 捨xả 。 若nhược 入nhập 滅diệt 定định 。 若nhược 起khởi 世thế 俗tục 心tâm 現hiện 在tại 前tiền 。 八bát 成thành 就tựu 過quá 去khứ 。 是thị 有hữu 覺giác 有hữu 觀quán 。 地địa 生sanh 滅diệt 者giả 。 八bát 成thành 就tựu 未vị 來lai 是thị 未vị 來lai 修tu 者giả 。 現hiện 在tại 無vô 。 若nhược 入nhập 滅diệt 定định 。 是thị 時thời 無vô 心tâm 。 有hữu 心tâm 者giả 能năng 修tu 道Đạo 。 若nhược 起khởi 世thế 俗tục 心tâm 現hiện 在tại 前tiền 。 彼bỉ 心tâm 是thị 有hữu 漏lậu 。 此thử 中trung 但đãn 說thuyết 無vô 漏lậu 道Đạo 種chủng 。 若nhược 依y 無vô 覺giác 無vô 觀quán 三tam 昧muội 。 無vô 覺giác 無vô 觀quán 三tam 昧muội 。 是thị 第đệ 二nhị 第đệ 三tam 第đệ 四tứ 禪thiền 。 問vấn 曰viết 。 此thử 中trung 何hà 故cố 不bất 說thuyết 中trung 間gian 禪thiền 耶da 。

答đáp 曰viết 。

應ưng 說thuyết 而nhi 不bất 說thuyết 者giả 。 當đương 知tri 此thử 說thuyết 有hữu 餘dư 。

復phục 次thứ 已dĩ 在tại 後hậu 所sở 說thuyết 中trung 故cố 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 更cánh 無vô 異dị 種chủng 。 與dữ 第đệ 二nhị 第đệ 三tam 。 第đệ 四tứ 禪thiền 種chủng 同đồng 故cố 。 依y 義nghĩa 如như 先tiên 說thuyết 。 初sơ 者giả 有hữu 四tứ 種chủng 。 如như 先tiên 說thuyết 。 學học 見kiến 現hiện 在tại 前tiền 如như 說thuyết 。 初sơ 剎sát 那na 不bất 成thành 就tựu 過quá 去khứ 。 如như 先tiên 說thuyết 。 八bát 成thành 就tựu 未vị 來lai 七thất 現hiện 在tại 。 如như 先tiên 說thuyết 。 彼bỉ 滅diệt 已dĩ 不bất 捨xả 。 如như 先tiên 說thuyết 。 復phục 依y 無vô 覺giác 無vô 觀quán 三tam 昧muội 。 學học 見kiến 現hiện 在tại 前tiền 。 第đệ 二nhị 剎sát 那na 頃khoảnh 。 七thất 成thành 就tựu 過quá 去khứ 。 是thị 依y 無vô 覺giác 無vô 觀quán 地địa 。 生sanh 滅diệt 者giả 。 八bát 成thành 就tựu 未vị 來lai 。 七thất 現hiện 在tại 。 如như 先tiên 說thuyết 。 彼bỉ 滅diệt 已dĩ 不bất 捨xả 。 依y 無vô 色sắc 定định 。 學học 見kiến 現hiện 在tại 前tiền 。 七thất 成thành 就tựu 過quá 去khứ 。 是thị 無vô 覺giác 無vô 觀quán 。 地địa 生sanh 滅diệt 者giả 。 八bát 未vị 來lai 四tứ 現hiện 在tại 成thành 就tựu 。 如như 先tiên 說thuyết 。 彼bỉ 滅diệt 已dĩ 不bất 捨xả 。 入nhập 滅diệt 定định 。 若nhược 起khởi 世thế 俗tục 心tâm 。 如như 先tiên 說thuyết 。 彼bỉ 滅diệt 已dĩ 不bất 捨xả 。 依y 有hữu 覺giác 有hữu 觀quán 三tam 昧muội 。 學học 見kiến 現hiện 在tại 前tiền 。 七thất 成thành 就tựu 過quá 去khứ 。 是thị 無vô 覺giác 無vô 觀quán 地địa 。 生sanh 滅diệt 者giả 。 八bát 未vị 來lai 八bát 現hiện 在tại 成thành 就tựu 。 如như 先tiên 說thuyết 。 若nhược 依y 無vô 色sắc 定định 。 無vô 色sắc 定định 名danh 空không 處xứ 識thức 處xứ 。 無Vô 所Sở 有Hữu 處Xứ 。 依y 者giả 如như 先tiên 說thuyết 。 初sơ 者giả 四tứ 種chủng 初sơ 。 如như 先tiên 說thuyết 。 此thử 中trung 依y 離ly 欲dục 初sơ 而nhi 作tác 論luận 。 非phi 得đắc 正chánh 決quyết 定định 初sơ 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 無vô 有hữu 依y 無vô 色sắc 定định 得đắc 正chánh 決quyết 定định 者giả 。 非phi 得đắc 果quả 初sơ 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 無vô 有hữu 依y 無vô 色sắc 定định 得đắc 學học 果quả 者giả 。 非phi 轉chuyển 根căn 初sơ 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 無vô 有hữu 依y 無vô 色sắc 定định 轉chuyển 學học 根căn 者giả 。 以dĩ 世thế 俗tục 道đạo 。 離ly 下hạ 地địa 欲dục 。 後hậu 依y 彼bỉ 地địa 初sơ 起khởi 無vô 漏lậu 道Đạo 現hiện 在tại 前tiền 。 最tối 初sơ 剎sát 那na 無vô 過quá 去khứ 。 八bát 未vị 來lai 四tứ 現hiện 在tại 成thành 就tựu 。 如như 先tiên 說thuyết 。 問vấn 曰viết 。 如như 世thế 俗tục 無vô 色sắc 定định 非phi 不bất 因nhân 世thế 俗tục 禪thiền 。 無vô 漏lậu 無vô 色sắc 定định 非phi 不bất 因nhân 無vô 漏lậu 禪thiền 。 世thế 俗tục 禪thiền 。 是thị 世thế 俗tục 無vô 色sắc 定định 方phương 便tiện 所sở 依y 門môn 。 無vô 漏lậu 禪thiền 是thị 無vô 漏lậu 無vô 色sắc 定định 方phương 便tiện 所sở 依y 門môn 。 何hà 故cố 說thuyết 無vô 過quá 去khứ 耶da 。

答đáp 曰viết 。

道đạo 種chủng 或hoặc 有hữu 在tại 禪thiền 地địa 者giả 。 或hoặc 有hữu 在tại 無vô 色sắc 地địa 者giả 。 彼bỉ 雖tuy 起khởi 在tại 禪thiền 地địa 者giả 。 未vị 起khởi 在tại 無vô 色sắc 地địa 者giả 。 是thị 故cố 無vô 過quá 去khứ 滅diệt 者giả 。 是thị 無vô 常thường 滅diệt 不bất 捨xả 者giả 捨xả 聖thánh 道Đạo 有hữu 三tam 種chủng 。 如như 先tiên 說thuyết 。 依y 彼bỉ 地địa 生sanh 滅diệt 聖thánh 道Đạo 復phục 起khởi 現hiện 在tại 前tiền 。 問vấn 曰viết 。 何hà 故cố 依y 彼bỉ 地địa 生sanh 滅diệt 聖thánh 道Đạo 復phục 起khởi 現hiện 在tại 前tiền 耶da 。

答đáp 曰viết 。

以dĩ 念niệm 恩ân 故cố 。 廣quảng 說thuyết 如như 上thượng 。 第đệ 二nhị 剎sát 那na 頃khoảnh 。 四tứ 成thành 就tựu 過quá 去khứ 。 是thị 依y 無vô 色sắc 定định 生sanh 滅diệt 者giả 。 八bát 成thành 就tựu 未vị 來lai 。 是thị 未vị 來lai 修tu 者giả 。 四tứ 成thành 就tựu 現hiện 在tại 。 是thị 起khởi 現hiện 在tại 前tiền 者giả 。 除trừ 正chánh 覺giác 正chánh 語ngữ 正chánh 業nghiệp 正chánh 命mạng 。 彼bỉ 地địa 無vô 故cố 。 彼bỉ 滅diệt 已dĩ 不bất 捨xả 。 若nhược 入nhập 滅diệt 定định 。 若nhược 起khởi 世thế 俗tục 心tâm 現hiện 在tại 前tiền 。 四tứ 成thành 就tựu 過quá 去khứ 。 八bát 成thành 就tựu 未vị 來lai 。 現hiện 在tại 無vô 。 如như 先tiên 說thuyết 。 彼bỉ 滅diệt 已dĩ 不bất 捨xả 。 依y 有hữu 覺giác 有hữu 觀quán 三tam 昧muội 。 學học 見kiến 現hiện 在tại 前tiền 。 四tứ 成thành 就tựu 過quá 去khứ 。 是thị 依y 無vô 色sắc 定định 生sanh 滅diệt 者giả 。 八bát 成thành 就tựu 未vị 來lai 。 是thị 未vị 來lai 修tu 者giả 。 八bát 成thành 就tựu 現hiện 在tại 。 是thị 起khởi 現hiện 在tại 前tiền 者giả 。 問vấn 曰viết 。 無vô 色sắc 定định 次thứ 第đệ 能năng 起khởi 有hữu 覺giác 有hữu 觀quán 三tam 昧muội 耶da 。

答đáp 曰viết 。

不bất 能năng 。 此thử 說thuyết 說thuyết 次thứ 第đệ 。 不bất 說thuyết 定định 次thứ 第đệ 。 此thử 說thuyết 說thuyết 隨tùy 順thuận 。 不bất 說thuyết 定định 隨tùy 順thuận 。 彼bỉ 滅diệt 已dĩ 不bất 捨xả 。 依y 無vô 覺giác 無vô 觀quán 三tam 昧muội 。 學học 見kiến 現hiện 在tại 前tiền 。 四tứ 成thành 就tựu 過quá 去khứ 。 是thị 依y 無vô 色sắc 定định 生sanh 滅diệt 者giả 。 問vấn 曰viết 。 過quá 去khứ 有hữu 八bát 。 是thị 依y 有hữu 覺giác 有hữu 觀quán 。 三tam 昧muội 生sanh 滅diệt 者giả 。 何hà 故cố 說thuyết 四tứ 耶da 。

答đáp 曰viết 。

此thử 中trung 一nhất 切thiết 處xứ 唯duy 說thuyết 最tối 初sơ 生sanh 滅diệt 者giả 。 八bát 成thành 就tựu 未vị 來lai 。 是thị 未vị 來lai 修tu 者giả 。 七thất 成thành 就tựu 現hiện 在tại 。 是thị 起khởi 現hiện 在tại 前tiền 者giả 。 除trừ 正chánh 覺giác 。 彼bỉ 地địa 無vô 故cố 。 問vấn 曰viết 。 此thử 中trung 說thuyết 何hà 等đẳng 學học 人nhân 。

答đáp 曰viết 。

此thử 中trung 說thuyết 習tập 學học 次thứ 第đệ 入nhập 一nhất 切thiết 定định 。 猶do 如như 登đăng 石thạch 上thượng 梯thê 者giả 。 先tiên 入nhập 有hữu 覺giác 有hữu 觀quán 三tam 昧muội 。 次thứ 入nhập 無vô 覺giác 無vô 觀quán 三tam 昧muội 。 次thứ 入nhập 無vô 色sắc 定định 。 次thứ 入nhập 滅diệt 定định 。 次thứ 起khởi 世thế 俗tục 心tâm 。 說thuyết 如như 是thị 學học 人nhân 。 若nhược 先tiên 入nhập 有hữu 覺giác 有hữu 觀quán 三tam 昧muội 。 次thứ 入nhập 無vô 覺giác 無vô 觀quán 三tam 昧muội 。 次thứ 入nhập 無vô 色sắc 定định 。 次thứ 入nhập 滅diệt 定định 。 不bất 起khởi 世thế 俗tục 心tâm 。 不bất 說thuyết 如như 是thị 學học 人nhân 。 餘dư 如như 雜tạp 揵kiền 度độ 。 人nhân 品phẩm 中trung 說thuyết 十thập 二nhị 枝chi 緣duyên 端đoan 正chánh 女nữ 人nhân 喻dụ 。

有hữu 四tứ 種chủng 道đạo 。 一nhất 苦khổ 遲trì 慧tuệ 道đạo 。 二nhị 苦khổ 速tốc 慧tuệ 道đạo 。 三tam 樂nhạo/nhạc/lạc 遲trì 慧tuệ 道đạo 。 四tứ 樂nhạo/nhạc/lạc 速tốc 慧tuệ 道đạo 。 問vấn 曰viết 。 應ưng 說thuyết 一nhất 道đạo 。 謂vị 盡tận 苦khổ 道đạo 。 盡tận 生sanh 死tử 有hữu 道đạo 。 盡tận 老lão 死tử 道đạo 。 應ưng 說thuyết 二nhị 道đạo 。 一nhất 盡tận 色sắc 道đạo 。 二nhị 盡tận 名danh 道đạo 。 應ưng 說thuyết 三tam 道đạo 。 一nhất 盡tận 欲dục 界giới 道đạo 。 二nhị 盡tận 色sắc 界giới 道đạo 。 三tam 盡tận 無vô 色sắc 界giới 道đạo 。 應ưng 說thuyết 五ngũ 道đạo 。 謂vị 盡tận 色sắc 道đạo 。 乃nãi 至chí 盡tận 識thức 道đạo 。 應ưng 說thuyết 十thập 一nhất 道đạo 。 謂vị 盡tận 老lão 死tử 道đạo 。 乃nãi 至chí 盡tận 行hành 道Đạo 。 若nhược 以dĩ 在tại 身thân 若nhược 在tại 剎sát 那na 。 則tắc 有hữu 無vô 量lượng 無vô 邊biên 道đạo 。 何hà 故cố 世Thế 尊Tôn 。 於ư 一nhất 道đạo 廣quảng 說thuyết 四tứ 道đạo 。 於ư 無vô 量lượng 無vô 邊biên 道đạo 。 略lược 說thuyết 四tứ 道đạo 。 云vân 何hà 施thi 設thiết 立lập 四tứ 道đạo 耶da 。

答đáp 曰viết 。

以dĩ 三tam 事sự 故cố 。 一nhất 以dĩ 地địa 。 二nhị 以dĩ 根căn 。 三tam 以dĩ 人nhân 。 總tổng 而nhi 言ngôn 之chi 。 以dĩ 三tam 事sự 應ưng 以dĩ 二nhị 事sự 。 或hoặc 以dĩ 地địa 以dĩ 根căn 。 或hoặc 以dĩ 地địa 以dĩ 人nhân 。 以dĩ 地địa 以dĩ 根căn 者giả 。 依y 未vị 至chí 中trung 間gian 。 三tam 無vô 色sắc 定định 。 鈍độn 根căn 人nhân 所sở 行hành 道Đạo 。 是thị 名danh 苦khổ 遲trì 慧tuệ 。 即tức 依y 此thử 地địa 利lợi 根căn 人nhân 所sở 行hành 道Đạo 。 是thị 名danh 苦khổ 速tốc 慧tuệ 道đạo 。 依y 根căn 本bổn 禪thiền 。 鈍độn 根căn 人nhân 所sở 行hành 道Đạo 。 是thị 名danh 樂nhạo/nhạc/lạc 遲trì 慧tuệ 道đạo 。 即tức 依y 此thử 禪thiền 。 利lợi 根căn 人nhân 所sở 行hành 道Đạo 。 是thị 名danh 樂nhạo/nhạc/lạc 速tốc 慧tuệ 道đạo 。 是thị 名danh 以dĩ 地địa 以dĩ 根căn 。 以dĩ 地địa 以dĩ 人nhân 者giả 。 依y 未vị 至chí 中trung 間gian 。 禪thiền 三tam 無vô 色sắc 定định 。 堅kiên 信tín 信tín 解giải 脫thoát 時thời 解giải 脫thoát 人nhân 所sở 行hành 道Đạo 。 是thị 名danh 苦khổ 遲trì 慧tuệ 道đạo 。 即tức 依y 此thử 地địa 堅kiên 法pháp 見kiến 到đáo 。 非phi 時thời 解giải 脫thoát 。 人nhân 所sở 行hành 道Đạo 。 是thị 名danh 苦khổ 速tốc 慧tuệ 道đạo 。 依y 根căn 本bổn 禪thiền 。 堅kiên 信tín 信tín 解giải 脫thoát 時thời 解giải 脫thoát 人nhân 所sở 行hành 道Đạo 。 是thị 名danh 樂nhạo/nhạc/lạc 遲trì 慧tuệ 道đạo 。 即tức 依y 此thử 禪thiền 。 堅kiên 法pháp 見kiến 到đáo 。 非phi 時thời 解giải 脫thoát 。 人nhân 所sở 行hành 道Đạo 。 是thị 名danh 樂nhạo/nhạc/lạc 速tốc 慧tuệ 道đạo 。 是thị 名danh 以dĩ 地địa 以dĩ 人nhân 。

阿A 毘Tỳ 曇Đàm 毘Tỳ 婆Bà 沙Sa 論Luận 卷quyển 第đệ 四tứ 十thập 六lục