Cùng Chung Lăn Chuyn Bánh Xe Pháp

                  

 
 

LỊCH SỬ PHẬT GIÁO 

Lịch Sử Phật Giáo Ấn Độ
(Trích Phật Học Phổ Thông)

A.-Mở Đề 

Khao-khát cái tuyệt-đối, khinh-thường cái cái trương-đối; mong cầu cái vĩnh-viễn trường-tồn, ruồng-bỏ cái biến-chuyển vô-thường, người Viêt-Nam nói riêng và người Á-Châu nói chung đă được huân-tập mấy ngàn năm trong một thái-độ tư-tưởng như trên, nên đă xem thường lịch sử, là một môn học theo sát sự biên-chuyển vô-thường của sự thế, mà mục-đích là mong ghi chép một cách trung-thành những ǵ đă mất hút trong bóng tối của thời-gian. 

Quan-niệm khinh thường lịch sử ấy đă đem lại cho chúng ta nhiều điều tai-hại không nhỏ. Chúng ta đă bỏ mất bao nhiêu bài học quư giá mà ông cha chúng ta mua với một giá rất đắt; chúng ta đă mất rất nhiều liên lạc với quá-khứ, tắt mất đường thông-cảm với người xưa, và đang lạc-loài trong hiện tại v́ không biết nên bỏ con đường nào và nên theo con đường nào. Người ta thường nói rất đúng: một dân-tộc không quá-khứ, th́ cũng khó mà có tương-lai. 

Riêng trong phạm-vi Phật Giáo chúng ta, t́m về cho đúng nguồn-gốc, thử vạch lại con đường đi truyền-giáo của ông cha, xây dựng lại mô-h́nh của một thời-đại huy-hoàng của Phật Giáo, đó là những công-việc vô cùng khó-khăn, nhọc mệt. 

Nhưng mặc dù mệt nhọc, khó-khăn, không lẽ thấy vết xe đổ của người xưa mà nay chúng ta không tránh, cứ nhắm mắt đi càn? Người xưa đă xem thường lịch sử, ngày nay trái lại, chúng ta phải dành cho nó một địa-vị quan-trọng. Có thấy rơ được nguồn-gốc, sự phát-triển, những thời-đại thịnh-suy của môt tôn giáo, chúng ta mới hiểu rỏ được giá trị chân-thật của tôn-giáo ấy. Nhất là nếu chúng ta là những người có nhiêm-vụ truyền-bá giáo-lư của Phật-Đà, th́ hơn ai cả, chúng ta phải học lịch sử Đạo-Phật để t́m hiểu lẽ thịnh suy, nguyên-nhân những thành bại của công-cuộc hoằng-dương chánh-pháp trên khắp năm châu, hầu bắt chước những điều hay có lợi cho Đạo, bỏ những điều dở, có hại cho Đạo, để Phật-Pháp được hoằng truyền măi măi với thời-gian. 

Vạây trước tiên, chúng ta hăy trở về nguồn, tuần-tự đi theo bước chân trên đường truyền giáo, từ khi Đức Giáo-chủ Thích-Ca mới xuất-thế ở Ấn Độ, dần dần qua Trung- Hoa, rồi đến Việt-Nam, để cuối cùng có một ư-niệm tổng-quát về hiện-t́nh Phật Giáo ở nước nhà và trên Thế-Giới phức-tạp ngày nay. 

B.- Chánh Đề 

Phật Giáo Ở Ấn Độ 

I.- Sự Khai Nguồn Của đức Giáo Chủ Thích Ca  

1.- T́nh-trạng xă-hội đen tối và tư-tưởng phức-tạp ở Ấn Độ khi đức Phật xuất-thế 

Xét về sự bất bất công trong xă-hội trên 2500 năm trước đây, th́ xă-hội Ấn Độ có lẽ là một trong những xă-hội có một chế-độ xă-hội và chính-trị bất công nhất. Dân chúng Ấn Độ thời bấy giờ bị phân chia rất nhiều giai-cấp khác nhau, tựu trung có thể liệt vào những giai-cấp chính sau đây: 

a)Bà-la-môn (Brhmanes) gồm những Giáo-sĩ, những người giữ quyền thống-trị tinh-thần, phụ-trách về lễ-nghi, cúng bái. Họ tự nhận ḿnh là hạng cao-thượng, sinh từ lỗ miệng Phạm-Thiên (Brahma) hay Phạm-Thiên cầm cương lănh đạo tinh-thần dân-tộc, nên có quyền ưu-tiên được tôn-kính, và an-hưởng cuộc đời sung-sướng nhất. 

b) Sát-đế-ly (Kastryas) là hàng vua chúa quư-phái, tự cho ḿnh sinh từ cánh tay Phạm-Thiên, thay mặt cho Phạm-Thiên nắm giữ quyền-hành thống-trị dân-chúng. 

c) Vệ-Xa (Vaisyas) là nhữnh hàng thương-gia chủ-điền, tin ḿnh sinh ra từ bắp về Phạm-Thiên, có nhiệm-vụ đảm-đương về kinh-tế trong nước (mua bán, trồng-trọt, thu huê-lợi cho quốc-gia ). 

d) Thu-Đà-La ( Souđras) là hàng Hà-tiện, nô-lệ tinh ḿnh sinh từ gót chân Phạm-Thiên, nên thủ-phận làm khổ-sai suốt đời cho các giai-cấp trên. 

Ngoài bốn giai-cấp trên, c̣n có một hạng người hà-tiện nhất là giống Ba-ri-a (Pariahs) giống dân-tộc mọi rợ, bị coi như sống ngoài lề xă-hội loài người, bị các giai-cấp trên đối-xử như thú-vật, vô cùng khổ nhục, tôi-tăm. 

Năm giai-cấp này mặc y-phục màu sắc khác nhau. Mỗi giai-cấp sống theo luật lệ hệ thống cha truyền con nối, không được thay đổi nghề-nghiệp hay cưới hỏi lẫn nhau, và không được di chuyển chổ ở khác. Theo luật Bà-la-môn, chỉ ba giai-cấp trên có quyền đọc kinh, học đạo, c̣n hai giai-cấp dưới th́ đời đời chỉ làm nô lệ cho ba giai-cấp trên mà thôi. 

Hạng Bà-la-môn hưởng sung sướng nhàn-hạ bao nhiêu, th́ đám người hà-tiện ở dưới lại khổ sở, nhục-nhă bấy nhiêu. Sự bất công xă-hội thật không thể nào diễn-tả nổi. Giữa người với người, thật không có một nhịp cầu thông-cảm nào, nguồn yêu thương tắc nghẹn, giai-cấp này đối với giai-cấp khác là địch thủ mà càng bóc lột được bao nhiêu là càng tốt bấy nhiêu.  

Về phương-diện tôn-giáo, Triết-học, tư-tưởng th́ xă-hội Ấn Độ thời bấy giờ cũng diễn ra một cảnh-tượng vô-cùng hỗn-tạp. Về tín-ngưỡng người thờ thần lửa kẻ thờ thần núi, thần sông, kẻ thờ thần gió, thần chớp, thần mặt trời. Về triết-học, kẻ cho rằng Phạm-Thiên là căn-bản của vũ-trụ, vạn-hữu, kẻ cho rằng đất là căn bản, kẻ cho rằng nước là căn- bản, kẻ cho rằng gió là căn bản ...có phải đi xa hơn, từ cụ-thể đến tŕu-tượng, lập ra những thuyết: thời gian luận, không gian luận, phương-hướng luận, chủ-trương nhất nguyên, nhị nguyên, đa nguyên ...Gồm một trăm phái khác nhau, luôn luôn đă kích chóng báng nhau.  

Tóm lại, xă-hội Ấn Độ lúc bấy giờ là một xă-hội về vật-chất th́ đang rên-siết dưới ách bất công, áp-bức, về tinh-thần th́ đang quay-cuồng, điên-đảo trong những luồng tư-tưởng lỳ thuyết rối-reng, tà-vay. Xă-hội ấy đang khao-khát t́nh thương và b́nh đẳng, đang mong chờ được chói rạng dưới ánh sáng của trí-huệ.  

Trong hoàn-cảnh ấy, Đức Phật Thích-Ca đă xuất-hiện đúng lúc để cứu vớt cơi đời sầu khổ. 

2.- Đức Phật Thích-Ca ,vị giáo-chủ của Đạo Từ-bi và Trí-huệ: 

a) Niên-lịch Giáng-Sinh. 

Như chúng ta đă nói ở phần mở đề, người Phật-Tử chúng ta không cho vấn-đề lịch sử là quan-trọng; lại thêm trải qua một thời-gian lâu dài từ khi Đức Phật xuât-hiện đến nay, tài-liệu bị thất-lạc nhiều, nên có nhiều thuyết khác nhau về niên-lịch Giáng-Sinh của Đức Phật. 

Tuy thế, ngày nay để được thống-nhất toàn vẹn về niên-lịch Phật Giáo thế-giới họp tại Đông-Kinh năm 1952, đă thỏa thuận rằng ngày trăng tṛn tháng hai của xứ Ấn Độ (tức ngày rằm tháng tư âm-lịch) năm 624 trước Jésus Christ ra đời là ngày Đàn-sanh của Đức Phật Thích-Ca. Như vậy, tính đến năm nay (1964) th́ Đức Phật Giáng-sinh đă được 2588 năm (1964+624). Nhưng nếu chúng ta thấy ghi Phật-lịch 2508 (tính đến năm Tây-lịch là 1964) là v́ Tổng-hội Phật Giáo Quốc-Tế lấy năm nhập Niết-bàn của Đức Phật làm năm đầu kỷ-nguyên, chứ không phải lấy năm sinh (2588-80 năm đời Đức Phật =2508). 

b).Quốc-độ và ḍng họ. 

Thời bấy giờ xứ Ấn Độ gồm nhiều tiểu-quốc, khi ḥa khi chiến với nhau như đời Chiến-quốc bên Tàu. Tuy thế, đại-cuộc vẫn thu về nước Ma-kiêt-đà (Magatha) như nhà Chu ở Trung-Quốc đối với các nước chư-hầu vậy. Nước này lớn nhất ở phía nam sông Hằng-Hà (Gange) làm trung tâm cho toàn xứ Ấn Độ. Ơí phía Bắc xứ Ấn Độ, gần dưới chân dăy núi Hy-mă-lạp-sơn (Bây giờ là nước Népal) có một Quốc-độ tên là Ca-tỳ-la-vệ (Kapilavastu). Vua trị-v́ nước này là Tịnh-Phạm-Vương (Sudhodana) thuộc giai-cấp Sát-dế-ly (Kastrya) ḍng Kiều-Tât-la (Gotama) là một đại quư tộc ở Ấn Độ. Bà Hoàng-Hậu, vợ của vua Tịnh-Phạn là Ma-Gia (Maha-maya) đến 45 tuổi mới có thai. 

Theo tục lệ Ấn Độ, gần ngày sinh, Hoàng-Hậu trở về nhà cha mẹ là vua A-Nậu-Thích-Ca (Anucakya) ở nước Câu-Ly (Koli). Một buổi b́nh minh, Hoàng-Hâu ra dạo chơi trong vườn hoa Lâm-Tỳ-ny (Lumbini) và sinh hạ Thái-tử ở đấy. Thái-tử được đặt tên là Tất-Đạt-Đa (Siddharta) và theo tục lệ Ấn Độ lấy họ mẹ là Thích-Ca (Cakya). Sau khi đă sanh  Thái-tử Tất-Đạt-Đa được 7 ngày, Hoàng-hậu Ma-Gia tạ thế. Em gái của hoàng hậu là Ma-Ha-Ba-Xà-Ba-Đề (Maha-Prajapati) thay chị nuôi Thái-Tử Tất-Đạt-Đa cho đến lớn. 

Thái-tử Tất-Đạt-Đa, sau này tức là Đức Phật Thích-Ca Mâu-ni, vị Giáo-chủ từ-bi và trí-huệ của Đạo Phật. 

c)H́nh-tướng và tư-chất 

H́nh tướng của Thái-Tử có những nét đặc biệt hơn người thường: Ngài có ba mươi hai tướng quư và tám mươi vẽ đẹp. Cho nên khi xem tướng Ngài, Đạo sĩ A-Tư-Đa (Asita) đă tiên đoán sau này Ngài sẽ thành Phật, làm chủ cả tam thế, dắt đường chỉ nẻo cho chúng sinh thoát khỏi bể khổ luân-hồi. 

Thuở thơ ấu, tư chất thông minh và tánh t́nh đức-độ của Ngài đă biểu lộ một cách rỏ rệt. Những Đạo-sĩ thông thái, những Vỏ-sĩ tài danh điều được Tịnh-Phạn vương mời đến dạy cho Thái-Tử; và chẳnh bao lâu Thái-Tử đă trở thành một vị văn vỏ toàn tài, không ai sánh kịp.  

Cùng một nhịp với tài-năng, đức-độ của Ngài cũng được phát triển một cách vô cùng nhanh chóng và sâu rộng. T́nh thương của Ngài lan tràn, bao phủ tất cả mọi vật mọi người. 

Và củng do tư chất thông minh nh́n thấy rỏ được tánh cách giả dối, vô thường của sự thế, và ḷng thương vô hạn, không thể ngồi yên để nh́n thấy sự rên-siết, khổ đau của cỏi đời, nên tâm-hồn của Ngài không bao giờ được yên ổn. Ngày đêm, Ngài luôn luôn nghĩ đến phương pháp cứu khổ cho chúng sinh. 

Vua Tịnh-Phạn, để làm khuây-khỏa ḷng con, truyền dựng lên một cung điện nguy nga, bày đủ tṛ đàn ca múa hát bao vây lấy Thái-Tử, và c̣n cưới cho Ngài một người vợ tuyệt-thế giai-nhân làm nàng Da-Du-Đà-La (Yosodhara) nhưng Thái-Tử vẫn không khuây nổi buồn mênh mông của cơi thế. 

d) Xuất-gia . -Năm ngài mười chín tuổi (có chổ nói 29 tuối) sau khi đă để lại cho Tịnh-Phạn vương một người cháu nội là La-Hầu-La(Lahula).Thái-Tử quyết -định rời bỏ Hoàng-gia, từ bỏ cuôc đời vinh- hoa phú-quy, trốn ra khỏi hoàng-thành, cắt tóc vào rừng sâu mong được yên-tĩnh để t́m nghĩ phương -pháp cứu độ chúng-sinh thoát khỏi ṿng khổ ải và đưa họ lên bờ giác -ngô vĩnh-viễn yên vui. Ban đầu Ngài phải đi t́m học hỏi với những đạo- sĩ danh-tiếng nhất Ấn- Độ thời bấy giờ, nhưng rồi Ngài nhận thấy chân-lư và lối tu hành của họ cũng không có ǵ là siêu-thoát. Từ đó, Ngài đi vào ẩn trong dăy núi Tuyết-Sơn, phải tự ḿnh tu luyện để t́m ra cái đạo giải thoát như ư Ngài mong muốn. Trong sáu năm tṛi tu khổ-hạnh,Ngài củng chưa thu-thập được-kết quả ǵ khả-quan.Bấy giờ, Ngài mới đi đến núiTượng-Đâù(Gajasirsa) bên bờ sông Ni-Liên-thuyền. Sau khi tắm rưă xong Ngài thọ bát cháo sữa (đè-hồ) của mấy nàng mục-nữ cúng. Rồi Ngài đi đến dưới gốc cây Tất-bát-la (Pippale, sau này người đời gọi là cây Bồ-đề nghĩa là cây giác ngộ, để kỷ niệm sự giác ngộ cuả Đức Phật dưới gốc cây ấy). Ngài ngồi thiền-định ở đó và thề rằng: 

"Nếu ta ngồi đây mà không chứng được đạo-quả, th́ dù thịt nát xương tan,ta quyết không bao giờ đứng dậy". 

d)Thành đạo và thuyết pháp độ sinh.-ngài ngồi thiền định dưới gốc cây Tất-bát-la, cho đến ngày thứ bốn mươi chín, lúc sao mai vừa mọc, th́ Ngài hốt-nhiên đại -ngộ, thấy được chân lư của vũ trụ và nguồn gốc sinh tử của chúng -sinh. Ngài đă thành Phật với danh hiệu làPhật Thích-Ca-Mâu-Ni (Cakya Muni). 

Sau khi thành đạo trong khoảng thời gian bốn mươi chín năm(Có chổ chép là bốn mươi lăm năm) đức Phật chu du khắp cả các lưu vực sông Hằng, đem đạo vô thượng của ngài giáo hóa chúng sinh, không phân biệt già trẻ, nam nữ, giàu nghèo, sang hèn, màu da, chủng tộc, trí thức hay ngu si. 

Nhờ ḷng từ bi không bờ mé, đức hy sinh rộng lớn vô biên, Ngài đă giảng nói pháp trên năm trăm hội, hóa-độ vô số quần-sinh, thoát ṿng mê-mờ khổ năo. Và do đó, đạo Phật được thành lập trên cơi đời. 

e)Phật nhập Niết-bàn.-Vào năm 554 năm Trước tây-lịch (tính đến năm 1964 tức là: 1964+554=2508 năm) Đức Phật bây giờ đă 80 tuổi. Nhận thấy chiếu nguyện của ḿnh đă thực hiện, nhiệm vụ độ sinh của ḿnh đă đầy đủ, một hôm, đức Phật cho hội đệ từ của Ngài lại, ban những lời di chúc cặn kẽ, rồi từ giă cơi đời một cách b́nh thản, giản dị móc ở giữa hai cây bông vải (Cala) ngoài châu thành Câu-thi-la (Kusivagarâ), 

Như thế ấy, một cuộc đời vô cùng vĩ dại đă xuất hiện và biến ẩn như một luồng ánh sáng mầu nhiệm khi đă đánh dấu ba giai đoạn lớn một cách vô cùng giản dị và đầy ư nghĩa: 

-Ra đời bên cạnh một gốc cây 

-Thành đạo bên một gốc cây 

-Và ĺa đời ở giữa hai cành cây ! 

II.-Lịch Sử Truyền Bá Phật Giáo Tại Ân Độ 

1.-Bốn thời kỳ kiết tập kinh-điển.-Bốn tháng sau khi Đức Phật nhập niết-bàn, Ngài Ma Ha Ca Diếp (MaHa Kasypa) thay Phật thống suất tăng-chúng đă triệu-tập một hội nghị gồm khoảng 500 đại đệ-tử của Phật, ở thành Vương-Xá ( Rajagrika) để giảng tụng lại những giáo-lư mà Đức Phật đă dạy. Trong hội-nghị đầu tiên này, Ngài Ma Ha Ca Diếp được suy tôn ngồi ghế chủ-tọa; Ngài A-Nan, là Vị đệ-tử thường theo Phật nghe nhiều và nhớ lâu, được cử ra tụng lại những lời dạy của Phật; c̣n Ngài Ưu-Ba-Ly (Upali) là vị đệ-tử thông-suốt và nghiêm-tŕ giới luật nhất, được cử ra tụng giới-luật. Hội nghị này đă kết-thúc sau bảy tháng làm việc và 500 vị đại đệ-tử đều công nhận đó là những lời chân thật của Phật. 

Đại-hội này được mệnh-danh là "Kỳ kết-tập thứ nhất ".  

b). Kỳ kết-tập thứ hai. -Khoảng một trăm năm sau khi Phật nhập- diệt , v́ có sự bất đồng về giới-điều, nên tăng chúng chia làm hai nhóm, họp riêng ở hai thành Vaisaly và Vàjji. 

Nhóm tăng-sĩ họp ở thành Vaixaly do sự triệu tập của Ngài trưởng-lăo Yasa thọ 165 tuổi, gồm có 12.000 Tăng-sĩ, nhưng trong số ấy chỉ có 700 vị lăo-thành mới có quyền biểu- quyết . Hội-nghị này họp dưới quyền chủ-tọa của Ngài Revala và đồng-thanh biểu-quyết: "Không nên sữa đổi cho sai những điều luật của Phật đă truyền đạo mặc dù Đức-Thề-Tôn đă có di-huấn rằng nếu chư Tăng đồng ư cung 2 nhau là thấy điều-luật nào của Như-Lai đă chế-định là ít quan-trọng và không thể thụ-tŕ được nữa, th́ được phép sữa chửa".  

Trong khi ấy th́ nhóm Tăng-sĩ ở thành Vajji họp dưới quyền chủ-tọa của đại-đức Vajjiputra lại chấp-thuận. Trong kỳ kết-tập thứ hai này chỉ đặt trọng tâm trong việc giải-quyết về giới-luật mà thôi. Tuy thế, Tăng-đồ cũng chia thành hai phái rơ rệt. Phái do Ngài Yasa triệu-tập và giữ đúng giới-luật của Phật, th́ gọi là phái nguyên thủy (Théravadins) hay thượng-tọa bộ. 

Phái do Ngài Vajjiputra sữa đổi mười điều luật của Phật th́ gọi là phái Tiến-thủ, hay là Đại-chúng bộ (Mahasanghikas). 

Từ đấy, Phật Giáo chia ra hai phái rỏ rệt và là cội rể cho hai mươi tôn-phái sau này. 

c). Kỳ kết-tập thứ ba:Hơn hai thế-kỷ sau ngày Phật nhập-diệt ( 274 năm trước tây lịch), Hoàng-Đế A-Dục lại triệu-tập 1000 vị Đái-trưởng-lăo Uyên-thân đê kết-tập kinh điển tại thành Pataliputra ( tức là Bihar và Patra ngày nay ) duới quyền chủ tọa của Ngài Mục-Kiền-liên Tu-Đế(Mogaliputta Tissa). Sau chín tháng làm việc,hội nghị đă ḥan- thành công -tác k61t-tập kinh-điển,ng̣ài ra lại c̣n chỉnh- đốn Tăng- giới, bài trừ những hạng Tu-sĩ phạm trai, phá giới, vô kỷ -luật. 

d)Kỳ kết-tập thứ tư .-Vào khoảng 600 năm sau khi Phật nhập -diệt ,nghĩa là vào thế-kỷ thứ nhất Tây-Lịch,Vua Ca-Ni-Săc-Ca (Kaniska) một vị Đại-Đế Ấn Độ, có tâm hộ pháp chẳng thua ǵ Vua A-Dục, đă triệu tập 500 vị Bồ Tát, 500 vị Tỳ-kheo cùng 500 người tại-gia cư-sĩ, tại thành Ca-Thập-DiLa để kết-tập kinh-điển dưới quyền chủ-tọa của hai Ngài Hiếp-Tôn-Giả và Thế Hữu. 

Kỳ kết-tập này gọi là kỳ kết-tập lần thứ tư. 

Trong bốn kỳ kết-tấp này th́ hai kỳ đầu chưa cần đến sự biên chép,nghĩa là chỉ đọc tụng lại, xem lời lẽ nào là của Phật đă nói ra, hay xét những ư nghĩa nào là đúng với chánh-pháp. 

Đến thời kỳ thứ ba và thứ tư mới dùng đến văn-tự để biên chép thành sách -vở. Trong sự biên chép này, chư Tăng chia làm hai phái: Phái Nam th́ ghi bằng văn Pali, c̣n phái Bắc th́ ghi bằng văn phạn. 

2.-Nam -phương và Bắc-phương Phật Giáo. -Như trên đă nói, v́ kinh-điển được ghi chép bằng hai thứ văn: Pali và Phạn, nên những xứ nói tiếng Pali th́ kinh-điển bằng Pali được truyền bá,c̣n những xứ dân chúng nói tiếng Phạn th́ kinh-điển bằng Pali được truyền-bá, c̣n những xứ dân-chúng nói tiếng Phạn th́ kinh-điển bằng Phạn-văn được truyền tụng. Nếu lấy Trung Ấn Độ là cứ-điểm, th́ những xứ phía Nam Ấn Độ và lan ra đến những xứ Tích-lan, Miến-điện, Thái-lan, Ai-lao, Cao-mien ...đều theo kinh điển Pali, nên cũng gọi là Nam-phương Phật Giáo. 

C̣n những xứ thuộc Trung Ấn Độ, Bắc Ấn-Đo ảvà lan ra đến Nêpal, Tây-tạng, Trung- hoa, Việt-nam, Cao-ly, Nhật-bổn...th́ lại căn-cứ theo kinh điển chữ Phạn, và được gọi là Bắc-phương Phật Giáo. 

Nam-phương hay Bắc-phương Phật Giáo đều thờ chung một đấng giáo-chủ là Đức Phật Thích-ca và đều tuân theo những yếu điểm mà Phật đă dạy. Tuy thế, tùy theo căn-cơ, tâm-lư và ảnh hưởng văn hóa cùng đời sống của dân chúng có khác nhau giữa Nam và Bắc-phương mà phương pháp tu hành và sự phát huy giáo lư có điểm dị và đồng. Bắc-phương phần nhiều đi về lối tung-hoành, phát-triển, phóng-túng không câu nệ về h́nh thức. Nam-phương th́ lại có tánh-cách thủ-cựu, trung thành với Phật Giáo Nguyên-thủy, tôn-trọng h́nh-thức. Do đó mà có hai phái: Tiểu-thừa Phật Giáo ở Nam-phương và Đại-thừa Phật Giáo ở Bắc-phương. 

3.- Sự phát-triển của Đại-thừa và Tiểu-thừa . Ở đây v́ chúng ta c̣n đang ở trong phần lịch sử truyền bá Phật Giáo, nên chưa vội đề-cập đến sự sai khác giữa giáo-lư Đại-thừa và Tiểu-thừa . Chúng ta hăy khu-biệt vấn-đề và nói đến sự phát-triển của hai phái ấy ở Ấn Độ như thế nào mà thôi. 

Sự phát-triển của các bộ-phái Tiểu-thừa .- Như chúng ta đă biết, nguyên-nhân Tiểu-thừa chia ra làm hai bộ-phái, v́ trong kỳ kết-tập lần thứ hai, về vấn-đề giới-luật có chổ bất-đồng, Tăng-chúng mới chia ra làm hai phái: Một phái gồm các vị Trưởng-lăo gọi là Thượng-tọa-bộ; và một phái gồm phần nhiều các vị Tăng-sĩ trẻ tuổi, nhưng rất đông đảo, gọi là Đại-chúng-bộ. 

Trong khoảng thời-gian 100 năm sau kỳ kết-tập lần thứ hai ấy, Đại-chúng-bộ lần lượt chia ra tám bô-phái như sau:  

-Nhất-thuyết-bộ  

Lần thứ nhất chia làm ba bộ -Thuyết-xuất-thế-bộ  

-Kê-dẫn-bộ 

Lần thứ hai chia ra một bộ nữa là -Đa-văn-bộ 

Lần thứ ba chia ra một bộ nữa là -Thuyết-giả-bộ  

-Chế-đa-bộ  

Lần thứ ba chia ra một bộ nữa là Tây-sơ-bộ 

Bộ nữa là: Bắc-sơn-bộ 

Như thế là từ một bộ phái chính là Đại-chúng-bộ mà lần lượt chia làm tám chi bộ (cộng là 9 bộ). Trong lúc ấy th́ bên Thượng-tọa-bộ ban đầu sống một cách yên-ổn trong núi Ca-Tháp-di-la, nhưng theo với thời-gian, cũng phân phái dần, và cuối cùng gồm những bộ như sau: 

1. Thuyết-nhứt-thế-hữu bộ  
2. Độc-tử bộ  
3. Pháp-thượng bộ  

Thượng-Tọa-Bộ 4. Hiền-vị bộ  

5. Chánh-thượng bộ  
6. Mật-lâm-sơn bộ 
7. Hóa-địa bộ 
8. Pháp-tạng bô 
9. Âm-quang bô 
10.Kinh-lượng bộ  

Tóm lại, bên phía Thương-Tọa-bộ, từ căn-bản (Thương-Tọa-bộ) đến chi nhánh, gồm cả thảy 11 bộ. 

Nếu tổng cộng cả Thương-Tọa-bộ lănh Đại chúng bộ, th́ Tiểu-thừa gồm cả thảy là 20 bộ. 

b) Sự phát triển của phái Đại-thừa. 

Mặc dù trong giáo-lư của Đức Phật có gồm cả ư nghĩa Tiểu-thừa lẫn Đại-thừa, nhưng trong bốn, năm thế-kỷ đầu của Phật-lịch, v́ căn- cơ của Tăng-sĩ và tín đồ Ấn Độ thích hợp với Tiểu-thừa hơn, nên giáo-phái Tiểu-thừa được phát triển mạnh. Nhưng từ thế kỷ thứ nhất Tây-lịch, hay thứ sáu Phật-lịch, giáo -lư Đại-thừa bắt đầu phát-triển mạnh ở phía Bắc Ấn Độ và dần dần lan rộng ở Bắc-phương. 

Công đầu tiên, nhờ đó Đại-thừa Phật Giáo được phát-triển mạnh là của Ngài Mă-Minh. 

Ngài Mă-Minh, người ở Bắc Ấn Độ, sanh vào thế-kỷ thứ nhất Tây-lịch, lúc đầu theo ngoại-đọa, có tài biện-bác, sau v́ biên-luận thua Ngài Hiếp-Tôn-Giả, nên mới quy-y theo Phật Giáo. Chính Ngài là tác-giả bộ luận Đại-thừa Khởi-tín, Đại-thừa Trang-nghiêm kinh luận, và nhờ sự hộ-pháp đắc-lực của Vua Ca-Ni-Sắc-Ca,Ngài đă phục-hưng và truyền-bá môt cách mạnh-mẽ giáo-lư Đại-thừa. 

Một trăm năm sau, nối tiếp sự nghiệp của Ngài Mă-Minh, có Ngài Long-Thọ ở nước Tỳ-Dạt-La (Nam Ấn Độ) có Thiên-Tư rất tốt, lúc c̣n nhỏ đă thông-hiểu những kinh-giáo của Bà-La-Môn, Phệ-Đà..., tinh-thông cả Thiên-văn, địa-lư, y-học, số-học. Ban đầu Ngài tu theo Tiểu-thừa, sau Ngài nghiên-cứu giáo-lư Đại-thừa và làm ra những bộ luận Trung-quán, Thập-nhị-môn, Trí-độ...để phá-trừ tà-chấp, chỉ rỏ chánh-lư Đại-thừa, và đi chu-du các nước để hàng-phục ngoại-đạo. Đại-thừa nhờ đó ngày một thêm tỏ rạng. 

Nối tiếp Ngài Long-Thọ có hai vị đệ-tử là Ngài Long-Trí và Đề-bà là những người có công lớn trong việc phát dương Đại-thừa. 

Sau khi Phật nhập Niết-bàn hơn 900 năm, nghĩa là khoảng thế-kỷ thứ tư Tây-lịch, có hai anh em Ngài Vô-trước và Thế-thân, sanh ở Bắc Ấn Độ, trước theo Bà-la-môn giáo, sau quy-y theo Phật. 

Ngài Vô-trước là anh, giác ngộ giáo-lư Đại-thừa trước, c̣n Ngài Thế-Thân ban đầu tu học giáo-lư Tiểu-thừa, sau nhờ anh là Ngài Vô-trước hướng-dẫn sang Đại-thừa. Từ đó hai anh em tích-cực phát-dương giáo-nghĩa Đại-thừa Duy-thức và làm ra các bộ: Hiển-Dương Thánh-giáo luận, Nhiếp-Đại-thừa luận...cả hai Ngài đều chủ trương về Duy-thức, biên rỏ cái lư:"Tam giới duy tâm, vạn pháp duy thức". Do đó, học thuyết của hai Ngài gọi là Pháp-tướng Duy-thức-học, và hai Ngài được xem như là khai-tổ của Pháp-tướng Duy-thức-học. 

Ảnh hưởng của hai Ngài nối tiếp lan rộng sang đến thế-kỷ thứ 10 Tây-lịch và làm cho Đại-thừa Phật Giáo ở Ấn Độ được phát-triển một cách rực-rỡ, và lu-mờ giáo-lư Tiểu-thừa . 

4- Sự suy-tàn của Phật Giáo tại Ấn Độ -Vào khoảng 2000 năn sau khi Phật nhập -diệt, đạo Phật ở Ấn Độ lu -mờ dân và hầu như không c̣n vang bóng ǵ nữa. Nguyên-nhân của sự suy-tàn ấy có thể quy vào ba lư-do sau đây: 

a.-Đạo Bà-La-Môn, trước thời ḱ Đức Phật xuất hiện là một Tôn-giáo độc-tôn ở Ấn Độ. Nhưng từ khi đạo Phật ra đời và càng ngày càng được phát-triển mạnh v́ tinh-thần từ-bi b́nh-đẳng và ánh-sáng rực-rỡ của trí-huệ Đạo Bà-La-Môn mất dần thân-thế và lui măi vào trong bóng tối. Nhưng những vị lănh đạo tôn-giáo ấy không ngă ḷng, một mặt họ lo tu-chỉnh giáo-lư của họ, một mặt họ thanh-lọc hàng ngũ và dựa vào thế-lực của chính-quyền, dần dần họ chiếm lại địa-vị cũ và hết sức bài-xích Phật Giáo. 

b.-Hồi -giáo là một tôn-giáo nguyên ở Thổ -Nhĩ -Ḱ (Turquie) khi đă xâm nhập Ấn Độ bằng quân-sự, đă dùng những thủ-đoạn khốc-liệt để hủy diệt chánh-pháp, tàn hại Phật Giáo bằng cách đập tháp, phá chùa, đốt kinh-điển, giết hại Phật-tử. Do đó, đạo Phật hầu như không c̣n chổ đứng ở Ấn Độ nữa. 

c.-Lư do thứ ba là lư do nội-lai. Nếu chỉ v́ hai lư do ngoại-lai nói trên, th́ đạo Phật ở Ấn Độ không dễ ǵ bị tiêu-diệt một cách nhanh chóng như thế. Sự suy-sụp Phật Giáo ở Ấn Độ c̣n là sự suy-đồi của Tăng-giới, Phật-tử thiếu tu thiếu học, thiếu tinh-thần tiến-thủ của giới lănh-đạo Phật Giáo Ấn Độ lúc bấy giờ nữa 

Nếu sự phá-phách ở bên ngoài không có sự gián-tiếp tiếp tay phá -hoại ở bên trong, th́ Phật Giáo ở Ấn Độ không diễn ra cái cảnh suy-tàn hoang-vắng như chúng ta đă thấy trong năm thế-kỷ trước đây. 

C.- Kết Luận  

Đức Phật đă dạy: có sanh th́ có diệt, có thành th́ có hoại. Vậy sau mười lăm thế-kỷ hưng-thịnh, Phật Giáo ở Ấn Độ dần dần suy-đồi cũng là một sự thường. Luật Vô-thường chi phối tất cả những sự việc của đời này. 

Và cũng do cái luật biến-dịch, chổ này khuyết th́ chổ kia bồi, làn sóng lặn ở chổ này để hưng ở chổ khác. Đạo Phật đă chuyển đi từ trung-tâm điểm là a đă chuyển đi từ trung-tâm điểm là Ấn Độ để lan ra, hưng thịnh ở nước khác trước tiên là chung quanh Ấn Độ, rồi sang Trung Hoa và dần dần lan ra khắp thế-giới. 

Trở Lại

 
 

-o0o-

 
 

 
     
 

Xin gởi bài mới và ư kiến đóng góp về Tạng Thư Phật Học qua địa chỉ email: bientap@tangthuphathoc.net