Thế Tôn thưở nọ trụ yên

Tại thành Xá Vệ Kỳ Viên tinh nàn

Chư Tăng câu hội rỡ ràng

Tính ra đến số tám muôn bốn ngàn

Lại cũng có các hàng Bồ Tát

Là hàng đại chúng cùng theo Ngài thường.

Bấy giờ đức Phật lên đường

Cùng Sư môn đệ Nam Phương tiến hành

Gót vàng lẫn bước dậm sân

Mắt sen chợt thấy rành rành đống xương

Thế Tôn dừng bước bên đường

Chắp tay kính lễ đóng xương vô tình.

A Nan ngơ ngẩn bạch trình

Ngài là Từ Phụ chúng sanh muôn loài

Thân vàng quy kính ai ai

Thân vàng đâu lẽ xá dài xương khô.

Phật rằng: xương chất bấy lâu

Ông bà cha mẹ từ lâu nhiều đời

Trải qua mấy kiếp luân hồi

Sanh đây thát đó ai rồi biết ai

Chỉ còn phân biệt gái trai

Mẹ cha nhiều kiếp mượn vay thân hình

Nay ta kính lễ chí thành

Ấy là kính trình ơn sanh nhiều đời .

A Nan muốn hiểu rẽ rồi

Để tâm phân biệt, biết người nữ nam

Đàn ông xương nặng trắng lam

Đàn bà xương nhẹ đen thâm dễ nhìn.

A Nan nghi ngại kính trình

Thế Tôn xin giải cho mình lẽ nầy

Thường thường phân biệt gái trai

Là nhờ trang sức hình hài điểm tô

Chết rồi một nấm xương khô

Nhìn vô xương khô ấy dễ hồ biện phân.

Phật rằng: Xương kẻ nữ nhơn

Sắc đen chất nhẹ vì thân hao mòn

Thời kỳ thai ghén sanh con

Ba thăng ba đấu huyết tuông như ngòi

Thời kỳ mú mớm dưỡng nuôi

Tám thùn bốn đấu sữa bồi thân con

Huyết lưu sữa giắt đã mòn

Xương kia đã nhẹ lại còn đen thâm.

A Nan nghe nói thương tâm

Ruột đau như cắt lệ dầm như mưa

Khấu đầu lạy Phật lời thưa

Làm sao báo đáp ơn xưa mẫu từ.

Phật rằng: Ngươi lắng tâm tư

Nghe ta giảng giải thiệt hư tỏ tường

Ơn dài mười tháng cưu mang

Mẫu thân cực khổ, trăm đàng vì con.

Tháng đầu mới dựng thai non

Như sương ngọn cỏ, mất còn nào hay

Giữ gìn đến tháng thứ hai

Mong manh như dáng sữa dài lắm chưn

Ba trăng tựu khói huyết ngưng

Bốn trăng thì tượng châu thân hình hài

Năm trăng ngũ thể hiện bày

Sáu trăng khai mở đủ đầu lục căn

Bảy trăng xương cốt da căn

Tám trăng tạng phủ công năng nhiên thành

Chín trăng đầy đủ dốc hình

Mười trăng đã đúng kỳ sinh hoàn toàn.

Nếu con hiếu thuận sanh an

Bằng con ngỗ nghịch, ngược ngang thôi rồi

Nhộn đau bụng mẹ vô hồi

Như ngàn mũi nhọn, khoan vùi tâm tri

Đau đớn ấy nói khôn cùng

Đau nầy đau thiệt lạ lùng kinh nhi

Phước lành trổ được sanh nhi

Mừng vui chi xiết, xiết chi vui mừng

A Nan, ngươi có tỏ tường

Ơn cha nghĩa mẹ, cảm thương mười điều.

Một là thai ghén nâng niu

Hai là sanh sản trăm điều đớn đau

Ba là có trẻ quên sầu

Bốn là mớm ngọt nuống thời đắng cay

Năm là nằm ướt nhườn khô

Sáu là bú mớm công người dưỡng thơ

Bảy là giặt rửa uế dơ

Tám là vắng trẻ trông chờ héo don

Chín là tạo nghiệp vì con

Mười là yêu dấu, lòng son đậm đà.

Lại mười ơn trọng kể ra

Cưu mang thứ nhứt, thiết tha ai cày

Nhơn duyên nhiều kiếp sâu dày

Nên chịu mượn gá mẫu thai buổi này

Từ bi ngũ thể hiện bày

Lục căn chừng đã mở khai đủ rồi

Gìn thai giữ ghén không thôi

Khi đi, đứng lúc nằm ngồi chăm nom

Yếm khăn chẳng tiếc đẹp giòn

Đài gương hờ hững phấn son lạnh lùng.

Thứ hai ơn trọng vô cùng

Bước đường sanh sản hãi hùng biết bao

Hoài thai mười tháng nôn nao

Trông cho hoa nở, giờ nào biết đâu

Bang mai giả rượi lo âu

Chiều hôm mõi mệt canh thâu hoài

Nghĩ càng sợ khó trở vai

Buồn riêng lẻ chiếc, lệ dài sánh đôi

Nỗi niềm khẽ tỏa cướp nôi

Những e đi biển mồ côi một mình.

Thứ ba ơn trọng thâm tình

Sanh con mừng được khổ mừng quên lo

Mẫu từ nằm xếp co ro

Toàn thân bãi quải cơ hồ rã tan

Bụng đau như cắt ruột gan

Huyết lưu như suối nước tràng láng lay

Tu a tiếng lọt vào tai

Nỗi mừng chi xiết, dễ ai mừng bằng

Mừng rồi mặt lộ nét nhăn

Đau như cắt, cứa nhộn phăng cang cường.

Thứ tư ơn trọng khôn lường

Món lương ngon ngọt, nuống thời đắng cay

Thiêng liêng tình mẹ sâu dày

Lòng thương đâu dễ lệch phai bao giờ

Đút cơm mớm ngọt con thơ

Ăn cái uống đắng, dám so phận mình

Trời cao biển rộng thinh thinh

Trọng ân khó cạn, thâm tình không vơi

Trông con no ấm ăn chơi

Mẹ dù đói khát tả tởi xá gì?

Thứ năm ơn trọng xiết chi

Nhường khô nằm ướt nghĩ suy chạnh lòng

Mẹ nằm chỗ ướt cũng xong

Nhường con chỗ ráo, ấm nòng khỏi lo

Đói lành sữa mẹ bú no

Gió lòn áo mẹ che cho đỡ hàng

Thương con mẹ phí rất dàng

Cưng con mẹ những hiên ngang cợt đùa

Miễn con ăn uống lu bù

Mẹ dầu cực khổ công phu đâu nài.

Trọng ân thứ sáu cao dày

Dưỡng nuôi bú mớm, chài ngày công lao

Ơn cha như thể trời cao

Đất dày nghĩa mẹ sánh nhau tương đồng

Trời che, đất chở mênh mông

Mẹ cha thương trẻ tấm lòng khác đâu

Rũi con thiếu mắt niển đầu quẹo tay

Vốn con sanh đẻ ngày rày

Lòng thương há dễ đỗi thay bao giờ.

Trọng ân thứ bảy kính thờ

Thương con giặt rửa uế nhơ vui lòng

Phân tơ tựa đóa phù dung

Tô son điểm phấn mặt nồng đẹp xinh

Mày xinh như lá liễu xanh

Mật hoa như đóa sen thanh tuyệt vời

Nhọc nhằn giặt rửa tanh hôi

Nhung nhan tiều tuỵ, lần hồi khá thương

Tóc tay chẳng tiếc sửa sang

Chỉ mong sạch sẽ gọn gàng aó xiêm.

Trọng ân thứ tám nỗi niềm

Con đi xa vắng, trông đêm nhớ ngày

Thà rằng tử biệt còn hay

Chớ sanh ly cảnh, thêm bày đau thương

Con vừa để bước lên đường

Lòng sầu mẹ gởi tha hương cõi ngoài

Tâm tư vời vợi đêm ngày

Nhớ thương tựa cửa, trông mơi ngóng chiều

Não lòng vượt hú chim kêu

Nhớ con thổn thức, như thiêu cang trường.

Trọng ân thứ chín càng thương

Vì con tạo nghiệp, vấn vương tội tình

Mẹ cha vất vả nương sinh

Trần gian hỏa trạch vấn mình khó khăn

Chắt chiu nuôi dưỡng nhọc nhằn

Lệch bày hôm giá bốn căn vẫn vàng

Trời đông thêm áo ngự hàng

Bửa ăn nhịn miệng, sẵn sàng cho con

Kiếm tìm vật lạ món ngon

Sát sanh tạo nghiệp như non chất trồng.

Thứ mười ơn trọng vô song

Tình thương không tột, không cùng trước sau

Tình thương biết ví thế nào

Đất dày thăm thẳm trời cao trùng trùng

Hành tàn tâm dõi theo chừng

Gần xa ý những buâng khuâng lo lường

Mẹ già trăm tuổi tóc sương

Lo con tám chục năm trường chưa thôi

Tình thương đâu nỡ rứt rời

Phân ly họa lạc số trời đổi sang.

Phật rằng: Này hỡi A Nan

Ta xem trong cõi trần gian nhơn loài

Lắm người tuy được phẩm người

Nhưng lòng mê muội tội đời vướng mang

Ơn cha nghĩa mẹ không màng

Chẳng lòng cung kính nghiêm đàn từ ân

Ra đường bội nghĩa vong ân

Ra đường bất hiếu, vô nhơn lỗi nhiều

Mẹ xưa cực khổ xiết chi

Cưu mang mười tháng, đứng đi nhọc nhằn

Như mang gánh nặng trằng trằng

Như người cỗng bịnh, ốm ăn bất thường.

Đúng kỳ sinh nỡ càng thương

Banh da xẻ thịt, cang trường đớn đau

Rũi mai dây đứt biết đâu

Vô thường lãng vãng, nghĩ âu rợn người

Huyết lưu đầy đất đỏ tươi

Khác nào huyết thú, bị người thọc dao

Đã chịu ngần ấy khổ đau

Sinh con ra được biết bao hãi hùng

Còn lo muôi dưỡng ẩm bòng

Ngọt ngon mớm trẻ, mẹ dùng đắng cay

Rửa lau ô uế hằng ngày

Chẳng từ khó nhọc, chẳng nài công lao

Mẹ nằm chỗ ướt quảng bao

Nhường con khô ráo, nghĩ nao nao lòng

Chịu nung nóng chịu lạnh lùng

Chẳng từ khổ sở, dám mong thân nhàn

Ba năm đăng đẳng thời gian

Bú nhờ sữa mẹ, nỡ nang thân hình

Từ thơ ấu đến trường thành

Mẹ cha dạy dỗ, tập tành lễ nghi

Học hành luân thước bôn khi

Hôn nhân lựa chọn, bôn mi nếp nhà

Mong con lập nghiệp thành gia

Mong con đẹp phận, mẹ cha hài lòng

Chăm chom cần khổ đến cùng

Lao tâm tiêu thứ dễ hầy kể ơn

Nếu con bịnh hết tật mòn

Mẹ cha mới thiệt, chẳng còn lo âu

Nuôi con lần chỉ mong cầu

Con mau khôn lớn ngõ hầu thành danh

Trưởng thành con lại chẳng cần

Trên đầu bất hiếu, trong thân bất hòa

Khinh khi chú bác ông bà

Đánh xua em út, rày rà chị anh

Lung lăng ủy nhục thâm tình

Lễ nghi pháp tắc, để dành không ngơ

Mẹ cha răn dạy bấy giờ

Chẳng hề đém xỉa, tán lờ như không

Anh em khuyên nhủ tiếng lành

Không cần lưu ý, buông lung tánh tình

Ra vào đi đứng ngong nghêng

Quên bề cung kính, thưa trình người trên

Việc làm lời nói đảo điên

Tư kiêu, tự phụ, tự chuyên tung quành

Thưở còn thơ ấu lúc còn xanh

Cha răn, mẹ dạy, tập tành chẳng tuân

Đến khi khôn lớn thành nhân

Chứng nào tật nấy, quen thân hư đời

Bạn hiền thì lại tách rời

Theo cùng chúng dữ, học nòi nết hung

Hành vi ngang trái lung tung

Ở ăn theo bọn vô luân quan đàn

Bị người dụ dẫn mói mang

Lìa cha tách mẹ, bỏ làng ra đi

Quê người nuôi sống qua kỳ

Hoặc vào binh ngũ, hoặc vì bán buôn

Ngày qua tháng rụm năm mòn

Thất gia gầy dựng, vợ con buột ràng

Cách ngăn muôn dặm hoang sang

Bằng xa vằng vặt thời gian không về

Rồi nơi xứ lạ xa quê

Không mai cẩn thận, chịu bề nạn tai

Hình quan, tội phạt tù đày

Gông cùm, xiềng xích tháng ngày lao đao.

Rồi khi bệnh hoạn vướng vào

Không người săn sóc cháo rau đỡ đần

Ốm gầy trong bước khổ thân

Đầu đường xóa chợ lê thân qua ngày

Rồi khi bỏ sát đọa đày

Không người thương xót liệu bày cất chôn

Xương tan thịt nát lần mòn

Nắng mưa sương tuyết, đâu còn chi chi

Cốt hài tiêu tán chỉ ly

Bón phân gắp gáp bỏ đi xứ người

Bao giờ lại được vầy vui

Về nơi xứ cũ, gặp người thân xưa

Mẹ cha dò dọ sớm trưa

Trông con đằng đẳng, dây dưa tháng ngày

Hoặc nhân than khóc canh chầy

Mắt kia thành tật khổ nầy bởi đâu

Hoặc vì bịnh khổ bấy lâu

Tơ đường tầm kết, lưới sầu nhện giăng

Mạng chung xác bỏ trần hoàng

Nhớ con hồn vẫn buộc ràng lưới thương.

Hoặc nghe con ở tha phương

Không chăng nghề nghiệp, theo phường hung quan

Rượu trà cờ bạc tham gian

Đấu tranh xúc phạm xóm làng thọ nguy

Sáng ra con bước chân đi

Mẹ cha trông ngóng, đến khi chịu về

Song thân ấm lạnh mọi bề

Con nào muốn biết, lựa bề thăm nom

Thân hồn mai chở, ai dòm ngó đâu

Mẹ cha già yếu thêm rầu

Hình suy dốc kém trí hầu lãng quên

Hỏi hang gặp khách lạ quen

Sợ e lấm vắp, giận phiền rẽ khinh

Hoặc khi cha mẹ khổ tình

Một thân bó buộc một mình ngơ đơn

Con như khách lạ qua đàng

Ở riêng nhà khác chẳng màng thị phi

Mẹ cha đói khát kể gì?

Mẹ cha nóng lạnh, biết chi đến rày

Tủi thân khóc lóc đêm ngày

Tủi thân thở vắng than dài vì con

Lẻ ra đạo hiếu cho tròn

Cung dưng vật lạ, miếng ngon cho thường

Nhưng con nào kể song đường ra chi

Hổ thẹn sợ ra đường cười chê

Nhược bằng cung cấp thê nhi

Đâu nài tốn kém, quản chi nhọc nhằn

Vợ con bắt buộc thì dâng

Mẹ cha khiển trách chẳng tuân chẳng gì.

Còn như thân phận nữ nhi

Lúc chưa gã bán thời y thời tùng

Một khi xuất giá theo chồng

Chút tình hiếu thuận, tất lòng vững vơi

Mẹ cha giận mắng lôi thôi

Sanh lòng hoán hận buông lời ngỗ ngang

Chồng dầu đánh đập phủ phàng

Cam tâm nhịn nhục, giữ đàng lỗi nhân

Người dưng khác họ tình thâm

Người thân cốt nhục, tình lần nhạt phai.

Theo chồng ra ở xứ ngoài

Cách xa cha mẹ, không ngày viếng thăm

Lại thêm thơ tính vắng âm

Chẳng tình thương nhớ chẳng tâm lo lường.

Mẹ cha thắc mắc tơ lương

Nhớ thương con trẻ, ruột dường lửa thiêu.

Ân cha đức mẹ quá nhiều

Vô biên vô lượng, khó nêu tả cùng

Tội con bất hiếu non chồng

Nước dưng mấy biển dễ hồng rửa phai.

Bấy giờ đại chúng ai ai

Nghe lời Phật nói chân tay rụng rời

Ngẩn ngơ xuất động đôi hồi

Cùng nhau rập tiếng thốt lời vang thay

Khổ thay tột khổ khổ thay

Đôi tay cắt phế, đôi tay đoạn trường

Chúng con đắc tội phi thường

Ngày xưa ngu tối, lạc đường trong đêm

Bây giờ thấy rõ tội thêm

Kể sao cho xiết, nỗi niềm khổ đau

Phật thương giảng pháp nhiệm mầu

Dạy con báo đáp ơn sâu song đường.

Bấy giờ tiếng Phật vu vương

Phạm Âm Bát Đức thanh lương dịu dàng

Các ngươi nghe lại kỹ càng

Ví như trong cõi nhân gian có người

Một vai đã cõng cha rồi

Một vai cõng mẹ lần hồi bước đi

Vòng quanh theo núi Tu Di

Trải trăm ngàn kiếp lần suy thân hình

Mòn da cho đến xương mành

Mòn xương đến tỷ huyết lành chảy tuôn

Cũng chưa đáp xứng công ơn

Mẹ cha sanh dưỡng sánh hơn biển trời.

Ví như lại có một người

Gặp cơn đói rét , cảnh đời ly dân

Cù lao dốc trả ân hồng

Đem thân lóc thịt đỡ lòng mẹ cha

Ghiền xương như bụi tán ra

Trải trăm nghìn kiếp, gần xa dập dồn

Cũng chưa đáp xứng công ơn

Mẹ cha sanh dưỡng sánh hơn biển trời.

Ví như lại có một người

Vì cha vì mẹ vì bày thuốc thang

Cầm dao khoét mắt vội vàng

Cúng dưng cha mẹ, đơn phương nhiệm mầu

Cù lao dốc trả ơn sâu

Trải trăm ngàn kiếp, khổ dau chẳng sờn

Cũng chưa đáp xứng công ơn

Mẹ cha sanh dưỡng sánh hơn biển trời.

Ví như lại có một người

Vì cha vì mẹ cắt dời tim gang

Huyết lưu mặt đất vẫy tràng

Chẳng từ thống khổ, gian nan quản gì?

Cù lao dốc trả vẹn nghì

Trải trăm ngàn kiếp, lòng ghi không sờn

Cũng chưa đáp xứng công ơn

Mẹ cha sanh dưỡng, sánh hơn biển trời.

Ví như lại có một người

Vì cha vì mẹ chịu nơi khổ hình

Đau lưng đâm bổ vào mình

Hai bên tả hữu, vần quanh gót đầu

Cù lao dốc trả ơn sâu

Trải trăm ngàn kiếp, bền lâu chẳng sờn

Cũng chưa đáp xứng công ơn

Mẹ cha sanh dưỡng, sánh hơn biển trời.

Ví như lại có một người

Vì cha vì mẹ đấp bồi phhước duyên

Đem thân thể rót treo lên

Cúng dường Chư Phật, diệu huyền pháp đăng

Cù lao dốc trả nghĩa hằng

Trải trăm ngàn kiếp khăn khăn tâm hồn

Cũng chưa đáp xứng công ơn

Mẹ cha sanh dưỡng, sánh hơn biển trời.

Ví như lại có một người

Vì cha vì mẹ, đập tơ thân mình

Vỡ xương nước tỷ chảy quanh

Trăm ngàn đao mát xuyên quanh một lần

Cù lao dốc báo thâm ân

Trải trăm ngàn kiếp khổ thân chẳng sờn

Cũng chưa đáp xứng công ơn

Mẹ cha sanh dưỡng, sánh hơn biển trời.

Ví như lại có một người

Vì cha vì mẹ, nuốt bồi sắt nung

Châu thân cháy rực lửa hồng

Thiêu ra tro mạc tám trăm vi trần

Cù lao dốc báo thâm ân

Trải trăm ngàn kiếp, khổ thân chẳng sờn

Cũng chưa đáp xứng công ơn

Mẹ cha sanh dưỡng, sánh hơn biển trời.

Vừa nghe Phật nói mấy lời

Khắp trong đại chúng rã rời tâm cang

Khóc thôi nước mắt tuông tràng

Cùng nhau rập tiếng nài vang khẩn cầu

Phật thương giảng pháp nhiệm mầu

Dạy con báo đáp ân sâu song đường.

Phật rằng: Phật tử khá tường

Kinh này duyên khởi mở đường báo ân

Vì cha vì mẹ nuôi thân

Chép biên kinh quý dành phần phước duyên

Vì cha vì mẹ hiện tiền

Thọ trì kinh quý cầu nguyền phước bang

Vì cha vì mẹ khổ nàn

Ăn năn sám hối, cầu tan tội tình

Vì cha vì mẹ ân lành

Cúng dường Tam bảo phước lành về sau

Vì cha vì mẹ công lao

Ăn chay giữ giới dồi trao vung bồi

Vì cha vì mẹ thiệt thòi

Tô duyên bố thí sắm son phước điền

Hành y là kẻ hiếu hiền

Không y là kẻ lọt miền âm ty

Bất hiếu vào ngục A Tỳ

Do tuần tám vạn ngục này rộng ghê

Thành vây núi sắt bốn bề

Đất hừng lửa đỏ chớp lòe sấm vang

Nước đồng sôi sục sối tràng

Chó đồng phun lửa thịt vàng mỡ tuôn

Những là non kiếm rừng gươm

Như mưa rơi xuống giọt tuôn thân mình

Tội nhân đau khổ trăm đường

Phạt hành nhiều kiếp dễ tường cảm miên

Lại vào ngục khác khổ thêm

Đầu đội chậu lửa, xe nghiền nát thân

Cháy tan gang ruột tay chân

Một ngày phải chịu muôn lần tử sanh

Sanh thời bất hiếu tội hành

Còn người báo hiếu tạo kinh pháp này

Tạo nên một quyển kinh hay

Tức là đặng thấy một vị Thế Tôn

Tạo nên mười quyển Kim Ngôn

Tức là thấy đặng Thế Tôn mười vị

Tạo trăm ngàn quyển vân vi

Thế Tôn tức đặng thấy y trăm ngàn

Phước duyên sắm tạo Kinh vàng

Phật Tăng gia hộ bình an soi đường

Đến khi mãn kiếp trần dương

Được sanh thiên thượng an khương đời đời.

Vừa nghe Phật dạy rẽ rồi

Khắp trong đại chúng phát lời nguyện chung

Vị lai đến kiếp cuối cùng

Thân con dầu nát hòa chung vi trần

Lưỡi con thà bị kéo phăng

Bị cày máu chảy ngập bằng biển sông

Đau lưng thà bị cong vòng

Đâm cùng tả hữu khắp trong thân hình

Lưới sắt thà bị vấn quanh

Cối dao thà bị hành hình đâm sai

Trong trăm ngàn kiếp đọa đày

Thệ không dám trái lời thầy chỉ răn.

A Nan bạch Phật ân cần

Thế Tôn xin giải Kinh văn hiệu gì?

Chúng con chưa biết phụng trì

Cầu Ngài chỉ bảo vân nhi cho tàng

Bấy giờ Phật bảo A Nan

Kinh nầy báo đáp vẹn toàn nghĩa nhân

Gọi tên đại báo trọng ân

Phụng trì danh tự về phần các ngươi

Nghe rồi đại chúng đều vui